Tàu sân bay USS Enterprise CV-6

USS Enterprise (CV-6) là tàu chiến được tặng thưởng nhiều nhất trong lịch sử Hải quân Hoa Kỳ, và là tàu sân bay đóng góp nhiều hơn mọi tàu khác để giành chiến thắng trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Tàu sân bay lớp Yorktown được đưa vào biên chế năm 1938, nó là tàu sân bay Mỹ duy nhất chiến đấu trong mọi trận tàu sân bay lớn của Chiến tranh Thái Bình Dương, từ Midway tháng 6 năm 1942 đến Okinawa năm 1945, và nó giành hai mươi ngôi sao chiến trận, Huân chương Đơn vị Tổng thống và Huân chương Đơn vị Hải quân, nhiều danh hiệu hơn mọi tàu chiến Mỹ khác trong chiến tranh. Máy bay của nó đánh chìm tàu sân bay Nhật tại Midway, chiến đấu trong chiến dịch dài giành Guadalcanal khi nó là tàu sân bay Mỹ duy nhất còn lại tại Thái Bình Dương, và tham gia các trận lớn ở Biển Philippines và Vịnh Leyte, những trận phá hủy sức mạnh không quân hải quân Nhật. Người Nhật gọi nó là “Bóng ma Xám”, vì họ báo cáo nó bị đánh chìm ba lần mà nó vẫn quay lại, và người Mỹ gọi nó là “Big E” và “Lucky E”, vì nó sống sót sau bom, ngư lôi và kamikaze vốn có thể đánh chìm tàu kém hơn. Nó bị tháo dỡ năm 1958, bất chấp chiến dịch bảo tồn nó làm bảo tàng, và sự mất mát của nó vẫn được Hải quân Mỹ tiếc nuối, vốn đặt tên nó cho tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên trên thế giới và cho tàu sân bay đang phục vụ ngày nay.

Enterprise đang ở ngay cửa Trân Châu Cảng khi Nhật tấn công, và nó đang ở ngoài biển ngày 7 tháng 12 năm 1941, trở về từ đảo Wake với một phi đội tiêm kích Thủy quân Lục chiến, và máy bay của nó bay vào cuộc tấn công và bị pháo phòng không Mỹ bắn hạ trong hỗn loạn buổi sáng. Nó là tàu sân bay Mỹ đầu tiên phản công, khi máy bay của nó tấn công tàu ngầm Nhật và đột kích quần đảo Marshall tháng 2 năm 1942, và nó là tàu sân bay hộ tống cuộc không kích Doolittle và chiến đấu tại Midway, nơi máy bay ném bom bổ nhào của nó đánh chìm các tàu sân bay Nhật Akagi và Kaga chỉ trong một buổi sáng. Mùa thu năm 1942, khi Hornet bị đánh chìm và Saratoga cùng Wasp bị hư hại, Enterprise là tàu sân bay Mỹ duy nhất tại Thái Bình Dương, và nó giữ vững tuyến tại Guadalcanal một mình, và sự sống sót của nó trong những tháng đó chính là sự sống sót của lực lượng tàu sân bay Mỹ. Câu chuyện của Enterprise vì vậy là câu chuyện về Chiến tranh Thái Bình Dương, từ ngày đầu đến ngày cuối, và là câu chuyện về con tàu cùng những người phục vụ trên nó, những người đã khiến nó trở thành tàu sân bay nổi tiếng nhất thế giới.

1. Thông tin chính

Loại	Tàu sân bay (lớp Yorktown)
Xuất xứ	Hoa Kỳ
Nơi đóng	Xưởng đóng tàu Newport News, Virginia
Đặt lườn	16 tháng 7 năm 1934
Hạ thủy	3 tháng 10 năm 1936
Đi vào biên chế	12 tháng 5 năm 1938
Lượng giãn nước	19.800 tấn tiêu chuẩn; khoảng 25.500 tấn đầy tải
Chiều dài	251,4 m (824 ft 9 in)
Chiều rộng	33 m (109 ft 6 in)
Mớn nước	7,9 m (25 ft 11 in)
Động lực	Bốn trục; tua-bin hơi nước truyền động; 120.000 mã lực trục
Tốc độ tối đa	32,5 hải lý (60 km/h)
Tầm hoạt động	Khoảng 12.500 hải lý ở tốc độ 15 hải lý
Thủy thủ đoàn	Khoảng 2.217 sĩ quan và binh lính (kể cả không đoàn)
Máy bay mang theo	Khoảng 90
Vũ khí	Tám pháo 5 inch; sau này pháo phòng không Bofors 40 mm và Oerlikon 20 mm
Sao chiến trận	20 (nhiều nhất trong số tàu chiến Mỹ thời Thế chiến II)
Số phận	Ngừng biên chế 1947; tháo dỡ 1958–1960

2. Nguồn gốc & phát triển

Lớp Yorktown và giới hạn hiệp ước

Enterprise là tàu thứ hai của lớp Yorktown, lớp gồm ba tàu sân bay — Yorktown, Enterprise và Hornet — được đóng theo giới hạn của Hiệp ước Hải quân Washington và London, vốn hạn chế tổng trọng tải tàu sân bay mà Hoa Kỳ có thể đóng. Lớp Yorktown được thiết kế là tàu sân bay tốt nhất có thể đóng trong giới hạn hiệp ước, và là cải tiến lớn so với các tàu sân bay Mỹ trước đó, Lexington và Saratoga, vốn là tuần dương hạm cải biến, và Ranger, vốn quá nhỏ và quá chậm. Lớp Yorktown nhanh, ở tốc độ 32,5 hải lý, được bảo vệ tốt, với sàn hầm chứa bọc giáp và hệ thống phòng thủ ngư lôi, và có thể chở khoảng 90 máy bay, nhiều hơn mọi tàu sân bay cùng thế hệ trừ Akagi và Kaga của Nhật. Enterprise được đặt lườn tại Newport News Shipbuilding ở Virginia ngày 16 tháng 7 năm 1934, hạ thủy ngày 3 tháng 10 năm 1936, và đi vào biên chế ngày 12 tháng 5 năm 1938, dưới quyền Đại tá Newton H. White, và gia nhập Hạm đội Thái Bình Dương năm 1939, nơi nó phục vụ cho đến khi chiến tranh bùng nổ.

Phục vụ thời bình và con đường tới chiến tranh

Thời bình, Enterprise phục vụ cùng Hạm đội Thái Bình Dương, và tham gia các cuộc diễn tập hạm đội dạy Hải quân Mỹ cách dùng tàu sân bay, và nó đóng tại Trân Châu Cảng khi chiến tranh đến gần. Năm 1941, nó vận chuyển tiêm kích Thủy quân Lục chiến tới đảo Wake, và đang trở về từ nhiệm vụ đó ngày 7 tháng 12 năm 1941, khi Nhật tấn công Trân Châu Cảng, và máy bay của nó, vốn được phóng đi để hạ cánh tại Trân Châu Cảng, bay vào cuộc tấn công và bị pháo phòng không Mỹ bắn hạ trong hỗn loạn buổi sáng, và một trong các phi công của nó, Thiếu úy Manuel Gonzalez, thiệt mạng. Enterprise là tàu sân bay Mỹ đầu tiên phản công: ngày 1 tháng 2 năm 1942, máy bay của nó đột kích quần đảo Marshall, và ngày 24 tháng 2, chúng đột kích đảo Wake, và tháng 4 năm 1942, nó hộ tống Hornet trong cuộc không kích Doolittle, khi máy bay ném bom Mỹ tấn công Tokyo lần đầu tiên. Quá trình phục vụ thời bình đã khiến thủy thủ đoàn của nó trở thành một trong những thủy thủ đoàn giàu kinh nghiệm nhất của Hải quân Mỹ, và chính kinh nghiệm đó đã phục vụ nó rất tốt trong các trận đánh tiếp theo.

Không đoàn của tàu

Không đoàn của Enterprise, được gọi là Không đoàn 6 năm 1942, gồm tiêm kích, máy bay ném bom bổ nhào và máy bay ném bom ngư lôi, và là một trong những không đoàn được huấn luyện tốt nhất của Hải quân Mỹ. Tháng 6 năm 1942, tại Midway, không đoàn gồm 27 tiêm kích F4F Wildcat, 37 máy bay ném bom bổ nhào SBD Dauntless và 14 máy bay ném bom ngư lôi TBD Devastator, tổng cộng 78 máy bay, và chính các máy bay ném bom bổ nhào, do Thiếu tá C. Wade McClusky và Trung úy Richard Best dẫn đầu, đã đánh chìm các tàu sân bay Nhật Akagi và Kaga. Không đoàn thay đổi suốt chiến tranh, khi Wildcat được Hellcat thay thế, Dauntless được Helldiver thay thế và Devastator được Avenger thay thế, nhưng không đoàn của Enterprise vẫn là một trong những không đoàn hiệu quả nhất của Hải quân, và các phi công của nó, gồm một số phi công hải quân nổi tiếng nhất của chiến tranh, là những người tạo nên danh tiếng của tàu. Không đoàn của Enterprise là cánh tay tấn công của tàu, và chính không đoàn đã đánh chìm các tàu sân bay Nhật và giành chiến thắng trong các trận đánh mà tàu được nhớ đến.

3. Thiết kế

Thân tàu, động lực và tốc độ

Enterprise là tàu sân bay lớp Yorktown, dài 251,4 mét, rộng 33 mét và lượng giãn nước 19.800 tấn tiêu chuẩn, và được trang bị bốn bộ tua-bin hơi nước truyền động bốn trục, công suất 120.000 mã lực và cho tốc độ tối đa 32,5 hải lý. Tốc độ đó rất cần thiết với tàu sân bay, vì tàu phải quay đầu đón gió để phóng và thu hồi máy bay, và tàu nhanh tạo ra nhiều gió hơn trên sàn bay, và tốc độ của Enterprise khiến nó là một trong những tàu sân bay nhanh nhất thế giới. Tầm hoạt động của nó khoảng 12.500 hải lý ở tốc độ 15 hải lý, giúp nó tác chiến khắp Thái Bình Dương mà không cần tiếp nhiên liệu, và thủy thủ đoàn khoảng 2.217 sĩ quan cùng binh lính, gồm cả không đoàn, tự nó là một thành phố nhỏ, với tiệm bánh, giặt ủi, xưởng và phòng bệnh riêng. Thiết kế của Enterprise là sự dung hòa giữa tốc độ, bảo vệ và sức chứa máy bay, và đó là sự dung hòa thành công: nó đủ nhanh để theo kịp hạm đội, đủ được bảo vệ để sống sót sau những quả bom trúng nó, và chở đủ máy bay để tung đòn mạnh.

Bảo vệ và vũ khí phòng không

Khả năng bảo vệ của Enterprise giống tàu sân bay lớp Yorktown: nó có sàn hầm chứa bọc giáp, hệ thống phòng thủ ngư lôi và đai giáp bao quanh khoang máy cùng hầm đạn, và được thiết kế để sống sót sau bom trúng sàn bay, dù bản thân sàn bay không có giáp, và hầm chứa của nó mở ở hai bên, giúp sức nổ của bom thoát ra và khiến nó ít dễ cháy hơn hầm chứa kín của tàu sân bay Nhật. Vũ khí phòng không của nó thay đổi suốt chiến tranh: khi đóng xong, nó có tám pháo 5 inch, bốn pháo 1,1 inch bốn nòng và 24 súng máy cỡ .50, nhưng pháo 1,1 inch không đáng tin cậy và súng cỡ .50 quá nhẹ, và chúng được thay bằng pháo Bofors 40 mm và pháo Oerlikon 20 mm, vốn hiệu quả hơn nhiều. Đến năm 1945, Enterprise mang theo khẩu đội phòng không đáng gờm, và các xạ thủ của nó, những người đã luyện tập nhiều năm, nằm trong số những xạ thủ giỏi nhất Hải quân, và họ bắn hạ nhiều kamikaze tấn công nó tại Okinawa.

Sàn bay, hầm chứa và kiểm soát hư hỏng

Sàn bay của Enterprise dài 251 mét và rộng 33 mét, và được trang bị cáp hãm cùng ba thang nâng đưa máy bay giữa sàn bay và sàn hầm chứa bên dưới. Hầm chứa của nó dài và cao, có thể chứa toàn bộ không đoàn, với máy bay xếp cánh gập, và kho nhiên liệu hàng không cùng kho bom được bảo vệ bởi sàn hầm chứa bọc giáp và hệ thống ngập nước cùng khí trơ giảm nguy cơ cháy. Khả năng kiểm soát hư hỏng của Enterprise tốt nhất Hải quân Mỹ: thủy thủ đoàn được huấn luyện chữa cháy, gia cố vách ngăn hư hại và giữ tàu nổi sau khi trúng đòn vốn có thể đánh chìm tàu kém hơn, và tại Eastern Solomons cùng Santa Cruz, khi nó trúng bom, các đội kiểm soát hư hỏng đã cứu nó, và nó trở lại chiến đấu trong vài tuần. Sự sống sót của Enterprise không chỉ nhờ may mắn: đó là kết quả của thiết kế, khả năng kiểm soát hư hỏng và kỹ năng của thủy thủ đoàn, và đó là lý do nó được nhớ đến như “Lucky E”.

4. Thông số kỹ thuật

Thông số	USS Enterprise (CV-6)
Lượng giãn nước	19.800 tấn tiêu chuẩn; khoảng 25.500 tấn đầy tải
Chiều dài	251,4 m
Chiều rộng	33 m
Động lực	Tua-bin hơi nước truyền động, bốn trục, 120.000 mã lực trục
Tốc độ tối đa	32,5 hải lý
Tầm hoạt động	Khoảng 12.500 hải lý ở tốc độ 15 hải lý
Máy bay	Khoảng 90
Không đoàn, tháng 6 năm 1942	27 chiếc F4F Wildcat, 37 chiếc SBD Dauntless, 14 chiếc TBD Devastator
Vũ khí chính	Tám pháo 5 inch; pháo phòng không Bofors 40 mm và Oerlikon 20 mm (sau này)
Giáp	Giáp sàn hầm chứa; hệ thống phòng thủ ngư lôi
Thủy thủ đoàn	Khoảng 2.217
Sao chiến trận	20

Hiệu năng không đoàn

Không đoàn của Enterprise là một trong những không đoàn hiệu quả nhất của Hải quân Mỹ, và hiệu năng của nó tại Midway, nơi máy bay ném bom bổ nhào của nó đánh chìm ba tàu sân bay Nhật chỉ trong một buổi sáng, là một trong những sự kiện nổi tiếng nhất lịch sử hải quân. Tiêm kích của không đoàn, vốn là Wildcat năm 1942 và Hellcat từ năm 1943, bảo vệ hạm đội và máy bay ném bom, và chúng bắn hạ nhiều máy bay Nhật, và máy bay ném bom bổ nhào cùng máy bay ném bom ngư lôi của không đoàn tấn công tàu thuyền và căn cứ Nhật, và chúng đánh chìm các tàu sân bay Akagi, Kaga và Hiryu tại Midway, thiết giáp hạm Hiei tại Guadalcanal và thiết giáp hạm Musashi tại Vịnh Leyte. Hiệu năng của không đoàn là kết quả của huấn luyện, lãnh đạo và máy bay, và chính không đoàn đã tạo nên danh tiếng của Enterprise, và chính không đoàn được nhớ đến khi Enterprise được nhớ đến. Không đoàn của Enterprise mất nhiều phi công, và phi đội ngư lôi gần như bị tiêu diệt hoàn toàn tại Midway, nhưng không đoàn được tái thiết, và chiến đấu tiếp đến cuối chiến tranh, và giành Huân chương Đơn vị Tổng thống mà tàu nhận được.

So sánh với tàu sân bay Nhật và Anh

So với tàu sân bay Nhật, Enterprise tương tự về kích thước và tốc độ so với Akagi và Kaga, nhưng nó có radar, có khả năng kiểm soát hư hỏng tốt hơn, và có hầm chứa mở giúp sức nổ của bom thoát ra, trong khi tàu sân bay Nhật có hầm chứa kín giữ lại sức nổ và lửa. Không đoàn của Enterprise nhỏ hơn không đoàn của tàu sân bay Nhật, nhưng phi công của nó được huấn luyện tốt hơn và máy bay của nó tốt hơn, và máy bay ném bom bổ nhào của nó, vốn đánh chìm ba tàu sân bay Nhật tại Midway, là máy bay ném bom bổ nhào tốt nhất thế giới. So với tàu sân bay Anh, Enterprise lớn hơn và nhanh hơn, và chở nhiều máy bay hơn, nhưng tàu sân bay Anh có sàn bay bọc giáp có thể chịu được bom, trong khi sàn bay của Enterprise không có giáp, và tàu sân bay Anh được bảo vệ tốt hơn trước không kích. Sức mạnh của Enterprise là không đoàn và thủy thủ đoàn, và sự sống sót của nó là kết quả của khả năng kiểm soát hư hỏng và radar, và nó được nhớ đến như tàu sân bay đã giành chiến thắng trong Chiến tranh Thái Bình Dương, không phải vì nó là tàu sân bay tốt nhất thế giới, mà vì nó là tàu sân bay đã ở đó, đã chiến đấu, và đã sống sót.

5. Các biến thể

Biến thể	Giai đoạn	Đặc điểm chính	Ghi chú
USS Yorktown (CV-5)	1937–1942	Tàu dẫn đầu lớp; bị đánh chìm tại Midway	Tàu chị em của Enterprise
USS Enterprise (CV-6)	1938–1947	Tàu thứ hai; 20 sao chiến trận	“Big E”
USS Hornet (CV-8)	1941–1942	Tàu thứ ba; tung ra cuộc không kích Doolittle; bị đánh chìm tại Santa Cruz	Tàu chị em của Enterprise
Enterprise (tác chiến ban đêm)	1944–1945	Được trang bị cho tác chiến tiêm kích đêm; F6F-5N Hellcat	Tàu sân bay đêm đầu tiên của Mỹ
USS Enterprise (CVN-65)	1961–2012	Tàu sân bay hạt nhân mang tên CV-6	Tàu kế tiếp cùng tên
USS Enterprise (CVN-80)	Đang đóng	Tàu sân bay lớp Gerald R. Ford mang tên CV-6	Dự kiến trong thập niên 2020

Yorktown và Hornet: Tàu chị em

Enterprise là tàu thứ hai của lớp Yorktown, và các tàu chị em của nó, Yorktown và Hornet, đều chiến đấu cùng nó và đều bị mất trong chiến tranh. Yorktown, tàu đầu tiên của lớp, chiến đấu tại Biển San Hô và Midway, nơi nó bị bom và ngư lôi Nhật hư hại và bị tàu ngầm Nhật đánh chìm khi đang được kéo về nơi an toàn, và sự mất mát của nó là đòn nặng nề với Hải quân Mỹ. Hornet, tàu thứ ba của lớp, phóng cuộc không kích Doolittle tháng 4 năm 1942, khi mười sáu máy bay ném bom B-25 bay từ sàn tàu của nó để tấn công Tokyo, và nó chiến đấu tại Midway và Santa Cruz, nơi nó bị bom và ngư lôi Nhật hư hại và bị tàu khu trục Nhật đánh chìm. Enterprise là tàu duy nhất của lớp sống sót qua chiến tranh, và sự sống sót của nó là nhờ may mắn, kiểm soát hư hỏng và kỹ năng của thủy thủ đoàn, và đó là lý do nó được nhớ đến như “Lucky E”. Ba tàu của lớp Yorktown chiến đấu cùng nhau tại Midway, và không đoàn của chúng đánh chìm bốn tàu sân bay Nhật chỉ trong một ngày, và lớp tàu được nhớ đến như lớp tàu đã giành chiến thắng tại Trận Midway.

Các đợt đại tu và Enterprise tiêm kích đêm

Enterprise được tái trang bị nhiều lần trong chiến tranh, và mỗi lần tái trang bị khiến nó trở thành tàu hiệu quả hơn. Năm 1943, nó được tái trang bị tại Bremerton, nơi vũ khí phòng không của nó được tăng cường, sàn bay được sửa chữa, và radar được cải tiến, và nó trở lại Thái Bình Dương với không đoàn mới và thuyền trưởng mới. Năm 1944, nó được trang bị cho hoạt động tiêm kích ban đêm, và trở thành tàu sân bay Mỹ đầu tiên vận hành tiêm kích ban đêm, với F6F-5N Hellcat lắp radar, và nó bay các phi vụ ban đêm trên Philippines và Nhật Bản, và tiêm kích ban đêm của nó bắn hạ máy bay Nhật tấn công hạm đội vào ban đêm. Hoạt động ban đêm của Enterprise là phần quan trọng trong quá trình phục vụ của nó năm cuối chiến tranh, và chúng cho thấy tính đa dụng của tàu sân bay cùng thủy thủ đoàn, và nhắc nhở rằng Enterprise không chỉ là tàu sân bay ban ngày, mà là tàu có thể chiến đấu vào ban đêm. Các đợt tái trang bị giữ Enterprise phục vụ đến cuối chiến tranh, và chúng là thước đo khả năng của Hải quân Mỹ trong việc sửa chữa và cải tiến tàu ngay giữa chiến tranh.

Cái tên sống mãi: CVN-65 và CVN-80

Tên Enterprise đã được đặt cho hai tàu sân bay Mỹ sau này, và là một trong những tên gọi được tôn vinh nhất của Hải quân Mỹ. USS Enterprise (CVN-65), đưa vào biên chế năm 1961, là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên trên thế giới, và phục vụ năm mươi mốt năm, từ Khủng hoảng Tên lửa Cuba đến các cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan, và ngừng phục vụ năm 2012. USS Enterprise (CVN-80), tàu sân bay lớp Gerald R. Ford đang được đóng, sẽ là tàu sân bay Mỹ thứ ba mang tên này, và dự kiến đi vào biên chế cuối thập niên 2020. Tên Enterprise cũng là tên của phi thuyền trong loạt phim truyền hình Star Trek, vốn được đặt theo tàu sân bay, và đó là thước đo vị trí của tàu trong văn hóa Mỹ: Enterprise không chỉ là tàu chiến, mà là biểu tượng của khám phá và sức mạnh Mỹ, và cái tên là tên mà Hải quân Mỹ sẽ không để mất đi.

6. Tham chiến

Midway, tháng 6 năm 1942

Tại Midway, Enterprise là soái hạm của Lực lượng Đặc nhiệm 16 của Chuẩn đô đốc Raymond Spruance, và máy bay ném bom bổ nhào của nó, do Trung tá Hải quân C. Wade McClusky và Trung úy Richard Best dẫn đầu, tấn công các tàu sân bay Nhật trong một buổi sáng và làm thay đổi cục diện chiến tranh Thái Bình Dương. Sáng ngày 4 tháng 6 năm 1942, máy bay ném bom bổ nhào của McClusky, vốn bay vượt khu vực tìm kiếm dự kiến, tìm thấy hạm đội Nhật bằng cách bám theo một tàu khu trục Nhật đang vội trở về đội hình, và chúng tấn công các tàu sân bay từ phía mặt trời, bom của chúng gây cháy và phá hủy các tàu. Best, người dẫn đầu phân đội thứ hai của máy bay ném bom bổ nhào, tấn công Akagi và thả quả bom gây cháy cho nó, và cuộc tấn công của ông là hành động đơn lẻ quan trọng nhất của trận đánh. Máy bay ném bom bổ nhào của Enterprise đánh chìm ba tàu sân bay trong vài phút, và trận Midway trở thành bước ngoặt của chiến tranh Thái Bình Dương. Chiến thắng phải trả giá đắt: Yorktown bị bom và ngư lôi Nhật làm hư hại, và bị tàu ngầm Nhật đánh chìm khi đang được kéo về nơi an toàn, và không đoàn của Enterprise mất nhiều máy bay cùng phi công, trong đó có phi đội ngư lôi, gần như bị tiêu diệt hoàn toàn. Enterprise trở về Trân Châu Cảng với không đoàn suy kiệt, được tân trang và trang bị lại, rồi ra khơi tháng 8 năm 1942 tới quần đảo Solomon, nơi nó chiến đấu trong chiến dịch dài giành Guadalcanal. Hậu quả của Midway là khởi đầu cuộc tấn công của Mỹ tại Thái Bình Dương, và Enterprise ở trung tâm của nó, và việc nó sống sót tại Midway, khi Yorktown bị mất, là lần đầu trong nhiều lần nó sống sót khi các tàu chị em không qua khỏi.

Buổi sáng của máy bay ném bom bổ nhào

Tại Midway, Enterprise là soái hạm của Lực lượng Đặc nhiệm 16 của Chuẩn đô đốc Raymond Spruance, và máy bay ném bom bổ nhào của nó, do Thiếu tá C. Wade McClusky và Trung úy Richard Best dẫn đầu, đánh chìm ba tàu sân bay Nhật chỉ trong một buổi sáng. Sáng ngày 4 tháng 6 năm 1942, máy bay ném bom bổ nhào của McClusky, vốn đã bay vượt khu vực tìm kiếm dự định, tìm thấy hạm đội Nhật bằng cách bám theo tàu khu trục Nhật đang vội trở về đội hình, và chúng tấn công các tàu sân bay Akagi và Kaga từ hướng mặt trời, và bom của chúng khiến các tàu sân bay bốc cháy và bị phá hủy. Best, người dẫn đầu đội máy bay ném bom bổ nhào thứ hai, tấn công Akagi và thả quả bom khiến nó bốc cháy, và cuộc tấn công của anh ta là hành động đơn lẻ quan trọng nhất của trận đánh. Máy bay ném bom bổ nhào của Enterprise đánh chìm Akagi và Kaga vào buổi sáng và Hiryu vào buổi chiều, và máy bay ném bom bổ nhào của Yorktown đánh chìm Soryu, và trận Midway giành chiến thắng, và lực lượng tàu sân bay Nhật bị tiêu diệt. Buổi sáng của máy bay ném bom bổ nhào Enterprise tại Midway là một trong những sự kiện nổi tiếng nhất lịch sử hải quân, và đó là lý do Enterprise được nhớ đến như tàu sân bay đã giành chiến thắng tại Trận Midway.

Mất Yorktown và hậu quả

Trận Midway là chiến thắng, nhưng tốn kém: Yorktown bị bom và ngư lôi Nhật hư hại, và bị tàu ngầm Nhật đánh chìm khi đang được kéo về nơi an toàn, và không đoàn của Enterprise mất nhiều máy bay cùng phi công, gồm phi đội ngư lôi, vốn gần như bị tiêu diệt hoàn toàn. Enterprise trở về Trân Châu Cảng với không đoàn suy giảm, và nó được tái trang bị và bổ sung, và ra khơi trở lại tháng 8 năm 1942 tới quần đảo Solomon, nơi nó chiến đấu trong chiến dịch dài giành Guadalcanal. Hậu quả của Midway là khởi đầu cuộc tấn công của Mỹ tại Thái Bình Dương, và Enterprise ở trung tâm của nó, và sự sống sót của nó tại Midway, khi Yorktown bị mất, là lần đầu tiên trong nhiều lần nó sống sót khi các tàu chị em không sống sót. Thủy thủ đoàn Enterprise nhớ Midway như trận đánh làm thay đổi chiến tranh, và họ mang ngôi sao chiến trận Midway với niềm tự hào, và họ biết danh tiếng của tàu đã được tạo nên chỉ trong một buổi sáng tháng 6 năm 1942.

Quần đảo Solomon: Đơn độc tại Thái Bình Dương

Mùa thu năm 1942, Enterprise chiến đấu trong chiến dịch giành Guadalcanal, và nó là tàu sân bay Mỹ duy nhất tại Thái Bình Dương trong phần lớn thời gian đó. Tại Trận Eastern Solomons tháng 8 năm 1942, nó trúng ba quả bom, khiến 74 thủy thủ thiệt mạng và 95 người khác bị thương, nhưng các đội kiểm soát hư hỏng đã cứu nó, và nó được sửa chữa tại Trân Châu Cảng và trở lại quần đảo Solomon trong vài tuần. Tại Trận Santa Cruz tháng 10 năm 1942, nó trúng hai quả bom, khiến 44 thủy thủ thiệt mạng, và Hornet bị đánh chìm, và Enterprise một lần nữa là tàu sân bay Mỹ duy nhất tại Thái Bình Dương. Tháng 11 năm 1942, tại Trận Hải chiến Guadalcanal, máy bay của nó góp phần đánh chìm thiết giáp hạm Nhật Hiei, và sự sống sót của nó trong những tháng đó, khi nó là tàu sân bay duy nhất còn lại, chính là sự sống sót của lực lượng tàu sân bay Mỹ. Người Nhật báo cáo nó bị đánh chìm ba lần, và mỗi lần nó đều quay lại, và họ gọi nó là “Bóng ma Xám”, và cái tên đó gắn liền, và đó là tên mà nó vẫn được nhớ đến.

Cuộc tấn công Trung Thái Bình Dương, 1943–1944

Năm 1943 và 1944, Enterprise tham gia cuộc tấn công Trung Thái Bình Dương, và nó đột kích các căn cứ Nhật tại Tarawa, Kwajalein, Truk và quần đảo Mariana, và máy bay của nó phá hủy máy bay Nhật trên mặt đất và tàu thuyền Nhật trên biển. Tại Trận Biển Philippines tháng 6 năm 1944, máy bay của nó tham gia “Cuộc săn gà tây vĩ đại tại Mariana”, trong đó các không đoàn tàu sân bay Nhật bị tiêu diệt, và tiêm kích của nó bắn hạ nhiều máy bay Nhật tấn công hạm đội Mỹ. Quá trình phục vụ của Enterprise tại Trung Thái Bình Dương là chiến dịch dài gồm các cuộc đột kích và trận đánh, và là chiến dịch đưa hạm đội Mỹ tới cửa ngõ Nhật Bản, và Enterprise ở trung tâm của nó, và không đoàn của nó là một trong những không đoàn hiệu quả nhất của Hải quân. Đến cuối năm 1944, lực lượng tàu sân bay Nhật bị tiêu diệt, và vai trò của Enterprise thay đổi: nó không còn chiến đấu với tàu sân bay Nhật, mà yểm trợ các cuộc đổ bộ và tấn công quần đảo chính Nhật Bản, và nó là tàu kỳ cựu, với thủy thủ đoàn kỳ cựu, và là tàu sân bay nổi tiếng nhất thế giới.

Leyte, Iwo Jima và Okinawa

Tháng 10 năm 1944, Enterprise tham gia Trận Vịnh Leyte, trận hải chiến lớn nhất lịch sử, và máy bay của nó tấn công hạm đội Nhật và góp phần đánh chìm thiết giáp hạm Musashi cùng tiêu diệt lực lượng tàu sân bay Nhật. Tháng 2 năm 1945, nó yểm trợ cuộc đổ bộ tại Iwo Jima, và máy bay của nó bay yểm trợ tầm gần cho Thủy quân Lục chiến chiến đấu giành đảo, và tháng 4 năm 1945, nó yểm trợ cuộc đổ bộ tại Okinawa, nơi nó bị kamikaze đánh trúng ngày 11 tháng 4 và lần nữa ngày 14 tháng 5, khi kamikaze phá hủy thang nâng trước của nó và khiến 14 thủy thủ thiệt mạng cùng 34 người khác bị thương. Thiệt hại ngày 14 tháng 5 là nặng nề nhất mà Enterprise từng chịu, và nó được đưa về Hoa Kỳ để sửa chữa, và vẫn đang sửa chữa khi chiến tranh kết thúc tháng 8 năm 1945. Quá trình phục vụ của Enterprise tại Leyte, Iwo Jima và Okinawa là kết thúc sự nghiệp thời chiến của nó, và là kết thúc xứng đáng: nó đã chiến đấu từ ngày đầu chiến tranh đến ngày cuối, và giành hai mươi ngôi sao chiến trận, và là tàu chiến được tặng thưởng nhiều nhất lịch sử Mỹ.

7. Bên sử dụng & di sản

Bên sử dụng

Hải quân Hoa Kỳ

Enterprise chỉ phục vụ trong Hải quân Hoa Kỳ, từ khi đi vào biên chế năm 1938 đến khi ngừng phục vụ năm 1947, và nó không bao giờ được xuất khẩu, và không hải quân nào khác vận hành tàu cùng lớp với nó. Toàn bộ quá trình phục vụ của nó gắn với Hạm đội Thái Bình Dương, và trong phần lớn chiến tranh, nó là tàu nổi tiếng nhất của Hải quân, và thủy thủ đoàn của nó là những người lính tàu sân bay giàu kinh nghiệm nhất thế giới. Các thuyền trưởng của Enterprise bao gồm những sĩ quan sau này chỉ huy các hạm đội, và các chỉ huy không đoàn của nó bao gồm một số phi công hải quân nổi tiếng nhất của chiến tranh, và thủy thủ đoàn của nó bao gồm những người phục vụ trên nó suốt chiến tranh, từ Trân Châu Cảng đến Okinawa. Quá trình phục vụ của Enterprise với Hải quân Hoa Kỳ kết thúc cùng chiến tranh, nhưng tên của nó vẫn tồn tại trong các tàu sân bay sau nó, và các ngôi sao chiến trận cùng huân chương của nó vẫn là nhiều nhất trong số các tàu chiến Mỹ, và chúng là thước đo quá trình phục vụ của nó và những người đã phục vụ trên nó.

Không có nước sử dụng nào khác — và tranh cãi về việc tháo dỡ

Không hải quân nào khác vận hành Enterprise, và sau chiến tranh, nó được đưa vào dự bị, và năm 1958, bất chấp chiến dịch bảo tồn nó làm bảo tàng, nó bị bán làm phế liệu, và bị tháo dỡ tại Kearny, New Jersey, năm 1958 và 1960. Chiến dịch cứu nó do các cựu chiến binh của tàu và Hải quân Mỹ dẫn đầu, và thất bại vì Hải quân không thể chi trả để bảo dưỡng nó, và vì chính phủ không trả tiền bảo tồn nó, và vì tàu quá lớn và quá đắt để bảo tồn làm bảo tàng. Việc tháo dỡ Enterprise vẫn được Hải quân Mỹ tiếc nuối, và được nhắc đến như sự mất mát lớn nhất của mọi tàu chiến Mỹ không bị đánh chìm trong chiến đấu, và là lời nhắc nhở rằng việc bảo tồn tàu chiến cần tiền, ý chí chính trị và nơi để giữ nó. Tên của Enterprise vẫn tồn tại trong các tàu sân bay mang tên nó, và các hiện vật của nó còn tồn tại trong bảo tàng, nhưng bản thân con tàu đã mất, và sự mất mát của nó là vết thương chưa bao giờ lành.

Di sản & ảnh hưởng

Tàu chiến được tặng thưởng nhiều nhất

Di sản của Enterprise là tàu chiến được tặng thưởng nhiều nhất lịch sử Mỹ, và nó được nhớ đến như tàu sân bay đã giành chiến thắng trong Chiến tranh Thái Bình Dương, con tàu chiến đấu trong mọi trận tàu sân bay lớn và giành hai mươi ngôi sao chiến trận, Huân chương Đơn vị Tổng thống và Huân chương Đơn vị Hải quân. Các ngôi sao chiến trận của Enterprise là nhiều nhất trong số các tàu chiến Mỹ, và chúng là thước đo quá trình phục vụ của nó: nó chiến đấu tại Midway, Eastern Solomons, Santa Cruz, Guadalcanal, Biển Philippines, Vịnh Leyte, Iwo Jima và Okinawa, và là tàu sân bay Mỹ duy nhất chiến đấu trong tất cả các trận đánh này. Di sản của Enterprise cũng là di sản của chính tàu sân bay: nó là một trong những con tàu chứng minh tàu sân bay, chứ không phải thiết giáp hạm, mới là chiến hạm chủ lực của thế kỷ XX, và các chiến dịch của nó tại Midway và quần đảo Solomon cho thấy tàu sân bay có thể làm gì, và sự sống sót của nó cho thấy tàu sân bay có thể chịu đựng gì. Tên Enterprise gắn liền với Chiến tranh Thái Bình Dương, và là tên mà mọi học sinh Mỹ học khi học về chiến tranh.

Bóng ma Xám trong ký ức

Enterprise được nhớ đến như “Bóng ma Xám”, con tàu mà người Nhật báo cáo bị đánh chìm ba lần mà vẫn quay lại, và cái tên là thước đo danh tiếng của nó: nó là con tàu không chết, và là con tàu mà người Nhật không thể giết. Ký ức về Enterprise sống mãi trong sách và phim kể câu chuyện của nó, trong bảo tàng trưng bày hiện vật của nó, và trong các tàu sân bay mang tên nó, và trong trái tim những người phục vụ trên nó, những người nhớ nó như tàu tốt nhất của Hải quân và như tàu đã đưa họ về nhà. Câu chuyện của Enterprise được kể trong Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân, trong Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoa Kỳ, và trong lịch sử Chiến tranh Thái Bình Dương, và đó là câu chuyện sẽ được kể chừng nào Hải quân Mỹ còn tồn tại. Di sản của Enterprise vì vậy không chỉ là các ngôi sao chiến trận, mà còn là vị trí của nó trong ký ức về chiến tranh, trong ký ức của Hải quân, và trong ký ức của đất nước mà nó phục vụ.

Hiện vật còn lại

Những gì còn lại: Hiện vật và đài tưởng niệm

Không phần nào của Enterprise còn tồn tại dưới dạng tàu, vì nó bị tháo dỡ năm 1958 và 1960, nhưng các hiện vật của nó còn tồn tại trong bảo tàng và đài tưởng niệm khắp Hoa Kỳ. Chuông của nó được trưng bày tại Học viện Hải quân Hoa Kỳ ở Annapolis, Maryland, nơi nó được rung vào các dịp đặc biệt, và biển tên của nó được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoa Kỳ ở Washington, D.C., và tấm biển đuôi tàu của nó được trưng bày tại đài tưởng niệm con tàu ở River Vale, New Jersey. Cờ chiến đấu của Enterprise, vốn tung bay tại Midway, được trưng bày tại Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân, và bánh lái của nó được trưng bày tại bảo tàng ở Vallejo, California. Các hiện vật của Enterprise là lời nhắc nhở về con tàu đã mất, và chúng được các cựu chiến binh cùng gia đình những người phục vụ trên nó thăm viếng, và chúng là nơi tưởng niệm tàu chiến được tặng thưởng nhiều nhất lịch sử Mỹ.

Chiến dịch bảo tàng thất bại

Chiến dịch bảo tồn Enterprise làm tàu bảo tàng là một trong những điều tiếc nuối lớn của lịch sử hải quân Mỹ, và sự thất bại của nó vẫn được tiếc nuối. Chiến dịch do các cựu chiến binh của tàu dẫn đầu, những người gây quỹ và vận động chính phủ, và được Hải quân ủng hộ, vốn muốn bảo tồn tàu, nhưng thất bại vì Hải quân không thể chi trả để bảo dưỡng tàu có kích thước như Enterprise, và vì chính phủ không trả tiền bảo tồn nó, và vì không thành phố nào nhận nó và trả tiền bảo dưỡng. Enterprise bị bán làm phế liệu năm 1958, và bị tháo dỡ tại Kearny, New Jersey, và thép của nó bị nấu chảy và dùng cho mục đích khác, và con tàu đã giành chiến thắng trong Chiến tranh Thái Bình Dương không còn nữa. Sự thất bại của chiến dịch dạy Hải quân Mỹ một bài học, và đó là lý do các tàu sau này, gồm thiết giáp hạm Missouri và tàu sân bay Intrepid, được bảo tồn làm bảo tàng, và tàu kế tiếp của Enterprise, tàu sân bay hạt nhân CVN-65, đang được bảo tồn một phần. Sự mất mát của Enterprise là lời nhắc nhở rằng một quốc gia phải bảo tồn lịch sử của mình, hoặc sẽ mất nó.

8. Câu hỏi thường gặp

USS Enterprise CV-6 là tàu gì?

USS Enterprise (CV-6) là tàu sân bay lớp Yorktown của Hải quân Hoa Kỳ, đưa vào biên chế năm 1938. Nó chiến đấu trong mọi trận tàu sân bay lớn của Chiến tranh Thái Bình Dương và giành hai mươi ngôi sao chiến trận, nhiều hơn mọi tàu chiến Mỹ khác.

Vì sao Enterprise được gọi là Bóng ma Xám?

Người Nhật gọi nó là “Bóng ma Xám” vì họ báo cáo nó bị đánh chìm ba lần trong chiến tranh, và mỗi lần nó đều trở lại chiến đấu. Người Mỹ gọi nó là “Big E” và “Lucky E”.

Enterprise đã làm gì tại Midway?

Tại Midway ngày 4 tháng 6 năm 1942, máy bay ném bom bổ nhào của Enterprise, do C. Wade McClusky và Richard Best dẫn đầu, đánh chìm các tàu sân bay Nhật Akagi và Kaga chỉ trong một buổi sáng, đòn đánh mà lực lượng tàu sân bay Nhật không bao giờ hồi phục.

Enterprise giành bao nhiêu ngôi sao chiến trận?

Enterprise giành hai mươi ngôi sao chiến trận, nhiều nhất trong số các tàu chiến Mỹ trong Thế chiến II, và nó cũng nhận Huân chương Đơn vị Tổng thống cùng Huân chương Đơn vị Hải quân.

Điều gì xảy ra với Enterprise sau chiến tranh?

Enterprise ngừng phục vụ năm 1947 và được đưa vào dự bị. Bất chấp chiến dịch của các cựu chiến binh nhằm bảo tồn nó làm bảo tàng, nó bị bán làm phế liệu năm 1958 và tháo dỡ tại Kearny, New Jersey, năm 1958–1960.

Enterprise nhanh đến mức nào?

Tốc độ tối đa của Enterprise là 32,5 hải lý, khoảng 60 km/h, khiến nó là một trong những tàu sân bay nhanh nhất thế hệ của mình và đủ nhanh để tạo ra nhiều gió trên sàn bay cho việc phóng máy bay.

9. Nguồn

1. Wikipedia, “USS Enterprise (CV-6)” — lớp Yorktown, Midway, quần đảo Solomon, 20 sao chiến trận, tháo dỡ năm 1958–1960.
2. Barrett Tillman, Enterprise: America’s Fightingest Ship (Simon & Schuster, 2012) — toàn bộ sự nghiệp thời chiến của tàu.
3. Jonathan Parshall và Anthony Tully, Shattered Sword (Potomac Books, 2005) — Midway và máy bay ném bom bổ nhào của Enterprise.
4. Thomas B. Buell, The Quiet Warrior: A Biography of Admiral Raymond A. Spruance (Naval Institute Press, 1987) — Spruance và Lực lượng Đặc nhiệm 16 tại Midway.
5. E. B. Potter, Nimitz (Naval Institute Press, 1976) — Hạm đội Thái Bình Dương và quá trình phục vụ của Enterprise.
6. Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân, “USS Enterprise (CV-6)” — sao chiến trận, bằng khen và chiến dịch bảo tàng của tàu.