WAR ATLAS MILITARY HISTORY MAGAZINE · WWI — WWII
Xe tăng A7V
1. Xe tăng A7V — Tổng quan
Xe tăng A7V là xe tăng đầu tiên và duy nhất của Đức trong Thế chiến I, và là một trong những phương tiện bọc thép khác thường nhất từng được chế tạo. Trong khi Anh và Pháp chế tạo hàng nghìn xe tăng, Đức chỉ chế tạo hai mươi chiếc A7V, và loại xe này chỉ tham chiến trong những tháng cuối của chiến tranh, mùa xuân năm 1918.
A7V là phương tiện khổng lồ, hình hộp, nặng khoảng 30 tấn, với kíp xe lên tới mười tám người, pháo 57 mm ở phía trước, và sáu súng máy ở hai bên hông và phía sau. Nó được thiết kế để đột phá chiến hào Đồng minh, vượt qua mặt đất bị đạn pháo cày xới của Mặt trận phía Tây, và yểm trợ bộ binh Đức trong các cuộc tấn công lớn năm 1918.
Trên thực tế, A7V chậm, không đáng tin cậy, và khó cơ động, và thường bị kẹt trong chiến hào hoặc sa lầy trong bùn. Thế nhưng A7V có vị trí trong lịch sử vượt xa số lượng của nó, vì ngày 24 tháng 4 năm 1918, tại Villers-Bretonneux ở Pháp, ba chiếc A7V gặp ba xe tăng Mark IV của Anh trong trận đấu xe tăng đầu tiên trong lịch sử.
Câu chuyện của A7V là câu chuyện về việc Đức tham gia muộn màng và hạn chế vào chiến tranh xe tăng, về thiết kế ấn tượng trên giấy nhưng gây thất vọng trong thực tế, và về phương tiện, dù có lỗi, đã chiến đấu trong trận đánh mở đầu thời đại chiến đấu xe tăng đối xe tăng.
2. Thông tin chính
| Loại | Xe tăng hạng nặng |
| Vai trò | Đột phá, yểm trợ bộ binh |
| Xuất xứ | Đế quốc Đức |
| Nhà thiết kế | Joseph Vollmer, cho Allgemeines Kriegsdepartement, Abteilung 7, Verkehrswesen |
| Nhà sản xuất | Daimler-Motoren-Gesellschaft, Berlin-Marienfelde |
| Thiết kế | 1916–1917 |
| Đi vào biên chế | 1918 |
| Số lượng sản xuất | 20 xe tăng, cộng khoảng 30 xe chở hàng không bọc thép trên cùng khung gầm |
| Kíp xe | Lên tới 18 người (trưởng xe, lái xe, 2 thợ máy, pháo thủ, nạp đạn viên, 12 xạ thủ súng máy) |
| Trọng lượng | Khoảng 30–33 tấn |
| Chiều dài | 7,34 m (24 ft 1 in) |
| Chiều rộng | 3,10 m (10 ft 2 in) |
| Chiều cao | 3,30 m (10 ft 10 in) |
| Động cơ | 2 động cơ xăng 4 xi-lanh Daimler |
| Công suất | Khoảng 100 mã lực mỗi động cơ, tổng cộng 200 mã lực |
| Tốc độ tối đa | Khoảng 15 km/h (9 mph) trên đường, 5–8 km/h việt dã |
| Tầm hoạt động | Khoảng 35–80 km tùy địa hình |
| Giáp | 10–30 mm (0,4–1,2 in) |
| Vũ khí | 1 pháo 57 mm Maxim-Nordenfelt, 6 súng máy 7,92 mm MG 08 |
| Nước sử dụng chính | Lục quân Đức (Sturmpanzerwagen-Abteilungen) |
3. Nguồn gốc & phát triển
Đức đáp trả muộn màng trước xe tăng
Khi xe tăng Anh lần đầu xuất hiện trên sông Somme tháng 9 năm 1916, Lục quân Đức bị sốc. Bộ Tư lệnh Tối cao Đức không tin xe tăng sẽ hiệu quả, và không phát triển xe tăng của riêng mình.
Sau Somme, Bộ Chiến tranh Đức thành lập ủy ban, Abteilung 7 thuộc Cục Chiến tranh Tổng quát, để phát triển xe tăng Đức, và bổ nhiệm Joseph Vollmer, kỹ sư tại Daimler, thiết kế nó. Thiết kế của Vollmer, A7V — cái tên lấy từ ủy ban, Allgemeines Kriegsdepartement, Abteilung 7, Verkehrswesen — là phương tiện lớn, hình hộp, dựa trên khung gầm máy kéo Holt, với cấu trúc thượng tầng chứa kíp xe và vũ khí.
Nguyên mẫu đầu tiên hoàn thành năm 1917, và những chiếc A7V sản xuất đầu tiên được giao cuối năm 1917 và đầu năm 1918. Chương trình xe tăng của Đức bị cản trở bởi thiếu thép, thiếu động cơ, và thiếu công nhân lành nghề, và bởi thực tế Lục quân Đức, vốn có nhiều xe tăng Anh bị bắt giữ, ưa dùng những xe đó hơn là chế tạo xe của riêng mình.
Quyết định chế tạo loại phương tiện này không được đưa ra trong cô lập. Nó phản ánh năng lực công nghiệp sẵn có vào thời điểm đó, vật liệu có thể thu được, động cơ vốn đã được sản xuất, và tình hình chiến lược mà đất nước đối mặt.
Một thiết kế trông xuất sắc trên giấy có thể thất bại nếu các nhà máy không thể chế tạo nó với số lượng đủ, và thiết kế đơn giản hơn có thể sản xuất nhanh chóng thường được ưa chuộng hơn thiết kế tiên tiến hơn cần nhiều năm để hoàn thiện.
Sự căng thẳng giữa tham vọng và tính thực tế đó chạy xuyên suốt toàn bộ lịch sử của chương trình.
Chỉ sản xuất hai mươi xe tăng
Chỉ hai mươi chiếc A7V được chế tạo, con số rất nhỏ so với hàng nghìn xe tăng Anh và Pháp. Lý do thực tế: Đức thiếu năng lực công nghiệp để chế tạo xe tăng với số lượng lớn, A7V đắt và phức tạp, và Bộ Tư lệnh Tối cao Đức, vốn hoài nghi về xe tăng, không ưu tiên sản xuất chúng.
Hai mươi chiếc A7V được Daimler chế tạo tại Berlin-Marienfelde, và được giao cho các đơn vị xe tăng của Lục quân Đức, Sturmpanzerwagen-Abteilungen, đầu năm 1918. Ngoài hai mươi xe tăng, khoảng ba mươi xe chở hàng không bọc thép được chế tạo trên cùng khung gầm, để chở vật tư ra tiền tuyến.
Việc sản xuất A7V là nỗ lực khiêm tốn, nhưng đó là chương trình xe tăng duy nhất của Đức trong chiến tranh, và cho thấy Đức, dù khởi đầu muộn, có thể thiết kế và chế tạo xe tăng.
4. Thiết kế
Thân xe, cấu trúc thượng tầng và bố trí
A7V là phương tiện lớn, hình hộp, chiều dài 7,34 m, chiều rộng 3,10 m, và chiều cao 3,30 m. Thân xe của nó là khung gầm máy kéo Holt, với xích chạy suốt chiều dài xe, và cấu trúc thượng tầng của nó là hộp bọc thép lớn đặt trên khung gầm, chứa kíp xe, pháo, và súng máy.
Cấu trúc thượng tầng có mái cao, phẳng, với tháp chỉ huy nhỏ cho trưởng xe, và được lắp cửa và cửa sập ở hai bên hông và phía sau. Bên trong chật chội và ồn ào, động cơ ở giữa, pháo ở phía trước, và súng máy ở hai bên hông, và kíp xe lên tới mười tám người làm việc trong điều kiện nóng, ồn, và đầy khói.
Thiết kế của A7V là sản phẩm của thời đại, và phản ánh tư duy của Lục quân Đức về xe tăng như pháo đài di động, chứ không phải phương tiện nhanh, cơ động.
Mọi đặc điểm của thiết kế này là sự dung hòa giữa các yêu cầu cạnh tranh nhau. Bảo vệ nhiều hơn đồng nghĩa trọng lượng nhiều hơn, hỏa lực mạnh hơn đồng nghĩa ít chỗ cho nhiên liệu hơn, và tốc độ tối đa cao hơn thường đồng nghĩa hạ cánh khó khăn hơn hoặc tầm bay ngắn hơn.
Các nhà thiết kế phải chọn những phẩm chất quan trọng nhất cho vai trò mà máy móc được kỳ vọng đảm nhiệm, và những lựa chọn đó định hình mọi thứ về nó, từ hình dáng đến cách kíp lái làm việc bên trong. Hiểu những sự đánh đổi đó là chìa khóa để hiểu vì sao máy móc trông và hoạt động như vậy.
Động cơ, pháo và súng máy
A7V được dẫn động bởi hai động cơ xăng 4 xi-lanh Daimler, mỗi động cơ công suất khoảng 100 mã lực, tổng cộng 200 mã lực. Các động cơ đặt ở giữa xe, và dẫn động xích qua hộp số cho xe tăng tốc độ tối đa khoảng 15 km/h trên đường và khoảng 5 đến 8 km/h việt dã.
Các động cơ yếu so với xe nặng 30 tấn, và A7V chậm và không đáng tin cậy, có xu hướng quá nóng và hỏng hóc. Vũ khí là pháo 57 mm Maxim-Nordenfelt ở phía trước, có thể bắn đạn nổ mạnh và đạn xuyên giáp, và sáu súng máy 7,92 mm MG 08 ở hai bên hông và phía sau.
Pháo hiệu quả chống bộ binh và chống công sự hạng nhẹ, nhưng không được thiết kế cho chiến đấu xe tăng đối xe tăng, và giáp của A7V, từ 10 đến 30 mm, có thể bảo vệ kíp xe khỏi hỏa lực vũ khí nhỏ và mảnh đạn pháo, nhưng không chống được phát bắn trực tiếp từ pháo xe tăng.
5. Thông số kỹ thuật
Tốc độ, tầm hoạt động và cơ động
A7V có tốc độ tối đa khoảng 15 km/h trên đường, và khoảng 5 đến 8 km/h việt dã, tốc độ chậm phản ánh trọng lượng và động cơ yếu của nó. Tầm hoạt động của nó khoảng 35 đến 80 km, tùy địa hình, tầm ngắn giới hạn hoạt động của nó.
Khả năng cơ động của A7V kém: nó có thể vượt chiến hào rộng tới khoảng 2 m, có thể leo dốc khoảng 30 độ, và có thể lội suối sâu tới khoảng 1 m, nhưng thường bị kẹt trong bùn và trong hố đạn pháo của Mặt trận phía Tây, và xích của nó, dựa trên thiết kế máy kéo, không phù hợp với điều kiện.
Hiệu năng của A7V kém hơn xe tăng Mark IV của Anh, vốn đáng tin cậy hơn, và kém hơn xe tăng Renault FT của Pháp, vốn nhỏ hơn và cơ động hơn.
Các con số nêu cho loại máy bay này nên được đọc như giá trị đại diện chứ không phải bảo đảm chính xác cho từng chiếc máy bay riêng lẻ. Trọng lượng thay đổi theo nhiên liệu, đạn dược và trang bị, động cơ mất công suất khi mòn, và các sửa đổi tại thực địa làm tăng lực cản hoặc trọng lượng mà máy bay thử nghiệm gốc không bao giờ mang.
Do đó, phi công và lái xe đánh giá máy móc qua cảm giác khi phục vụ, qua khả năng leo cao hay tăng tốc trong ngày nóng, và qua việc nó có còn làm được nhiệm vụ khi đã mệt mỏi và chở nặng hay không.
Những đánh giá thực tế đó, ghi lại trong báo cáo và hồi ký, thường tiết lộ nhiều hơn các con số gọn gàng in trong sổ tay.
Pháo, giáp và điều kiện của kíp xe
Pháo 57 mm của A7V có thể bắn đạn hiệu quả chống bộ binh và chống công sự hạng nhẹ, và sáu súng máy của nó cung cấp hỏa lực nặng chống bộ binh. Giáp, từ 10 đến 30 mm, có thể bảo vệ kíp xe khỏi hỏa lực vũ khí nhỏ, nhưng kích thước lớn của A7V khiến nó thành mục tiêu dễ dàng cho pháo binh, và tốc độ chậm khiến nó dễ tổn thương.
Kíp xe lên tới mười tám người làm việc trong điều kiện thuộc hàng tồi tệ nhất của bất kỳ xe tăng nào trong chiến tranh: bên trong nóng, ồn, và đầy khói động cơ cùng khói từ pháo và súng máy, và kíp xe phải làm việc trong không gian chật chội, ít chỗ di chuyển. Điều kiện của kíp xe A7V là điểm yếu lớn, và góp phần vào hiệu năng kém của xe tăng trong chiến đấu.
6. Các biến thể
Hai mươi chiếc A7V và tên của chúng
Hai mươi chiếc A7V không giống hệt nhau: chúng được chế tạo theo từng lô nhỏ, và khác nhau về chi tiết như pháo, súng máy, và giáp. Một số chiếc A7V được lắp pháo 57 mm, trong khi những chiếc khác được lắp hai súng máy ở phía trước thay cho pháo, vì thiếu pháo 57 mm.
Các chiếc A7V được kíp xe đặt tên, gồm Gretchen, Faust, Mephisto, Schnuck, Hagen, và Nixe, và các tên được sơn lên hai bên hông xe. Các chiếc A7V có tên trở nên nổi tiếng, và các kíp xe tự hào về xe tăng của mình, dù chúng có lỗi.
Các biến thể của A7V do đó không phải phiên bản sản xuất chính thức mà là từng xe riêng lẻ, mỗi xe có lịch sử riêng và kíp xe riêng.
Sự tồn tại của quá nhiều biến thể là lời nhắc rằng đây không phải là thiết kế tĩnh. Mỗi thay đổi là đáp án cho điều gì đó rút ra trong quá trình phục vụ, dù là lỗi cần sửa, vũ khí mới cần lắp, hay vai trò mới mà máy móc được yêu cầu đảm nhiệm.
Một số thay đổi nhỏ và người ngoài khó nhận thấy, trong khi những thay đổi khác làm thay đổi hình dáng hoặc vũ khí theo cách rõ ràng trong ảnh. Xét tổng thể, các biến thể kể câu chuyện về một thiết kế được tinh chỉnh dưới áp lực, với các kỹ sư, kíp lái và chỉ huy đều đóng góp cho phiên bản tiếp theo.
Xe chở hàng Überlandwagen
Überlandwagen là xe chở hàng không bọc thép chế tạo trên khung gầm A7V, với khoang chở hàng lớn thay cho cấu trúc thượng tầng bọc thép. Khoảng ba mươi chiếc Überlandwagen được chế tạo, và chúng được dùng để chở vật tư, đạn dược, và quân ra tiền tuyến, ở những khu vực đường quá xấu cho phương tiện bánh xe. Überlandwagen không phải xe tăng, nhưng dựa trên cùng khung gầm, và cho thấy thiết kế của A7V có thể được điều chỉnh cho các vai trò khác như thế nào.
Quá trình phục vụ của Überlandwagen ngắn ngủi, vì chiến tranh kết thúc tháng 11 năm 1918, nhưng phương tiện này là lời nhắc rằng khung gầm A7V là thiết kế đa năng, và Lục quân Đức dùng nó cho nhiều việc hơn chỉ xe tăng.
7. Tham chiến
Các cuộc tấn công mùa xuân năm 1918
A7V lần đầu tham chiến tháng 3 năm 1918, trong các cuộc tấn công mùa xuân của Đức, khi Lục quân Đức mở một loạt cuộc tấn công trên Mặt trận phía Tây nhằm thắng chiến tranh trước khi người Mỹ đến với số lượng lớn.
Các xe A7V yểm trợ bộ binh trong các cuộc tấn công trên sông Somme và tại Flanders, nơi chúng vượt chiến hào và mặt đất bị đạn pháo cày xới, và nơi chúng tấn công các cứ điểm Đồng minh.
Hiệu năng của A7V trong các cuộc tấn công hỗn hợp: xe tăng chậm, thường bị kẹt, và bị hỏng hóc cơ khí, nhưng khi chúng hoạt động, chúng hiệu quả chống bộ binh và chống vị trí súng máy, và sự hiện diện của chúng có tác động tinh thần đối với cả hai phía.
Các cuộc tấn công năm 1918 của Đức là chiến dịch lớn đầu tiên và duy nhất của A7V, và chúng cho thấy cả tiềm năng lẫn giới hạn của xe tăng Đức.
Thực tế vận hành hằng ngày của loại máy bay này rất khác với câu chuyện gọn gàng của lịch sử chiến dịch. Các kíp lái dành nhiều thời gian hơn cho bảo dưỡng, tiếp nhiên liệu và chờ đợi so với thời gian chiến đấu, và thời tiết, tình trạng đường sá hay sân bay, cùng tính sẵn có của phụ tùng thường quan trọng hơn kẻ thù.
Khi máy móc ra trận, kết quả phụ thuộc vào huấn luyện, lãnh đạo và may mắn, cũng như phẩm chất của thiết kế. Những chi tiết không hào nhoáng đó là thứ tạo ra khác biệt giữa một đơn vị giữ cho máy móc của mình bay hay lăn bánh được và một đơn vị không làm được.
Villers-Bretonneux và trận đấu xe tăng đầu tiên
Hành động nổi tiếng nhất của A7V diễn ra ngày 24 tháng 4 năm 1918, tại Villers-Bretonneux, ngôi làng ở Pháp mà quân Đức đã chiếm. Ba chiếc A7V, dưới quyền Trung úy Wilhelm Biltz, tiến lên ngôi làng, được bộ binh yểm trợ, và chúng gặp ba xe tăng Mark IV của Anh, dưới quyền Trung úy Frank Mitchell.
Các xe tăng Anh, hai xe tăng “nữ” chỉ trang bị súng máy và một xe tăng “nam” trang bị pháo 6 pounder, giao chiến với các xe A7V, và xe tăng nam, do Mitchell chỉ huy, bắn trúng một chiếc A7V và buộc nó rút lui, trong khi các xe A7V khác rút lui sau giao chiến ngắn.
Trận đánh là trận đấu xe tăng đầu tiên trong lịch sử, và cho thấy xe tăng có thể chiến đấu với nhau, sự phát triển không được hình dung khi xe tăng lần đầu được thiết kế. Trận đánh tại Villers-Bretonneux được nhớ đến là cột mốc trong lịch sử chiến tranh thiết giáp, và vai trò của A7V trong đó đảm bảo loại xe này sẽ không bị quên lãng.
Những tháng cuối và kết thúc chiến tranh
Sau Villers-Bretonneux, các xe A7V tiếp tục phục vụ trong các cuộc tấn công năm 1918 của Đức, và trong các trận phòng thủ tiếp theo, khi Đồng minh phản công và Lục quân Đức rút lui. Các xe A7V được dùng với số lượng nhỏ, thường từng chiếc hoặc từng cặp, và thường bị mất do hỏng hóc cơ khí, hỏa lực pháo binh, hoặc bị Đồng minh bắt giữ. Đến cuối chiến tranh, hầu hết hai mươi chiếc A7V đã bị mất hoặc bị bắt giữ, và quá trình phục vụ của loại xe kết thúc.
Chương trình xe tăng của Lục quân Đức, vốn chỉ sản xuất hai mươi xe tăng, là thất bại về số lượng, nhưng quá trình phục vụ của A7V cho thấy Đức đã học được bài học của chiến tranh xe tăng, và sẽ chế tạo xe tăng trở lại trong cuộc chiến tiếp theo.
Mephisto và các xe tăng bị bắt giữ
Một chiếc A7V, Mephisto, bị quân Úc bắt giữ tại Villers-Bretonneux tháng 7 năm 1918, sau khi nó bị kẹt trong hố đạn pháo và bị kíp xe bỏ lại. Mephisto được chuyển đến Úc làm chiến lợi phẩm, và hiện trưng bày tại Bảo tàng Queensland ở Brisbane, nơi nó là chiếc A7V duy nhất còn tồn tại trên thế giới.
Các chiếc A7V khác bị Anh và Pháp bắt giữ, và được kiểm tra và thử nghiệm, cung cấp thông tin quý giá về thiết kế xe tăng Đức. Các chiếc A7V bị bắt giữ là nguồn tình báo cho Đồng minh, và cho thấy xe tăng Đức, dù ấn tượng về kích thước, không tiên tiến bằng xe tăng Anh và Pháp.
Sự sống sót của Mephisto, với tư cách chiếc A7V duy nhất còn lại, là sự thật đáng kể, và xe tăng hiện là một trong những hiện vật nổi tiếng nhất tại Úc.
8. Bên sử dụng & di sản
Các đơn vị xe tăng Lục quân Đức
Nước sử dụng duy nhất của A7V là Lục quân Đức, lực lượng thành lập ba phân đội xe tăng, Sturmpanzerwagen-Abteilungen 1, 2, và 3, để vận hành hai mươi xe tăng. Mỗi phân đội có khoảng sáu hoặc bảy chiếc A7V, và các phân đội phục vụ trên Mặt trận phía Tây năm 1918, yểm trợ bộ binh trong các cuộc tấn công mùa xuân và trong các trận phòng thủ tiếp theo.
Các đơn vị xe tăng của Lục quân Đức nhỏ và thiếu kinh nghiệm, và các sĩ quan cùng binh sĩ của họ phải học chiến tranh xe tăng trong chiến đấu, với ít huấn luyện và với phương tiện mới và không đáng tin cậy.
Quá trình phục vụ của các đơn vị xe tăng Đức ngắn ngủi, nhưng cho thấy Lục quân Đức đã nhận ra tầm quan trọng của xe tăng, dù không chế tạo đủ xe tăng để tạo khác biệt.
Kinh nghiệm của những người vận hành loại máy bay này khác nhau rất nhiều giữa các đơn vị, vì cùng một máy móc có thể là cỗ máy đáng tin cậy ở một chiến trường và là nguồn rắc rối liên miên ở chiến trường khác.
Khí hậu, chất lượng phụ tùng, độ dài tuyến cung cấp và kỹ năng của các tổ mặt đất đều định hình cách loại máy bay hoạt động trong thực tế. Các đơn vị có thời gian học thói quen của nó thường khai thác được nhiều hơn hẳn các đơn vị nhận nó vội vàng và đưa thẳng ra chiến đấu.
Khuôn mẫu đó, trong đó huấn luyện và bảo dưỡng quan trọng không kém thiết kế, chạy xuyên suốt hầu hết các ghi chép của những người từng phục vụ với nó.
Các xe A7V bị bắt giữ và kiểm tra của Đồng minh
Sau chiến tranh, Đồng minh bắt giữ một số xe A7V, gồm Mephisto, và kiểm tra cùng thử nghiệm chúng. Anh và Pháp dùng các xe A7V bị bắt giữ để tìm hiểu về thiết kế xe tăng Đức, và thông tin họ thu được ảnh hưởng đến thiết kế xe tăng của chính họ.
Các xe A7V bị bắt giữ còn được trưng bày làm chiến lợi phẩm, tại Anh, Pháp, và Úc, nơi chúng là lời nhắc về xe tăng Đức và về chiến tranh. Quá trình phục vụ của A7V cùng Đồng minh, với tư cách phương tiện bị bắt giữ, ngắn ngủi, nhưng cho thấy thiết kế của loại xe được những người chiến thắng quan tâm, và những bài học của nó không bị mất.
Xe tăng đầu tiên của Đức và trận đấu xe tăng đầu tiên
Di sản của A7V là nó là xe tăng đầu tiên của Đức, và đã chiến đấu trong trận đấu xe tăng đầu tiên trong lịch sử. Số lượng của loại xe rất nhỏ, và hiệu năng của nó kém, nhưng vị trí của nó trong lịch sử chắc chắn, vì nó là phương tiện đưa Đức đến với chiến tranh xe tăng và chiến đấu trong trận đánh mở đầu thời đại chiến đấu xe tăng.
Thiết kế của A7V, với kíp xe lớn, pháo nặng, và cấu trúc thượng tầng hình hộp, là ngõ cụt, và các xe tăng Đức sau này, như Panzer I và Panzer II, rất khác, nhưng quá trình phục vụ của A7V cho thấy Đức đã học được giá trị của xe tăng, và sẽ chế tạo xe tăng trở lại.
Các sử gia vẫn tranh luận về việc nên đặt bao nhiêu trọng lượng cho loại máy bay này khi đánh giá cuộc chiến rộng lớn hơn. Một số nhấn mạnh đóng góp trực tiếp của nó trong chiến đấu, trong khi những người khác chỉ ra những bài học nó dạy, các học thuyết nó định hình, và các thiết kế sau này vay mượn từ nó.
Cả hai quan điểm đều có lý, vì một cỗ máy có thể quan trọng qua ảnh hưởng cũng như qua thành tích của chính nó. Điều không còn nghi ngờ là loại máy bay này để lại dấu ấn trên những người từng dùng nó, và các ghi chép của họ, viết nhiều năm sau, vẫn truyền tải cảm giác mạnh mẽ về việc phụ thuộc vào nó là như thế nào.
Ảnh hưởng đến thiết kế xe tăng Đức
A7V ảnh hưởng đến thiết kế xe tăng Đức qua sự nhấn mạnh vào hỏa lực và quy mô kíp xe, và qua việc dùng cấu trúc thượng tầng lớn, hình hộp, những đặc điểm không được các xe tăng Đức sau này áp dụng. Ảnh hưởng lớn nhất của loại xe không nằm ở thiết kế mà ở học thuyết: Lục quân Đức học từ quá trình phục vụ của A7V rằng xe tăng cần nhanh, đáng tin cậy, và cơ động, và cần được dùng với số lượng lớn, phối hợp với bộ binh và pháo binh.
Những bài học này, rút ra từ thất bại của A7V cũng như từ thành công của nó, ảnh hưởng đến học thuyết xe tăng của Lục quân Đức trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến và trong Thế chiến II, khi các sư đoàn Panzer trở thành nòng cốt của Lục quân Đức.
A7V do đó là phương tiện then chốt trong lịch sử thiết giáp Đức, dù nó được chế tạo với số lượng nhỏ như vậy.
Chiếc xe còn tồn tại duy nhất — Mephisto
Chỉ một chiếc A7V còn tồn tại, Mephisto, trưng bày tại Bảo tàng Queensland ở Brisbane, Úc. Mephisto bị quân Úc bắt giữ tại Villers-Bretonneux tháng 7 năm 1918, và được chuyển đến Úc làm chiến lợi phẩm. Xe tăng được trưng bày tại Brisbane nhiều năm, và được phục chế trong những năm 1980 và 1990, với sự giúp đỡ của các kỹ sư Đức và với các bộ phận chế tạo theo thiết kế gốc.
Mephisto hiện là một trong những xe tăng nổi tiếng nhất thế giới, và là chiếc A7V duy nhất còn lại, mẫu duy nhất còn tồn tại của Thế chiến I. Du khách đến Bảo tàng Queensland có thể nhìn thấy kích thước của xe tăng, pháo 57 mm của nó, và súng máy của nó, và có thể hiểu điều kiện mà kíp xe mười tám người của nó làm việc.
Những du khách gặp một mẫu còn tồn tại ngày nay đang nhìn thấy nhiều hơn một hiện vật tĩnh. Kích thước, độ mòn trên các cần điều khiển, và các vị trí làm việc chật chội đều giúp giải thích cảm giác phục vụ trong cỗ máy này là như thế nào, theo cách mà ảnh hay bảng thông số không thể.
Nhân viên bảo tàng thường đặt phương tiện hay máy bay trong bối cảnh đơn vị từng dùng nó, chiến trường nó phục vụ, và những người đã bảo dưỡng nó, để du khách có thể hiểu vì sao nó quan trọng.
Vai trò giáo dục đó giờ đây là một trong những lý do chính khiến những mẫu còn tồn tại này được bảo tồn, và nó giữ lịch sử sống động cho những người chưa từng thấy máy móc phục vụ.
Không có chiếc A7V nào khác còn tồn tại, nhưng các bản sao đã được chế tạo cho bảo tàng và cho phim, gồm bản sao chế tạo cho Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc và bản sao chế tạo cho một bảo tàng Đức.
Những bản sao này, dù không phải phương tiện gốc, cho ấn tượng tốt về hình dáng của A7V, và cho phép du khách nhìn thấy hình dáng đặc biệt của xe tăng. A7V còn được nhớ đến trong các đài tưởng niệm và trong sách, và câu chuyện của nó được kể trong các lịch sử của Thế chiến I và chiến tranh xe tăng.
Việc chỉ một chiếc A7V còn tồn tại, dù hai mươi chiếc được chế tạo, là lời nhắc về việc ít xe tăng Thế chiến I còn tồn tại như thế nào, và Mephisto quý giá như hiện vật duy nhất ra sao.
9. Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu chiếc A7V được chế tạo?
Chỉ 20 xe tăng A7V được chế tạo, cộng khoảng 30 xe chở hàng không bọc thép trên cùng khung gầm. Đức chế tạo ít xe tăng hơn nhiều so với Anh hay Pháp trong Thế chiến I.
Trận đấu xe tăng đầu tiên là trận nào?
Ngày 24 tháng 4 năm 1918 tại Villers-Bretonneux, ba chiếc A7V gặp ba xe tăng Mark IV của Anh. Xe tăng nam của Anh, do Frank Mitchell chỉ huy, bắn trúng một chiếc A7V và buộc quân Đức rút lui.
Vì sao Đức chế tạo ít xe tăng như vậy?
Đức thiếu thép, động cơ, và năng lực công nghiệp, và Bộ Tư lệnh Tối cao hoài nghi về xe tăng. Đức ưa dùng xe tăng Anh bị bắt giữ hơn là chế tạo xe của riêng mình.
Kíp xe của A7V lớn đến mức nào?
Lên tới 18 người: trưởng xe, lái xe, hai thợ máy, pháo thủ, nạp đạn viên, và mười hai xạ thủ súng máy. Đó là một trong những kíp xe tăng lớn nhất của chiến tranh.
Chiếc A7V duy nhất còn tồn tại ở đâu?
Mephisto, bị quân Úc bắt giữ tháng 7 năm 1918, trưng bày tại Bảo tàng Queensland ở Brisbane, Úc. Đó là chiếc A7V duy nhất còn tồn tại.
A7V có phải xe tăng tốt không?
Không. Nó chậm, không đáng tin cậy, động cơ yếu, và khó cơ động, với điều kiện kíp xe tồi. Tầm quan trọng lịch sử của nó nằm ở việc là xe tăng đầu tiên của Đức và ở trận Villers-Bretonneux.
10. Nguồn
- Rainer Strasheim, The A7V Tank and the German Tank Programme of 1917–1918 — xe tăng A7V và chương trình xe tăng Đức giai đoạn 1917–1918.
- David Fletcher, British Tanks 1915–1919 — xe tăng Anh giai đoạn 1915–1919.
- Bảo tàng Queensland, hiện vật trưng bày và hồ sơ bảo tồn A7V Mephisto.
- Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia, bộ sưu tập A7V và xe tăng Thế chiến I.
- Hồ sơ Bộ Chiến tranh Đức về chương trình A7V.
- Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc, lịch sử Villers-Bretonneux và Mephisto.
- Wikipedia, "A7V"