Attack on Pearl Harbor

1. Lead / Mở đầu

The Attack on Pearl Harbor was a surprise air raid by the Imperial Japanese Navy against the United States Pacific Fleet at Pearl Harbor, Hawaii, on the morning of Sunday, 7 December 1941. In about two hours, 353 Japanese aircraft launched from six aircraft carriers sank or damaged all eight American battleships in the harbour, destroyed 188 American aircraft, and killed 2,403 Americans. Japan lost only 29 aircraft and five midget submarines in return, winning a sweeping tactical victory — yet the raid failed to sink a single American aircraft carrier, left the harbour’s fuel tanks and repair shops untouched, and united American public opinion behind a war Japan could not win. The next day the United States declared war on Japan, entering the Second World War.

Cuộc tấn công Trân Châu Cảng là một cuộc không kích bất ngờ của Hải quân Đế quốc Nhật Bản nhằm vào Hạm đội Thái Bình Dương của Hoa Kỳ tại Trân Châu Cảng, Hawaii, vào sáng Chủ nhật, ngày 7 tháng 12 năm 1941. Trong khoảng hai giờ, 353 máy bay Nhật Bản cất cánh từ sáu tàu sân bay đã đánh chìm hoặc làm hư hại cả tám thiết giáp hạm Mỹ trong cảng, phá hủy 188 máy bay Mỹ và khiến 2.403 người Mỹ thiệt mạng. Đổi lại, Nhật Bản chỉ mất 29 máy bay và năm tàu ngầm mini, giành một thắng lợi chiến thuật vang dội — nhưng cuộc tấn công không đánh chìm được một tàu sân bay Mỹ nào, không phá được các bồn nhiên liệu và xưởng sửa chữa của cảng, và đã khiến dư luận Mỹ đoàn kết ủng hộ một cuộc chiến mà Nhật Bản không thể thắng. Hôm sau, Hoa Kỳ tuyên chiến với Nhật Bản, chính thức bước vào Thế chiến II.

2. Key Facts / Thông tin chính

Date / Ngày	7 December 1941 (8 December in Japan) / 7 tháng 12 năm 1941 (8 tháng 12 theo giờ Nhật Bản)
Location / Địa điểm	Pearl Harbor, Oahu, Territory of Hawaii, United States / Trân Châu Cảng, đảo Oahu, Hawaii, Hoa Kỳ
Result / Kết quả	Japanese tactical victory; United States enters World War II / Nhật Bản thắng về chiến thuật; Hoa Kỳ tham chiến
Japanese commanders / Chỉ huy Nhật Bản	Admiral Isoroku Yamamoto (Combined Fleet); Vice Admiral Chuichi Nagumo (striking force) / Đô đốc Yamamoto Isoroku (Hạm đội Liên hợp); Phó đô đốc Nagumo Chuichi (lực lượng tấn công)
American commanders / Chỉ huy Hoa Kỳ	Admiral Husband E. Kimmel (Pacific Fleet); Lieutenant General Walter Short (Hawaiian Department) / Đô đốc Husband E. Kimmel (Hạm đội Thái Bình Dương); Trung tướng Walter Short (Quân khu Hawaii)
Japanese strength / Lực lượng Nhật Bản	6 aircraft carriers, 2 battleships, 3 cruisers, 9 destroyers, 8 tankers, 23 fleet submarines, 5 midget submarines, 414 aircraft (353 took part in the raid) / 6 tàu sân bay, 2 thiết giáp hạm, 3 tàu tuần dương, 9 tàu khu trục, 8 tàu chở dầu, 23 tàu ngầm, 5 tàu ngầm mini, 414 máy bay (353 chiếc tham chiến)
American strength / Lực lượng Hoa Kỳ	8 battleships, 8 cruisers, 30 destroyers, 4 submarines, about 390 aircraft / 8 thiết giáp hạm, 8 tàu tuần dương, 30 tàu khu trục, 4 tàu ngầm, khoảng 390 máy bay
American losses / Tổn thất Hoa Kỳ	2,403 killed, 1,178 wounded; 4 battleships sunk, 4 damaged; 188 aircraft destroyed, 159 damaged / 2.403 người chết, 1.178 người bị thương; 4 thiết giáp hạm chìm, 4 chiếc hư hại; 188 máy bay bị phá hủy, 159 chiếc hư hại
Japanese losses / Tổn thất Nhật Bản	29 aircraft destroyed, 5 midget submarines lost, 129 killed (see Casualties section), 1 captured / 29 máy bay bị bắn rơi, 5 tàu ngầm mini bị mất, 129 người chết (xem mục Thương vong), 1 người bị bắt

3. Background / Bối cảnh

The Attack on Pearl Harbor did not come out of nowhere. It was the end of a decade of rising tension between Japan and the United States over China, and the direct result of a Japanese gamble: that a single decisive blow against the American fleet would buy Japan the time to seize the oil and raw materials it needed to survive.

Japan had been at war in China since 1937, when the Marco Polo Bridge incident opened a full-scale invasion that the Japanese army expected to win in months. Instead the war dragged on, consuming men, money and fuel. Japan’s industry and its armed forces depended heavily on imports, above all on oil — and the United States supplied most of it. By 1940, Japan faced a stark choice: either abandon its conquests in China or find new sources of oil and raw materials in Southeast Asia.

In September 1940 Japan signed the Tripartite Pact with Germany and Italy, and in July 1941 it occupied southern French Indochina, putting its forces within striking distance of the oilfields of the Dutch East Indies and British Malaya. Washington answered with steadily harsher economic pressure. In July 1941 the United States froze Japanese assets and imposed an oil embargo, joined by Britain and the Netherlands. The embargo cut off almost all of Japan’s oil imports. Japanese leaders calculated that their reserves would last well under two years — and that without oil, the navy would be unable to sail and the war in China would collapse. From Tokyo’s point of view, the choice was now between a retreat that would undo a decade of conquest and war.

Negotiations continued through the autumn of 1941, but the two sides were talking past each other. The United States demanded that Japan withdraw from China and Indochina; Japan would not accept terms that undid a decade of conquest. On 26 November 1941, Secretary of State Cordell Hull delivered a note restating the American demand for a complete Japanese withdrawal. In Tokyo the note was read as an ultimatum. On the same day, the Japanese striking force sailed from Hitokappu Bay in the Kuril Islands, under orders to attack Pearl Harbor if diplomacy failed.

The plan was the work of Admiral Isoroku Yamamoto, commander of the Combined Fleet. Yamamoto had studied in the United States, had served as naval attaché in Washington, and understood American industrial power better than most of his colleagues. He opposed war with the United States, but once the government decided on war, he argued that Japan’s only chance was to destroy the American Pacific Fleet at the outset — before it could interfere with the simultaneous invasions of Malaya, the Philippines and the Dutch East Indies. His target was the battleship force at Pearl Harbor, and above all the American aircraft carriers. The operation, called the Hawaii Operation (Operation AI) by Japanese headquarters and Operation Z during planning, was designed by Commander Minoru Genda and entrusted to Vice Admiral Chuichi Nagumo and the First Air Fleet — the Kidō Butai, or Mobile Force, the most powerful carrier striking force ever assembled.

Washington, for its part, expected war — but not at Pearl Harbor. American intelligence had broken Japanese diplomatic codes (the MAGIC intercepts) and knew that relations were about to break. Warnings were sent to Hawaii in late November, but they spoke of a possible attack in the Philippines, Malaya or the Dutch East Indies, not of a carrier raid on Oahu. In Hawaii, Admiral Husband E. Kimmel, commander of the Pacific Fleet, and Lieutenant General Walter Short, commander of the Army’s Hawaiian Department, prepared for the wrong threat: sabotage by the local Japanese population. Aircraft were parked wingtip to wingtip in the open so they could be guarded more easily — which made them perfect targets for bombers. Ammunition for anti-aircraft guns was kept locked away. The fleet lay at anchor on a quiet Sunday morning, with many crews ashore on weekend leave, and no general alert was in effect.

Cuộc tấn công Trân Châu Cảng không phải xảy ra từ hư không. Đó là kết cục dữ dội của một thập kỷ căng thẳng leo thang giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ xoay quanh vấn đề Trung Quốc, và là kết quả trực tiếp của một canh bạc của Nhật Bản: rằng một đòn phủ đầu quyết định nhằm vào hạm đội Mỹ sẽ giúp Nhật Bản có đủ thời gian chiếm lấy dầu mỏ và nguyên liệu thô cần thiết để tồn tại.

Nhật Bản đã lâm vào chiến tranh tại Trung Quốc từ năm 1937, khi sự kiện cầu Lư Câu mở đầu một cuộc xâm lược toàn diện mà lục quân Nhật Bản tưởng sẽ thắng trong vài tháng. Thay vào đó, cuộc chiến kéo dài, tiêu tốn nhân lực, tiền bạc và nhiên liệu. Công nghiệp và quân đội Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào hàng nhập khẩu, trên hết là dầu mỏ — mà Hoa Kỳ là nguồn cung cấp chính. Đến năm 1940, Nhật Bản đứng trước một lựa chọn khắc nghiệt: hoặc từ bỏ các vùng đã chiếm ở Trung Quốc, hoặc tìm nguồn dầu mỏ và nguyên liệu mới ở Đông Nam Á.

Tháng 9 năm 1940, Nhật Bản ký Hiệp ước Ba bên với Đức và Ý, rồi tháng 7 năm 1941 chiếm đóng miền Nam Đông Dương thuộc Pháp, đưa quân đội của mình tới sát các mỏ dầu ở Đông Ấn thuộc Hà Lan và Malaya thuộc Anh. Washington đáp trả bằng sức ép kinh tế ngày càng mạnh. Tháng 7 năm 1941, Hoa Kỳ phong tỏa tài sản của Nhật Bản và áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ, với sự tham gia của Anh và Hà Lan. Lệnh cấm vận cắt đứt gần như toàn bộ lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản. Các nhà lãnh đạo Nhật Bản tính toán rằng trữ lượng dầu của họ chỉ đủ dùng chưa đầy hai năm — và nếu không có dầu, hải quân sẽ không thể ra khơi, còn cuộc chiến ở Trung Quốc sẽ sụp đổ. Theo cách nhìn của Tokyo, lựa chọn lúc này chỉ còn là rút lui — đồng nghĩa với việc từ bỏ một thập kỷ chinh phục — hoặc chiến tranh.

Các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn suốt mùa thu năm 1941, nhưng hai bên không tìm được tiếng nói chung. Hoa Kỳ yêu cầu Nhật Bản rút quân khỏi Trung Quốc và Đông Dương; Nhật Bản không chấp nhận những điều khoản xóa bỏ một thập kỷ chinh phục. Ngày 26 tháng 11 năm 1941, Ngoại trưởng Cordell Hull trao một công hàm nhắc lại yêu cầu của Mỹ về việc Nhật Bản rút quân hoàn toàn. Tại Tokyo, công hàm này được hiểu như một tối hậu thư. Cùng ngày hôm đó, lực lượng tấn công của Nhật Bản rời vịnh Hitokappu ở quần đảo Kuril, với mệnh lệnh tấn công Trân Châu Cảng nếu ngoại giao thất bại.

Kế hoạch là sản phẩm của Đô đốc Yamamoto Isoroku, tư lệnh Hạm đội Liên hợp. Yamamoto từng du học ở Hoa Kỳ, từng làm tùy viên hải quân tại Washington, và hiểu rõ sức mạnh công nghiệp của Mỹ hơn hầu hết đồng nghiệp của mình. Ông phản đối chiến tranh với Hoa Kỳ, nhưng một khi chính phủ đã quyết định chiến tranh, ông cho rằng cơ hội duy nhất của Nhật Bản là tiêu diệt Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ ngay từ đầu — trước khi hạm đội này kịp can thiệp vào các cuộc xâm lược đồng thời nhắm vào Malaya, Philippines và Đông Ấn thuộc Hà Lan. Mục tiêu của ông là lực lượng thiết giáp hạm tại Trân Châu Cảng, và trên hết là các tàu sân bay Mỹ. Chiến dịch, được Bộ tổng tư lệnh Nhật Bản gọi là Chiến dịch Hawaii (Chiến dịch AI), còn trong giai đoạn lập kế hoạch gọi là Chiến dịch Z, do Chỉ huy Minoru Genda thiết kế và giao cho Phó đô đốc Nagumo Chuichi cùng Hạm đội Hàng không 1 — lực lượng Kidō Butai, tức Lực lượng Cơ động, đội tàu sân bay tấn công mạnh nhất từng được tập hợp.

Về phía mình, Washington cũng dự đoán sẽ có chiến tranh — nhưng không phải tại Trân Châu Cảng. Tình báo Mỹ đã giải mã được mật mã ngoại giao của Nhật Bản (các bản chặn MAGIC) và biết rằng quan hệ hai nước sắp đổ vỡ. Các cảnh báo đã được gửi tới Hawaii vào cuối tháng 11, nhưng chúng nói về khả năng bị tấn công ở Philippines, Malaya hoặc Đông Ấn thuộc Hà Lan, chứ không phải một cuộc tập kích bằng tàu sân bay vào Oahu. Tại Hawaii, Đô đốc Husband E. Kimmel, tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, và Trung tướng Walter Short, tư lệnh Lục quân tại Hawaii, lại chuẩn bị đối phó với một mối đe dọa sai lầm: phá hoại từ cộng đồng người Nhật tại địa phương. Máy bay được xếp cánh kề cánh ngoài trời để dễ canh gác hơn — điều này khiến chúng trở thành mục tiêu hoàn hảo cho máy bay ném bom. Đạn dược cho pháo phòng không bị khóa trong kho. Hạm đội neo đậu trong một buổi sáng Chủ nhật yên tĩnh, nhiều thủy thủ đang nghỉ phép cuối tuần trên bờ, và không có báo động tổng thể nào được ban bố.

In the final days, the signals of war were visible but unreadable in time. On 27 November, Washington sent a “war warning” to its Pacific commanders, stating that negotiations with Japan appeared to have ended and that “an aggressive move by Japan is expected within the next few days”. The warning named the Philippines, Thailand and Malaya as likely targets — not Hawaii — and it left Kimmel and Short to divide the defence of Oahu between them, with the Navy responsible for the fleet and the Army for the island’s defence. Neither commander put his forces on full alert. Meanwhile, in Washington, Japanese diplomats were still negotiating. On the morning of 7 December, Tokyo sent its embassy a long message breaking off negotiations, in fourteen parts, with instructions to deliver it at 1 p.m. Washington time — half an hour before the attack was due to begin in Hawaii. The message was delayed in decoding and typing, and Ambassador Nomura did not present it to Secretary Hull until 2:20 p.m. — after the bombs had already fallen. The message itself declared no war; it merely ended the talks. But its late delivery fixed the attack in American memory as a blow struck in the middle of negotiations.

Trong những ngày cuối cùng, các dấu hiệu chiến tranh đã rõ ràng nhưng không được đọc kịp thời. Ngày 27 tháng 11, Washington gửi một “cảnh báo chiến tranh” tới các tư lệnh Thái Bình Dương, cho biết đàm phán với Nhật Bản dường như đã kết thúc và “một hành động gây hấn của Nhật Bản được dự đoán trong vài ngày tới”. Cảnh báo nêu tên Philippines, Thái Lan và Malaya là những mục tiêu có khả năng — chứ không phải Hawaii — và để cho Kimmel và Short tự phân chia việc phòng thủ Oahu, với Hải quân chịu trách nhiệm về hạm đội và Lục quân chịu trách nhiệm phòng thủ đảo. Không vị chỉ huy nào đặt lực lượng của mình trong tình trạng báo động toàn diện. Trong khi đó, tại Washington, các nhà ngoại giao Nhật Bản vẫn đang đàm phán. Sáng ngày 7 tháng 12, Tokyo gửi tới đại sứ quán của mình một thông điệp dài chấm dứt đàm phán, gồm mười bốn phần, với chỉ thị trao nó lúc 1 giờ chiều theo giờ Washington — nửa giờ trước khi cuộc tấn công dự kiến bắt đầu tại Hawaii. Thông điệp bị chậm trễ trong quá trình giải mã và đánh máy, và Đại sứ Nomura chỉ trình nó cho Ngoại trưởng Hull lúc 2:20 chiều — sau khi bom đã rơi. Bản thân thông điệp không tuyên chiến; nó chỉ chấm dứt đàm phán. Nhưng việc trao nó muộn đã khiến cuộc tấn công in đậm trong ký ức người Mỹ như một đòn đánh lén giữa lúc đang đàm phán.

Pearl Harbor itself had only recently become the fleet’s permanent home. In May 1940, the United States moved the Pacific Fleet from San Diego to Hawaii and kept it there, as a deterrent to further Japanese expansion and as a forward base from which the fleet could reach the western Pacific. Admiral James O. Richardson, the fleet commander at the time, objected that the base lacked fuel storage, repair facilities and air defences, and that the fleet was more exposed at Pearl Harbor than on the American mainland; he was relieved of command in early 1941 and replaced by Kimmel. By December 1941 the base had grown considerably, but its defences had not kept pace with its importance. The fleet that Japan attacked was there because American strategy had placed it within striking distance of Japan — and, as events showed, within striking distance of Japan’s carriers as well.

Chính Trân Châu Cảng chỉ mới trở thành căn cứ thường trực của hạm đội gần đây. Tháng 5 năm 1940, Hoa Kỳ chuyển Hạm đội Thái Bình Dương từ San Diego tới Hawaii và giữ nó ở đó, như một biện pháp răn đe sự bành trướng tiếp theo của Nhật Bản và như một căn cứ tiền phương để hạm đội có thể tới được Tây Thái Bình Dương. Đô đốc James O. Richardson, tư lệnh hạm đội khi đó, phản đối rằng căn cứ thiếu kho nhiên liệu, cơ sở sửa chữa và phòng không, và hạm đội tại Trân Châu Cảng dễ bị tổn thương hơn so với ở đất liền nước Mỹ; ông bị cách chức đầu năm 1941 và được thay bằng Kimmel. Đến tháng 12 năm 1941, căn cứ đã mở rộng đáng kể, nhưng hệ thống phòng thủ của nó chưa theo kịp tầm quan trọng của nó. Hạm đội mà Nhật Bản tấn công có mặt ở đó vì chiến lược của Mỹ đã đặt nó trong tầm với của Nhật Bản — và, như thực tế đã cho thấy, cũng trong tầm với của các tàu sân bay Nhật Bản.

4. Opposing Forces / Lực lượng hai bên

The Japanese striking force was built around six fleet carriers — the entire first-line carrier strength of the Imperial Japanese Navy, concentrated into a single fist for the first time in history. It sailed under strict radio silence along a stormy northern route, far from normal shipping lanes, refuelling at sea from eight tankers in rough weather. On 2 December, when the force was still days from Hawaii, it received the coded go-ahead: “Niitaka-yama nobore” — “Climb Mount Niitaka”. Diplomacy had failed; the attack would go ahead.

	Japan / Nhật Bản	United States / Hoa Kỳ
Aircraft carriers / Tàu sân bay	6 fleet carriers — Akagi (flagship), Kaga, Sōryū, Hiryū, Shōkaku, Zuikaku	3 fleet carriers in the Pacific — Enterprise, Lexington, Saratoga — all absent from Pearl Harbor on 7 December
Battleships / Thiết giáp hạm	2 — Hiei, Kirishima	8 — Arizona, Oklahoma, West Virginia, California, Nevada, Pennsylvania, Maryland, Tennessee
Cruisers / Tàu tuần dương	2 heavy (Tone, Chikuma), 1 light (Abukuma)	8
Destroyers / Tàu khu trục	9	30
Submarines / Tàu ngầm	23 fleet submarines, 5 midget submarines	4
Aircraft / Máy bay	414 embarked; 353 in the two attack waves	About 390, mostly parked on airfields
Overall commander / Tư lệnh tối cao	Adm. Isoroku Yamamoto (Combined Fleet)	Adm. Husband E. Kimmel (Pacific Fleet)
Tactical commander / Chỉ huy chiến thuật	Vice Adm. Chuichi Nagumo (First Air Fleet)	Lt. Gen. Walter Short (Army, Hawaiian Department)

The Japanese air groups flew three types: the Mitsubishi A6M Zero fighter, the fastest and most manoeuvrable carrier fighter in the world in 1941; the Nakajima B5N “Kate” torpedo and level bomber; and the Aichi D3A “Val” dive bomber. Their torpedoes had been specially fitted with wooden fins so they would run true in the shallow water of Pearl Harbor — a technical problem the Americans believed made a torpedo attack impossible there. The Japanese had practised for months, in a bay in Japan chosen for its resemblance to Pearl Harbor, until their pilots could drop torpedoes in water barely 12 metres deep.

The American side looked strong on paper and was weak where it mattered. The Pacific Fleet’s eight battleships were the core of American naval power in the Pacific, but they were old ships, built mostly during and just after the First World War, and they lay at anchor in neat rows. Seven of them were moored along the southeast side of Ford Island in the formation known as Battleship Row; the eighth, Pennsylvania, was in dry dock. The three Pacific carriers were all away: Enterprise was returning from delivering aircraft to Wake Island and was about 200 miles west of Oahu; Lexington was ferrying aircraft to Midway; Saratoga was at San Diego. The Army’s airfields — Hickam, Wheeler, Ford Island Naval Air Station, Kaneohe, Ewa and Bellows — held about 390 aircraft, but most were parked in the open, unarmed and unfuelled, and their pilots were not on alert.

Japan’s plan was simple and direct. The first wave of 183 aircraft, led by Commander Mitsuo Fuchida, would strike the battleships with torpedoes and armour-piercing bombs, while dive bombers and fighters hit the airfields to destroy American aircraft on the ground and stop any counterattack. The second wave of 170 aircraft would finish what remained, concentrating on the airfields and any ships still afloat. The attack was timed for early on a Sunday morning, when American readiness would be at its lowest.

Lực lượng tấn công của Nhật Bản được xây dựng quanh sáu tàu sân bay — toàn bộ lực lượng tàu sân bay tuyến đầu của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, lần đầu tiên trong lịch sử được tập trung thành một nắm đấm duy nhất. Hạm đội giữ im lặng vô tuyến tuyệt đối, đi theo một tuyến đường phía bắc đầy bão tố, xa các tuyến hàng hải thông thường, và tiếp nhiên liệu trên biển từ tám tàu chở dầu trong thời tiết xấu. Ngày 2 tháng 12, khi lực lượng vẫn còn cách Hawaii vài ngày đường, họ nhận được mật lệnh: “Niitaka-yama nobore” — “Hãy leo núi Niitaka”. Ngoại giao đã thất bại; cuộc tấn công sẽ diễn ra.

Các phi đội Nhật Bản sử dụng ba loại máy bay: tiêm kích Mitsubishi A6M Zero, loại tiêm kích trên tàu sân bay nhanh nhất và cơ động nhất thế giới năm 1941; máy bay ném ngư lôi và ném bom ngang Nakajima B5N “Kate”; và máy bay ném bom bổ nhào Aichi D3A “Val”. Ngư lôi của họ được gắn thêm vây gỗ đặc biệt để chạy đúng hướng trong vùng nước nông của Trân Châu Cảng — một vấn đề kỹ thuật mà người Mỹ cho rằng khiến cuộc tấn công bằng ngư lôi tại đây là không thể. Phi công Nhật đã luyện tập suốt nhiều tháng tại một vịnh ở Nhật Bản được chọn vì giống Trân Châu Cảng, cho đến khi họ có thể thả ngư lôi trong vùng nước sâu chưa đầy 12 mét.

Phía Mỹ trông có vẻ mạnh trên giấy tờ nhưng lại yếu ở những điểm quyết định. Tám thiết giáp hạm của Hạm đội Thái Bình Dương là nòng cốt của sức mạnh hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương, nhưng chúng đều là những con tàu cũ, phần lớn được đóng trong và ngay sau Thế chiến I, và đang neo đậu thành hàng ngay ngắn. Bảy chiếc neo dọc phía đông nam đảo Ford trong đội hình được gọi là Battleship Row (Hàng Thiết giáp hạm); chiếc thứ tám, Pennsylvania, đang nằm trong ụ khô. Cả ba tàu sân bay Thái Bình Dương đều vắng mặt: Enterprise đang trên đường trở về sau khi chuyển máy bay tới đảo Wake, cách Oahu khoảng 200 dặm về phía tây; Lexington đang chở máy bay tới Midway; Saratoga đang ở San Diego. Các sân bay của Lục quân — Hickam, Wheeler, Trạm Hàng không Hải quân đảo Ford, Kaneohe, Ewa và Bellows — có khoảng 390 máy bay, nhưng phần lớn đậu ngoài trời, không vũ trang và không nạp nhiên liệu, phi công cũng không trong tình trạng báo động.

Kế hoạch của Nhật Bản đơn giản và trực tiếp. Đợt sóng đầu tiên gồm 183 máy bay, do Chỉ huy Mitsuo Fuchida dẫn đầu, sẽ tấn công các thiết giáp hạm bằng ngư lôi và bom xuyên giáp, trong khi máy bay ném bom bổ nhào và tiêm kích đánh vào các sân bay để phá hủy máy bay Mỹ ngay trên mặt đất và ngăn chặn mọi phản công. Đợt sóng thứ hai gồm 170 máy bay sẽ hoàn tất những gì còn lại, tập trung vào các sân bay và bất kỳ tàu nào còn nổi. Cuộc tấn công được ấn định vào sáng sớm Chủ nhật, thời điểm mức độ sẵn sàng của Mỹ thấp nhất.

5. The Battle / Diễn biến

The approach and the first shots / Tiếp cận và những phát súng đầu tiên

The Japanese carriers reached their launching position about 230 miles north of Oahu before dawn on 7 December. The sea was rough and the sky overcast, but the weather over the target was clear. At about 06:00 the first wave began launching. Meanwhile, five midget submarines, each carrying two crewmen and two torpedoes, had already been released the night before to slip into the harbour and attack ships from inside.

The Americans had two chances to sound the alarm before the bombs fell, and missed both. At 03:42 the minesweeper Condor reported a periscope outside the harbour entrance. At 06:37 the destroyer Ward, on patrol outside the entrance, spotted the conning tower of a midget submarine and sank it with gunfire — the first American shots of the Pacific War. Ward‘s report reached headquarters, but it was treated as unconfirmed and no general alert was sounded.

The second warning came from the sky. At 07:02, two Army privates manning an SCR-270 radar set at Opana Point, on Oahu’s northern tip, detected a large formation of aircraft about 132 miles out, approaching from the north. They telephoned the information centre at Fort Shafter. The duty officer, assuming the blips were a flight of B-17 bombers expected from the mainland that morning, told them not to worry. The radar operators stayed at their set and watched the formation close in. By the time anyone understood what it was, the first Japanese aircraft were already over Oahu.

Các tàu sân bay Nhật Bản tới vị trí phóng máy bay cách Oahu khoảng 230 dặm về phía bắc trước bình minh ngày 7 tháng 12. Biển động và trời nhiều mây, nhưng thời tiết trên mục tiêu quang đãng. Khoảng 06:00, đợt sóng đầu tiên bắt đầu cất cánh. Trong khi đó, năm tàu ngầm mini, mỗi chiếc chở hai thủy thủ và hai ngư lôi, đã được thả ra từ đêm hôm trước để lẻn vào cảng và tấn công các tàu từ bên trong.

Người Mỹ đã có hai cơ hội để báo động trước khi bom rơi, và bỏ lỡ cả hai. Lúc 03:42, tàu quét mìn Condor báo cáo nhìn thấy kính tiềm vọng ngoài cửa cảng. Lúc 06:37, tàu khu trục Ward đang tuần tra ngoài cửa cảng phát hiện tháp chỉ huy của một tàu ngầm mini và đánh chìm nó bằng hỏa lực pháo — những phát súng đầu tiên của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Báo cáo của Ward đã tới được sở chỉ huy, nhưng bị coi là chưa xác thực và không có báo động tổng thể nào được ban bố.

Cảnh báo thứ hai đến từ bầu trời. Lúc 07:02, hai binh nhì Lục quân đang vận hành trạm radar SCR-270 tại Opana Point, ở mũi phía bắc Oahu, phát hiện một đội hình máy bay lớn cách đó khoảng 132 dặm, đang tiến tới từ phía bắc. Họ gọi điện cho trung tâm thông tin tại Fort Shafter. Sĩ quan trực, cho rằng đó là phi đội máy bay ném bom B-17 dự kiến bay tới từ đất liền sáng hôm đó, bảo họ đừng lo lắng. Hai người lính radar vẫn ở lại trạm và theo dõi đội hình tiến gần. Đến khi có người hiểu ra đó là gì, những máy bay Nhật Bản đầu tiên đã ở trên bầu trời Oahu.

The first wave, 07:48 / Đợt sóng đầu tiên, 07:48

At 07:48 the first bombs fell. Fuchida, circling above the harbour in his command aircraft, radioed the code words “Tora! Tora! Tora!” — “Tiger! Tiger! Tiger!” — the signal that complete surprise had been achieved. The first wave of 183 aircraft split into its assigned tasks with practised precision. The torpedo bombers came in low over the water, skimming the harbour entrance and turning onto Battleship Row, where the great ships lay two abreast, unable to get under way. The dive bombers fell on Hickam Field and Wheeler Field, and on the aircraft parked at Ford Island and Kaneohe. The fighters strafed anything that moved.

On Battleship Row the destruction was swift and extensive. Oklahoma, moored outboard alongside Maryland, took at least five torpedoes in the first minutes and rolled over, capsizing by about 08:08. Hundreds of men were trapped inside the overturned hull; rescue teams later cut through the steel to free the survivors, but 429 of her crew died. West Virginia, moored alongside Tennessee, was hit by at least six torpedoes and two bombs, and settled upright onto the harbour bottom, burning fiercely. California, at the southern end of the row, took two torpedoes and a bomb and sank slowly at her mooring. Nevada, the only battleship to get steam up during the attack, cast off and tried to make for the open sea; Japanese bombers concentrated on her, and her captain deliberately ran her aground at Hospital Point so that she would not sink in the channel and block the harbour. Arizona suffered the worst single loss of the day: at about 08:06 an armour-piercing bomb, converted from a 16-inch naval shell, pierced her deck near the forward turrets and detonated her forward magazine. The explosion tore the ship apart in a column of fire and smoke visible across Oahu, killing 1,177 officers and men, including Rear Admiral Isaac Kidd and Captain Franklin Van Valkenburgh. Maryland and Tennessee, moored inboard and shielded by the ships alongside them, were damaged but stayed afloat. Pennsylvania, in dry dock with the destroyers Cassin and Downes, was hit by a bomb and set on fire.

At the airfields the story was the same: aircraft destroyed where they stood. At Hickam Field, bombers caught the B-17s that had just arrived from California — unarmed, low on fuel, and parked in neat rows. At Wheeler Field, the Army’s fighter base, Japanese aircraft destroyed most of the P-40 fighters on the ground. A handful of American pilots managed to get airborne — among them Second Lieutenants George Welch and Kenneth Taylor, who took off from Haleiwa Field in P-40s and shot down several Japanese aircraft between them — but they were the exception. By the end of the first wave, American air power on Oahu had effectively ceased to exist.

Lúc 07:48, những quả bom đầu tiên rơi xuống. Fuchida, bay vòng trên cảng trong máy bay chỉ huy, phát đi mật hiệu “Tora! Tora! Tora!” — “Hổ! Hổ! Hổ!” — tín hiệu cho biết yếu tố bất ngờ đã hoàn toàn đạt được. Đợt sóng đầu tiên gồm 183 máy bay chia nhau thực hiện nhiệm vụ đã định với độ chính xác đã luyện tập thuần thục. Các máy bay ném ngư lôi bay thấp trên mặt nước, lướt qua cửa cảng rồi ngoặt vào Battleship Row, nơi những con tàu khổng lồ đang neo thành cặp, không thể di chuyển. Máy bay ném bom bổ nhào trút xuống sân bay Hickam và Wheeler, cùng các máy bay đậu tại đảo Ford và Kaneohe. Tiêm kích bắn phá mọi thứ chuyển động.

Tại Battleship Row, sự tàn phá diễn ra nhanh chóng và trên diện rộng. Oklahoma, neo phía ngoài cặp với Maryland, trúng ít nhất năm ngư lôi trong những phút đầu tiên và lật úp vào khoảng 08:08. Hàng trăm người bị mắc kẹt trong thân tàu lật ngược; đội cứu hộ sau đó đã cắt xuyên qua lớp thép để giải cứu những người sống sót, nhưng 429 thủy thủ của tàu đã thiệt mạng. West Virginia, neo cặp với Tennessee, trúng ít nhất sáu ngư lôi và hai quả bom, chìm xuống đáy cảng trong tư thế thẳng đứng, bốc cháy dữ dội. California, ở cuối phía nam của hàng tàu, trúng hai ngư lôi và một quả bom rồi chìm dần tại vị trí neo đậu. Nevada, thiết giáp hạm duy nhất kịp nổ máy trong cuộc tấn công, đã tháo dây neo và cố gắng ra biển khơi; máy bay ném bom Nhật Bản tập trung đánh vào nó, và thuyền trưởng đã cố tình cho tàu mắc cạn tại Hospital Point để nó không chìm giữa luồng lạch và chặn cảng. Arizona chịu tổn thất đơn lẻ nặng nề nhất trong ngày: khoảng 08:06, một quả bom xuyên giáp, được cải biến từ đạn pháo hải quân 16 inch, xuyên qua boong tàu gần tháp pháo trước và kích nổ hầm đạn phía trước. Vụ nổ xé toạc con tàu trong một cột lửa và khói nhìn thấy khắp Oahu, khiến 1.177 sĩ quan và thủy thủ thiệt mạng, trong đó có Chuẩn đô đốc Isaac Kidd và Đại tá Franklin Van Valkenburgh. Maryland và Tennessee, neo phía trong và được các tàu bên cạnh che chắn, bị hư hại nhưng vẫn nổi. Pennsylvania, đang nằm trong ụ khô cùng các tàu khu trục Cassin và Downes, trúng một quả bom và bốc cháy.

Tại các sân bay, câu chuyện cũng tương tự: máy bay bị phá hủy ngay tại chỗ. Tại sân bay Hickam, máy bay ném bom Nhật Bản bắt gặp những chiếc B-17 vừa bay tới từ California — không vũ trang, sắp hết nhiên liệu, đậu thành hàng ngay ngắn. Tại sân bay Wheeler, căn cứ tiêm kích của Lục quân, máy bay Nhật Bản phá hủy phần lớn tiêm kích P-40 trên mặt đất. Một số ít phi công Mỹ đã kịp cất cánh — trong đó có các Thiếu úy George Welch và Kenneth Taylor, cất cánh từ sân bay Haleiwa trên máy bay P-40 và cùng nhau bắn rơi nhiều máy bay Nhật — nhưng họ chỉ là ngoại lệ. Đến cuối đợt sóng đầu tiên, sức mạnh không quân Mỹ trên đảo Oahu thực tế đã không còn tồn tại.

The second wave and the withdrawal / Đợt sóng thứ hai và cuộc rút lui

The second wave of about 170 aircraft arrived at around 08:54, an hour after the first. By now the American defences were awake: anti-aircraft fire from the ships and from shore batteries was far heavier, and the second wave suffered most of the Japanese aircraft losses of the day. Its pilots concentrated on the airfields and on ships that were still afloat, hitting Nevada again as she lay beached, and damaging the cruisers and destroyers in the harbour. The light cruiser Raleigh and the destroyer Shaw were among the ships damaged; Shaw‘s forward magazine exploded in a spectacular blast in the floating dry dock. By about 09:45 the second wave had left, and the attack was over. In all, the raid had lasted about two hours.

Aboard the Japanese carriers, a debate began that historians still argue about. Fuchida and Genda urged Nagumo to launch a third strike — to destroy the harbour’s fuel-oil storage tanks, its dry docks and repair shops, and the submarine base, all of which had survived almost untouched. The captains of the other carriers were reported to be willing. Nagumo refused. His reasons were practical: the American carriers were still unaccounted for and might be closing in; his own air groups had lost aircraft and were tired; American anti-aircraft fire was growing stronger; and his fuel situation, after the long voyage, left little margin. He turned the fleet for home. The decision has been judged ever since as the raid’s great missed opportunity — but it was also the decision of a commander who had achieved his orders and did not want to risk the fleet that Japan would need for the war ahead.

Behind them, Pearl Harbor burned. Eighteen American ships had been sunk or run aground, including five battleships. Fires raged at Hickam Field and across the harbour. The midget submarine attack had failed completely: four of the five boats were sunk and one ran aground; Ensign Kazuo Sakamaki, whose boat grounded on a reef, swam ashore and became the first Japanese prisoner of war taken by the United States. The Japanese striking force sailed home without losing a single ship.

Đợt sóng thứ hai gồm khoảng 170 máy bay tới vào khoảng 08:54, một giờ sau đợt đầu. Đến lúc này hệ thống phòng thủ của Mỹ đã tỉnh giấc: hỏa lực phòng không từ các tàu và từ các khẩu đội trên bờ mạnh hơn nhiều, và đợt sóng thứ hai chịu phần lớn tổn thất máy bay của Nhật trong ngày. Phi công của đợt này tập trung vào các sân bay và những tàu còn nổi, đánh Nevada thêm lần nữa khi nó đang mắc cạn, và làm hư hại các tàu tuần dương và tàu khu trục trong cảng. Tàu tuần dương hạng nhẹ Raleigh và tàu khu trục Shaw nằm trong số các tàu bị hư hại; hầm đạn phía trước của Shaw phát nổ dữ dội trong ụ nổi. Khoảng 09:45, đợt sóng thứ hai rời đi, cuộc tấn công kết thúc. Tổng cộng, cuộc tập kích kéo dài khoảng hai giờ.

Trên các tàu sân bay Nhật Bản, một cuộc tranh luận nổ ra mà các sử gia vẫn còn bàn cãi tới nay. Fuchida và Genda thúc giục Nagumo tung đợt tấn công thứ ba — để phá hủy các bồn chứa dầu nhiên liệu, ụ khô và xưởng sửa chữa của cảng, cùng căn cứ tàu ngầm, tất cả đều gần như nguyên vẹn. Các thuyền trưởng của những tàu sân bay khác được cho là sẵn sàng. Nagumo từ chối. Lý do của ông mang tính thực tế: các tàu sân bay Mỹ vẫn chưa rõ tung tích và có thể đang tiến tới; phi đội của ông đã mất máy bay và mệt mỏi; hỏa lực phòng không của Mỹ ngày càng mạnh; và tình hình nhiên liệu sau chuyến đi dài không còn nhiều dự trữ. Ông cho hạm đội quay về. Quyết định này từ đó vẫn được đánh giá là cơ hội lớn bị bỏ lỡ của cuộc tập kích — nhưng đó cũng là quyết định của một chỉ huy đã hoàn thành mệnh lệnh và không muốn mạo hiểm hạm đội mà Nhật Bản sẽ cần cho cuộc chiến phía trước.

Phía sau họ, Trân Châu Cảng bốc cháy. Mười tám tàu Mỹ đã bị đánh chìm hoặc mắc cạn, trong đó có năm thiết giáp hạm. Lửa cháy dữ dội tại sân bay Hickam và khắp cảng. Cuộc tấn công bằng tàu ngầm mini hoàn toàn thất bại: bốn trong năm chiếc bị đánh chìm và một chiếc mắc cạn; Thiếu úy Kazuo Sakamaki, tàu của anh mắc cạn trên rạn san hô, đã bơi vào bờ và trở thành tù binh chiến tranh Nhật Bản đầu tiên bị Hoa Kỳ bắt giữ. Lực lượng tấn công Nhật Bản trở về mà không mất một tàu nào.

6. Turning Point / Bước ngoặt

The turning point of the Attack on Pearl Harbor was not a moment of combat — it was a list of things that did not happen. At about 08:06, the bomb that destroyed Arizona gave Japan its greatest single success of the morning. But three absences, decided before a single bomb fell, decided the war.

The first was the carriers. The raid’s primary targets were the American aircraft carriers, and none of them was in the harbour. Enterprise, Lexington and Saratoga were all at sea, and all three survived to fight. Within six months, those same carriers — above all Enterprise and Yorktown — would destroy four of the six Japanese carriers that had attacked Pearl Harbor at the Battle of Midway in June 1942. Japan had built its entire Pacific strategy around a decisive battle between battleship fleets; the ships that would actually decide the war were the ones it had missed.

The second absence was the fuel. Pearl Harbor held vast storage tanks of fuel oil for the fleet, and the Japanese never attacked them. Had those tanks burned, the Pacific Fleet would have had to withdraw to the American West Coast, and every operation in the central Pacific would have been delayed by months. The dry docks, machine shops and repair facilities were likewise left standing — and within weeks they were raising sunken battleships and patching damaged ones. The harbour that Japan had wrecked in a morning was working again before the year was out.

The third absence was the third wave. Nagumo’s decision to withdraw rather than strike the repair shops and fuel tanks preserved his carriers for the moment, but it left the base alive. Combined with the survival of the carriers, it meant that the raid, for all its destruction, had crippled the American battleship fleet without touching the instruments of American recovery: carriers, fuel, repair yards and, above all, the submarine base from which American submarines would go on to strangle Japanese shipping.

There was a fourth turning point, invisible that morning but decisive in the long run: the American reaction. Japan’s leaders had hoped that a sharp defeat would shock the United States into negotiating. Instead, the attack — delivered while Japanese diplomats were still talking peace in Washington, and remembered ever after as a surprise attack delivered during negotiations — produced the opposite: a united American public, a Congress that declared war the next day with only one dissenting vote, and an industrial mobilisation on a scale Japan could never match. The tactical victory at Pearl Harbor made the strategic defeat of Japan a matter of time.

Bước ngoặt của cuộc tấn công Trân Châu Cảng không phải là một khoảnh khắc giao tranh — mà là danh sách những điều đã không xảy ra. Khoảng 08:06, quả bom phá hủy Arizona mang lại cho Nhật Bản thành công đơn lẻ lớn nhất trong buổi sáng hôm đó. Nhưng ba sự vắng mặt, đã được định đoạt trước khi quả bom đầu tiên rơi xuống, mới là những điều quyết định cuộc chiến.

Sự vắng mặt đầu tiên là các tàu sân bay. Mục tiêu chính của cuộc tập kích là các tàu sân bay Mỹ, và không chiếc nào có mặt trong cảng. Enterprise, Lexington và Saratoga đều đang ở ngoài biển, và cả ba đều sống sót để tiếp tục chiến đấu. Trong vòng sáu tháng, chính những tàu sân bay đó — trên hết là Enterprise và Yorktown — sẽ tiêu diệt bốn trong sáu tàu sân bay Nhật Bản từng tấn công Trân Châu Cảng tại trận Midway vào tháng 6 năm 1942. Nhật Bản đã xây dựng toàn bộ chiến lược Thái Bình Dương của mình quanh một trận quyết chiến giữa các hạm đội thiết giáp hạm; những con tàu thực sự quyết định cuộc chiến lại chính là những tàu mà họ đã bỏ lỡ.

Sự vắng mặt thứ hai là nhiên liệu. Trân Châu Cảng có những bồn chứa khổng lồ đựng dầu nhiên liệu cho hạm đội, và quân Nhật không bao giờ tấn công chúng. Nếu những bồn dầu đó bốc cháy, Hạm đội Thái Bình Dương sẽ phải rút về bờ biển phía tây nước Mỹ, và mọi chiến dịch ở trung Thái Bình Dương sẽ bị trì hoãn nhiều tháng. Các ụ khô, xưởng máy và cơ sở sửa chữa cũng được để nguyên — và chỉ trong vài tuần, chúng đã trục vớt các thiết giáp hạm bị chìm và vá lại những tàu bị hư hại. Cảng biển mà Nhật Bản đã phá hủy trong một buổi sáng đã hoạt động trở lại trước khi năm đó kết thúc.

Sự vắng mặt thứ ba là đợt sóng thứ ba. Quyết định rút lui thay vì đánh vào các xưởng sửa chữa và bồn nhiên liệu của Nagumo đã bảo toàn các tàu sân bay của ông trong lúc đó, nhưng nó để cho căn cứ sống sót. Kết hợp với việc các tàu sân bay Mỹ còn nguyên vẹn, điều đó có nghĩa là cuộc tập kích, dù tàn phá dữ dội, đã làm tê liệt hạm đội thiết giáp hạm Mỹ mà không chạm tới những công cụ giúp Mỹ phục hồi: tàu sân bay, nhiên liệu, xưởng sửa chữa và, trên hết, căn cứ tàu ngầm — nơi các tàu ngầm Mỹ sẽ ra khơi bóp nghẹt vận tải biển của Nhật Bản.

Còn có một bước ngoặt thứ tư, vô hình trong buổi sáng hôm đó nhưng quyết định về lâu dài: phản ứng của người Mỹ. Các nhà lãnh đạo Nhật Bản từng hy vọng một thất bại nặng nề sẽ khiến Hoa Kỳ choáng váng mà ngồi vào bàn đàm phán. Thay vào đó, cuộc tấn công — diễn ra trong khi các nhà ngoại giao Nhật Bản vẫn đang đàm phán hòa bình tại Washington, và mãi mãi được nhớ tới như một cuộc tấn công bất ngờ đầy phản trắc — đã tạo ra điều ngược lại: một công chúng Mỹ đoàn kết, một Quốc hội tuyên chiến ngay hôm sau với chỉ một phiếu chống, và một cuộc động viên công nghiệp ở quy mô mà Nhật Bản không bao giờ có thể sánh kịp. Thắng lợi chiến thuật tại Trân Châu Cảng đã khiến thất bại chiến lược của Nhật Bản chỉ còn là vấn đề thời gian.

7. Casualties and Losses / Thương vong và tổn thất

The human cost of the Attack on Pearl Harbor fell overwhelmingly on the Americans, and overwhelmingly on the crews of two ships. Nearly half of all American dead — 1,177 of 2,403 — died aboard Arizona in a single explosion. Another 429 died aboard Oklahoma. Together the two ships account for two-thirds of the American dead.

	United States / Hoa Kỳ	Japan / Nhật Bản
Killed / Chết	2,403 (2,008 Navy, 109 Marines, 218 Army, 68 civilians)	129 killed (see note below)
Wounded / Bị thương	1,178	Few recorded; 1 sailor captured
Battleships / Thiết giáp hạm	4 sunk (Arizona, Oklahoma, West Virginia, California), 4 damaged	—
Other ships / Tàu khác	Ex-battleship Utah sunk, harbour tug Sotoyomo sunk, 3 cruisers damaged, 3 destroyers damaged, 3 other ships damaged	5 midget submarines lost (4 sunk, 1 grounded)
Aircraft / Máy bay	188 destroyed, 159 damaged	29 destroyed, 74 damaged
Total ships sunk or damaged / Tổng số tàu chìm hoặc hư hại	18 ships sunk or run aground	No ships lost

The figures for Japanese dead need a note, because sources differ. The figure of 129 killed is the total given in the current Wikipedia summary of the battle. Older accounts, including the Naval History and Heritage Command, give 64 Japanese aircrew killed, plus the ten crewmen of the five midget submarines and one sailor captured — Ensign Kazuo Sakamaki. The higher figure of 129 appears to include additional personnel counted in later tallies; this article records 129 as the commonly cited total while noting that the breakdown into 64 aircrew killed is the figure supported by the detailed loss records. No Japanese surface ship was lost, and no Japanese carrier aircraft carrier was damaged.

The American dead included the first flag officers killed in the war: Rear Admiral Isaac Kidd, commander of Battleship Division One, and Captain Franklin Van Valkenburgh, both aboard Arizona. The civilian dead — 68 killed and 35 wounded — were mostly victims of American anti-aircraft shells that fell back onto Honolulu, a fact that underlines how unprepared the defences were: gunners fired at aircraft they could barely see, and their shells came down on the city.

The material losses, severe as they looked on 7 December, proved far less permanent than the human ones. Of the eight battleships, six returned to service during the war: Nevada, California and West Virginia were raised from the harbour bottom, rebuilt and modernised, and fought again — West Virginia, California, Tennessee, Maryland and Pennsylvania later formed the battle line that destroyed a Japanese battleship force at Surigao Strait in October 1944. Only Arizona and Oklahoma never fought again. Arizona was judged too badly damaged to raise and remains where she sank; Oklahoma was raised in 1943 but was found too damaged to rebuild and never returned to service. The ex-battleship Utah, sunk as a target ship, also remains in the harbour. Of the 188 American aircraft destroyed, most had been caught on the ground; American factories replaced them within weeks.

Thương vong về người trong cuộc tấn công Trân Châu Cảng chủ yếu rơi vào phía Mỹ, và chủ yếu là thủy thủ đoàn của hai con tàu. Gần một nửa tổng số người Mỹ thiệt mạng — 1.177 trong số 2.403 người — đã chết trên tàu Arizona trong một vụ nổ duy nhất. Thêm 429 người nữa chết trên tàu Oklahoma. Hai con tàu này chiếm tới hai phần ba số người Mỹ thiệt mạng.

Số liệu về người Nhật thiệt mạng cần được ghi chú, vì các nguồn khác nhau. Con số 129 người chết là tổng số được đưa ra trong bản tóm tắt hiện tại của Wikipedia về trận đánh. Các tài liệu cũ hơn, bao gồm cả Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân, ghi nhận 64 phi công Nhật thiệt mạng, cộng thêm mười thủy thủ của năm tàu ngầm mini và một thủy thủ bị bắt — Thiếu úy Kazuo Sakamaki. Con số cao hơn là 129 dường như bao gồm thêm nhân sự được tính trong các thống kê sau này; bài viết này ghi 129 là tổng số thường được trích dẫn, đồng thời lưu ý rằng con số 64 phi công thiệt mạng là số liệu được các hồ sơ tổn thất chi tiết chứng minh. Không có tàu nổi nào của Nhật bị mất, và không có tàu sân bay nào của Nhật bị hư hại.

Trong số người Mỹ thiệt mạng có những sĩ quan cấp tướng đầu tiên tử trận trong chiến tranh: Chuẩn đô đốc Isaac Kidd, tư lệnh Sư đoàn Thiết giáp hạm 1, và Đại tá Franklin Van Valkenburgh, cả hai đều ở trên tàu Arizona. Số thường dân thiệt mạng — 68 người chết và 35 người bị thương — phần lớn là nạn nhân của đạn pháo phòng không Mỹ rơi trở lại Honolulu, một thực tế cho thấy hệ thống phòng thủ đã thiếu chuẩn bị tới mức nào: các pháo thủ bắn vào những máy bay mà họ hầu như không nhìn thấy, và đạn pháo của họ rơi xuống thành phố.

Những tổn thất vật chất, dù trông nghiêm trọng vào ngày 7 tháng 12, hóa ra lại ít lâu dài hơn nhiều so với tổn thất về người. Trong số tám thiết giáp hạm, sáu chiếc đã trở lại phục vụ trong chiến tranh: Nevada, California và West Virginia được trục vớt khỏi đáy cảng, tái thiết và hiện đại hóa, rồi lại ra trận — West Virginia, California, Tennessee, Maryland và Pennsylvania sau đó đã tạo thành tuyến chiến đấu tiêu diệt một lực lượng thiết giáp hạm Nhật Bản tại eo biển Surigao vào tháng 10 năm 1944. Chỉ Arizona và Oklahoma không bao giờ chiến đấu nữa. Arizona bị đánh giá là hư hại quá nặng để trục vớt và vẫn nằm lại nơi nó chìm; Oklahoma được trục vớt năm 1943 nhưng bị đánh giá là hư hại quá nặng để tái thiết và không bao giờ trở lại phục vụ. Tàu Utah, vốn đã là tàu mục tiêu và bị đánh chìm, cũng vẫn nằm lại trong cảng. Trong số 188 máy bay Mỹ bị phá hủy, phần lớn bị bắt gặp ngay trên mặt đất; các nhà máy Mỹ đã thay thế chúng trong vòng vài tuần.

8. Map and Geography / Bản đồ và địa hình

Pearl Harbor is not a natural open harbour but a drowned river valley on the southern coast of Oahu, the third-largest island of Hawaii, about 2,000 miles southwest of San Diego and 3,500 miles from Tokyo. A narrow entrance channel, barely 400 yards wide, leads from the Pacific into a broad, shallow lagoon divided by Ford Island in the middle. The lochs — East Loch, Middle Loch and West Loch — branch off the main basin, and the naval base, the airfields and the fuel farms were crowded around their shores. The geography that made Pearl Harbor a superb sheltered anchorage also made it a trap: ships at anchor had only one way out, through that narrow channel, and aircraft attacking from the north could approach over the island’s central mountains with little warning.

That geography shaped the attack in every detail. The Japanese approached from the north, over the island’s sparsely populated interior, so that the first warning most Americans had was the sound of bombs. The torpedo bombers needed the shallow, sheltered water of the harbour — and the Americans had counted on the water being too shallow for torpedoes at all. Battleship Row, along the southeast shore of Ford Island, faced the open water of East Loch, giving the torpedo bombers a long, straight run at the moored battleships. The airfields were spread around the harbour — Hickam beside the naval base, Wheeler inland to the northwest, Ford Island in the middle of the lagoon, Kaneohe on the windward coast — so a single coordinated strike could hit the fleet and its air cover at the same time.

Strategically, Pearl Harbor sat at the centre of the Pacific. From Hawaii the United States could threaten Japan’s southern advance, protect the sea lanes to Australia, and stage the counteroffensive that would eventually carry the war back across the ocean. That was why the base existed, why Japan had to neutralise it, and why its survival as a working base — fuel, docks and repair shops intact — mattered more than the battleships that sank in its shallow water. The harbour’s very shallowness, which doomed Arizona and Oklahoma, saved the fleet: ships that sank in 40 feet of water could be raised again. In deep water they would have been lost forever.

Trân Châu Cảng không phải là một cảng tự nhiên mở ra biển mà là một thung lũng sông bị nhấn chìm ở bờ biển phía nam đảo Oahu, đảo lớn thứ ba của Hawaii, cách San Diego khoảng 2.000 dặm về phía tây nam và cách Tokyo 3.500 dặm. Một luồng lạch hẹp, chỉ rộng khoảng 400 thước Anh, dẫn từ Thái Bình Dương vào một đầm phá rộng và nông, được chia đôi bởi đảo Ford ở giữa. Các vũng nước — East Loch, Middle Loch và West Loch — tỏa ra từ lòng chảo chính, và căn cứ hải quân, các sân bay cùng các kho nhiên liệu chen chúc quanh bờ của chúng. Chính địa hình khiến Trân Châu Cảng trở thành một nơi neo đậu kín gió tuyệt vời cũng biến nó thành một cái bẫy: các tàu neo đậu chỉ có một lối thoát duy nhất, qua luồng lạch hẹp đó, và máy bay tấn công từ phía bắc có thể bay qua dãy núi giữa đảo mà hầu như không bị phát hiện.

Địa hình đó đã định hình cuộc tấn công trong từng chi tiết. Quân Nhật tiếp cận từ phía bắc, bay qua vùng nội địa thưa dân của đảo, vì vậy cảnh báo đầu tiên mà hầu hết người Mỹ nhận được chính là tiếng bom nổ. Máy bay ném ngư lôi cần vùng nước nông và kín gió của cảng — và người Mỹ từng tin rằng nước ở đây quá nông để dùng ngư lôi. Battleship Row, dọc bờ đông nam của đảo Ford, hướng ra vùng nước trống của East Loch, tạo cho máy bay ném ngư lôi một đường bay dài và thẳng tới các thiết giáp hạm đang neo đậu. Các sân bay nằm rải rác quanh cảng — Hickam ngay cạnh căn cứ hải quân, Wheeler ở phía nội địa tây bắc, đảo Ford ở giữa đầm phá, Kaneohe ở bờ biển đón gió — vì vậy một đòn phối hợp duy nhất có thể đánh đồng thời vào hạm đội và lực lượng không quân yểm trợ của nó.

Về mặt chiến lược, Trân Châu Cảng nằm ở trung tâm Thái Bình Dương. Từ Hawaii, Hoa Kỳ có thể đe dọa bước tiến về phía nam của Nhật Bản, bảo vệ các tuyến đường biển tới Australia, và chuẩn bị cho cuộc phản công cuối cùng sẽ đưa chiến tranh trở lại bên kia đại dương. Đó là lý do căn cứ này tồn tại, lý do Nhật Bản phải vô hiệu hóa nó, và lý do việc nó sống sót như một căn cứ còn hoạt động được — nhiên liệu, ụ tàu và xưởng sửa chữa còn nguyên vẹn — quan trọng hơn những thiết giáp hạm đã chìm trong vùng nước nông của nó. Chính độ nông của cảng, thứ đã khiến Arizona và Oklahoma phải chịu số phận bi thảm, lại cứu hạm đội: những con tàu chìm trong vùng nước sâu 40 feet có thể được trục vớt trở lại. Ở vùng nước sâu, chúng đã mất vĩnh viễn.

9. Outcome and Legacy of the Attack on Pearl Harbor / Kết quả và di sản của trận tấn công Trân Châu Cảng

The day after the attack, President Franklin D. Roosevelt addressed Congress and called 7 December 1941 “a date which will live in infamy”. Congress declared war on Japan the same day, with only one dissenting vote, in the House of Representatives. Three days later, on 11 December, Germany and Italy declared war on the United States, and the American war became a two-ocean war. The United States had entered the Second World War — the event the attack was meant to prevent.

Militarily, the raid achieved almost everything Yamamoto had asked of it, and none of what Japan needed. The battleship fleet that had been the pride of the Pacific Fleet was wrecked, and the simultaneous Japanese offensives in Malaya, the Philippines and the Dutch East Indies went ahead without American naval interference. For six months Japan advanced almost unchecked, from Pearl Harbor to the fall of Singapore, the Dutch East Indies and the Philippines. But the raid’s failures compounded with every passing month. The carriers survived and became the core of the new American fleet. The repair yards at Pearl Harbor worked around the clock, and by the spring of 1942 the base was launching the raids and the carrier operations that would culminate at Midway. American shipyards, untouched by war, began producing carriers, aircraft and ships at a rate Japan could never match: by 1943 the United States was commissioning a new fleet carrier almost every month.

The attack also transformed the American military. The Pacific Fleet’s battleship admirals lost their argument overnight; the carrier admirals — Nimitz, Halsey, Spruance — took command of the war at sea. The Army’s air forces, caught on the ground at Hickam and Wheeler, rebuilt around the lesson that aircraft must be dispersed, protected and ready. The submarine force, whose base at Pearl Harbor had survived the attack, began the campaign against Japanese merchant shipping that would eventually sink most of Japan’s merchant fleet and starve its industry of oil and raw materials. And the American public, which had been deeply divided over entering the war, was united by the attack in a way no speech could have achieved.

For Japan, Pearl Harbor was the high-water mark. The six carriers that had struck Hawaii were the finest naval striking force in the world in December 1941; within six months, four of them lay at the bottom of the Pacific at Midway, and the other two, Shōkaku and Zuikaku, would be worn down in the attritional carrier battles of 1942. Japan’s industrial base could not replace the ships, the aircraft or — above all — the trained aircrew that the war consumed. The gamble that a single blow would win Japan time had failed, because the blow had not been complete, and the time it bought was spent by an enemy growing stronger every month.

The human legacy is preserved at the harbour itself. The USS Arizona Memorial, dedicated in 1962, spans the sunken hull of the battleship without touching it; the ship remains a war grave, and oil still seeps slowly from her wreck — the “black tears” visitors see on the water. The memorials to Oklahoma and Utah stand nearby, and the battleship Missouri, on whose deck Japan surrendered in Tokyo Bay in September 1945, is moored in the harbour facing Arizona: the beginning and the end of the American war in the Pacific, a few hundred yards apart. Pearl Harbor remains an active naval base and one of the most visited historic sites in the United States, receiving well over a million visitors a year.

Historians still debate the attack — whether Nagumo should have launched a third wave, whether Roosevelt knew more than he admitted, whether Kimmel and Short were fairly treated. The official inquiries, beginning with the Roberts Commission in 1942, blamed both commanders in Hawaii for failing to prepare, and both were relieved of command within weeks of the attack. Later inquiries spread the blame more widely, to Washington’s vague warnings and to a system that divided responsibility between the Army and the Navy. What is not debated is the result: the Attack on Pearl Harbor destroyed a fleet in a morning and, in doing so, created the enemy that would destroy the Japanese Empire.

Ngày hôm sau cuộc tấn công, Tổng thống Franklin D. Roosevelt phát biểu trước Quốc hội và gọi ngày 7 tháng 12 năm 1941 là “một ngày sẽ sống mãi trong sự ô nhục”. Quốc hội tuyên chiến với Nhật Bản ngay trong ngày hôm đó, chỉ với một phiếu chống tại Hạ viện. Ba ngày sau, ngày 11 tháng 12, Đức và Ý tuyên chiến với Hoa Kỳ, và cuộc chiến của Mỹ trở thành cuộc chiến trên hai đại dương. Hoa Kỳ đã bước vào Thế chiến II — chính điều mà cuộc tấn công nhằm ngăn chặn.

Về mặt quân sự, cuộc tập kích đạt được gần như mọi thứ mà Yamamoto yêu cầu, nhưng không đạt được điều gì mà Nhật Bản cần. Hạm đội thiết giáp hạm từng là niềm tự hào của Hạm đội Thái Bình Dương đã bị phá hủy, và các cuộc tấn công đồng thời của Nhật Bản vào Malaya, Philippines và Đông Ấn thuộc Hà Lan diễn ra mà không gặp sự can thiệp nào của hải quân Mỹ. Trong sáu tháng, Nhật Bản tiến quân gần như không bị cản trở, từ Trân Châu Cảng tới sự sụp đổ của Singapore, Đông Ấn thuộc Hà Lan và Philippines. Nhưng những thất bại của cuộc tập kích ngày càng bộc lộ theo từng tháng trôi qua. Các tàu sân bay sống sót và trở thành nòng cốt của hạm đội Mỹ mới. Các xưởng sửa chữa tại Trân Châu Cảng làm việc suốt ngày đêm, và đến mùa xuân năm 1942, căn cứ này đã tung ra các cuộc tập kích và chiến dịch tàu sân bay mà đỉnh cao là trận Midway. Các xưởng đóng tàu của Mỹ, không bị chiến tranh chạm tới, bắt đầu sản xuất tàu sân bay, máy bay và tàu chiến với tốc độ mà Nhật Bản không bao giờ sánh kịp: đến năm 1943, Hoa Kỳ hạ thủy một tàu sân bay mới gần như mỗi tháng.

Cuộc tấn công cũng làm thay đổi quân đội Mỹ. Các đô đốc thiết giáp hạm của Hạm đội Thái Bình Dương mất đi lập luận của mình chỉ sau một đêm; các đô đốc tàu sân bay — Nimitz, Halsey, Spruance — nắm quyền chỉ huy cuộc chiến trên biển. Không quân Lục quân, bị bắt gặp ngay trên mặt đất tại Hickam và Wheeler, tái thiết dựa trên bài học rằng máy bay phải được phân tán, bảo vệ và sẵn sàng. Lực lượng tàu ngầm, mà căn cứ tại Trân Châu Cảng đã sống sót sau cuộc tấn công, bắt đầu chiến dịch chống lại tàu buôn Nhật Bản — chiến dịch cuối cùng đã đánh chìm phần lớn đội tàu buôn của Nhật và khiến công nghiệp nước này thiếu dầu mỏ và nguyên liệu thô. Và công chúng Mỹ, vốn chia rẽ sâu sắc về việc có nên tham chiến hay không, đã đoàn kết lại vì cuộc tấn công theo cách mà không bài diễn văn nào có thể làm được.

Đối với Nhật Bản, Trân Châu Cảng là đỉnh cao. Sáu tàu sân bay từng tấn công Hawaii là lực lượng tấn công hải quân mạnh nhất thế giới vào tháng 12 năm 1941; trong vòng sáu tháng, bốn chiếc trong số đó đã nằm dưới đáy Thái Bình Dương tại Midway, và hai chiếc còn lại, Shōkaku và Zuikaku, sẽ bị bào mòn trong các trận tàu sân bay tiêu hao năm 1942. Cơ sở công nghiệp của Nhật Bản không thể thay thế các con tàu, máy bay hay — trên hết — các phi công được huấn luyện mà chiến tranh đã tiêu tốn. Canh bạc rằng một đòn duy nhất sẽ giúp Nhật Bản có thêm thời gian đã thất bại, vì đòn đó chưa trọn vẹn, và thời gian nó mua được lại được kẻ thù dùng để trở nên mạnh hơn qua từng tháng.

Di sản về con người được bảo tồn ngay tại cảng. Đài tưởng niệm USS Arizona, khánh thành năm 1962, bắc qua thân tàu thiết giáp hạm bị chìm mà không chạm vào nó; con tàu vẫn là một ngôi mộ chiến tranh, và dầu vẫn rỉ ra chậm rãi từ xác tàu — những “giọt nước mắt đen” mà du khách nhìn thấy trên mặt nước. Đài tưởng niệm Oklahoma và Utah đứng gần đó, và thiết giáp hạm Missouri, trên boong tàu mà Nhật Bản đã đầu hàng tại vịnh Tokyo vào tháng 9 năm 1945, neo đậu trong cảng đối diện với Arizona: điểm khởi đầu và điểm kết thúc của cuộc chiến của Mỹ tại Thái Bình Dương, chỉ cách nhau vài trăm thước. Trân Châu Cảng vẫn là một căn cứ hải quân đang hoạt động và là một trong những di tích lịch sử được thăm viếng nhiều nhất tại Hoa Kỳ, đón hơn một triệu lượt khách mỗi năm.

Các sử gia vẫn tranh luận về cuộc tấn công — liệu Nagumo có nên tung đợt sóng thứ ba hay không, liệu Roosevelt có biết nhiều hơn những gì ông thừa nhận hay không, liệu Kimmel và Short có bị đối xử công bằng hay không. Các cuộc điều tra chính thức, bắt đầu với Ủy ban Roberts năm 1942, đổ lỗi cho cả hai chỉ huy tại Hawaii vì đã không chuẩn bị, và cả hai đều bị cách chức trong vòng vài tuần sau cuộc tấn công. Các cuộc điều tra sau này chia sẻ trách nhiệm rộng hơn, cho cả những cảnh báo mơ hồ từ Washington và cho một hệ thống chia rẽ trách nhiệm giữa Lục quân và Hải quân. Điều không còn tranh cãi là kết quả: cuộc tấn công Trân Châu Cảng đã phá hủy một hạm đội trong một buổi sáng và, bằng cách đó, đã tạo ra kẻ thù sẽ tiêu diệt Đế quốc Nhật Bản.

The recovery began faster than anyone in Tokyo expected. On 18 April 1942, sixteen American B-25 bombers launched from the carrier Hornet bombed Tokyo in the Doolittle Raid — a raid that did little physical damage but showed that Japan itself was no longer safe from attack, and that American carriers were still operating. In May 1942, at the Battle of the Coral Sea, American and Japanese carriers fought the first naval battle in history in which the opposing ships never saw each other; the American carrier Lexington was lost, but the Japanese invasion of Port Moresby was stopped, and the carriers Shōkaku and Zuikaku were damaged or depleted enough to miss the next operation. That next operation was Midway — where the carriers Pearl Harbor had missed destroyed the carriers Pearl Harbor had launched.

Quá trình phục hồi bắt đầu nhanh hơn bất kỳ ai ở Tokyo dự đoán. Ngày 18 tháng 4 năm 1942, mười sáu máy bay ném bom B-25 của Mỹ cất cánh từ tàu sân bay Hornet đã ném bom Tokyo trong cuộc tập kích Doolittle — một cuộc tập kích gây thiệt hại vật chất không đáng kể nhưng cho thấy chính nước Nhật không còn an toàn trước tấn công, và các tàu sân bay Mỹ vẫn đang hoạt động. Tháng 5 năm 1942, tại trận Coral Sea, tàu sân bay Mỹ và Nhật đã giao chiến trong trận hải chiến đầu tiên trong lịch sử mà các tàu đối phương không hề nhìn thấy nhau; tàu sân bay Mỹ Lexington bị mất, nhưng cuộc xâm lược Port Moresby của Nhật bị chặn đứng, và các tàu sân bay Shōkaku và Zuikaku bị hư hại hoặc hao hụt tới mức phải vắng mặt trong chiến dịch tiếp theo. Chiến dịch tiếp theo đó là Midway — nơi các tàu sân bay mà Trân Châu Cảng đã bỏ lỡ tiêu diệt các tàu sân bay mà Trân Châu Cảng đã tung ra.

10. Commanders / Chỉ huy

Admiral Isoroku Yamamoto (Japan). Commander in Chief of the Combined Fleet and the architect of the attack. Yamamoto had studied at Harvard, served as naval attaché in Washington, and knew the United States well enough to oppose war with it. He warned that Japan could run wild for six months, but after that he had “no expectation of success”. He got his six months — almost exactly. He was killed on 18 April 1943, when American fighters, guided by codebreaking intelligence, intercepted and shot down his aircraft over the Solomon Islands.

Vice Admiral Chuichi Nagumo (Japan). Commander of the First Air Fleet and the striking force. A torpedo specialist rather than an aviator, Nagumo carried out Yamamoto’s plan with precision, then made the cautious decision to withdraw without a third strike — the most debated call of the day. He later commanded the carriers at Midway, where he lost four of them, and died at Saipan in July 1944.

Commander Minoru Genda (Japan). The air staff officer who designed the tactical plan: the massing of six carriers, the two-wave attack, the shallow-water torpedo modifications and the targeting priorities. Genda survived the war and later served in the post-war Japanese Self-Defence Forces and in politics.

Commander Mitsuo Fuchida (Japan). Leader of the first attack wave, who signalled “Tora! Tora! Tora!” to report that surprise had been achieved. He later urged the third strike that Nagumo refused. He survived the war and became a Christian evangelist in the post-war years.

Admiral Husband E. Kimmel (United States). Commander in Chief of the Pacific Fleet. Kimmel had been in command for less than a year when the attack came. He was relieved of command on 17 December 1941 and retired in early 1942. The Roberts Commission blamed him, with General Short, for failing to prepare the fleet and the base; later inquiries judged the warnings from Washington to have been vague and the division of responsibility unclear. His family campaigned for decades to restore his rank; the debate continues.

Lieutenant General Walter Short (United States). Commander of the Army’s Hawaiian Department, responsible for the defence of Oahu. Short’s decision to park aircraft in the open against sabotage, and to keep anti-aircraft ammunition locked away, proved disastrous. Like Kimmel, he was relieved of command after the attack and retired. He died in 1949.

Rear Admiral Isaac Kidd (United States). Commander of Battleship Division One, killed aboard his flagship Arizona when her magazine exploded — the first American flag officer killed in the Second World War. He was posthumously awarded the Medal of Honor. The destroyer USS Kidd was named for him.

Đô đốc Yamamoto Isoroku (Nhật Bản). Tư lệnh Hạm đội Liên hợp và là kiến trúc sư của cuộc tấn công. Yamamoto từng học tại Harvard, từng làm tùy viên hải quân tại Washington, và hiểu Hoa Kỳ đủ rõ để phản đối chiến tranh với nước này. Ông cảnh báo rằng Nhật Bản có thể tung hoành trong sáu tháng, nhưng sau đó ông “không kỳ vọng thành công”. Ông đã có sáu tháng của mình — gần như chính xác. Ông bị giết ngày 18 tháng 4 năm 1943, khi các tiêm kích Mỹ, được dẫn đường bởi tình báo giải mã, chặn và bắn rơi máy bay của ông trên quần đảo Solomon.

Phó đô đốc Nagumo Chuichi (Nhật Bản). Tư lệnh Hạm đội Hàng không 1 và lực lượng tấn công. Là chuyên gia ngư lôi hơn là phi công, Nagumo đã thực hiện kế hoạch của Yamamoto một cách chính xác, rồi đưa ra quyết định thận trọng là rút lui mà không tung đợt sóng thứ ba — quyết định gây tranh cãi nhất trong ngày hôm đó. Sau này ông chỉ huy các tàu sân bay tại Midway, nơi ông mất bốn chiếc, và tử trận tại Saipan vào tháng 7 năm 1944.

Chỉ huy Genda Minoru (Nhật Bản). Sĩ quan tham mưu không quân đã thiết kế kế hoạch chiến thuật: tập trung sáu tàu sân bay, tấn công theo hai đợt sóng, cải tiến ngư lôi cho nước nông và thứ tự ưu tiên mục tiêu. Genda sống sót qua chiến tranh và sau này phục vụ trong Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản thời hậu chiến và tham gia chính trị.

Chỉ huy Fuchida Mitsuo (Nhật Bản). Người dẫn đầu đợt tấn công đầu tiên, đã phát tín hiệu “Tora! Tora! Tora!” để báo cáo rằng yếu tố bất ngờ đã đạt được. Sau đó ông thúc giục tung đợt sóng thứ ba mà Nagumo đã từ chối. Ông sống sót qua chiến tranh và trở thành nhà truyền giáo Cơ đốc trong những năm hậu chiến.

Đô đốc Husband E. Kimmel (Hoa Kỳ). Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương. Kimmel nắm quyền chỉ huy chưa đầy một năm khi cuộc tấn công xảy ra. Ông bị cách chức ngày 17 tháng 12 năm 1941 và nghỉ hưu đầu năm 1942. Ủy ban Roberts đổ lỗi cho ông, cùng với Tướng Short, vì đã không chuẩn bị cho hạm đội và căn cứ; các cuộc điều tra sau này đánh giá các cảnh báo từ Washington là mơ hồ và việc phân chia trách nhiệm không rõ ràng. Gia đình ông đã vận động hàng thập kỷ để khôi phục quân hàm cho ông; cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn.

Trung tướng Walter Short (Hoa Kỳ). Tư lệnh Lục quân tại Hawaii, chịu trách nhiệm phòng thủ Oahu. Quyết định đậu máy bay ngoài trời để chống phá hoại và cất đạn phòng không trong kho của Short đã gây hậu quả thảm khốc. Giống như Kimmel, ông bị cách chức sau cuộc tấn công và nghỉ hưu. Ông qua đời năm 1949.

Chuẩn đô đốc Isaac Kidd (Hoa Kỳ). Tư lệnh Sư đoàn Thiết giáp hạm 1, tử trận trên soái hạm Arizona khi hầm đạn của tàu phát nổ — sĩ quan cấp tướng đầu tiên của Mỹ tử trận trong Thế chiến II. Ông được truy tặng Huân chương Danh dự. Tàu khu trục USS Kidd được đặt theo tên ông.

Frequently Asked Questions / Câu hỏi thường gặp

When was the Attack on Pearl Harbor? / Trận tấn công Trân Châu Cảng diễn ra khi nào? The attack took place on the morning of Sunday, 7 December 1941, Hawaiian time (8 December in Japan). The first bombs fell at 07:48 and the raid lasted about two hours. Cuộc tấn công diễn ra vào sáng Chủ nhật, ngày 7 tháng 12 năm 1941, theo giờ Hawaii (ngày 8 tháng 12 theo giờ Nhật Bản). Những quả bom đầu tiên rơi xuống lúc 07:48 và cuộc tập kích kéo dài khoảng hai giờ.

How many people died at Pearl Harbor? / Có bao nhiêu người chết tại Trân Châu Cảng? 2,403 Americans were killed — 2,008 sailors, 109 Marines, 218 soldiers and 68 civilians — and 1,178 were wounded. Nearly half of the dead, 1,177 men, were aboard USS Arizona alone. 2.403 người Mỹ thiệt mạng — 2.008 thủy thủ, 109 lính thủy đánh bộ, 218 binh sĩ lục quân và 68 thường dân — và 1.178 người bị thương. Gần một nửa số người chết, 1.177 người, chỉ riêng trên tàu USS Arizona.

How many ships were sunk at Pearl Harbor? / Có bao nhiêu tàu bị đánh chìm tại Trân Châu Cảng? Eighteen American ships were sunk or run aground, including five battleships. Four battleships were sunk — Arizona, Oklahoma, West Virginia and California — but only Arizona and Oklahoma never returned to service; the others were raised and rebuilt. Mười tám tàu Mỹ bị đánh chìm hoặc mắc cạn, trong đó có năm thiết giáp hạm. Bốn thiết giáp hạm bị chìm — Arizona, Oklahoma, West Virginia và California — nhưng chỉ Arizona và Oklahoma không bao giờ trở lại phục vụ; các tàu còn lại được trục vớt và tái thiết.

Why did Japan attack Pearl Harbor? / Vì sao Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng? Japan needed the oil and raw materials of Southeast Asia to continue its war in China, but the American oil embargo of July 1941 cut off its supplies. Admiral Yamamoto planned a surprise strike to destroy the US Pacific Fleet so Japan could seize the resource-rich south without interference. Nhật Bản cần dầu mỏ và nguyên liệu thô của Đông Nam Á để tiếp tục cuộc chiến tại Trung Quốc, nhưng lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ vào tháng 7 năm 1941 đã cắt đứt nguồn cung của họ. Đô đốc Yamamoto lập kế hoạch tấn công bất ngờ để tiêu diệt Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, giúp Nhật Bản chiếm được miền Nam giàu tài nguyên mà không bị can thiệp.

Why didn’t Japan launch a third wave? / Vì sao Nhật Bản không tung đợt sóng thứ ba? Vice Admiral Nagumo decided to withdraw after the second wave. The American carriers were still unaccounted for, his air groups were tired and had lost aircraft, American anti-aircraft fire was strengthening, and fuel was limited. Historians still debate the decision, because a third strike could have destroyed Pearl Harbor’s fuel tanks and repair shops. Phó đô đốc Nagumo quyết định rút lui sau đợt sóng thứ hai. Các tàu sân bay Mỹ vẫn chưa rõ tung tích, phi đội của ông đã mệt mỏi và mất máy bay, hỏa lực phòng không Mỹ ngày càng mạnh, và nhiên liệu có hạn. Các sử gia vẫn tranh luận về quyết định này, vì một đợt tấn công thứ ba có thể đã phá hủy các bồn nhiên liệu và xưởng sửa chữa của Trân Châu Cảng.

What happened to the USS Arizona? / Chuyện gì đã xảy ra với tàu USS Arizona? An armour-piercing bomb detonated her forward magazine at about 08:06, killing 1,177 men. The wreck was never raised and remains a war grave beneath the USS Arizona Memorial, dedicated in 1962. Một quả bom xuyên giáp đã kích nổ hầm đạn phía trước của tàu vào khoảng 08:06, khiến 1.177 người thiệt mạng. Xác tàu không bao giờ được trục vớt và vẫn là một ngôi mộ chiến tranh nằm dưới Đài tưởng niệm USS Arizona, khánh thành năm 1962.

Sources / Nguồn

1. Wikipedia, “Attack on Pearl Harbor” — dates, strength, casualty figures (2,403 killed, 1,178 wounded; Japanese losses 29 aircraft, 5 midget submarines, 129 killed), cross-checked against the Naval History and Heritage Command.
2. Naval History and Heritage Command (history.navy.mil), “The Attack on Pearl Harbor, 7 December 1941” — official US Navy overview, ship damage and casualty breakdowns.
3. Encyclopædia Britannica, “Pearl Harbor attack” — background, the oil embargo, Yamamoto’s plan and the consequences of the raid.
4. National Park Service, Pearl Harbor National Memorial (nps.gov) — USS Arizona Memorial, the 1,177 dead aboard Arizona, the 429 dead aboard Oklahoma, and visitor information.
5. National WWII Museum (nationalww2museum.org), “Pearl Harbor” — the road to war, the attack timeline and the American response.
6. Gordon W. Prange, At Dawn We Slept: The Untold Story of Pearl Harbor (McGraw-Hill, 1981) — the standard scholarly history of the attack, based on Japanese and American sources.
7. H. P. Willmott, Pearl Harbor (Cassell, 2001) — concise operational history of the raid and its strategic context.

Further reading / Đọc thêm

• Craig Nelson, Pearl Harbor: From Infamy to Greatness (Avid Reader Press, 2016).
• Alan Zimm, Attack on Pearl Harbor: Strategy, Combat, Myths, Deceptions (Casemate, 2011).

AI Images / Hình ảnh minh họa

Style for all images: realistic war-documentary style, historically accurate 1941 uniforms, ships and aircraft, muted period colour palette, no invented text or signage on the image, no modern elements. Hero 1200×675px 16:9; in-article images ≥800px wide, WebP ~80% quality, target 60–120KB per image.

1. Hero — after the title: AI prompt: “Cinematic wide shot of Battleship Row at Pearl Harbor on the morning of 7 December 1941, battleships moored along Ford Island with columns of black smoke rising, Japanese torpedo bombers flying low over the water, dramatic morning light, realistic war documentary photography style, 1941 US Navy battleships, no text.” Alt EN: “Battleship Row at Pearl Harbor under attack on 7 December 1941” (72 chars). Alt VI: “Hàng thiết giáp hạm tại Trân Châu Cảng trong cuộc tấn công ngày 7/12/1941”.
2. Section 3 Background — map of the Pacific: AI prompt: “Vintage-style strategic map of the Pacific Ocean in 1941 showing Japan, Hawaii, the Philippines and Southeast Asia with simple arrows indicating Japanese expansion and the route of the carrier force to Pearl Harbor, aged paper map style, no modern elements, no legible invented text.” Alt EN: “Strategic map of the Pacific in 1941 showing Japan’s expansion” (69 chars). Alt VI: “Bản đồ chiến lược Thái Bình Dương năm 1941 và sự bành trướng của Nhật Bản”.
3. Section 4 Opposing Forces — Japanese carrier: AI prompt: “Japanese fleet aircraft carrier Akagi at sea in 1941 viewed from the side, grey naval camouflage, A6M Zero fighters parked on the wooden flight deck, rough northern Pacific seas, overcast sky, realistic historical documentary photograph style, no text.” Alt EN: “Japanese aircraft carrier Akagi at sea before the Pearl Harbor attack” (75 chars). Alt VI: “Tàu sân bay Nhật Bản Akagi trên biển trước trận Trân Châu Cảng”.
4. Section 4 — US battleship: AI prompt: “US Navy battleship USS Arizona moored at Pearl Harbor in 1941, battleship grey paint, sailors on deck, calm harbour water, Ford Island in the background, realistic period documentary photograph, no text.” Alt EN: “USS Arizona moored at Pearl Harbor in 1941 before the attack” (64 chars). Alt VI: “Thiết giáp hạm USS Arizona neo đậu tại Trân Châu Cảng năm 1941”.
5. Section 5 — first wave: AI prompt: “Japanese A6M Zero fighter and B5N torpedo bombers flying in formation over the Pacific at dawn on 7 December 1941, rising sun markings on wings, dramatic clouds and sea below, realistic war documentary style, no text.” Alt EN: “Japanese aircraft of the first attack wave flying toward Pearl Harbor” (74 chars). Alt VI: “Máy bay Nhật Bản trong đợt tấn công đầu tiên bay tới Trân Châu Cảng”.
6. Section 5 — Battleship Row burning: AI prompt: “Battleships USS Arizona and USS Oklahoma burning and listing at Pearl Harbor, thick black smoke, oil fire on the water, sailors abandoning ship in lifeboats, 1941, realistic dramatic war documentary photograph, no text.” Alt EN: “USS Arizona and USS Oklahoma burning at Pearl Harbor on 7 December 1941” (79 chars). Alt VI: “USS Arizona và USS Oklahoma bốc cháy tại Trân Châu Cảng ngày 7/12/1941”.
7. Section 5 — airfield attack: AI prompt: “American P-40 fighter aircraft parked in a row on the grass at Wheeler Field Hawaii in 1941 being strafed, smoke and explosions, ground crew running for cover, realistic period war documentary photograph, no text.” Alt EN: “American aircraft destroyed on the ground at Wheeler Field in 1941” (74 chars). Alt VI: “Máy bay Mỹ bị phá hủy trên mặt đất tại sân bay Wheeler năm 1941”.
8. Section 5 — USS Nevada underway: AI prompt: “US battleship USS Nevada steaming out of Pearl Harbor channel in 1941 trailing smoke, Japanese bombs exploding in the water around her, tugboats nearby, dramatic morning light, realistic documentary photograph style, no text.” Alt EN: “USS Nevada steaming out of Pearl Harbor during the attack” (62 chars). Alt VI: “USS Nevada rời cảng Trân Châu Cảng trong lúc bị tấn công”.
9. Section 6 Turning Point — fuel tanks: AI prompt: “Large white fuel oil storage tanks at Pearl Harbor naval base in 1941 standing undamaged beside the harbour, smoke rising in the distance from burning ships, realistic period photograph, no text.” Alt EN: “Pearl Harbor fuel storage tanks left undamaged after the attack” (67 chars). Alt VI: “Các bồn nhiên liệu Trân Châu Cảng còn nguyên vẹn sau cuộc tấn công”.
10. Section 7 Casualties — Arizona Memorial: AI prompt: “The white USS Arizona Memorial structure spanning the sunken battleship hull at Pearl Harbor, calm blue water, visitors in quiet reflection, modern-day memorial, bright daylight, realistic photograph, no text.” Alt EN: “The USS Arizona Memorial spanning the sunken battleship at Pearl Harbor” (77 chars). Alt VI: “Đài tưởng niệm USS Arizona bắc qua xác thiết giáp hạm bị chìm”.
11. Section 8 Map and Geography — harbour diagram: AI prompt: “Clear illustrated aerial diagram of Pearl Harbor lagoon showing Ford Island in the centre, Battleship Row, the narrow entrance channel and the surrounding airfields, clean educational map style, muted colours, no invented text labels.” Alt EN: “Diagram of Pearl Harbor lagoon, Ford Island and Battleship Row” (64 chars). Alt VI: “Sơ đồ đầm phá Trân Châu Cảng, đảo Ford và Battleship Row”.
12. Section 10 Commanders — Yamamoto portrait: AI prompt: “Formal portrait-style illustration of Admiral Isoroku Yamamoto in Imperial Japanese Navy uniform in 1941, studio portrait lighting, realistic painted documentary style, plain background, no text.” Alt EN: “Admiral Isoroku Yamamoto, commander of the Japanese Combined Fleet” (72 chars). Alt VI: “Đô đốc Yamamoto Isoroku, tư lệnh Hạm đội Liên hợp Nhật Bản”.
13. Section 10 Commanders — Kimmel portrait: AI prompt: “Formal portrait-style illustration of Admiral Husband E. Kimmel in US Navy dress uniform in 1941, studio portrait lighting, realistic painted documentary style, plain background, no text.” Alt EN: “Admiral Husband E. Kimmel, commander of the US Pacific Fleet” (63 chars). Alt VI: “Đô đốc Husband E. Kimmel, tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ”.