Tiếng Việt
M4 Sherman Tank
1. Lead / Mở đầu
The M4 Sherman tank, officially Medium Tank, M4, was the most widely used medium tank of the United States and its Western Allies in the Second World War, and the most-produced American tank of the war. Designed by the United States Army Ordnance Department in 1940 and built by eleven American manufacturers, it entered service in 1942 and remained the standard American medium tank until the end of the war. A total of 49,234 Shermans were built between February 1942 and July 1945, excluding the prototype, according to the production records most often cited; some sources give 49,324, a difference of 90 vehicles that reflects different ways of counting variants and conversions. The M4 Sherman tank was named after the American Civil War general William Tecumseh Sherman, following the British practice of naming American tanks after Civil War generals. It was not the most heavily armed or thickly armoured tank of the war, but it was reliable, easy to maintain, simple to produce in enormous numbers, and adaptable to dozens of roles — from the standard gun tank to flamethrower, mine-clearing, amphibious and recovery vehicles. Shermans served in North Africa, Italy, Normandy, the Ardennes, the Pacific islands and the final advance into Germany, and after the war they served in Korea, in the Middle East and in the armies of many nations, some into the twenty-first century.
Tiếng Việt: Xe tăng M4 Sherman, tên chính thức là Medium Tank, M4, là xe tăng hạng trung được Hoa Kỳ và các nước Đồng minh phương Tây sử dụng rộng rãi nhất trong Thế chiến II, đồng thời là xe tăng Mỹ được sản xuất nhiều nhất trong chiến tranh. Do Cục Quân khí Lục quân Hoa Kỳ thiết kế năm 1940 và được mười một hãng sản xuất của Mỹ chế tạo, nó biên chế từ năm 1942 và là xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Mỹ đến cuối chiến tranh. Tổng cộng 49.234 chiếc Sherman đã được chế tạo trong giai đoạn tháng 2 năm 1942 đến tháng 7 năm 1945, không tính nguyên mẫu, theo hồ sơ sản xuất được trích dẫn thường xuyên nhất; một số nguồn ghi 49.324 chiếc, chênh lệch 90 xe phản ánh cách tính biến thể và xe chuyển đổi khác nhau. M4 Sherman được đặt tên theo tướng William Tecumseh Sherman thời Nội chiến Mỹ, theo thông lệ của Anh đặt tên xe tăng Mỹ theo các tướng Nội chiến. Nó không phải xe tăng có hỏa lực mạnh nhất hay giáp dày nhất trong chiến tranh, nhưng đáng tin cậy, dễ bảo trì, đơn giản để sản xuất với số lượng khổng lồ và thích ứng với hàng chục vai trò — từ xe tăng pháo tiêu chuẩn đến xe phun lửa, phá mìn, lội nước và cứu kéo. Sherman phục vụ ở Bắc Phi, Italy, Normandy, Ardennes, các đảo Thái Bình Dương và cuộc tiến quân cuối cùng vào Đức, và sau chiến tranh phục vụ ở Triều Tiên, Trung Đông và trong quân đội nhiều nước, một số đến tận thế kỷ 21.
2. Key Facts / Thông tin chính
| Field | Detail |
|---|---|
| Type | Medium tank |
| Origin | United States |
| Designer | United States Army Ordnance Department |
| Manufacturers | American Locomotive Company, Baldwin Locomotive Works, Detroit Tank Arsenal, Fisher Tank Arsenal, Ford Motor Company, Lima Locomotive Works, Pacific Car and Foundry, Pressed Steel Car, Pullman-Standard, Federal Machine and Welder, and others (11 plants in total) |
| Designed | 1940; prototype completed September 1941 |
| In service | 1942–1957 (United States); other countries into the 2010s |
| Number produced | 49,234 (February 1942 – July 1945), excluding the prototype; some sources give 49,324 — disputed by 90 vehicles |
| Crew | 5 (commander, gunner, loader, driver, assistant driver/bow gunner) |
| Weight | 66,800 lb (30.3 tonnes) for the basic M4; up to 84,000 lb (38.1 tonnes) depending on variant |
| Length | 19 ft 2 in (5.84 m) |
| Width | 8 ft 7 in (2.62 m) |
| Height | 9 ft 0 in (2.74 m) |
| Armour | Up to 76 mm (3 in) on the front hull and turret of the basic M4; up to 177.8 mm (7 in) on the M4A3E2 “Jumbo” |
| Main armament | 75 mm gun M3 (90–104 rounds), or 76 mm gun M1 (71 rounds), or 105 mm howitzer M4 (66 rounds) |
| Secondary armament | 1 × .50 cal Browning M2HB machine gun; 2 × .30 cal Browning M1919A4 machine guns |
| Engine | Continental R975 radial petrol, 350–400 hp (M4/M4A1); GM 6046 diesel, 375 hp (M4A2); Ford GAA V8 petrol, 450–500 hp (M4A3) |
| Maximum speed | 30 mph (48 km/h) on roads |
| Operational range | 120 mi (193 km) |
Tiếng Việt: M4 Sherman là xe tăng hạng trung của Mỹ, do Cục Quân khí Lục quân Hoa Kỳ thiết kế năm 1940 và được 11 nhà máy chế tạo. Nguyên mẫu hoàn thành tháng 9 năm 1941, sản xuất từ tháng 2 năm 1942 đến tháng 7 năm 1945 với 49.234 chiếc (một số nguồn ghi 49.324 — chênh lệch 90 xe). Xe có kíp lái 5 người, nặng 30,3 tấn ở phiên bản cơ bản, dài 5,84 m, giáp trước tối đa 76 mm (177,8 mm ở bản “Jumbo”), pháo chính 75 mm hoặc 76 mm hoặc lựu pháo 105 mm, cùng một súng máy .50 cal và hai súng máy .30 cal. Động cơ tùy biến thể: Continental R975 xăng 350–400 mã lực, GM 6046 diesel 375 mã lực, hoặc Ford GAA V8 xăng 450–500 mã lực. Tốc độ tối đa 48 km/giờ trên đường và tầm hoạt động 193 km.
3. Background and Development / Bối cảnh và phát triển
The M4 Sherman tank was designed in a hurry, and its history begins with the tank that came before it. In 1940, the United States Army’s standard medium tank was the M3 Lee/Grant, an interim design whose main 75 mm gun was mounted in a sponson on the side of the hull, with only a small 37 mm gun in the turret. The arrangement was a compromise forced by the fact that American industry could not yet build a turret large enough to hold a 75 mm gun and its recoil. By the autumn of 1940, the Ordnance Department believed it could, and it set out to design a tank that kept the M3’s proven mechanical parts — its engine, transmission, suspension and tracks — but mounted the 75 mm gun in a fully traversing turret on a new, taller hull. The new tank was designated the Medium Tank, M4.
The design was deliberately conservative. The Ordnance Department chose parts that were already in production and factories that already knew how to build them, because the priority was numbers: the United States would need tens of thousands of tanks, and it needed them quickly. The first pilot model, the T6, was completed in September 1941, and after small changes it was standardised as the M4. The first production tank rolled off the line at the Lima Locomotive Works in February 1942. By the end of the war, eleven plants had built Shermans, including locomotive works, car factories and steel plants that had never built a tank before — among them the Detroit Tank Arsenal, built by Chrysler specifically for tank production, and the Fisher Tank Arsenal, a General Motors body plant converted to tank building. The Sherman was also designed from the start to be shipped overseas: its width was set so that it could be loaded onto standard railway flatcars and into the holds of Liberty ships, and its weight was limited so that it could cross the bridges of Europe and the landing craft of the Pacific.
The British, who received the first Shermans under Lend-Lease, named the tank after General William Tecumseh Sherman, continuing their practice of naming American tanks after Civil War generals — the M3 had been the “Lee” (or “Grant” in British service) and the light M5 the “Stuart”. The American Army adopted the name as well, and “Sherman” became the tank’s universal name.
Tiếng Việt: M4 Sherman được thiết kế trong vội vã, và lịch sử của nó bắt đầu từ xe tăng ra đời trước nó. Năm 1940, xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Lục quân Hoa Kỳ là M3 Lee/Grant, một thiết kế tạm thời với pháo chính 75 mm gắn ở sườn thân xe, chỉ có pháo 37 mm nhỏ trong tháp pháo. Cách bố trí này là giải pháp thỏa hiệp vì công nghiệp Mỹ khi đó chưa thể chế tạo tháp pháo đủ lớn để chứa pháo 75 mm và độ giật của nó. Đến mùa thu 1940, Cục Quân khí tin rằng mình có thể làm được, và họ bắt đầu thiết kế một xe tăng giữ lại các bộ phận cơ khí đã chứng minh của M3 — động cơ, hộp số, hệ thống treo và xích — nhưng gắn pháo 75 mm trong tháp pháo xoay toàn vòng trên thân xe mới, cao hơn. Xe tăng mới được đặt tên là Medium Tank, M4.
Thiết kế cố ý bảo thủ. Cục Quân khí chọn các bộ phận đã được sản xuất và các nhà máy đã biết cách chế tạo chúng, vì ưu tiên là số lượng: Hoa Kỳ sẽ cần hàng chục nghìn xe tăng, và cần nhanh chóng. Mẫu thử đầu tiên, T6, hoàn thành tháng 9 năm 1941, và sau những thay đổi nhỏ nó được chuẩn hóa thành M4. Xe tăng sản xuất đầu tiên lăn khỏi dây chuyền tại Lima Locomotive Works tháng 2 năm 1942. Đến cuối chiến tranh, mười một nhà máy đã chế tạo Sherman, bao gồm các xưởng đầu máy, nhà máy ô tô và nhà máy thép chưa từng chế tạo xe tăng — trong đó có Detroit Tank Arsenal do Chrysler xây riêng để sản xuất xe tăng, và Fisher Tank Arsenal, một nhà máy thân xe của General Motors chuyển sang chế tạo xe tăng. Sherman cũng được thiết kế ngay từ đầu để vận chuyển ra nước ngoài: chiều rộng được đặt sao cho có thể xếp lên toa xe lửa tiêu chuẩn và hầm tàu Liberty, và trọng lượng được giới hạn để có thể qua cầu ở châu Âu và tàu đổ bộ ở Thái Bình Dương.
Người Anh, những người nhận Sherman đầu tiên theo chương trình Lend-Lease, đặt tên xe tăng theo tướng William Tecumseh Sherman, tiếp tục thông lệ đặt tên xe tăng Mỹ theo các tướng Nội chiến — M3 là “Lee” (hay “Grant” trong biên chế Anh) và xe tăng hạng nhẹ M5 là “Stuart”. Lục quân Mỹ cũng dùng tên này, và “Sherman” trở thành tên gọi chung của xe tăng.
The production system: eleven plants, one tank / Hệ thống sản xuất: mười một nhà máy, một xe tăng
The M4 Sherman tank was built by eleven plants, and the scale of that production was the tank’s most important feature. The largest producers were the Detroit Tank Arsenal, built by Chrysler on farmland outside Detroit and the first plant designed from the start to build tanks; the Fisher Tank Arsenal, a General Motors body plant at Grand Blanc, Michigan, converted to tank production; the American Locomotive Company at Schenectady; and the Lima Locomotive Works, which built the first production Sherman in February 1942. Between them, the eleven plants averaged more than 1,000 Shermans a month in 1943–44, and the total of 49,234 was reached without ever stopping the lines for a major redesign — changes were introduced in production blocks, so that a Sherman built in 1945 differed in detail from one built in 1942 but remained the same tank. The Ordnance Department’s decision to keep the Sherman in production, rather than switch the lines to a new heavy tank, was deliberate and has been debated ever since. The Army had a heavier tank in development, the T26, which became the M26 Pershing, but switching production would have meant months of lost output while factories retooled, and the Army judged that the Sherman, with the 76 mm gun and the “Jumbo” armour, was adequate for the fighting it faced. The Pershing did not reach Europe in numbers until the spring of 1945. The production system also supplied the Allies: about 17,000 Shermans went to Britain and about 4,100 to the Soviet Union under Lend-Lease, and the tank’s parts were standardised so that a British or Soviet workshop could maintain a Sherman with American-supplied spares.
Tiếng Việt:
M4 Sherman được chế tạo bởi mười một nhà máy, và quy mô sản xuất đó là đặc điểm quan trọng nhất của xe tăng. Các nhà sản xuất lớn nhất là Detroit Tank Arsenal, do Chrysler xây trên đất nông nghiệp ngoại ô Detroit và là nhà máy đầu tiên được thiết kế ngay từ đầu để chế tạo xe tăng; Fisher Tank Arsenal, nhà máy thân xe của General Motors tại Grand Blanc, Michigan, chuyển sang sản xuất xe tăng; American Locomotive Company tại Schenectady; và Lima Locomotive Works, nơi chế tạo chiếc Sherman sản xuất đầu tiên tháng 2 năm 1942. Cộng lại, mười một nhà máy đạt trung bình hơn 1.000 chiếc Sherman mỗi tháng trong giai đoạn 1943–44, và tổng số 49.234 chiếc đã đạt được mà không bao giờ dừng dây chuyền để thiết kế lại lớn — các thay đổi được đưa vào theo lô sản xuất, nên Sherman chế tạo năm 1945 khác về chi tiết so với chiếc chế tạo năm 1942 nhưng vẫn là cùng một xe tăng. Quyết định của Cục Quân khí giữ Sherman trong sản xuất, thay vì chuyển dây chuyền sang xe tăng hạng nặng mới, là có chủ ý và vẫn được tranh luận từ đó đến nay. Lục quân đã có xe tăng hạng nặng đang phát triển, T26, sau trở thành M26 Pershing, nhưng chuyển đổi sản xuất đồng nghĩa với nhiều tháng mất sản lượng trong khi nhà máy tái trang bị, và Lục quân đánh giá Sherman, với pháo 76 mm và giáp “Jumbo”, là đủ cho cuộc chiến nó đối mặt. Pershing không tới châu Âu với số lượng lớn cho đến mùa xuân 1945. Hệ thống sản xuất cũng cung cấp cho Đồng minh: khoảng 17.000 chiếc Sherman đến Anh và khoảng 4.100 chiếc đến Liên Xô theo chương trình Lend-Lease, và các chi tiết của xe tăng được tiêu chuẩn hóa để xưởng của Anh hay Liên Xô có thể bảo trì Sherman bằng phụ tùng do Mỹ cung cấp.
4. Design / Thiết kế
The M4 Sherman tank was a conventional design executed with an emphasis on reliability and ease of production. Its hull was built in two ways: welded from rolled steel plates, or cast as a single large piece, which gave the M4A1 its rounded, smooth appearance. The turret was cast steel, housing the main gun, a coaxial .30-calibre machine gun and the gunner, loader and commander. The driver and assistant driver sat in the front hull, the latter also operating a bow machine gun. The crew of five worked in a fighting compartment that was roomier than those of most tanks of the period, which made the Sherman more comfortable to operate over long periods and easier to escape from when hit — a quality crews valued highly.
Armour on the basic M4 was 76 mm (3 in) thick on the nose and upper glacis plate, sloped at 47 degrees, which increased its effective thickness against incoming fire; the turret front was 76 mm and the sides 51 mm. This was adequate against the German tanks and anti-tank guns of 1942, but by 1944 it was thin against the German 75 mm and 88 mm guns, and the Sherman’s tall silhouette — 9 feet (2.74 m) high, taller than the German Panther and the Soviet T-34 — made it an easy target. Later versions added appliqué armour plates, and the M4A3E2 “Jumbo” assault tank carried up to 177.8 mm (7 in) of armour on the front, at the cost of speed.
The Sherman’s main gun, the 75 mm M3, was a dual-purpose weapon: its high-explosive shell was effective against infantry, guns and buildings, which was the work tanks did most often, while its armour-piercing shell could defeat the German Panzer III and Panzer IV at normal combat ranges. Against the heavier Panther and Tiger, the 75 mm was inadequate from the front, and the United States introduced the high-velocity 76 mm M1 gun in an enlarged T23 turret from 1944, while the British fitted their 17-pounder anti-tank gun into the Sherman to create the Firefly. The Sherman’s suspension was the vertical volute spring system (VVSS), simple and reliable, later replaced on the M4A3E8 by the horizontal volute spring system (HVSS) with wider tracks, which gave better ground pressure and a smoother ride. The tank’s engine varied by manufacturer, because the Ordnance Department accepted several different power plants to keep production moving: the Continental R975 radial petrol engine in the M4 and M4A1, the General Motors 6046 twin diesel in the M4A2, and the Ford GAA V8 petrol engine in the M4A3, which American crews generally preferred.
Tiếng Việt: M4 Sherman là một thiết kế thông thường được thực hiện với trọng tâm là độ tin cậy và dễ sản xuất. Thân xe được chế tạo theo hai cách: hàn từ tấm thép cán, hoặc đúc thành một khối lớn duy nhất, tạo cho M4A1 vẻ ngoài tròn, nhẵn. Tháp pháo bằng thép đúc, chứa pháo chính, một súng máy .30 cal đồng trục và xạ thủ, nạp đạn viên cùng xa trưởng. Lái xe và lái xe phụ ngồi ở thân trước, người sau đồng thời vận hành súng máy ở mũi xe. Kíp lái 5 người làm việc trong khoang chiến đấu rộng rãi hơn hầu hết xe tăng cùng thời, khiến Sherman thoải mái hơn khi vận hành dài ngày và dễ thoát ra khi bị trúng đạn — phẩm chất mà kíp lái đánh giá cao.
Giáp của M4 cơ bản dày 76 mm ở mũi và tấm giáp nghiêng phía trước, nghiêng 47 độ, làm tăng độ dày hiệu quả trước hỏa lực bắn tới; mặt trước tháp pháo dày 76 mm và hai bên 51 mm. Mức này đủ chống lại xe tăng và pháo chống tăng Đức năm 1942, nhưng đến năm 1944 đã mỏng trước pháo 75 mm và 88 mm của Đức, và thân hình cao của Sherman — 9 feet (2,74 m), cao hơn Panther Đức và T-34 Liên Xô — khiến nó thành mục tiêu dễ thấy. Các phiên bản sau bổ sung tấm giáp gắn thêm, và xe tăng xung kích M4A3E2 “Jumbo” mang giáp trước dày tới 177,8 mm, đánh đổi bằng tốc độ.
Pháo chính của Sherman, pháo 75 mm M3, là vũ khí đa dụng: đạn nổ mạnh hiệu quả chống bộ binh, pháo và công trình — công việc xe tăng làm thường xuyên nhất — trong khi đạn xuyên giáp có thể hạ Panzer III và Panzer IV Đức ở tầm chiến đấu thông thường. Đối đầu với Panther và Tiger nặng hơn, pháo 75 mm không đủ sức từ phía trước, và Hoa Kỳ đưa pháo 76 mm M1 vận tốc cao vào tháp pháo T23 mở rộng từ năm 1944, trong khi Anh lắp pháo chống tăng 17-pounder vào Sherman để tạo ra Firefly. Hệ thống treo của Sherman là hệ thống lò xo xoắn ốc đứng (VVSS), đơn giản và đáng tin cậy, sau đó được thay trên M4A3E8 bằng hệ thống lò xo xoắn ốc ngang (HVSS) với xích rộng hơn, cho áp lực mặt đất tốt hơn và chạy êm hơn. Động cơ của xe tăng khác nhau theo nhà sản xuất, vì Cục Quân khí chấp nhận nhiều loại động cơ khác nhau để duy trì sản xuất: động cơ xăng hướng tâm Continental R975 trên M4 và M4A1, động cơ diesel đôi General Motors 6046 trên M4A2, và động cơ xăng V8 Ford GAA trên M4A3, loại mà kíp lái Mỹ thường ưa thích hơn.
Maintenance, ergonomics and the gun stabiliser / Bảo trì, công thái học và bộ ổn định pháo
The M4 Sherman tank was designed to be maintained by ordinary soldiers in the field, and that design choice shaped its combat record as much as its armour or its gun. The engine and transmission were mounted in a way that allowed them to be removed and replaced quickly: the whole power pack could be taken out of the rear of the hull in a matter of hours, and a tank that had broken down could be repaired forward, rather than sent back to a workshop. Spare parts were standardised across variants, and the Sherman’s mechanical components — many of them shared with the earlier M3 — were familiar to the mechanics who maintained them. The fighting compartment was roomy by the standards of the period: the commander, gunner and loader worked in a turret with enough space to handle ammunition and to operate the gun, and the driver and assistant driver sat in the front hull with periscopes for vision. The Sherman was also one of the first tanks to carry a gyroscopically stabilised gun: the 75 mm gun was fitted with a single-axis stabiliser that kept it pointed at the target while the tank moved. In practice, most crews disabled the stabiliser, because it was difficult to use and the training to operate it was limited — a fact that historians have noted as an example of a technically sound idea that the training system did not support. The commander’s cupola gave an all-round view, and the .50-calibre machine gun on the turret roof provided defence against aircraft and against infantry at close range. Crews consistently reported that the Sherman was comfortable to live in for days at a time, that it started reliably in cold weather, and that it could be kept running with basic tools — qualities that mattered in campaigns that lasted months and covered hundreds of miles.
Tiếng Việt:
M4 Sherman được thiết kế để binh lính thông thường bảo trì trên chiến trường, và lựa chọn thiết kế đó định hình thành tích chiến đấu của nó nhiều như giáp hay pháo. Động cơ và hộp số được lắp sao cho có thể tháo ra và thay thế nhanh chóng: toàn bộ khối động lực có thể được lấy ra khỏi phía sau thân xe trong vài giờ, và xe tăng hỏng hóc có thể được sửa chữa tại tiền phương, thay vì đưa về xưởng. Phụ tùng được tiêu chuẩn hóa giữa các biến thể, và các bộ phận cơ khí của Sherman — nhiều bộ phận dùng chung với M3 đời trước — quen thuộc với thợ máy bảo trì chúng. Khoang chiến đấu rộng rãi theo tiêu chuẩn thời đó: xa trưởng, xạ thủ và nạp đạn viên làm việc trong tháp pháo có đủ không gian để xử lý đạn dược và vận hành pháo, còn lái xe và lái xe phụ ngồi ở thân trước với kính tiềm vọng để quan sát. Sherman cũng là một trong những xe tăng đầu tiên mang pháo ổn định con quay hồi chuyển: pháo 75 mm được lắp bộ ổn định một trục giữ pháo chĩa vào mục tiêu khi xe tăng di chuyển. Trên thực tế, hầu hết kíp lái tắt bộ ổn định, vì nó khó sử dụng và huấn luyện vận hành còn hạn chế — điều mà các sử gia ghi nhận như một ví dụ về ý tưởng đúng về kỹ thuật nhưng hệ thống huấn luyện không hỗ trợ. Tháp quan sát của xa trưởng cho tầm nhìn toàn cảnh, và súng máy .50 cal trên nóc tháp pháo phòng thủ chống máy bay và bộ binh ở tầm gần. Kíp lái liên tục báo cáo Sherman thoải mái để sinh hoạt trong nhiều ngày, khởi động đáng tin cậy trong thời tiết lạnh, và có thể duy trì hoạt động bằng dụng cụ cơ bản — những phẩm chất quan trọng trong các chiến dịch kéo dài nhiều tháng và hàng trăm dặm.
5. Variants / Các biến thể
| Variant | Built (approx.) | Engine and notes |
|---|---|---|
| M4 | 6,748 | Continental R975 radial petrol; welded hull; 75 mm gun |
| M4A1 | 6,281 | Continental R975; cast hull with rounded shape; 75 mm or 76 mm gun |
| M4A2 | 10,968 | GM 6046 twin diesel; welded hull; widely supplied to the USSR and US Marine Corps |
| M4A3 | 11,424 | Ford GAA V8 petrol; the standard US Army version late in the war |
| M4A4 | 7,499 | Chrysler A57 multibank petrol; longer hull; mainly supplied to Britain |
| M4A6 | 75 | Caterpillar D200A diesel; limited production |
| M4(105) | 1,641 | 105 mm howitzer for infantry support |
| M4A3(105) | 3,039 | Ford GAA with 105 mm howitzer |
| M4A3E2 “Jumbo” | 254 | Extra-heavy armour (up to 177.8 mm front); assault tank, June–July 1944 |
| M4A3E8 “Easy Eight” | 2,539 | 76 mm gun, HVSS suspension, wider tracks; the best-known late-war version |
| Sherman Firefly | ~2,100 converted | British conversion with the 17-pounder gun; the only Sherman that could reliably defeat a Tiger or Panther from the front |
| DD (Duplex Drive) | ~500 converted | Amphibious Sherman with a collapsible canvas screen; used on D-Day |
| M4A3R3 “Zippo” | ~100 converted | Flamethrower version used by the US Marine Corps in the Pacific |
Tiếng Việt: Các biến thể chính của Sherman phân biệt chủ yếu bằng động cơ và thân xe. M4 (6.748 chiếc) dùng động cơ xăng Continental R975 với thân hàn; M4A1 (6.281 chiếc) có thân đúc tròn; M4A2 (10.968 chiếc) dùng động cơ diesel đôi GM 6046, cung cấp nhiều cho Liên Xô và Thủy quân Lục chiến Mỹ; M4A3 (11.424 chiếc) dùng động cơ xăng V8 Ford GAA, là phiên bản tiêu chuẩn của Lục quân Mỹ cuối chiến tranh; M4A4 (7.499 chiếc) chủ yếu cung cấp cho Anh. Các biến thể đặc biệt gồm M4A3E2 “Jumbo” (254 chiếc) với giáp cực dày, M4A3E8 “Easy Eight” (2.539 chiếc) với pháo 76 mm và hệ thống treo HVSS, Sherman Firefly của Anh (khoảng 2.100 chiếc chuyển đổi) mang pháo 17-pounder, xe lội nước DD dùng trong ngày D-Day và xe phun lửa M4A3R3 “Zippo” ở Thái Bình Dương.
6. Operational History / Lịch sử hoạt động
North Africa — first combat
The M4 Sherman tank first saw combat in North Africa, in British hands. The first Shermans arrived in Egypt in the summer of 1942, and 318 of them took part in the Second Battle of El Alamein in October–November 1942, the British offensive that pushed the German-Italian forces under Field Marshal Erwin Rommel back across Libya. At El Alamein, the Sherman’s 75 mm gun and its reliability compared favourably with the German Panzer III and the early Panzer IV, and the tank’s mechanical reliability allowed the British Eighth Army to keep its armoured divisions moving across hundreds of miles of desert. American Shermans entered combat in Tunisia in early 1943, where the inexperienced American armoured units suffered a sharp defeat at Kasserine Pass in February 1943 — a battle that exposed weaknesses in American tactics, training and coordination rather than in the tank itself, and that led to reforms in American armoured doctrine.
Italy and the Mediterranean
In Sicily and Italy in 1943–44, Shermans operated in mountainous terrain that limited tank warfare to narrow valleys and roads, where German anti-tank guns and mines took a steady toll. The Sherman’s 75 mm high-explosive shell was well suited to supporting infantry against German positions in towns and hills, and specialised variants — including mine-clearing “Crab” flail tanks and the M4 dozer — were used in the slow advance up the Italian peninsula. The British, Canadian, Polish, New Zealand and Free French armoured units in Italy all used Shermans, and the tank became the standard Allied medium tank in the theatre.
Normandy and the breakout
The Sherman’s largest campaign was in north-west Europe. On D-Day, 6 June 1944, Sherman DD amphibious tanks were launched from landing craft off the Normandy beaches: on some beaches many of them sank in rough seas before reaching shore, while on others they arrived and provided gun support to the infantry. In the weeks that followed, in the dense hedgerow country of Normandy, the Sherman’s high silhouette and thin side armour made it vulnerable to German anti-tank guns, Panzerfausts and the heavier German tanks. American, British and Canadian tank crews learned to work with infantry and artillery, to use their superior numbers and mobility, and to engage German heavy tanks from the flank or rear. After the breakout from Normandy in late July 1944, the Sherman’s reliability and speed came into their own: Allied armoured columns advanced hundreds of miles across France in weeks, an advance that depended on tanks that could keep moving day after day with little maintenance. The cost was high: American armoured divisions in north-west Europe lost thousands of Shermans, and replacement tanks and crews were fed into the battle continuously.
The Battle of the Bulge and the advance into Germany
During the German Ardennes offensive — the Battle of the Bulge — in December 1944, Sherman units held defensive positions around Bastogne and along the shoulders of the German advance, and then took part in the counter-offensive that pushed the German forces back. The best-known Sherman action of the battle was that of Cobra King, an M4A3E2 “Jumbo” of the 37th Tank Battalion, 4th Armored Division, which was the first tank to break through to the encircled American garrison at Bastogne on 26 December 1944. In the spring of 1945, Shermans crossed the Rhine and advanced into Germany, where they met diminishing resistance; by the end of the war in Europe in May 1945, the Sherman had been the American Army’s standard tank for three years.
The Pacific
In the Pacific, the Sherman served with the United States Marine Corps and the Army against Japanese forces on Tarawa, Saipan, Iwo Jima and Okinawa. Japanese tanks were lighter and less numerous than German ones, and the Sherman’s 75 mm gun and thick armour made it dominant in tank-to-tank fighting; the main threats were Japanese anti-tank guns, mines and infantry close-assault teams. Flamethrower Shermans, known as “Zippos”, were used to clear Japanese fortified positions and caves on Iwo Jima and Okinawa, and dozer Shermans cleared paths through jungle and rubble. The Sherman’s reliability in tropical heat and its ability to operate from beachheads made it the standard American tank in the Pacific, where it remained in service until the end of the war.
Lend-Lease and the Eastern Front
The Soviet Union received about 4,100 Shermans under Lend-Lease, and Soviet crews, who called the tank the “Emcha” (from its designation M4), used them in armoured units alongside their own T-34s. Soviet reports praised the Sherman’s reliability, its comfortable crew compartment, its radio equipment and the quality of its optics, while noting that its tall silhouette and petrol engine made it more vulnerable to fire. Britain received about 17,000 Shermans, more than any other recipient, and used them in every theatre. Canada, France, Poland, Brazil and other Allied nations also operated the type.
Tiếng Việt: M4 Sherman tham chiến lần đầu ở Bắc Phi, trong tay người Anh. Những chiếc Sherman đầu tiên tới Ai Cập mùa hè 1942, và 318 chiếc tham gia Trận El Alamein lần hai tháng 10–11 năm 1942, cuộc tấn công của Anh đẩy lực lượng Đức–Italy dưới quyền Thống chế Erwin Rommel rút lui qua Libya. Tại El Alamein, pháo 75 mm và độ tin cậy của Sherman tỏ ra vượt trội so với Panzer III Đức và Panzer IV đời đầu, và độ tin cậy cơ khí cho phép Tập đoàn quân 8 của Anh duy trì các sư đoàn thiết giáp di chuyển qua hàng trăm dặm sa mạc. Sherman Mỹ tham chiến ở Tunisia đầu năm 1943, nơi các đơn vị thiết giáp Mỹ còn thiếu kinh nghiệm chịu thất bại nặng tại Kasserine Pass tháng 2 năm 1943 — trận đánh phơi bày điểm yếu trong chiến thuật, huấn luyện và phối hợp của Mỹ hơn là của xe tăng, và dẫn đến cải cách học thuyết thiết giáp Mỹ.
Ở Sicily và Italy năm 1943–44, Sherman hoạt động trên địa hình núi non giới hạn chiến tranh xe tăng trong các thung lũng và đường hẹp, nơi pháo chống tăng và mìn Đức gây tổn thất đều đặn. Đạn nổ mạnh 75 mm của Sherman phù hợp để yểm trợ bộ binh chống các vị trí Đức trong thị trấn và đồi núi, và các biến thể chuyên dụng — gồm xe phá mìn “Crab” và xe ủi M4 — được dùng trong cuộc tiến quân chậm chạp lên bán đảo Italy. Các đơn vị thiết giáp Anh, Canada, Ba Lan, New Zealand và Pháp Tự do ở Italy đều dùng Sherman, và xe tăng trở thành xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Đồng minh tại chiến trường này.
Chiến dịch lớn nhất của Sherman là ở tây bắc châu Âu. Ngày D-Day, 6 tháng 6 năm 1944, xe tăng lội nước Sherman DD được thả từ tàu đổ bộ ngoài khơi các bãi biển Normandy: ở một số bãi biển nhiều chiếc bị chìm trong biển động trước khi vào bờ, trong khi ở những bãi khác chúng vào bờ và yểm trợ hỏa lực cho bộ binh. Trong những tuần tiếp theo, ở vùng đồng cỏ hàng rào dày đặc của Normandy, thân hình cao và giáp hông mỏng của Sherman khiến nó dễ bị pháo chống tăng, Panzerfaust và xe tăng hạng nặng Đức tấn công. Kíp lái xe tăng Mỹ, Anh và Canada học cách phối hợp với bộ binh và pháo binh, tận dụng số lượng và cơ động vượt trội, và giao chiến với xe tăng hạng nặng Đức từ sườn hoặc phía sau. Sau cuộc đột phá khỏi Normandy cuối tháng 7 năm 1944, độ tin cậy và tốc độ của Sherman phát huy: các cột thiết giáp Đồng minh tiến hàng trăm dặm qua Pháp trong vài tuần, cuộc tiến quân phụ thuộc vào xe tăng có thể di chuyển ngày này qua ngày khác với ít bảo trì. Cái giá rất cao: các sư đoàn thiết giáp Mỹ ở tây bắc châu Âu mất hàng nghìn chiếc Sherman, và xe tăng cùng kíp lái thay thế liên tục được đưa vào trận.
Trong cuộc tấn công Ardennes của Đức — Trận Bulge — tháng 12 năm 1944, các đơn vị Sherman giữ vị trí phòng thủ quanh Bastogne và hai bên sườn cuộc tiến công của Đức, rồi tham gia phản công đẩy lực lượng Đức lui lại. Hành động nổi tiếng nhất của Sherman trong trận này là của Cobra King, một chiếc M4A3E2 “Jumbo” thuộc Tiểu đoàn Xe tăng 37, Sư đoàn Thiết giáp 4, là xe tăng đầu tiên đột phá tới đơn vị đồn trú Mỹ bị bao vây tại Bastogne ngày 26 tháng 12 năm 1944. Mùa xuân 1945, Sherman vượt sông Rhine và tiến vào Đức, nơi chúng gặp kháng cự ngày càng giảm; đến khi chiến tranh ở châu Âu kết thúc tháng 5 năm 1945, Sherman đã là xe tăng tiêu chuẩn của Lục quân Mỹ trong ba năm.
Ở Thái Bình Dương, Sherman phục vụ trong Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ và Lục quân chống lực lượng Nhật ở Tarawa, Saipan, Iwo Jima và Okinawa. Xe tăng Nhật nhẹ hơn và ít hơn xe tăng Đức, và pháo 75 mm cùng giáp dày của Sherman khiến nó chiếm ưu thế trong đấu tăng; mối đe dọa chính là pháo chống tăng, mìn và đội xung kích bộ binh Nhật. Sherman phun lửa, gọi là “Zippo”, được dùng để dọn các vị trí phòng thủ và hang động Nhật ở Iwo Jima và Okinawa, còn Sherman ủi dọn đường qua rừng rậm và đống đổ nát. Độ tin cậy của Sherman trong khí hậu nhiệt đới và khả năng hoạt động từ đầu cầu bãi biển khiến nó trở thành xe tăng tiêu chuẩn của Mỹ ở Thái Bình Dương, nơi nó phục vụ đến cuối chiến tranh.
Liên Xô nhận khoảng 4.100 chiếc Sherman theo chương trình Lend-Lease, và kíp lái Liên Xô, những người gọi xe tăng là “Emcha” (từ ký hiệu M4), dùng chúng trong các đơn vị thiết giáp cùng với T-34 của mình. Báo cáo Liên Xô khen ngợi độ tin cậy, khoang kíp lái thoải mái, thiết bị vô tuyến và chất lượng quang học của Sherman, đồng thời lưu ý thân hình cao và động cơ xăng khiến nó dễ cháy hơn. Anh nhận khoảng 17.000 chiếc Sherman, nhiều hơn bất kỳ nước nhận nào khác, và dùng chúng ở mọi chiến trường. Canada, Pháp, Ba Lan, Brazil và các nước Đồng minh khác cũng vận hành loại này.
The Sherman Firefly and the British armoured divisions / Sherman Firefly và các sư đoàn thiết giáp Anh
The British used the Sherman more widely than any other Allied army except the American, and they also produced its most important variant. In 1943, British engineers faced a problem: the Sherman’s 75 mm gun could not penetrate the frontal armour of the German Panther and Tiger tanks, and the British 17-pounder anti-tank gun, which could, was too large for the Sherman’s turret. The solution, worked out by a team at the Royal Armoured Corps’ research establishment, was to mount the 17-pounder in the Sherman’s turret by turning the gun on its side, redesigning the recoil system and removing the assistant driver’s position to make room for the longer ammunition. The result was the Sherman Firefly, of which about 2,100 were converted. In British armoured units in Normandy, the Firefly was issued at a ratio of one per troop of four Shermans, so that each troop had one tank that could engage a Panther or Tiger from the front. The Firefly’s long gun made it recognisable, and German tank crews learned to target Fireflies first. The variant’s most widely reported action was at St-Aignan-de-Cramesnil on 8 August 1944, where a Firefly of the 1st Northamptonshire Yeomanry is credited with destroying the Tiger tank of the German commander Michael Wittmann; the claim is disputed, with a Canadian unit also claiming the kill, and historians have not settled the question. What is not disputed is that the Firefly gave British armoured units a weapon that could meet German heavy tanks on equal terms, and that it remained in British service after the war.
Tiếng Việt:
Người Anh sử dụng Sherman rộng rãi hơn bất kỳ quân đội Đồng minh nào khác ngoại trừ Mỹ, và họ cũng sản xuất biến thể quan trọng nhất của nó. Năm 1943, các kỹ sư Anh đối mặt với vấn đề: pháo 75 mm của Sherman không thể xuyên giáp trước của xe tăng Panther và Tiger Đức, và pháo chống tăng 17-pounder của Anh, vốn có thể làm được, lại quá lớn so với tháp pháo Sherman. Giải pháp, do một nhóm tại cơ sở nghiên cứu của Quân đoàn Thiết giáp Hoàng gia tìm ra, là lắp pháo 17-pounder vào tháp pháo Sherman bằng cách xoay pháo sang một bên, thiết kế lại hệ thống giật và loại bỏ vị trí lái xe phụ để có chỗ cho đạn dài hơn. Kết quả là Sherman Firefly, với khoảng 2.100 chiếc được chuyển đổi. Trong các đơn vị thiết giáp Anh ở Normandy, Firefly được cấp với tỉ lệ một chiếc cho mỗi trung đội bốn chiếc Sherman, để mỗi trung đội có một xe tăng có thể giao chiến với Panther hay Tiger từ phía trước. Nòng pháo dài của Firefly khiến nó dễ nhận biết, và kíp lái xe tăng Đức học cách nhắm Firefly trước tiên. Hành động được nhắc đến nhiều nhất của biến thể này là tại St-Aignan-de-Cramesnil ngày 8 tháng 8 năm 1944, nơi một chiếc Firefly của Trung đoàn Kỵ binh Northamptonshire 1 được ghi nhận đã phá hủy xe tăng Tiger của chỉ huy Đức Michael Wittmann; tuyên bố này còn tranh cãi, với một đơn vị Canada cũng tuyên bố là người bắn hạ, và các sử gia chưa ngã ngũ. Điều không tranh cãi là Firefly đã cho các đơn vị thiết giáp Anh một vũ khí có thể đối đầu xe tăng hạng nặng Đức ngang ngửa, và nó vẫn còn trong biên chế Anh sau chiến tranh.
7. Performance and Specifications / Hiệu năng và thông số kỹ thuật
Specifications for the basic M4 (75 mm), with ranges for other variants.
| Specification | Value |
|---|---|
| Crew | 5 |
| Length | 19 ft 2 in (5.84 m) |
| Width | 8 ft 7 in (2.62 m) |
| Height | 9 ft 0 in (2.74 m) |
| Weight | 66,800 lb (30.3 tonnes) basic M4; up to 84,000 lb (38.1 tonnes) for the M4A3E2 |
| Armour | 12.7 mm minimum; up to 76 mm front hull and turret; up to 177.8 mm on the M4A3E2 |
| Main armament | 75 mm gun M3 L/40 (90–104 rounds); or 76 mm gun M1A1/M1A2 (71 rounds); or 105 mm howitzer M4 (66 rounds) |
| Secondary armament | 1 × .50 cal Browning M2HB (300–600 rounds); 2 × .30 cal Browning M1919A4 (6,000–6,750 rounds) |
| Engine | M4/M4A1: Continental R975-C1/C4 radial petrol, 350–400 hp; M4A2: GM 6046 diesel, 375 hp; M4A3: Ford GAA V8 petrol, 450–500 hp |
| Transmission | Spicer manual synchromesh, 5 forward and 1 reverse gears |
| Suspension | Vertical volute spring (VVSS); horizontal volute spring (HVSS) on late models |
| Fuel capacity | 138–175 US gallons (522–662 litres) |
| Maximum speed | 30 mph (48 km/h) on roads; 20 mph (32 km/h) cross-country |
| Operational range | 120 mi (193 km) |
Tiếng Việt: Các thông số trên là của M4 cơ bản (pháo 75 mm), với khoảng giá trị cho các biến thể khác. Xe có kíp lái 5 người, dài 5,84 m, rộng 2,62 m, cao 2,74 m, nặng 30,3 tấn ở bản cơ bản và tối đa 38,1 tấn ở M4A3E2. Giáp từ 12,7 mm đến 76 mm ở thân trước và tháp pháo, tối đa 177,8 mm trên M4A3E2. Pháo chính 75 mm (90–104 viên đạn) hoặc 76 mm (71 viên) hoặc lựu pháo 105 mm (66 viên), cùng một súng máy .50 cal và hai súng máy .30 cal. Tốc độ tối đa 48 km/giờ trên đường và tầm hoạt động 193 km.
8. Operators / Các nước sử dụng
The M4 Sherman tank was used by more countries than any other tank of the Second World War. The United States was the largest operator, followed by Britain with about 17,000 received, the Soviet Union with about 4,100, and Canada, France, Poland, Brazil, New Zealand, South Africa, India, China and the Free French forces. After the war, Shermans were supplied to dozens of armies: they fought in the Korean War with the United States and other United Nations forces, in the Arab-Israeli wars with Israel — which rebuilt them as the M-50 and M-51 “Super Sherman” with French 75 mm and 105 mm guns, and used them until the 1970s — and in the Indo-Pakistani wars with India and Pakistan. Shermans also served in the armies of many Latin American, African and Asian nations. The last military operator was Paraguay, which retired its Shermans in 2018, more than 75 years after the first one was built.
Tiếng Việt: M4 Sherman được nhiều nước sử dụng hơn bất kỳ xe tăng nào khác trong Thế chiến II. Hoa Kỳ là nước sử dụng lớn nhất, tiếp theo là Anh với khoảng 17.000 chiếc nhận được, Liên Xô với khoảng 4.100 chiếc, và Canada, Pháp, Ba Lan, Brazil, New Zealand, Nam Phi, Ấn Độ, Trung Quốc cùng lực lượng Pháp Tự do. Sau chiến tranh, Sherman được cung cấp cho hàng chục quân đội: chúng chiến đấu trong Chiến tranh Triều Tiên cùng Hoa Kỳ và các lực lượng Liên Hợp Quốc khác, trong các cuộc chiến Arab–Israel cùng Israel — nước đã cải tiến chúng thành M-50 và M-51 “Super Sherman” với pháo 75 mm và 105 mm của Pháp, và dùng chúng đến thập niên 1970 — và trong các cuộc chiến Ấn Độ–Pakistan. Sherman cũng phục vụ trong quân đội nhiều nước Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á. Nước sử dụng quân sự cuối cùng là Paraguay, nước đã loại biên Sherman năm 2018, hơn 75 năm sau khi chiếc đầu tiên được chế tạo.
The Soviet “Emcha” in combat / “Emcha” của Liên Xô trong chiến đấu
The Soviet Union’s Shermans — called the “Emcha”, from the Russian pronunciation of “M4” — served in some of the largest operations of the Eastern Front. About 4,100 Shermans were delivered under Lend-Lease, most of them the diesel-powered M4A2, which the Soviets preferred because its fuel was less flammable than petrol and because it matched the diesel fuel used by Soviet tanks. The Shermans were issued to Guards mechanised corps and to independent tank units, and they took part in the offensives of 1943–45, including Operation Bagration in the summer of 1944, the advance through Poland and the final operations against Berlin in 1945. Soviet reports on the Sherman, preserved in the archives, praised its reliability, its radio equipment — every Sherman had a radio, which was not the case for Soviet tanks of the period — the quality of its optics and the comfort of its crew compartment. They also noted its weaknesses: the tall silhouette, which made it easy to spot; the narrow tracks, which gave it poor mobility in mud; and the petrol-engined versions, which caught fire more readily when hit. Soviet crews generally rated the Sherman as a good tank, comparable to their own T-34, and preferred it to the British tanks they had also received. The Sherman’s service on the Eastern Front is sometimes overlooked in Western accounts, which focus on Normandy and the Ardennes, but the Soviet use of the type — in Guards units, in major offensives, and in the final advance on Berlin — was a substantial part of the tank’s wartime record, and it demonstrated that the Sherman could serve effectively in an army with different doctrine, different maintenance practices and different tactical expectations from those of the Americans.
Tiếng Việt:
Các Sherman của Liên Xô — gọi là “Emcha”, từ cách phát âm tiếng Nga của “M4” — phục vụ trong một số chiến dịch lớn nhất của Mặt trận phía Đông. Khoảng 4.100 chiếc Sherman được giao theo chương trình Lend-Lease, hầu hết là M4A2 chạy diesel, loại mà Liên Xô ưa thích vì nhiên liệu của nó ít cháy hơn xăng và vì nó dùng cùng nhiên liệu diesel với xe tăng Liên Xô. Sherman được cấp cho các quân đoàn cơ giới Cận vệ và các đơn vị xe tăng độc lập, và chúng tham gia các cuộc tấn công giai đoạn 1943–45, bao gồm Chiến dịch Bagration mùa hè 1944, cuộc tiến quân qua Ba Lan và các chiến dịch cuối cùng chống Berlin năm 1945. Các báo cáo của Liên Xô về Sherman, lưu trong kho lưu trữ, khen ngợi độ tin cậy, thiết bị vô tuyến — mọi chiếc Sherman đều có radio, điều không đúng với xe tăng Liên Xô thời đó — chất lượng quang học và sự thoải mái của khoang kíp lái. Họ cũng lưu ý điểm yếu của nó: thân hình cao, khiến nó dễ bị phát hiện; xích hẹp, khiến khả năng cơ động trong bùn kém; và các phiên bản chạy xăng, dễ bắt lửa hơn khi bị trúng đạn. Kíp lái Liên Xô nhìn chung đánh giá Sherman là xe tăng tốt, tương đương với T-34 của họ, và ưa thích nó hơn xe tăng Anh mà họ cũng nhận được. Việc Sherman phục vụ trên Mặt trận phía Đông đôi khi bị bỏ qua trong các ghi chép phương Tây, vốn tập trung vào Normandy và Ardennes, nhưng việc Liên Xô sử dụng loại xe này — trong các đơn vị Cận vệ, trong các cuộc tấn công lớn, và trong cuộc tiến quân cuối cùng vào Berlin — là một phần đáng kể trong thành tích thời chiến của xe tăng, và nó chứng minh Sherman có thể phục vụ hiệu quả trong quân đội có học thuyết, thực tiễn bảo trì và kỳ vọng chiến thuật khác với người Mỹ.
9. Legacy and Influence / Di sản và ảnh hưởng
The M4 Sherman tank’s legacy is a subject of long-running debate among historians, and that debate itself is part of its significance. During and after the war, the Sherman was criticised for its thin armour and its 75 mm gun, which could not penetrate the frontal armour of the German Panther and Tiger tanks. American and British tank crews paid a high price for those shortcomings in Normandy and the Ardennes. At the same time, historians who have studied the Sherman’s record in detail — among them the American historian Steven Zaloga and the British historian John Buckley — have argued that the tank should be judged on what it was designed to do: to be produced in enormous numbers, to be reliable enough to advance hundreds of miles without breaking down, to support infantry with high-explosive fire, and to be maintained and repaired by ordinary soldiers in the field. By those measures, they argue, the Sherman was successful: it was available in numbers no German tank could match, it rarely broke down, and its crews could escape and fight again when it was hit.
Two claims about the Sherman deserve care. The first is the wartime nickname “Ronson”, after the cigarette lighter, with the slogan that it “lights first time, every time”. There is no reliable evidence that American or British crews used this nickname during the war; the earliest documented uses date from the 1950s, and historians treat the wartime nickname as a post-war myth. The second is the Sherman’s vulnerability to fire. The early Sherman did catch fire more readily than later models, largely because its ammunition was stored in unprotected racks in the sponsons; the introduction of “wet stowage” — ammunition stored in water-jacketed bins — in 1944 reduced the risk substantially, and later studies found that the Sherman’s rate of catching fire after penetration was comparable to that of other tanks of the period.
The Sherman’s design influenced post-war tank development in several ways. Its reliability and ease of maintenance set a standard that later American tanks were measured against, and its chassis was adapted into a wide family of vehicles — recovery vehicles, self-propelled guns, rocket launchers and engineering vehicles — a model of a common chassis that later armies followed. The M4A3E8 “Easy Eight” served in Korea and was still in service with some armies into the 1960s. More than any other tank, the Sherman became the visual symbol of the Allied armoured advance in the Second World War, and it remains the most widely preserved tank of the war in museums around the world.
Tiếng Việt: Di sản của M4 Sherman là chủ đề tranh luận kéo dài giữa các sử gia, và chính cuộc tranh luận đó là một phần ý nghĩa của nó. Trong và sau chiến tranh, Sherman bị chỉ trích vì giáp mỏng và pháo 75 mm không thể xuyên giáp trước của xe tăng Panther và Tiger Đức. Kíp lái xe tăng Mỹ và Anh đã trả giá đắt cho những thiếu sót đó ở Normandy và Ardennes. Đồng thời, các sử gia nghiên cứu kỹ thành tích của Sherman — trong đó có sử gia Mỹ Steven Zaloga và sử gia Anh John Buckley — lập luận rằng xe tăng nên được đánh giá theo những gì nó được thiết kế để làm: sản xuất với số lượng khổng lồ, đủ tin cậy để tiến hàng trăm dặm mà không hỏng hóc, yểm trợ bộ binh bằng hỏa lực nổ mạnh, và được bảo trì, sửa chữa bởi binh lính thông thường trên chiến trường. Theo những tiêu chí đó, họ lập luận, Sherman đã thành công: nó có sẵn với số lượng mà không xe tăng Đức nào sánh được, hiếm khi hỏng hóc, và kíp lái có thể thoát ra và chiến đấu tiếp khi xe bị trúng đạn.
Hai tuyên bố về Sherman cần thận trọng. Thứ nhất là biệt danh thời chiến “Ronson”, theo tên bật lửa, với khẩu hiệu “châm cháy lần đầu, mọi lần”. Không có bằng chứng đáng tin cậy nào cho thấy kíp lái Mỹ hay Anh dùng biệt danh này trong chiến tranh; các ghi chép sớm nhất về nó có từ thập niên 1950, và các sử gia coi biệt danh thời chiến này là huyền thoại hậu chiến. Thứ hai là tính dễ cháy của Sherman. Sherman đời đầu quả thực dễ bắt lửa hơn các mẫu sau, chủ yếu vì đạn dược được cất trong giá không được bảo vệ ở sườn xe; việc đưa vào “kho đạn ướt” — đạn cất trong thùng bọc nước — năm 1944 đã giảm rủi ro đáng kể, và các nghiên cứu sau này cho thấy tỉ lệ bắt lửa sau khi bị xuyên thủng của Sherman tương đương các xe tăng khác cùng thời.
Thiết kế của Sherman ảnh hưởng đến phát triển xe tăng sau chiến tranh theo nhiều cách. Độ tin cậy và dễ bảo trì của nó đặt ra tiêu chuẩn mà các xe tăng Mỹ sau này được đo lường, và khung gầm của nó được chuyển thành một họ xe rộng — xe cứu kéo, pháo tự hành, bệ phóng rocket và xe công binh — một mô hình khung gầm chung mà các quân đội sau này noi theo. M4A3E8 “Easy Eight” phục vụ ở Triều Tiên và vẫn còn biên chế trong một số quân đội đến thập niên 1960. Hơn bất kỳ xe tăng nào khác, Sherman trở thành biểu tượng hình ảnh của cuộc tiến quân thiết giáp của Đồng minh trong Thế chiến II, và nó vẫn là xe tăng được bảo quản rộng rãi nhất của chiến tranh trong các bảo tàng khắp thế giới.
Korea and the end of the Sherman’s front-line service / Triều Tiên và sự kết thúc phục vụ tuyến đầu của Sherman
The M4 Sherman tank’s last war as a front-line American tank was Korea. When North Korean forces invaded South Korea in June 1950, the United States Army had few modern tanks in the Far East, and M4A3E8 “Easy Eight” Shermans were rushed to the peninsula from Japan and from storage in the United States. In Korea, the Sherman’s opponents were North Korean T-34/85 tanks and, later, Chinese forces. The Easy Eight’s 76 mm gun could penetrate the T-34/85 at normal combat ranges, and the Sherman’s reliability and its ability to operate in Korea’s mountains and rice paddies made it useful in a war where mobility and maintenance mattered as much as armour. The Sherman served alongside the heavier M26 Pershing and the M46 Patton, and as the newer tanks arrived in numbers, the Sherman was gradually withdrawn from front-line service. The United States retired its last Shermans in 1957, but the tank continued in service with other armies for decades: Israel’s M-50 and M-51 Super Shermans fought in the wars of 1967 and 1973, and Shermans served in the armies of India, Pakistan, Argentina, Chile and many other nations into the 1970s and beyond. Paraguay, the last military operator, retired its Shermans in 2018 — more than 75 years after the first production tank left the Lima Locomotive Works.
Tiếng Việt:
Cuộc chiến cuối cùng của M4 Sherman với vai trò xe tăng tuyến đầu của Mỹ là Triều Tiên. Khi lực lượng Bắc Triều Tiên xâm lược Hàn Quốc tháng 6 năm 1950, Lục quân Hoa Kỳ có ít xe tăng hiện đại ở Viễn Đông, và các Sherman M4A3E8 “Easy Eight” được gấp rút đưa tới bán đảo từ Nhật Bản và từ kho dự trữ ở Hoa Kỳ. Ở Triều Tiên, đối thủ của Sherman là xe tăng T-34/85 của Bắc Triều Tiên và sau đó là lực lượng Trung Quốc. Pháo 76 mm của Easy Eight có thể xuyên T-34/85 ở tầm chiến đấu thông thường, và độ tin cậy cùng khả năng hoạt động trên núi và ruộng lúa Triều Tiên khiến nó hữu ích trong cuộc chiến mà cơ động và bảo trì quan trọng như giáp. Sherman phục vụ cùng xe tăng hạng nặng M26 Pershing và M46 Patton, và khi các xe tăng mới hơn đến với số lượng lớn, Sherman dần rút khỏi phục vụ tuyến đầu. Hoa Kỳ loại biên những chiếc Sherman cuối cùng năm 1957, nhưng xe tăng tiếp tục phục vụ trong quân đội các nước khác trong nhiều thập kỷ: các M-50 và M-51 Super Sherman của Israel chiến đấu trong các cuộc chiến 1967 và 1973, và Sherman phục vụ trong quân đội Ấn Độ, Pakistan, Argentina, Chile và nhiều nước khác đến thập niên 1970 và sau đó. Paraguay, nước sử dụng quân sự cuối cùng, loại biên Sherman năm 2018 — hơn 75 năm sau khi xe tăng sản xuất đầu tiên rời Lima Locomotive Works.
10. Surviving Examples / Hiện vật còn lại
The M4 Sherman tank is the most widely preserved tank of the Second World War, with hundreds of examples in museums and on public display around the world. The best-known survivor is Cobra King, the M4A3E2 “Jumbo” that was the first tank into Bastogne on 26 December 1944; after decades on display outdoors, it was restored and is now held by the National Armor and Cavalry Museum at Fort Benning, Georgia. The Tank Museum at Bovington in England, which holds several Shermans including the M4A3E8 used in the film Fury (2014), displays the type in the context of the full history of the tank. The Musée des Blindés at Saumur in France holds one of the largest collections of Shermans in Europe, and the Canadian War Museum in Ottawa displays a Sherman that landed on D-Day. In Israel, the Yad La-Shiryon museum at Latrun displays M-50 and M-51 Super Shermans, the Israeli rebuilds that served until the 1970s. Hundreds more Shermans stand as memorials in towns and villages across France, Belgium, the Netherlands and Britain, where they mark the route of the Allied advance in 1944–45.
Tiếng Việt: M4 Sherman là xe tăng được bảo quản rộng rãi nhất của Thế chiến II, với hàng trăm chiếc trong bảo tàng và trưng bày công cộng khắp thế giới. Chiếc còn lại nổi tiếng nhất là Cobra King, chiếc M4A3E2 “Jumbo” đầu tiên tiến vào Bastogne ngày 26 tháng 12 năm 1944; sau nhiều thập kỷ trưng bày ngoài trời, nó đã được phục chế và hiện do Bảo tàng Thiết giáp và Kỵ binh Quốc gia tại Fort Benning, Georgia, lưu giữ. Bảo tàng Xe tăng tại Bovington ở Anh, nơi lưu giữ nhiều chiếc Sherman bao gồm chiếc M4A3E8 dùng trong phim Fury (2014), trưng bày loại xe này trong bối cảnh toàn bộ lịch sử xe tăng. Bảo tàng Musée des Blindés tại Saumur ở Pháp lưu giữ một trong những bộ sưu tập Sherman lớn nhất châu Âu, và Bảo tàng Chiến tranh Canada ở Ottawa trưng bày một chiếc Sherman đã đổ bộ trong ngày D-Day. Ở Israel, bảo tàng Yad La-Shiryon tại Latrun trưng bày các M-50 và M-51 Super Sherman, các bản cải tiến của Israel phục vụ đến thập niên 1970. Hàng trăm chiếc Sherman khác đứng làm đài tưởng niệm ở các thị trấn và làng mạc khắp Pháp, Bỉ, Hà Lan và Anh, nơi chúng đánh dấu tuyến đường tiến quân của Đồng minh năm 1944–45.
Sherman memorials in Normandy / Đài tưởng niệm Sherman ở Normandy
The Sherman tank is unusually visible in the landscape of north-west Europe, because so many of them were left where they fought. In Normandy, Shermans stand as memorials in the towns and villages along the route of the Allied advance: at Sainte-Mère-Église, at Arromanches, at Caen and in dozens of smaller places, a Sherman on a plinth marks the spot where an armoured unit passed or fought in the summer of 1944. Many of these memorial tanks are the vehicles themselves, left by the units that used them and later placed on display by the local community. In Belgium and the Netherlands, Shermans mark the route of the advance into Germany, and in the Ardennes they stand at Bastogne and along the roads where the Battle of the Bulge was fought. The memorials are maintained by local associations and by veterans’ groups, and they are among the most visited Second World War memorials in France and Belgium. For the communities that maintain them, the Sherman is not only a museum object but a marker of a specific event — the day their town was liberated — and the tanks are the subject of annual ceremonies on the anniversaries of the liberation.
Tiếng Việt:
Xe tăng Sherman hiện diện đặc biệt rõ trong cảnh quan tây bắc châu Âu, vì rất nhiều chiếc đã được để lại nơi chúng chiến đấu. Ở Normandy, Sherman đứng làm đài tưởng niệm tại các thị trấn và làng mạc dọc tuyến đường tiến quân của Đồng minh: tại Sainte-Mère-Église, Arromanches, Caen và hàng chục nơi nhỏ hơn, một chiếc Sherman trên bệ đánh dấu nơi một đơn vị thiết giáp đi qua hay chiến đấu mùa hè 1944. Nhiều xe tăng tưởng niệm này chính là các xe đã chiến đấu, được đơn vị sử dụng chúng để lại và sau đó cộng đồng địa phương đặt trưng bày. Ở Bỉ và Hà Lan, Sherman đánh dấu tuyến đường tiến vào Đức, và ở Ardennes chúng đứng tại Bastogne và dọc các con đường nơi Trận Bulge diễn ra. Các đài tưởng niệm được duy trì bởi các hiệp hội địa phương và nhóm cựu chiến binh, và chúng nằm trong số các đài tưởng niệm Thế chiến II được thăm viếng nhiều nhất ở Pháp và Bỉ. Đối với các cộng đồng duy trì chúng, Sherman không chỉ là hiện vật bảo tàng mà còn là dấu mốc của một sự kiện cụ thể — ngày thị trấn của họ được giải phóng — và các xe tăng là chủ đề của các lễ kỷ niệm hằng năm vào ngày kỷ niệm giải phóng.
Frequently Asked Questions / Câu hỏi thường gặp
How many M4 Sherman tanks were built? A total of 49,234 Shermans were built between February 1942 and July 1945, excluding the prototype. Some sources give 49,324; the difference of 90 reflects different ways of counting variants and conversions.
Was the Sherman a bad tank? Historians disagree. The Sherman was thinly armoured and its 75 mm gun could not penetrate a Panther or Tiger from the front, but it was reliable, easy to maintain, produced in numbers no German tank could match, and effective in its main role of supporting infantry. Its record is debated rather than settled.
Why was the Sherman called “Ronson”? It probably was not — at least not during the war. The “Ronson” nickname and the “lights first time” slogan first appear in sources from the 1950s, and historians treat the wartime nickname as a post-war myth.
What was the Sherman Firefly? A British conversion of the Sherman that replaced the 75 mm gun with the powerful 17-pounder anti-tank gun. About 2,100 were converted, and the Firefly was the only Sherman variant that could reliably defeat a Panther or Tiger from the front.
What was the “Easy Eight”? The M4A3E8, the late-war Sherman with a 76 mm gun, the HVSS suspension and wider tracks. About 2,539 were built, and the type served in the Korean War.
Are any Sherman tanks still in service? No. Paraguay was the last military operator, retiring its Shermans in 2018. Hundreds survive in museums and as memorials around the world.
Tiếng Việt:
Đã có bao nhiêu xe tăng M4 Sherman được chế tạo? Tổng cộng 49.234 chiếc Sherman được chế tạo trong giai đoạn tháng 2 năm 1942 đến tháng 7 năm 1945, không tính nguyên mẫu. Một số nguồn ghi 49.324 chiếc; chênh lệch 90 chiếc phản ánh cách tính biến thể và xe chuyển đổi khác nhau.
Sherman có phải là xe tăng tồi không? Các sử gia không thống nhất. Sherman có giáp mỏng và pháo 75 mm không thể xuyên giáp trước của Panther hay Tiger, nhưng nó đáng tin cậy, dễ bảo trì, được sản xuất với số lượng mà không xe tăng Đức nào sánh được, và hiệu quả trong vai trò chính là yểm trợ bộ binh. Thành tích của nó vẫn đang được tranh luận chứ chưa ngã ngũ.
Vì sao Sherman được gọi là “Ronson”? Có lẽ nó không được gọi như vậy — ít nhất là không phải trong chiến tranh. Biệt danh “Ronson” và khẩu hiệu “châm cháy lần đầu” xuất hiện lần đầu trong các nguồn từ thập niên 1950, và các sử gia coi biệt danh thời chiến này là huyền thoại hậu chiến.
Sherman Firefly là gì? Là bản chuyển đổi của Anh thay pháo 75 mm bằng pháo chống tăng 17-pounder mạnh mẽ. Khoảng 2.100 chiếc đã được chuyển đổi, và Firefly là biến thể Sherman duy nhất có thể hạ Panther hay Tiger từ phía trước một cách đáng tin cậy.
“Easy Eight” là gì? Là M4A3E8, Sherman cuối chiến tranh với pháo 76 mm, hệ thống treo HVSS và xích rộng hơn. Khoảng 2.539 chiếc đã được chế tạo, và loại này phục vụ trong Chiến tranh Triều Tiên.
Còn xe tăng Sherman nào đang phục vụ không? Không. Paraguay là nước sử dụng quân sự cuối cùng, loại biên Sherman năm 2018. Hàng trăm chiếc còn lại trong bảo tàng và làm đài tưởng niệm khắp thế giới.
Sources / Nguồn
- Wikipedia, “M4 Sherman” — production total 49,234, specifications, variant figures, service history.
- Steven J. Zaloga, Armored Thunderbolt: The U.S. Army Sherman in World War II (Stackpole Books, 2008).
- Steven J. Zaloga, M4 Sherman vs Type 97 Chi-Ha: The Pacific 1945 (Osprey Publishing, 2012).
- John Buckley, British Armour in the Normandy Campaign (Frank Cass, 2004).
- National WWII Museum, New Orleans — M4 Sherman and American armored warfare.
- The Tank Museum, Bovington — M4 Sherman collection and history.
- R. P. Hunnicutt, Sherman: A History of the American Medium Tank (Presidio Press, 1978).
Further reading
- Belton Y. Cooper, Death Traps: The Survival of an American Armored Division in World War II (Presidio Press, 1998) — a memoir; Cooper’s claims about Sherman losses are debated by historians.
- David Fletcher, Sherman Firefly (Osprey Publishing, 2008).
AI Images / Hình ảnh minh họa
Style for all images: realistic WWII documentary photography style, period-accurate vehicles, uniforms and settings, muted wartime colours, no invented text or markings on the image, no modern elements.
| # | Position | AI prompt (English) | Alt text (EN) | Alt text (VI) | Size |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Hero — top of article | Cinematic wide shot of an M4 Sherman tank advancing across a French field, Normandy 1944, dust and hedgerows, documentary war photography style | M4 Sherman tank advancing across a field in Normandy in 1944 | Xe tăng M4 Sherman tiến qua cánh đồng ở Normandy năm 1944 | 1200×675px 16:9, WebP ~80%, 60–120KB |
| 2 | Section 1 — Lead | M4 Sherman tank column on a desert road in North Africa, 1942, dust, documentary photo | M4 Sherman tank column on a desert road in North Africa in 1942 | Đoàn xe tăng M4 Sherman trên đường sa mạc ở Bắc Phi năm 1942 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 3 | Section 2 — Key Facts | Three-quarter front view of an M4 Sherman tank parked on grass, 75 mm gun and turret detail, clear and well lit | Three-quarter view of an M4 Sherman tank showing its 75 mm gun | Toàn cảnh ba phần tư xe tăng M4 Sherman với pháo 75 mm | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 4 | Section 3 — Background | 1940s American tank factory interior, workers assembling a medium tank hull on a production line, period clothing, no readable text | Workers assembling a Sherman tank hull on a 1940s production line | Công nhân lắp ráp thân xe tăng Sherman trên dây chuyền sản xuất thập niên 1940 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 5 | Section 4 — Design | Cutaway-style illustration of an M4 Sherman tank showing turret, gun, engine and five crew positions, technical documentary style, no text labels | Cutaway illustration of an M4 Sherman tank showing its crew positions | Hình minh họa cắt lớp xe tăng M4 Sherman cho thấy vị trí kíp lái | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 6 | Section 5 — Variants | Line-up of Sherman variants on a training ground, M4, M4A1 cast hull and Firefly side by side, documentary photo style | Sherman tank variants parked side by side on a training ground | Các biến thể xe tăng Sherman đậu cạnh nhau trên bãi tập | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 7 | Section 6 — Operational History | Sherman tanks landing from a landing craft on a Normandy beach, D-Day 1944, sea and obstacles, documentary photo | Sherman tanks landing on a Normandy beach on D-Day 1944 | Xe tăng Sherman đổ bộ lên bãi biển Normandy ngày D-Day 1944 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 8 | Section 6 — Operational History | Sherman tank in a snow-covered Ardennes village, winter 1944, soldiers nearby, documentary photo | Sherman tank in a snow-covered Ardennes village in winter 1944 | Xe tăng Sherman trong ngôi làng phủ tuyết ở Ardennes mùa đông 1944 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 9 | Section 6 — Operational History | US Marine Sherman tank with infantry support on a Pacific island, palm trees and dust, 1945, documentary photo | US Marine Sherman tank with infantry on a Pacific island in 1945 | Xe tăng Sherman của Thủy quân Lục chiến Mỹ cùng bộ binh trên đảo Thái Bình Dương năm 1945 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 10 | Section 7 — Performance | Sherman Firefly tank in a firing position in a field, 1944, long 17-pounder gun, documentary photo | Sherman Firefly tank in a firing position in 1944 | Xe tăng Sherman Firefly ở vị trí bắn năm 1944 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 11 | Section 8 — Operators | Soviet crew beside a Lend-Lease Sherman tank on the Eastern Front, 1944, winter uniforms, documentary photo | Soviet crew beside a Lend-Lease Sherman tank in 1944 | Kíp lái Liên Xô bên xe tăng Sherman Lend-Lease năm 1944 | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 12 | Section 9 — Legacy | Restored M4 Sherman tank Cobra King on museum display, warm indoor lighting, visitors out of focus | Restored M4 Sherman tank Cobra King on museum display | Xe tăng M4 Sherman Cobra King đã phục chế trưng bày trong bảo tàng | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
| 13 | Section 10 — Surviving Examples | Sherman tank as a village war memorial in France, flowers at its base, overcast sky, quiet documentary photo | Sherman tank as a war memorial in a French village | Xe tăng Sherman làm đài tưởng niệm chiến tranh ở làng Pháp | 1200×675px 16:9, WebP ~80% |
Total images listed: 13 (1 hero + 12 section images).