Thiết giáp hạm lớp Kongo

Thiết giáp hạm lớp Kongo là một lớp gồm bốn thiết giáp hạm nhanh của Nhật Bản — Kongo, Hiei, Kirishima và Haruna — được chế tạo làm tuần dương chiến đấu trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất và hiện đại hóa trong thập niên 1930 thành thiết giáp hạm nhanh. Các tàu là những tàu chủ lực nhanh nhất của hải quân Nhật Bản, đạt tốc độ khoảng 30 hải lý/giờ, và được dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay, tàu pháo kích bờ biển, và thiết giáp hạm nhanh trong suốt Chiến tranh Thái Bình Dương. Chúng chiến đấu tại Trân Châu Cảng, Midway, Guadalcanal, Biển Philippines, và Leyte Gulf, và cả bốn đều bị mất: Hiei và Kirishima bị đánh chìm tại Guadalcanal tháng 11 năm 1942, Kongo bị tàu ngầm USS Sealion đánh chìm tháng 11 năm 1944, và Haruna bị đánh chìm khi đang neo đậu tại Kure tháng 7 năm 1945. Lớp Kongo là lớp thiết giáp hạm Nhật Bản duy nhất mà cả bốn tàu đều bị mất, và nó được nhớ đến như lớp tàu đưa hải quân Nhật Bản từ thời đại tuần dương chiến đấu sang thời đại tàu sân bay, và đã hy sinh cùng thời đại đó.

1. Thông tin chính

Lớp / Loại	Thiết giáp hạm nhanh lớp Kongo (ban đầu là tuần dương chiến đấu)
Hạ thủy	Kongo 1912; Hiei 1912; Kirishima 1913; Haruna 1913
Đưa vào biên chế	1913–1915; hiện đại hóa 1929–1937
Lượng giãn nước	Khoảng 31.720 tấn tiêu chuẩn sau hiện đại hóa; khoảng 36.000–38.000 tấn đầy tải
Chiều dài	222 mét
Tốc độ	Khoảng 30,5 hải lý/giờ sau hiện đại hóa
Quân số	Khoảng 1.360 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí	8 pháo 356 mm; 14 pháo 152 mm; 8 pháo phòng không 127 mm; 20 pháo phòng không 25 mm (sau tăng thêm)
Máy bay	3 thủy phi cơ
Số phận	Cả bốn đều bị mất: Hiei và Kirishima 1942; Kongo 1944; Haruna 1945

2. Nguồn gốc & phát triển

Nguồn gốc tuần dương chiến đấu

Lớp Kongo được thiết kế tại Anh, bởi kiến trúc sư hải quân George Thurston, và chế tạo theo hợp đồng mang lại cho Nhật Bản những tuần dương chiến đấu hiện đại đầu tiên. Kongo được chế tạo tại Barrow-in-Furness, Anh, và hạ thủy năm 1912, trong khi các tàu chị em được chế tạo tại Nhật Bản, ở Yokosuka và Nagasaki, và hạ thủy năm 1912 và 1913. Các tàu được thiết kế làm tuần dương chiến đấu, với tốc độ khoảng 27 hải lý/giờ và vũ khí gồm tám pháo 14 inch, và được dự định chạy nhanh hơn và mạnh hơn bất kỳ tuần dương hạm nào, đồng thời trinh sát cho hạm đội chiến đấu. Thiết kế dựa trên lớp Lion của Anh, nhưng có cải tiến, gồm bố cục tốt hơn và máy móc mạnh hơn. Các tàu phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, dù ít tham chiến, và là những tàu chủ lực hiện đại nhất của hải quân Nhật Bản khi Hiệp ước Hải quân Washington được ký năm 1922, hiệp ước hạn chế việc chế tạo thiết giáp hạm mới và buộc Nhật Bản hiện đại hóa các tàu hiện có thay vì chế tạo tàu mới.

Hiện đại hóa trong thập niên 1930

Trong thập niên 1930, bốn tàu lớp Kongo được hiện đại hóa trong hai giai đoạn, biến chúng từ tuần dương chiến đấu thành thiết giáp hạm nhanh. Đợt hiện đại hóa đầu tiên, giai đoạn 1929–1931, bổ sung cột tháp chùa, cải tiến điều khiển hỏa lực, và tăng giáp trên hầm đạn. Đợt hiện đại hóa thứ hai, giai đoạn 1933–1937, quy mô lớn hơn: các tàu được kéo dài khoảng 8 mét, nồi hơi được thay bằng nồi hơi đốt dầu, tua-bin được thay, và tốc độ tăng lên khoảng 30,5 hải lý/giờ. Giáp được tăng, với đai giáp khoảng 203 mm và boong giáp khoảng 102 mm trên các vị trí trọng yếu, và vũ khí phòng không được tăng, với pháo 127 mm và pháo 25 mm. Các tàu được xếp loại lại thành thiết giáp hạm, dù chúng vẫn nhanh hơn và giáp nhẹ hơn các thiết giáp hạm Nhật Bản mới hơn, và chúng được dùng làm thiết giáp hạm nhanh, tàu hộ tống tàu sân bay, và tàu pháo kích bờ biển trong suốt Chiến tranh Thái Bình Dương.

3. Thiết kế

Một thiết giáp hạm nhanh

Lớp Kongo, sau hiện đại hóa, dài 222 mét, rộng 31 mét, và lượng giãn nước tiêu chuẩn khoảng 31.720 tấn, tăng lên khoảng 36.000 tấn khi đầy tải. Tám nồi hơi của tàu cấp hơi cho bốn bộ tua-bin, sản sinh khoảng 136.000 mã lực trục, cho tốc độ khoảng 30,5 hải lý/giờ, nhanh hơn bất kỳ thiết giáp hạm Nhật Bản nào khác, và đủ nhanh để theo kịp các tàu sân bay. Tầm hoạt động của tàu khoảng 10.000 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ, đủ để vượt Thái Bình Dương, dù trên thực tế các tàu phụ thuộc vào tàu chở dầu để tác chiến kéo dài. Vũ khí chính của tàu là tám pháo 356 mm (14 inch) trong bốn tháp pháo đôi, hai tháp phía trước và hai tháp phía sau, tầm bắn khoảng 35 kilômét, và vũ khí phụ là 14 pháo 152 mm trong khoang bọc thép, dùng chống tuần dương hạm và khu trục hạm. Vũ khí phòng không của tàu, được tăng cường trong chiến tranh, gồm pháo 127 mm và pháo 25 mm, dù nó không bao giờ hiệu quả bằng vũ khí phòng không của Mỹ.

Giáp và cột tháp chùa

Giáp của lớp Kongo, sau hiện đại hóa, gồm đai giáp khoảng 203 mm trên khu vực máy móc và hầm đạn, boong giáp khoảng 102 mm trên các vị trí trọng yếu, và giáp tháp pháo khoảng 229 mm trên mặt trước. Giáp mỏng hơn giáp của các thiết giáp hạm Nhật Bản mới hơn, như lớp Yamato, nhưng đủ dùng cho một thiết giáp hạm nhanh không được kỳ vọng chiến đấu với thiết giáp hạm khác ở cự ly gần. Các tàu nổi tiếng với cột tháp chùa, những cấu trúc cao, nhiều tầng mang cầu tàu, hệ thống điều khiển hỏa lực, và đài quan sát, tạo nên hình dáng đặc biệt cho các tàu. Cột tháp chùa là một thiết kế Nhật Bản, nhằm cho cầu tàu tầm nhìn tốt và chứa thiết bị điều khiển hỏa lực, nhưng nó nặng đầu và khiến các tàu mất ổn định trong thời tiết xấu. Cột tháp là biểu tượng của hải quân Nhật Bản, và xuất hiện trong mọi bức ảnh về lớp Kongo.

4. Thông số kỹ thuật

Thân tàu và máy móc

Lớp Kongo, sau hiện đại hóa, dài 222 mét, rộng 31 mét, và mớn nước khoảng 9,7 mét khi đầy tải. Lượng giãn nước tiêu chuẩn của tàu khoảng 31.720 tấn, và lượng giãn nước đầy tải khoảng 36.000 đến 38.000 tấn, tùy theo tàu và thời điểm, vì các tàu được cải biến trong chiến tranh. Tám nồi hơi của tàu cấp hơi cho bốn bộ tua-bin dẫn động bốn trục chân vịt, và tốc độ thiết kế của tàu khoảng 30,5 hải lý/giờ. Quân số của tàu khoảng 1.360 sĩ quan và thủy thủ, gồm thuyền trưởng, sĩ quan, hạ sĩ quan, và thủy thủ. Giáp của tàu gồm đai giáp khoảng 203 mm, boong giáp khoảng 102 mm, và giáp tháp pháo khoảng 229 mm. Sức chứa nhiên liệu của tàu khoảng 6.400 tấn dầu, và tầm hoạt động khoảng 10.000 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ. Các con số khác nhau giữa bốn tàu, vì chúng được hiện đại hóa vào những thời điểm khác nhau và theo tiêu chuẩn hơi khác nhau.

Hỏa lực

Vũ khí chính của lớp Kongo là tám pháo 356 mm (14 inch) trong bốn tháp pháo đôi, hai tháp phía trước và hai tháp phía sau. Pháo bắn đạn nặng khoảng 670 kilôgam, tầm bắn khoảng 35 kilômét, và là vũ khí chính của tàu, dùng chống thiết giáp hạm và tuần dương hạm, cùng pháo kích bờ biển. Pháo chính xác và đáng tin cậy, và được dùng hiệu quả tại Guadalcanal, nơi Hiei và Kirishima pháo kích sân bay Henderson Field của Mỹ, cùng các trận đánh khác. Vũ khí phụ là 14 pháo 152 mm (6 inch) trong khoang bọc thép, dùng chống tuần dương hạm và khu trục hạm, dù các pháo này nằm trong khoang thấp trong thân tàu, và thường bị nước tràn trong thời tiết xấu. Các tàu cũng mang ống phóng ngư lôi, dù chúng bị tháo bỏ trong quá trình hiện đại hóa, vì hải quân kết luận thiết giáp hạm không nên mang ngư lôi.

Để phòng không, lớp Kongo mang tám pháo lưỡng dụng 127 mm trong bốn tháp pháo đôi, có thể tấn công cả mục tiêu mặt nước và máy bay, và 20 pháo phòng không 25 mm trong các bệ đôi, sau này tăng lên hơn 100 khẩu trong các bệ đơn, đôi, và ba nòng. Vũ khí phòng không được tăng cường trong chiến tranh, khi mối đe dọa từ máy bay tăng lên, nhưng nó không bao giờ hiệu quả bằng vũ khí phòng không của Mỹ, vốn dùng hệ thống điều khiển hỏa lực bằng radar và ngòi nổ cận đích. Pháo 25 mm, vũ khí phòng không hạng nhẹ tiêu chuẩn của Nhật Bản, gây thất vọng khi sử dụng, với tầm bắn ngắn, tốc độ bắn thấp, và tốc độ xoay chậm, và nó không thể ngăn chặn các máy bay ném bom bổ nhào và máy bay phóng ngư lôi Mỹ đã đánh chìm các tàu lớp Kongo. Pháo phòng không của các tàu là tuyến phòng thủ cuối cùng, và không đủ để cứu các tàu khỏi không kích.

Giáp & cơ động

Giáp của lớp Kongo sau hiện đại hóa gồm đai giáp khoảng 203 mm trên khu vực máy móc và hầm đạn, boong giáp khoảng 102 mm trên các vị trí trọng yếu, và giáp mặt tháp pháo khoảng 229 mm — mỏng hơn giáp của các thiết giáp hạm Nhật Bản mới hơn như lớp Yamato, nhưng đủ dùng cho một thiết giáp hạm nhanh không được kỳ vọng chiến đấu với thiết giáp hạm khác ở cự ly gần. Tàu dài 222 mét, rộng 31 mét, tốc độ khoảng 30,5 hải lý/giờ, tầm hoạt động khoảng 10.000 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ. Cột tháp chùa cao, nhiều tầng tuy mang lại tầm nhìn tốt cho cầu tàu, nhưng nặng đầu và khiến tàu mất ổn định trong thời tiết xấu.

Động cơ & vận hành

Tám nồi hơi đốt dầu cấp hơi cho bốn bộ tua-bin dẫn động bốn trục chân vịt, sản sinh khoảng 136.000 mã lực trục, cho tốc độ thiết kế khoảng 30,5 hải lý/giờ — nhanh hơn bất kỳ thiết giáp hạm Nhật Bản nào khác và đủ nhanh để theo kịp tàu sân bay. Sức chứa nhiên liệu khoảng 6.400 tấn dầu, cho tầm hoạt động khoảng 10.000 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ, dù trên thực tế các chiến dịch kéo dài vẫn phụ thuộc vào tàu chở dầu. Quân số của tàu khoảng 1.360 sĩ quan và thủy thủ.

Điều khiển hỏa lực và máy bay

Lớp Kongo mang ba thủy phi cơ, phóng từ máy phóng trên đuôi tàu, dùng để trinh sát và quan sát điểm rơi của đạn. Các máy bay là Nakajima E8N và sau đó là Mitsubishi F1M, những máy bay hai tầng cánh nhỏ có thể hạ cánh trên mặt nước và được thu hồi bằng cần cẩu. Hệ thống điều khiển hỏa lực của tàu dùng máy đo xa quang học, với máy đo xa chính trên cột tháp chùa, và máy tính điều khiển hỏa lực, tính toán nghiệm bắn từ cự ly và phương vị. Hệ thống điều khiển hỏa lực tốt theo tiêu chuẩn thập niên 1930, nhưng kém hơn hệ thống điều khiển hỏa lực bằng radar mà hải quân Mỹ đưa vào sử dụng trong chiến tranh, và đó là bất lợi trong các trận đánh ban đêm, như các trận đánh ngoài khơi Guadalcanal, nơi các tàu Mỹ dùng radar để tìm và bắn trúng tàu Nhật Bản trước khi chúng kịp nhìn thấy đối phương. Pháo của lớp Kongo, dù mạnh mẽ, không chính xác bằng pháo Mỹ vào ban đêm, và các tàu phải trả giá vì điều đó.

5. Các biến thể

Lớp Kongo không có biến thể thiết kế riêng: lớp gồm bốn tàu — Kongo, Hiei, Kirishima và Haruna — chế tạo theo cùng một thiết kế tuần dương chiến đấu của kiến trúc sư George Thurston, rồi cùng hiện đại hóa trong thập niên 1930 thành thiết giáp hạm nhanh. Những khác biệt duy nhất giữa bốn tàu là các chi tiết nhỏ do hiện đại hóa vào những thời điểm khác nhau và theo tiêu chuẩn hơi khác nhau: lượng giãn nước đầy tải dao động khoảng 36.000 đến 38.000 tấn tùy tàu và thời điểm, và vũ khí phòng không 25 mm được tăng cường khác nhau trong chiến tranh, từ 20 khẩu ban đầu lên hơn 100 khẩu trên một số tàu. Không tàu nào trong lớp được chế tạo theo thiết kế khác biệt, và cả bốn tàu đều phục vụ cùng vai trò: thiết giáp hạm nhanh, tàu hộ tống tàu sân bay, và tàu pháo kích bờ biển.

6. Tham chiến

Trân Châu Cảng và giai đoạn đầu chiến tranh

Lớp Kongo tham gia cuộc tấn công Trân Châu Cảng, hộ tống các tàu sân bay của Kido Butai, và trong những tháng tiếp theo, các tàu hộ tống tàu sân bay trong cuộc không kích Ấn Độ Dương, tại Midway, và tại Solomon. Các tàu được dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay, vì tốc độ của chúng cho phép theo kịp tàu sân bay, và làm tàu pháo kích bờ biển, vì pháo 14 inch của chúng có thể bắn phá sân bay và các điểm tập trung quân. Tháng 10 năm 1942, Kongo và Haruna pháo kích sân bay Henderson Field trên Guadalcanal, trong một trận đánh ban đêm làm hư hại sân bay và phá hủy nhiều máy bay Mỹ, và cuộc pháo kích này là cuộc pháo kích bờ biển thành công nhất của Nhật Bản trong chiến tranh. Các tàu cũng được dùng làm thiết giáp hạm nhanh, trong các trận đánh hạm đội ngoài khơi Guadalcanal, nơi Hiei và Kirishima bị mất, và tại Biển Philippines cùng Leyte Gulf, nơi Kongo và Haruna bị mất.

Pháo kích sân bay Henderson Field

Đêm 13–14 tháng 10 năm 1942, Kongo và Haruna, được tuần dương hạm và khu trục hạm hộ tống, pháo kích sân bay Henderson Field trên Guadalcanal, sân bay Mỹ giữ vai trò then chốt trên đảo. Các tàu bắn hơn 900 quả đạn 14 inch vào sân bay, phá hủy nhiều máy bay Mỹ, làm hư hại đường băng, và giết 41 người Mỹ. Cuộc pháo kích là cuộc pháo kích bờ biển thành công nhất của Nhật Bản trong chiến tranh, và gần như đóng cửa sân bay, dù người Mỹ sửa chữa nó trong một ngày. Trận đánh cho thấy sức mạnh của lớp Kongo với tư cách tàu pháo kích bờ biển, và giá trị của thiết giáp hạm nhanh, vốn có thể chạy tới Guadalcanal, pháo kích sân bay, và rút lui trước bình minh, ngoài tầm máy bay Mỹ. Cuộc pháo kích là một thành công chiến thuật, nhưng không thay đổi kết quả của chiến dịch Guadalcanal, vốn được quyết định bởi khả năng tăng viện cho đảo và thay thế tổn thất của Mỹ.

Guadalcanal và việc mất hai tàu

Lớp Kongo chịu tổn thất nặng nề nhất tại Guadalcanal, tháng 11 năm 1942, trong hai trận đánh ban đêm ngoài khơi đảo. Ngày 13 tháng 11 năm 1942, Hiei bị đánh chìm bởi tuần dương hạm, khu trục hạm, và máy bay Mỹ, sau khi bị vô hiệu hóa bởi hỏa lực pháo từ tuần dương hạm San Francisco và các tàu khác, rồi bị thủy thủ đoàn bỏ lại. Ngày 15 tháng 11 năm 1942, Kirishima bị thiết giáp hạm Mỹ Washington đánh chìm, trong một trận đánh ban đêm mà hệ thống điều khiển hỏa lực bằng radar của tàu Mỹ cho phép nó bắn trúng Kirishima ở cự ly xa, trong bóng tối, trước khi Kirishima kịp nhìn thấy nó. Việc mất hai trong bốn tàu chỉ trong hai ngày là một đòn nặng nề đối với hải quân Nhật Bản, và đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn mà thiết giáp hạm Nhật Bản có thể hoạt động ban đêm mà không bị trừng phạt. Các tàu còn lại, Kongo và Haruna, tiếp tục phục vụ, nhưng không bao giờ được dùng lại trong một trận đánh thiết giáp hạm ban đêm, và được dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay và tàu pháo kích bờ biển.

Kirishima bị Washington đánh chìm

Việc Kirishima bị thiết giáp hạm Mỹ Washington đánh chìm, đêm 14–15 tháng 11 năm 1942, là trận đánh thiết giáp hạm đối đầu thiết giáp hạm cuối cùng của Chiến tranh Thái Bình Dương theo bài gốc, và cho thấy sự vượt trội của hệ thống điều khiển hỏa lực bằng radar của Mỹ. Kirishima, khi Hiei đã bị mất, đang hộ tống một đoàn tàu vận tải tới Guadalcanal, thì bị các thiết giáp hạm Mỹ Washington và South Dakota chặn lại. Các tàu Mỹ, dùng radar, tìm thấy Kirishima trong bóng tối, và Washington, vốn không bị hư hại, bắn 75 quả đạn 16 inch vào Kirishima ở cự ly khoảng 8.000 mét, bắn trúng nhiều lần và khiến tàu bốc cháy. Kirishima chìm vào khoảng 03:25, khiến khoảng 212 thủy thủ thiệt mạng. Trận đánh là một chiến thắng quyết định của Mỹ, và chấm dứt nỗ lực tăng viện Guadalcanal bằng đường biển của Nhật Bản. Việc Kirishima bị đánh chìm cho thấy thời đại thiết giáp hạm đã qua, và radar, chứ không phải giáp, là yếu tố quyết định trong chiến tranh hải quân.

Số phận bốn con tàu

Hiei bị đánh chìm ngày 13 tháng 11 năm 1942, sau khi bị vô hiệu hóa bởi hỏa lực pháo từ tuần dương hạm và khu trục hạm Mỹ trong Trận hải chiến Guadalcanal lần thứ nhất, và bị thủy thủ đoàn bỏ lại sau khi bị máy bay Mỹ tấn công. Kirishima bị đánh chìm ngày 15 tháng 11 năm 1942, bởi thiết giáp hạm Mỹ Washington, trong Trận hải chiến Guadalcanal lần thứ hai, sau khi bị đạn 16 inch bắn trúng ở cự ly gần. Hai tàu bị mất trong vòng hai ngày, và việc mất chúng là một đòn nặng nề đối với hải quân Nhật Bản, vốn đã mất một nửa số thiết giáp hạm nhanh của mình trong một chiến dịch. Xác tàu Hiei và Kirishima nằm ngoài khơi Guadalcanal, tại Ironbottom Sound, nơi chúng được tìm thấy qua các cuộc khảo sát thập niên 1990 và 2000. Các tàu là mộ chiến tranh, và được nhớ đến như những thiết giáp hạm Nhật Bản đầu tiên bị mất trong Chiến tranh Thái Bình Dương.

Kongo bị đánh chìm ngày 21 tháng 11 năm 1944, bởi tàu ngầm Mỹ USS Sealion, khi đang di chuyển từ Brunei về Nhật Bản. Tàu ngầm bắn sáu ngư lôi, hai quả trúng Kongo, làm ngập phòng nồi hơi và hầm đạn, và tàu chìm vào khoảng 05:24, khiến khoảng 1.200 thủy thủ thiệt mạng, trong đó có Phó Đô đốc Yoshio Suzuki, tư lệnh Hạm đội 3. Kongo là thiết giáp hạm Nhật Bản duy nhất bị tàu ngầm đánh chìm, và việc mất tàu là một cú sốc đối với hải quân Nhật Bản, vốn tin rằng thiết giáp hạm của mình an toàn trước tàu ngầm. Haruna, tàu cuối cùng còn sống sót của lớp, bị đánh chìm khi đang neo đậu tại Kure ngày 28 tháng 7 năm 1945, bởi máy bay từ tàu sân bay Mỹ, trong các cuộc tấn công vào quần đảo quê hương Nhật Bản. Tàu trúng chín quả bom, chìm xuống đáy cảng, và bị bỏ lại, dù sau đó tàu được trục vớt và tháo dỡ. Việc Haruna bị mất đánh dấu sự kết thúc của lớp Kongo, và của lực lượng thiết giáp hạm Nhật Bản.

7. Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của lớp Kongo là tốc độ khoảng 30,5 hải lý/giờ sau hiện đại hóa — nhanh hơn bất kỳ thiết giáp hạm Nhật Bản nào khác và đủ nhanh để theo kịp tàu sân bay — kết hợp với pháo chính tám khẩu 356 mm tầm bắn khoảng 35 kilômét và tầm hoạt động khoảng 10.000 hải lý. Sự kết hợp này khiến lớp Kongo trở thành thiết giáp hạm nhanh đa năng: tàu hộ tống tàu sân bay, tàu pháo kích bờ biển, và thiết giáp hạm nhanh, như chứng minh qua cuộc pháo kích sân bay Henderson Field đêm 13–14 tháng 10 năm 1942 với hơn 900 quả đạn 14 inch, cuộc pháo kích bờ biển thành công nhất của Nhật Bản trong chiến tranh. Hệ thống điều khiển hỏa lực quang học tốt theo tiêu chuẩn thập niên 1930, cùng giáp đai 203 mm và giáp tháp pháo 229 mm, mang lại khả năng bảo vệ đủ dùng cho vai trò của tàu.

8. Điểm yếu

Điểm yếu của lớp Kongo là giáp mỏng hơn các thiết giáp hạm Nhật Bản mới hơn như lớp Yamato — đai giáp chỉ khoảng 203 mm, boong giáp khoảng 102 mm — khiến tàu dễ bị tổn thương khi đối đầu thiết giáp hạm khác ở cự ly gần. Vũ khí phòng không 25 mm tầm bắn ngắn, tốc độ bắn thấp, và tốc độ xoay chậm gây thất vọng, và dù số lượng tăng lên hơn 100 khẩu, nó vẫn không thể ngăn chặn máy bay ném bom bổ nhào và máy bay phóng ngư lôi Mỹ. Hệ thống điều khiển hỏa lực quang học kém hơn hệ thống radar của Mỹ, một bất lợi chí tử trong các trận đánh ban đêm tại Guadalcanal, nơi tàu Mỹ tìm và bắn trúng tàu Nhật Bản trong bóng tối trước khi chúng kịp nhìn thấy đối phương. Cột tháp chùa nặng đầu khiến tàu mất ổn định trong thời tiết xấu, và cả bốn tàu đều bị mất trong chưa đầy ba năm — hai tàu tại Guadalcanal, một tàu vì tàu ngầm, một tàu vì không kích khi neo đậu.

9. Bên sử dụng & di sản

Hải quân Đế quốc Nhật Bản — bên sử dụng duy nhất

Cả bốn tàu lớp Kongo phục vụ trong Hải quân Đế quốc Nhật Bản từ khi đưa vào biên chế giai đoạn 1913–1915 đến khi bị mất giai đoạn 1942–1945. Không tàu nào trong lớp phục vụ cho hải quân khác, và các tàu được nhớ đến qua các trận đánh tại Trân Châu Cảng, Guadalcanal, và Leyte Gulf.

Di sản: thiết giáp hạm nhanh

Lớp Kongo là thiết giáp hạm nhanh đầu tiên của hải quân Nhật Bản, và đặt ra khuôn mẫu cho các thiết giáp hạm nhanh tiếp theo, tại Nhật Bản và các hải quân khác. Các tàu cho thấy một thiết giáp hạm có thể nhanh đủ để theo kịp tàu sân bay, và có thể dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay, tàu pháo kích bờ biển, và thiết giáp hạm nhanh, theo cách mà các thiết giáp hạm chậm hơn không thể. Lớp tàu cũng cho thấy giới hạn của thiết giáp hạm nhanh: nó giáp quá nhẹ để chiến đấu với thiết giáp hạm khác, dễ bị tổn thương trước máy bay và tàu ngầm, và bị mất với số lượng lớn. Hải quân Mỹ, vốn chế tạo lớp Iowa là thiết giáp hạm nhanh trong chiến tranh, đã học hỏi từ lớp Kongo, và chế tạo các tàu nhanh hơn, giáp tốt hơn, và được bảo vệ tốt hơn trước máy bay. Di sản của lớp Kongo nằm trong thiết giáp hạm nhanh, trở thành thiết giáp hạm tiêu chuẩn của Chiến tranh Thế giới thứ hai, và trong cột tháp chùa, trở thành biểu tượng của hải quân Nhật Bản.

Ký ức về bốn con tàu

Lớp Kongo được nhớ đến tại Nhật Bản như bốn con tàu đưa hải quân từ thời đại tuần dương chiến đấu sang thời đại tàu sân bay, và đã hy sinh cùng thời đại đó. Các tàu được nhớ đến trong lịch sử Trân Châu Cảng, Guadalcanal, và Leyte Gulf, và việc chúng bị mất — cả bốn tàu trong chưa đầy ba năm — thường được dùng để minh họa tốc độ mà sức mạnh hải quân có thể bị tiêu diệt trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Tên các tàu, Kongo, Hiei, Kirishima, và Haruna, là tên các ngọn núi tại Nhật Bản, và chúng được nhớ đến như những ngọn núi đã ngã xuống. Đối với các sử gia, lớp Kongo là ví dụ về một con tàu cực kỳ hiệu quả với tư cách thiết giáp hạm nhanh nhưng lại dễ bị tổn thương chí tử một khi lớp vỏ bọc trên không của nó biến mất, một sự cân bằng định hình chiến tranh hải quân trong phần còn lại của Chiến tranh Thế giới thứ hai.

10. Câu hỏi thường gặp

Lớp Kongo là gì?

Lớp Kongo là một lớp gồm bốn thiết giáp hạm nhanh của Nhật Bản — Kongo, Hiei, Kirishima và Haruna — được chế tạo làm tuần dương chiến đấu trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Các tàu được hiện đại hóa trong thập niên 1930 thành thiết giáp hạm nhanh, và trở thành những tàu chủ lực nhanh nhất của hải quân Nhật Bản, đạt tốc độ khoảng 30 hải lý/giờ. Chúng được dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay, tàu pháo kích bờ biển và thiết giáp hạm nhanh trong suốt Chiến tranh Thái Bình Dương, và chiến đấu tại Trân Châu Cảng, Midway, Guadalcanal, Biển Philippines và Leyte Gulf. Cả bốn tàu đều bị mất.

Lớp Kongo nhanh đến mức nào?

Sau hiện đại hóa, lớp Kongo có thể đạt khoảng 30,5 hải lý/giờ, nhanh hơn bất kỳ thiết giáp hạm Nhật Bản nào khác. Tốc độ đó đủ nhanh để theo kịp các tàu sân bay, và các tàu được dùng làm tàu hộ tống tàu sân bay trong suốt Chiến tranh Thái Bình Dương. Các tàu dài 222 mét, lượng giãn nước khoảng 31.720 tấn tiêu chuẩn sau hiện đại hóa, và mang tám pháo 356 mm làm vũ khí chính.

Các tàu lớp Kongo bị mất như thế nào?

Hiei và Kirishima bị đánh chìm tại Guadalcanal tháng 11 năm 1942, trong cuộc chiến quanh đảo khiến Nhật Bản mất hai thiết giáp hạm nhanh. Kongo bị tàu ngầm USS Sealion đánh chìm tháng 11 năm 1944, và Haruna bị đánh chìm khi đang neo đậu tại Kure tháng 7 năm 1945. Cả bốn tàu của lớp đều bị mất, và lớp Kongo là lớp thiết giáp hạm Nhật Bản duy nhất mà cả bốn tàu đều bị mất.

Cột tháp chùa là gì?

Cột tháp chùa là một cấu trúc cao, nhiều tầng mang cầu tàu, hệ thống điều khiển hỏa lực và đài quan sát trên các thiết giáp hạm Nhật Bản. Nó mang lại cho lớp Kongo hình dáng đặc biệt, và là một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của bốn thiết giáp hạm nhanh. Cột tháp chùa là một thiết kế Nhật Bản, nhằm cho cầu tàu tầm nhìn tốt và chứa thiết bị điều khiển hỏa lực, nhưng nó nặng đầu và khiến các tàu mất ổn định trong thời tiết xấu.

Cuộc pháo kích sân bay Henderson Field là gì?

Đêm 13–14 tháng 10 năm 1942, Kongo và Haruna pháo kích sân bay Henderson Field trên Guadalcanal, bắn hơn 900 quả đạn 14 inch. Cuộc pháo kích phá hủy nhiều máy bay Mỹ, và là cuộc pháo kích bờ biển thành công nhất của Nhật Bản trong chiến tranh. Hiei và Kirishima bị đánh chìm tại Guadalcanal tháng 11 năm 1942, một tháng sau cuộc pháo kích, trong cuộc chiến khiến Nhật Bản mất hai thiết giáp hạm nhanh.

Tàu lớp Kongo nào sống sót lâu nhất?

Haruna sống sót lâu nhất, cho đến ngày 28 tháng 7 năm 1945, khi bị đánh chìm khi đang neo đậu tại Kure bởi máy bay từ tàu sân bay Mỹ. Cô là tàu cuối cùng còn sống sót của lớp, và việc mất cô hoàn tất sự hủy diệt của bốn thiết giáp hạm nhanh. Hiei và Kirishima bị đánh chìm tại Guadalcanal tháng 11 năm 1942, và Kongo bị tàu ngầm USS Sealion đánh chìm tháng 11 năm 1944.

11. Nguồn tham khảo

1. Wikipedia, “Kongo-class battlecruiser” — construction, modernisation, specifications, and service.
2. Hansgeorg Jentschura, Dieter Jung, and Peter Mickel, “Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945” (Naval Institute Press, 1977) — specifications and construction data.
3. Mark Stille, “Imperial Japanese Navy Battleships 1941-45” (Osprey, 2008) — design, service, and loss.
4. Samuel Eliot Morison, “History of United States Naval Operations in World War II, Vol. V: The Struggle for Guadalcanal” (Little, Brown, 1949) — Guadalcanal and the loss of Hiei and Kirishima.
5. Combinedfleet.com, “Kongo” tabular records of movement — service history and movements.
6. Paul S. Dull, “A Battle History of the Imperial Japanese Navy (1941-1945)” (Naval Institute Press, 1978) — operations and strategy.