Trận Corregidor

1. Mở đầu

Corregidor là một hòn đảo nhỏ ở cửa vịnh Manila, Philippines, có hình dạng như con nòng nọc và được những người lính từng chiến đấu ở đó gọi là “Tảng đá”. Năm 1941–42, nó là pháo đài mạnh nhất Thái Bình Dương: một mê cung gồm các trận địa pháo bê tông, hầm và doanh trại, do Hoa Kỳ xây dựng trong bốn mươi năm để canh giữ lối vào Manila, thủ đô Philippines. Khi quân Nhật xâm lược Philippines tháng 12 năm 1941, Corregidor trở thành cứ điểm cuối cùng của lực lượng Mỹ và Philippines, và nó cầm cự năm tháng sau khi phần còn lại của Philippines đã thất thủ. Việc đầu hàng ngày 6 tháng 5 năm 1942, do Trung tướng Jonathan Wainwright ra lệnh để cứu thương binh trong bệnh viện hầm Malinta, đã chấm dứt phòng thủ Philippines của Mỹ — và trở thành biểu tượng kháng cự mà Hoa Kỳ không bao giờ quên.

Trận đánh giành Corregidor diễn ra trong hai hồi, cách nhau gần ba năm. Hồi đầu, từ tháng 12 năm 1941 đến tháng 5 năm 1942, là cuộc vây hãm: quân Nhật ném bom và pháo kích đảo từ trên không và từ bán đảo Bataan bên kia vịnh, cho tới khi pháo đài thành đống đổ nát và quân phòng thủ đói khát, bệnh tật và hết đạn. Cuộc tấn công cuối cùng, đêm 5–6 tháng 5 năm 1942, đổ khoảng 2.000 lính Nhật lên bờ phía bắc đảo, và trong một đêm giao tranh cận chiến, họ tới cửa hầm Malinta, nơi có một nghìn thương binh nằm. Wainwright, người nắm quyền chỉ huy Philippines sau khi Tướng Douglas MacArthur rời đi Úc tháng 3 năm 1942, đã đầu hàng để ngăn một vụ thảm sát. Hồi thứ hai đến tháng 2 năm 1945, khi lính dù Mỹ thuộc Trung đoàn chiến đấu dù 503 nhảy xuống sân duyệt binh và sân golf nhỏ xíu của đảo, và bộ binh đổ bộ từ biển — và trong mười ngày giao tranh ác liệt, Corregidor được tái chiếm.

Corregidor quan trọng vì đó là câu chuyện về một pháo đài đã làm tròn bổn phận và những người lính đã giữ nó. Quân đồn trú khoảng 11.000–13.000 lính Mỹ và Philippines giữ Tảng đá lâu sau khi hy vọng được giải cứu đã tắt, và sự đứng vững của họ đã cho Hoa Kỳ một biểu tượng — lời hứa của MacArthur, “Tôi sẽ trở lại” — đưa cuộc chiến trở lại Philippines. Cái giá thật khủng khiếp: khoảng 11.000 người đầu hàng tại Corregidor năm 1942, và nhiều người trong số họ chết trong trại tù binh Nhật, và việc tái chiếm năm 1945 khiến khoảng 200 người Mỹ thiệt mạng và gần như toàn bộ quân đồn trú Nhật khoảng 6.000 người chết. Hòn đảo ngày nay là một đài tưởng niệm, và các hầm, trận địa pháo và đống đổ nát của nó được hàng nghìn người thăm mỗi năm.

2. Thông tin chính

Ngày	Vây hãm: tháng 12/1941 – 6/5/1942; Tái chiếm: 16–26/2/1945
Địa điểm	Đảo Corregidor, cửa vịnh Manila, Philippines
Kết quả	1942: Nhật thắng, đảo đầu hàng; 1945: Mỹ thắng, đảo được tái chiếm
Chỉ huy Mỹ	Trung tướng Jonathan Wainwright (1942); Đại tá George M. Jones, Trung đoàn dù 503 (1945)
Chỉ huy Nhật	Tướng Masaharu Homma, Tập đoàn quân 14 (1942); Đại tá hải quân Akira Itagaki, quân đồn trú (1945)
Lực lượng Đồng minh	Khoảng 11.000–13.000 người trên Corregidor năm 1942; khoảng 4.000–5.000 người trong cuộc tái chiếm 1945
Lực lượng Nhật	Khoảng 2.000–2.300 người trong đợt đổ bộ đầu tiên, tháng 5/1942; khoảng 6.000–6.500 người trong quân đồn trú 1945
Tổn thất Đồng minh	1942: khoảng 11.000–13.000 người đầu hàng; 1945: khoảng 200 người chết, khoảng 700 người bị thương
Tổn thất Nhật	Đợt tấn công 1942: khoảng 900–1.300 người chết và bị thương; 1945: khoảng 6.000 người chết, gần như toàn bộ quân đồn trú

3. Bối cảnh

Tảng đá ở cửa vịnh Manila

Corregidor nằm ở cửa vịnh Manila, cách Manila khoảng 48 km về phía tây, và nó canh giữ vịnh như nút chai canh giữ chai rượu. Đảo dài khoảng 6,5 km và có hình con nòng nọc: phần đầu rộng, cao của nòng nọc, gọi là Topside, cao hơn 150 m so với mặt biển và chứa doanh trại, sở chỉ huy và các trận địa pháo lớn, trong khi phần đuôi dài, thấp, gọi là Bottomside, chứa bến tàu và kho tiếp tế, và phần giữa đảo, Middleside, chứa bệnh viện và hầm Malinta. Hoa Kỳ, vốn giữ Philippines từ Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ năm 1898, đã dành bốn mươi năm biến Corregidor thành pháo đài: họ xây hơn năm mươi khẩu pháo bờ biển, gồm các cối 12 inch vĩ đại của Trận địa Way và Trận địa Geary, và đào hầm Malinta — hầm dài 255 m, với 24 lối phụ — xuyên qua đồi Malinta, để che chở sở chỉ huy, bệnh viện và tiếp tế. Pháo đài được gọi là Pháo đài Mills, và năm 1941, nó là pháo đài Mỹ mạnh nhất Thái Bình Dương.

Các pháo đài của vịnh Manila

Corregidor không đơn độc: nó là trung tâm của một vòng pháo đài canh giữ vịnh Manila. Trên đảo Caballo là Pháo đài Hughes, với các trận địa riêng; trên đảo Carabao là Pháo đài Frank; và giữa vịnh là Pháo đài Drum, một đảo bê tông có hình chiến hạm, trang bị hai khẩu pháo 14 inch trong tháp pháo. Cùng nhau, các pháo đài được cho là khiến vịnh Manila không thể xâm phạm: không hạm đội địch nào có thể vào vịnh mà không đi qua tầm pháo của chúng, và không quân đội địch nào có thể chiếm Manila mà không chiếm các pháo đài trước. Hệ thống có một điểm yếu, mà quân Nhật sẽ khai thác: các pháo đài được xây để chiến đấu với tàu, và pháo của chúng không thể ngắm vào mục tiêu trên đất liền. Khi quân Nhật tấn công từ đất liền — từ Bataan, bên kia vịnh — các khẩu pháo bờ biển vĩ đại của Corregidor gần như vô dụng, và pháo đài phải được phòng thủ bởi bộ binh, với súng trường và súng máy, chống lại kẻ thù có thể pháo kích nó từ cách vài km.

Chiến tranh tới Philippines

Chiến tranh tới Philippines ngày 8 tháng 12 năm 1941, một ngày sau cuộc tấn công của Nhật vào Trân Châu Cảng. Máy bay Nhật ném bom các sân bay Mỹ tại Clark Field và Iba, tiêu diệt không quân Mỹ tại Philippines ngay trên mặt đất, và ngày 22 tháng 12, Tập đoàn quân 14 Nhật dưới quyền Tướng Masaharu Homma đổ bộ tại vịnh Lingayen, trên đảo Luzon. Lực lượng Mỹ và Philippines, dưới quyền Tướng Douglas MacArthur, bị áp đảo về quân số và hỏa lực, và rút lui, đầu tiên tới bán đảo Bataan rồi tới Corregidor. MacArthur chuyển sở chỉ huy tới hầm Malinta ngày 24 tháng 12, và ngày 26 tháng 12, ông tuyên bố Manila là thành phố mở, để cứu nó khỏi oanh tạc. Phòng thủ Philippines trở thành phòng thủ Bataan và Corregidor, và những người chiến đấu ở đó biết rằng không có sự giúp đỡ nào đến: hạm đội Mỹ đã bị tê liệt tại Trân Châu Cảng, và Philippines bị cắt đứt.

MacArthur rời đi

Ngày 11 tháng 3 năm 1942, MacArthur rời Corregidor, theo lệnh của Tổng thống Roosevelt, người muốn ông chỉ huy lực lượng Đồng minh tại Úc. MacArthur rời đi bằng tàu PT, trong đêm, cùng gia đình và tham mưu, và sự ra đi của ông là đòn giáng vào những người ông bỏ lại — nhưng đó cũng là một lời hứa. Trước khi rời đi, ông nói với quân đồn trú rằng ông sẽ trở lại, và khi tới Úc, ông tuyên bố với thế giới: “Tôi sẽ trở lại.” Quyền chỉ huy Philippines chuyển sang Trung tướng Jonathan Wainwright, sĩ quan kỵ binh từng chỉ huy lực lượng tại Bataan, và giờ chỉ huy phòng thủ Corregidor. Wainwright là người lính của binh lính, được thuộc cấp kính trọng và MacArthur tin tưởng, và ông nhận quyền chỉ huy khi biết Philippines đã mất và nhiệm vụ của ông là cầm cự càng lâu càng tốt. Ông cầm cự thêm hai tháng nữa, và sự đầu hàng của ông, khi nó đến, là hồi kết của phòng thủ Philippines của Mỹ.

4. Lực lượng đối đầu

Quân đồn trú pháo đài

Quân đồn trú Corregidor mùa xuân năm 1942 có khoảng 11.000–13.000 người, hỗn hợp lính Mỹ và Philippines, thủy thủ và thủy quân lục chiến. Nòng cốt của quân đồn trú là Trung đoàn thủy quân lục chiến 4 — “Thủy quân lục chiến Trung Quốc”, vốn rút khỏi Thượng Hải — và các trung đoàn pháo bờ biển Mỹ và Philippines vận hành các khẩu pháo lớn của Pháo đài Mills. Còn có Trinh sát Philippines, bộ binh Mỹ từ Bataan, và thủy thủ cùng phi công đã trốn tới đảo. Sức mạnh của quân đồn trú là công sự: các trận địa bê tông, hầm Malinta, và vùng đất cao của đảo. Điểm yếu của nó là nó được xây để chiến đấu với tàu, không phải bộ binh, và tiếp tế đang cạn: đến tháng 4 năm 1942, binh lính ăn khẩu phần một nửa, rồi một phần tư, và họ mắc sốt rét, kiết lỵ và bệnh beriberi. Quân đồn trú cũng thiếu những thứ cần nhất: pháo phòng không, vũ khí bộ binh và, trên hết, đạn dược cho pháo bờ biển, vốn không thể dùng chống quân Nhật tại Bataan.

Thủy quân lục chiến và bệnh viện hầm

Đơn vị nổi tiếng nhất trong quân đồn trú là Trung đoàn thủy quân lục chiến 4, và nơi nổi tiếng nhất là bệnh viện hầm Malinta. Thủy quân lục chiến, tới Corregidor từ Trung Quốc, là bộ binh giỏi nhất trên đảo, và họ giữ các bãi biển và vùng đất cao, chờ đợi cuộc đổ bộ của Nhật mà họ biết sẽ đến. Bệnh viện, trong hầm Malinta, do các bác sĩ Mỹ và Philippines cùng 88 y tá Quân đội Mỹ — “Thiên thần Bataan”, vốn sơ tán từ Bataan tới Corregidor — điều hành, và chứa khoảng một nghìn thương binh trong những ngày cuối của cuộc vây hãm. Các y tá làm việc trong hầm, dưới nóng bức và bóng tối, dưới oanh tạc, và họ ở bên bệnh nhân cho tới khi đầu hàng. Bệnh viện là lý do Wainwright đầu hàng: khi quân Nhật tới cửa hầm, ông chọn đầu hàng thay vì để họ thảm sát thương binh.

Tập đoàn quân 14 của Homma

Lực lượng Nhật chiếm Corregidor là một phần của Tập đoàn quân 14, dưới quyền Tướng Masaharu Homma, và có khoảng 2.000–2.300 người trong đợt đổ bộ đầu tiên, với thêm viện binh sau đó. Homma là tướng tài năng, cựu binh chiến tranh tại Trung Quốc, và ông đã chiếm Manila và Bataan. Quân đội của ông đã thử lửa, trang bị tốt và tự tin, và được pháo binh tại Bataan yểm trợ — hơn 100 khẩu pháo, bắn qua vịnh — và máy bay, ném bom Corregidor mỗi ngày. Kế hoạch của Nhật cho Corregidor rất đơn giản: pháo kích đảo cho tới khi hệ thống phòng thủ bị phá hủy và quân đồn trú tan vỡ, rồi đổ bộ lên bờ phía bắc, ban đêm, và chiến đấu tới hầm Malinta. Kế hoạch có tác dụng, nhưng chậm: cuộc pháo kích kéo dài hơn một tháng, và cuộc đổ bộ, khi nó đến, là trận đánh sát nút, diễn ra trong bóng tối, chống lại thủy quân lục chiến không chịu nhường đất.

Pháo binh bên kia vịnh

Pháo binh Nhật tại Bataan là vũ khí đã bẻ gãy Corregidor, và là vũ khí mà pháo đài không thể đáp trả. Sau khi Bataan thất thủ ngày 9 tháng 4 năm 1942, quân Nhật chuyển pháo tới bờ Bataan, chỉ cách Corregidor vài km, và bắt đầu cuộc pháo kích kéo dài một tháng. Các khẩu pháo — lựu pháo 150mm và cối 240mm, nằm trong số nặng nhất của quân đội Nhật — bắn hàng nghìn quả đạn mỗi ngày vào đảo, phá hủy doanh trại, trận địa pháo và nguồn nước, giết và làm bị thương quân đồn trú. Pháo bờ biển Mỹ không thể đáp trả, vì chúng không thể ngắm vào mục tiêu trên đất liền, và vài khẩu pháo Mỹ có thể bắn được sớm bị phá hủy. Cuộc pháo kích chính là cuộc vây hãm Corregidor, và đó là cuộc vây hãm mà quân đồn trú không thể thắng: đảo nhỏ, pháo nhiều, và không có nơi nào để trốn.

	Đồng minh	Nhật Bản
Bộ binh	Trung đoàn thủy quân lục chiến 4; Trinh sát Philippines; pháo bờ biển làm bộ binh
Pháo bờ biển	Hơn 50 khẩu pháo, gồm cối 12 inch (Trận địa Way, Geary)
Pháo binh	Ít pháo dã chiến; pháo bờ biển không thể bắn mục tiêu trên đất liền
Không quân	Không còn sau tháng 12/1941
Tiếp tế	Bị phong tỏa; khẩu phần một nửa, rồi một phần tư
Chỉ huy chính	Wainwright, Moore, Howard	Homma, Tanaka, Itagaki (1945)

Các chỉ huy Mỹ

Trung tướng Jonathan Wainwright (Hoa Kỳ). Tư lệnh lực lượng Mỹ và Philippines tại Philippines từ tháng 3 năm 1942, và là người đầu hàng Corregidor ngày 6 tháng 5 năm 1942. Wainwright là sĩ quan kỵ binh, cựu binh Thế chiến I, và từng chỉ huy lực lượng tại Bataan trước khi nắm quyền chỉ huy Philippines. Ông giữ Corregidor hai tháng sau khi MacArthur rời đi, và đầu hàng để cứu thương binh trong bệnh viện hầm Malinta. Ông trải qua hơn ba năm làm tù binh Nhật, được giải phóng năm 1945, và được trao Huân chương Danh dự vì phòng thủ Bataan và Corregidor. Ông qua đời năm 1953 và được chôn cất tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Tướng Douglas MacArthur (Hoa Kỳ). Tư lệnh lực lượng Mỹ và Philippines tại Philippines tới tháng 3 năm 1942, và là người hứa sẽ trở lại. MacArthur rời Corregidor ngày 11 tháng 3 năm 1942, theo lệnh của Tổng thống Roosevelt, và ông chỉ huy lực lượng Đồng minh tại Tây Nam Thái Bình Dương suốt phần còn lại của chiến tranh. Ông trở lại Philippines tháng 10 năm 1944, tái chiếm Corregidor tháng 2 năm 1945, và kéo cờ Mỹ trên Topside ngày 2 tháng 3 năm 1945. Ông tiếp nhận sự đầu hàng của Nhật tháng 9 năm 1945.

Đại tá George M. Jones (Hoa Kỳ). Tư lệnh Trung đoàn chiến đấu dù 503, đơn vị tái chiếm Corregidor tháng 2 năm 1945. Jones lãnh đạo cuộc nhảy dù xuống Topside ngày 16 tháng 2 năm 1945 — một trong những chiến dịch đổ bộ đường không táo bạo nhất của chiến tranh — và chỉ huy trận đánh mười ngày tái chiếm đảo. Ông được trao Huân chương Chữ thập Phục vụ Xuất sắc vì chiến dịch này.

Wainwright: Vị tướng đã đầu hàng

Sự đầu hàng Corregidor của Wainwright đã được tranh luận kể từ đó, và cuộc tranh luận xoay quanh bổn phận của một chỉ huy. Những người bênh vực ông nói rằng ông không có lựa chọn: quân Nhật đã ở cửa hầm, quân đồn trú đói khát và hết đạn, và kháng cự thêm sẽ đồng nghĩa với vụ thảm sát một nghìn thương binh. Những người chỉ trích ông nói rằng ông nên tiếp tục chiến đấu, và việc đầu hàng toàn bộ Philippines — điều quân Nhật yêu cầu, và ông đồng ý — là sai lầm, vì những người tại Mindanao và Visayas vẫn đang chiến đấu, và họ được lệnh hạ vũ khí. Sự thật là Wainwright đã đưa ra quyết định mà một chỉ huy phải đưa ra khi trận đánh đã thua: ông chọn cứu sinh mạng binh lính của mình, và ông trả giá bằng ba năm tù đày và danh tiếng không bao giờ được khôi phục hoàn toàn. Ông đã làm tròn bổn phận, và Hoa Kỳ đã vinh danh ông vì điều đó.

Các chỉ huy Nhật

Tướng Masaharu Homma (Nhật Bản). Tư lệnh Tập đoàn quân 14, đơn vị xâm lược Philippines và chiếm Corregidor năm 1942. Homma là tướng tài năng, nhưng chiến thắng của ông tại Philippines bị vấy bẩn bởi Cuộc hành quân tử thần Bataan, mà ông bị quy trách nhiệm. Sau chiến tranh, ông bị tòa án quân sự Mỹ tại Manila xét xử, bị kết tội tội ác chiến tranh, và bị xử tử tháng 4 năm 1946. Phiên tòa của ông vẫn còn tranh cãi: một số sử gia cho rằng ông không trực tiếp chịu trách nhiệm về Cuộc hành quân tử thần, và ông bị biến thành vật tế thần cho tội ác của cấp dưới.

Đại tá hải quân Akira Itagaki (Nhật Bản). Tư lệnh quân đồn trú Nhật tại Corregidor năm 1945. Itagaki, sĩ quan hải quân, chỉ huy khoảng 6.000–6.500 người, phần lớn là lính hải quân, và ông phòng thủ đảo trong mười ngày trước lính dù và bộ binh Mỹ. Ông thiệt mạng trong giao tranh, cùng gần như toàn bộ binh lính của mình, và quân đồn trú ông chỉ huy bị tiêu diệt. Ít ai biết về Itagaki ngoài trận đánh, và phòng thủ Corregidor của ông được nhớ đến như kỳ công về sức chịu đựng, chiến đấu tới chết.

Homma: Chiến thắng và Cuộc hành quân tử thần

Chiến thắng của Homma tại Philippines là một trong những chiến thắng lớn của Nhật trong chiến tranh, và cũng là một trong những chiến thắng gây tranh cãi nhất. Homma chiếm Manila, Bataan và Corregidor trong năm tháng, với quân đội nhỏ hơn lực lượng ông đối mặt, và chiến dịch của ông là mẫu mực về tốc độ và hiệp đồng binh chủng. Nhưng chiến thắng bị vấy bẩn bởi Cuộc hành quân tử thần Bataan, trong đó hàng nghìn tù binh Mỹ và Philippines chết, và bởi cách đối xử với tù binh trong các trại. Homma nói ông không ra lệnh hành quân, và ông đã cố ngăn chặn nó, nhưng tòa án Mỹ xét xử ông không tin ông, và ông bị xử tử. Cuộc tranh luận về trách nhiệm của Homma vẫn tiếp diễn tới ngày nay, và nó là thước đo cho sự phức tạp của chiến tranh Thái Bình Dương: một vị tướng đã thắng trận lớn, và bị xử tử vì tội ác đã xảy ra trong đó.

5. Diễn biến mở đầu

Cuộc pháo kích

Cuộc vây hãm Corregidor bắt đầu nghiêm túc ngày 29 tháng 3 năm 1942, khi quân Nhật chuyển pháo sang đảo. Trong hơn một tháng, quân Nhật ném bom và pháo kích Corregidor mỗi ngày, và đảo trở thành đống đổ nát. Doanh trại trên Topside bị phá hủy, các trận địa pháo bị đập nát, bể nước bị thủng, và binh lính sống trong hầm và hào, chỉ ra ngoài ban đêm. Máy bay Nhật — máy bay ném bom từ Formosa và Philippines — tấn công theo đợt, và pháo binh Nhật tại Bataan bắn hàng nghìn quả đạn mỗi ngày: vào những ngày tồi tệ nhất, đảo bị hơn 10.000 quả đạn. Pháo phòng không của quân đồn trú bị phá hủy từng khẩu một, và binh lính không thể làm gì ngoài chịu đựng. Đến đầu tháng 5, Corregidor là pháo đài tan nát: pháo của nó im lặng, tòa nhà thành đống đổ nát, và quân đồn trú đói khát, bệnh tật và kiệt sức — nhưng họ chưa đầu hàng.

Cuộc sống trong hầm

Cuộc sống trong hầm Malinta, những tuần cuối của cuộc vây hãm, là thử thách sức chịu đựng mà ít quân đội nào phải đối mặt. Hầm — dài 255 m, với 24 lối phụ, chiếu sáng bằng đèn điện và thông gió bằng quạt — chứa sở chỉ huy, bệnh viện, đài phát thanh và tiếp tế, và hàng nghìn người sống và làm việc trong đó, dưới nóng bức và ẩm ướt, trong khi đạn pháo Nhật rơi phía trên. Bệnh viện, trong các lối phụ của hầm, chứa khoảng một nghìn thương binh, và các y tá — “Thiên thần Bataan” — làm việc suốt ngày đêm, trong điều kiện có thể bẻ gãy những người kém cỏi hơn. Hầm cũng là nơi đặt “Tiếng nói Tự do”, đài phát thanh phát sóng tới Philippines và thế giới, kể câu chuyện phòng thủ Corregidor và hứa rằng người Mỹ sẽ trở lại. Hầm là một thành phố ngầm, và là thành phố cuối cùng của Philippines thuộc Mỹ.

6. Trận đánh chính

Đêm 5–6 tháng 5 năm 1942

Cuộc tấn công cuối cùng diễn ra đêm 5 tháng 5 năm 1942. Khoảng 2.000–2.300 lính Nhật, dưới bóng tối và hỏa lực pháo kích dữ dội, vượt vịnh bằng sà lan đổ bộ và đổ bộ lên bờ phía bắc Corregidor, gần sân bay Kindley. Cuộc đổ bộ bị thủy quân lục chiến Trung đoàn 4 chống trả, những người chiến đấu từ bãi biển và vách đá, và giao tranh cận chiến ác liệt: quân Nhật, vốn tưởng ít kháng cự, thấy mình phải chiến đấu vì từng mét đất. Nhưng quân Nhật cứ tiến lên, và họ đưa xe tăng lên bờ — xe tăng hạng nhẹ, đổ bộ bằng sà lan — và xe tăng, mà quân phòng thủ không có vũ khí để chặn, đã chọc thủng tuyến thủy quân lục chiến. Đến bình minh ngày 6 tháng 5, quân Nhật đã tới vùng đất cao phía trên hầm Malinta, và pháo của họ chĩa vào cửa hầm, nơi một nghìn thương binh nằm.

Sự đầu hàng

Quyết định đầu hàng của Wainwright được đưa ra sáng ngày 6 tháng 5 năm 1942, và được đưa ra để cứu thương binh. Quân Nhật đã ở cửa hầm Malinta, và pháo của họ có thể bắn vào bệnh viện; Wainwright, người theo dõi trận đánh từ sở chỉ huy trong hầm, biết rằng kháng cự thêm sẽ đồng nghĩa với vụ thảm sát thương binh và những người trong hầm. Ông ra lệnh đầu hàng Corregidor, và phát lệnh tới các pháo đài khác trong vịnh Manila, những nơi lần lượt đầu hàng. Sự đầu hàng của Wainwright không chỉ là đầu hàng Corregidor: quân Nhật yêu cầu, và Wainwright đồng ý, rằng sự đầu hàng bao gồm toàn bộ lực lượng Mỹ và Philippines tại Philippines, và những người tại Mindanao và Visayas, vốn đang tiếp tục chiến đấu, đã hạ vũ khí. Phòng thủ Philippines đã kết thúc, và binh lính Mỹ và Philippines trở thành tù binh của quân Nhật.

Tái chiếm: Chiến dịch Topside, 1945

Gần ba năm sau, ngày 16 tháng 2 năm 1945, người Mỹ trở lại Corregidor — và họ trở lại bằng đường không. Trung đoàn chiến đấu dù 503, dưới quyền Đại tá George M. Jones, nhảy dù xuống Corregidor từ trên trời: khoảng 2.000 lính dù, nhảy xuống hai bãi đáp nhỏ nhất trong lịch sử chiến tranh đổ bộ đường không — sân duyệt binh và sân golf trên Topside, mỗi bãi không lớn hơn một sân bóng đá, bao quanh bởi tòa nhà đổ nát, hố đạn và tàn tích phòng thủ Nhật. Cuộc nhảy dù là canh bạc, và nó thành công: lính dù đáp xuống, chiến đấu thoát khỏi bãi đáp, và liên kết với Tiểu đoàn 3 của Trung đoàn bộ binh 34, vốn đổ bộ từ biển tại bãi San Jose trên Bottomside. Quân đồn trú Nhật — khoảng 6.000–6.500 người, phần lớn là lính hải quân dưới quyền Đại tá hải quân Akira Itagaki — phản công với sự hung dữ khiến người Mỹ sửng sốt, và trận đánh giành Corregidor kéo dài mười ngày.

Lính dù và các hầm

Giao tranh giành Corregidor năm 1945 diễn ra trong các hầm và đống đổ nát, và là một trong những trận đánh tàn khốc nhất của chiến tranh Thái Bình Dương. Quân Nhật, vốn dành ba năm củng cố đảo, chiến đấu từ các hầm, trận địa pháo và đống đổ nát, và họ từ chối đầu hàng: khi bị dồn vào chân tường, họ tự cho nổ cùng đạn dược, hoặc xông lên với kiếm và lựu đạn. Người Mỹ, phải dọn sạch đảo từng hầm một, dùng súng phun lửa, thuốc nổ phá hủy và lựu đạn, và họ trả giá cho từng mét bằng máu. Vụ nổ lớn ngày 21 tháng 2, khi quân Nhật kích nổ một hầm đầy đạn dược gần đồi Malinta, đã giết và làm bị thương hàng chục người Mỹ và rung chuyển cả đảo. Đến ngày 26 tháng 2, đảo được tuyên bố an toàn, và ngày 2 tháng 3, Tướng MacArthur trở lại Corregidor và kéo cờ Mỹ trên Topside, thực hiện lời hứa ông đã đưa ra ba năm trước.

Topside, Middleside, Bottomside

Corregidor có hình con nòng nọc, và địa hình của nó là địa hình của trận đánh. Topside, phần đầu rộng của nòng nọc, là vùng đất cao: nó cao hơn 150 m so với mặt biển, và chứa doanh trại, sở chỉ huy, sân duyệt binh và sân golf — và các trận địa pháo lớn, Trận địa Way và Trận địa Geary, với cối 12 inch. Middleside, phần giữa đảo, thấp hơn, và chứa hầm Malinta, bệnh viện và các bến tàu trên bờ phía bắc, nơi quân Nhật đổ bộ năm 1942 và người Mỹ đổ bộ năm 1945. Bottomside, phần đuôi dài của nòng nọc, là vùng đất thấp nhất, và chứa các bến tàu tại San Jose, kho tiếp tế và sân bay tại Kindley Field. Trận đánh giành Corregidor diễn ra vì cả ba phần của đảo, và mỗi phần lần lượt được chiến đấu: quân Nhật đổ bộ lên bờ phía bắc, chiến đấu qua Middleside tới đồi Malinta, và người Mỹ, năm 1945, nhảy dù xuống Topside và đổ bộ tại Bottomside, rồi chiến đấu tới phần giữa.

Hầm Malinta

Hầm Malinta là trái tim của Corregidor, và là nơi trận đánh được quyết định — hai lần. Hầm, đào xuyên qua đồi Malinta những năm 1930, dài 255 m, với 24 lối phụ, và chứa, năm 1942, sở chỉ huy, bệnh viện, đài phát thanh và tiếp tế của quân đồn trú. Năm 1945, nó chứa quân Nhật, những người biến nó thành pháo đài, và người Mỹ phải chiến đấu để tiến vào. Hầm là nơi tối tăm và vang vọng, và những người đã chiến đấu trong đó — năm 1942 và năm 1945 — nhớ nó là nơi đáng sợ nhất trên đảo. Ngày nay, hầm mở cửa cho du khách, các lối phụ của nó được chiếu sáng, và âm thanh của đài phát thanh “Tiếng nói Tự do” được phát cho khách du lịch. Hầm là một đài tưởng niệm, và là đài tưởng niệm của trận đánh: nơi người Mỹ đầu hàng năm 1942, và nơi quân Nhật chết năm 1945.

Vịnh Manila và các pháo đài

Vịnh Manila là một trong những cảng tự nhiên vĩ đại của thế giới, và Corregidor canh giữ cửa vịnh. Vịnh rộng khoảng 60 km, và cửa vịnh, giữa Corregidor và bán đảo Bataan, chỉ rộng khoảng 3 km — một eo biển hẹp mà pháo của Corregidor có thể bao quát hoàn toàn. Các pháo đài của vịnh — Corregidor, Caballo, Carabao và Pháo đài Drum — được xây để đóng eo biển đó với bất kỳ hạm đội địch nào, và chúng đã làm vậy: không tàu Nhật nào vào vịnh Manila qua eo biển trong khi các pháo đài còn đứng vững. Nhưng các pháo đài không thể ngăn kẻ thù tới bằng đường bộ, và quân Nhật, đổ bộ lên Luzon tháng 12 năm 1941, chiếm Manila và Bataan từ đất liền, rồi chuyển pháo sang các pháo đài từ cách vài km. Địa hình vịnh Manila là địa hình của một cái bẫy: các pháo đài mạnh trước biển, và yếu trước đất liền, và quân Nhật tấn công chúng từ đất liền.

Pháo đài Drum: Chiến hạm bê tông

Pháo đài Drum, giữa vịnh Manila, là pháo đài kỳ lạ nhất, và là pháo đài thể hiện rõ nhất tham vọng của hệ thống pháo đài Mỹ. Pháo đài Drum là một đảo bê tông, có hình chiến hạm, dài 110 m và rộng 30 m, xây trên rạn san hô trong vịnh, và trang bị hai khẩu pháo 14 inch trong tháp pháo, như một chiến hạm thực sự. Pháo đài do một quân đồn trú nhỏ giữ, và nó cầm cự sau khi Corregidor thất thủ: pháo của nó bắn vào quân Nhật cho tới khi hết đạn, và nó không đầu hàng cho tới ngày 7 tháng 5 năm 1942, một ngày sau Corregidor. Năm 1945, người Mỹ tái chiếm Pháo đài Drum trong một trong những chiến dịch kỳ lạ nhất của chiến tranh: họ đổ bộ lên mái của nó, đổ xăng và dầu diesel vào các ống thông gió, và châm lửa, thiêu sống quân đồn trú Nhật bên trong. Pháo đài Drum vẫn còn đó, giữa vịnh, một đống đổ nát và đài tưởng niệm, và là pháo đài kỳ lạ nhất Thái Bình Dương.

7. Bước ngoặt

Sự thất thủ của Bataan

Bước ngoặt của trận đánh giành Corregidor là sự thất thủ của Bataan ngày 9 tháng 4 năm 1942. Cho tới khi Bataan thất thủ, Corregidor bị ném bom từ trên không, nhưng chưa bị pháo kích từ đất liền: pháo Nhật tại Bataan đang bận đối phó lực lượng Mỹ và Philippines trên bán đảo, và đảo, dù bị tấn công, vẫn có thể hoạt động. Khi Bataan đầu hàng — sau ba tháng chiến đấu, với binh lính đói khát và bệnh tật — quân Nhật được tự do chuyển toàn bộ pháo sang Corregidor, và họ đã làm vậy. Hơn 100 khẩu pháo, chuyển tới bờ Bataan, bắt đầu cuộc pháo kích kéo dài một tháng và phá hủy pháo đài. Sự thất thủ của Bataan là bước ngoặt vì nó loại bỏ trở ngại cuối cùng đối với việc phá hủy Corregidor: đảo giờ đơn độc, dưới hỏa lực từ cách vài km, không còn hy vọng giải cứu và không có cách nào đáp trả những khẩu pháo đang phá hủy nó.

Cuộc hành quân tử thần và bóng của nó

Sự thất thủ của Bataan phủ bóng lên Corregidor mà quân đồn trú không thể thoát khỏi. Những người đã đầu hàng tại Bataan — khoảng 75.000 lính Mỹ và Philippines — bị hành quân tới trại tù binh trong Cuộc hành quân tử thần Bataan, và hàng nghìn người trong số họ chết trên đường, vì đói, khát, bệnh tật và giết chóc. Những người trên Corregidor biết chuyện gì đang xảy ra: họ có thể nhìn thấy khói từ Bataan, và nghe câu chuyện từ những người đã trốn tới đảo. Cuộc hành quân tử thần là lời cảnh báo về ý nghĩa của đầu hàng, và nó khiến quân đồn trú Corregidor quyết tâm cầm cự càng lâu càng tốt. Nhưng nó cũng khiến sự thất thủ của Bataan trở thành bước ngoặt theo nghĩa đen tối hơn: nó cho những người trên Corregidor thấy quân Nhật sẽ không đối xử tốt với tù binh, và sự đầu hàng, khi nó đến, sẽ là khởi đầu của nỗi đau khổ kéo dài nhiều năm. Quân đồn trú cầm cự, biết điều gì đang chờ đợi họ, và hiểu biết đó khiến sự đứng vững của họ càng đáng chú ý hơn.

Trận đánh cuối cùng tại đồi Malinta

Bước ngoặt thứ hai là trận đánh cuối cùng tại đồi Malinta, đêm 5–6 tháng 5 năm 1942, khi quân Nhật tới vùng đất cao phía trên hầm. Thủy quân lục chiến Trung đoàn 4, vốn giữ các bãi biển, rút lui về đồi, và chiến đấu ở đó, trong bóng tối, chống lại xe tăng và bộ binh Nhật, để mua thời gian cho những người trong hầm. Giao tranh trên đồi Malinta là trận đánh cuối cùng của phòng thủ Corregidor, và nó được chiến đấu bởi những người biết họ không thể thắng: quân Nhật có xe tăng, và thủy quân lục chiến có súng trường; quân Nhật có viện binh đang đổ bộ, và thủy quân lục chiến không còn gì. Nhưng thủy quân lục chiến giữ đồi đủ lâu để Wainwright đưa ra quyết định, và sự đứng vững của họ đã cho sự đầu hàng một ý nghĩa mà nó không có được nếu khác đi: Corregidor không thất thủ vì binh lính của nó bỏ cuộc, mà vì chỉ huy của họ chọn cứu thương binh. Trận đánh cuối cùng tại đồi Malinta là hồi kết của trận đánh, và là vinh dự của trận đánh.

Những giờ cuối cùng của thủy quân lục chiến

Những giờ cuối cùng của thủy quân lục chiến trên đồi Malinta được nhớ đến trong Thủy quân lục chiến như một trong những trận đánh vĩ đại của họ, và ký ức đó là xứng đáng. Thủy quân lục chiến — nhiều người là thanh niên, nhiều người là cựu binh Trung Quốc — chiến đấu bằng súng trường, súng máy và lựu đạn, chống lại xe tăng họ không thể chặn và bộ binh đông hơn họ, và họ giữ vững vị trí cho tới khi được lệnh đầu hàng. Một số người ban đầu từ chối đầu hàng, và phải được lệnh hai lần; những người khác phá hủy vũ khí trước khi hạ chúng xuống. Thủy quân lục chiến Corregidor bị bắt làm tù binh cùng phần còn lại của quân đồn trú, và nhiều người trong số họ chết trong trại tù binh, nhưng sự đứng vững của họ trên đồi Malinta đã trở thành một phần huyền thoại Thủy quân lục chiến. Quân đoàn nhớ Corregidor không phải như một thất bại mà như trận đánh trong đó binh lính của họ đã làm tròn bổn phận tới cùng, và ký ức đó là niềm tự hào.

8. Thương vong & tổn thất

Tổn thất năm 1942

Tổn thất của trận đánh Corregidor năm 1942 được tính bằng tù binh, không phải bằng người chết trên chiến trường, vì trận đánh kết thúc bằng đầu hàng. Khoảng 11.000–13.000 lính Mỹ và Philippines đầu hàng tại Corregidor ngày 6 tháng 5 năm 1942, và cùng với sự đầu hàng của các pháo đài khác trong vịnh Manila và lực lượng tại Mindanao và Visayas, tổng số tù binh Mỹ và Philippines tại Philippines lên tới khoảng 100.000 người. Tù binh bị đưa tới các trại tại Bilibid và Cabanatuan, và lên tàu tù, và nhiều người trong số họ đã chết: trong số những người đầu hàng tại Philippines năm 1942, hàng nghìn người chết trong trại giam, vì đói, bệnh tật và ngược đãi, và những người sống sót không được giải phóng cho tới năm 1945. Tổn thất của Nhật trong cuộc tấn công cuối cùng vào Corregidor ước tính khoảng 900–1.300 người chết và bị thương, con số nhỏ so với tù binh bị bắt, nhưng là cái giá nặng nề cho một đêm chiến đấu.

Tù binh và các trại

Số phận của tù binh Corregidor là một trong những chương đen tối nhất của chiến tranh Thái Bình Dương, và nó phải được kể một cách trung thực. Những người đầu hàng ngày 6 tháng 5 năm 1942 bị hành quân tới trại tù binh, và họ bị đối xử với sự tàn nhẫn khiến ngay cả các sĩ quan Nhật chứng kiến cũng sốc: họ bị đánh đập, bỏ đói, từ chối chăm sóc y tế, và bị bắt làm việc tới chết trên bến tàu, trong mỏ và trên đường sắt. Các y tá của Corregidor — “Thiên thần Bataan” — bị giam tại Santo Tomas ở Manila, nơi họ chăm sóc người bệnh và người hấp hối trong ba năm. Tù binh không được giải phóng cho tới năm 1945, khi người Mỹ trở lại Philippines, và đến lúc đó, hàng nghìn người trong số họ đã chết. Nỗi đau khổ của tù binh là lý do sự đầu hàng của Corregidor được nhớ đến với sự cay đắng như vậy, và là lý do quyết định của Wainwright — đầu hàng để cứu thương binh — vẫn còn được tranh luận cho tới ngày nay.

Tổn thất tái chiếm năm 1945

Tổn thất của cuộc tái chiếm Corregidor năm 1945 rất nặng nề ở cả hai bên, và nặng nề nhất đối với quân Nhật. Tổn thất của Mỹ ước tính khoảng 200 người chết và khoảng 700 người bị thương, phần lớn là lính dù của Trung đoàn 503 và bộ binh của Trung đoàn bộ binh 34, chết trong giao tranh giành các hầm và đống đổ nát. Tổn thất của Nhật lớn hơn nhiều: trong quân đồn trú khoảng 6.000–6.500 người, khoảng 6.000 người chết, và chỉ một số ít — chưa đầy 50 người, theo hầu hết ghi chép — sống sót để đầu hàng. Quân Nhật chết như cách họ chiến đấu: trong các hầm, trận địa pháo, và trong các cuộc xung phong tự sát và vụ nổ đánh dấu những ngày cuối của trận đánh. Việc tái chiếm Corregidor là một chiến thắng, nhưng là chiến thắng mua bằng máu, và đảo, khi người Mỹ tái chiếm, là một đống đổ nát — như nó từng là năm 1942, và như nó sẽ còn mãi.

Cái giá của việc dọn sạch các hầm

Cái giá của việc tái chiếm được trả trong các hầm, và những người trả nó là lính dù và bộ binh phải dọn sạch chúng. Quân Nhật đã dành ba năm biến các hầm của Corregidor thành pháo đài, và người Mỹ phải chiếm chúng từng cái một, bằng súng phun lửa, thuốc nổ phá hủy và lựu đạn, trong giao tranh cận chiến, tối tăm và đáng sợ. Vụ nổ lớn ngày 21 tháng 2, khi quân Nhật cho nổ một hầm đầy đạn dược, đã giết và làm bị thương hàng chục người Mỹ trong một khoảnh khắc, và đó là tổn thất đơn lẻ tồi tệ nhất của cuộc tái chiếm. Giao tranh trong hầm là giao tranh khó khăn nhất của trận đánh, và là giao tranh khiến nhiều người thiệt mạng nhất — ở cả hai bên. Những người Mỹ đã dọn sạch các hầm của Corregidor năm 1945 làm một công việc mà ít người lính nào từng phải làm, và họ làm vậy với cái giá mà hòn đảo vẫn còn nhớ.

	Đồng minh	Nhật Bản
Đầu hàng 1942	Khoảng 11.000–13.000 người tại Corregidor; khoảng 100.000 người tại Philippines
Tổn thất đợt tấn công 1942	Hàng trăm người chết và bị thương trong đêm cuối cùng
Chết 1945	Khoảng 200 người
Bị thương 1945	Khoảng 700 người
Nhật chết 1945	Khoảng 6.000 người, gần như toàn bộ quân đồn trú
Nhật sống sót 1945	Chưa đầy 50 người đầu hàng

9. Hậu quả

Đầu hàng và tù binh

Sự đầu hàng của Corregidor ngày 6 tháng 5 năm 1942 chấm dứt phòng thủ Philippines của Mỹ, và bắt đầu ba năm rưỡi Nhật chiếm đóng. Tù binh — khoảng 11.000–13.000 người từ Corregidor, và khoảng 100.000 người trên toàn Philippines — bị đưa tới các trại nơi hàng nghìn người trong số họ chết, và Philippines, vốn là lãnh thổ Mỹ hơn bốn mươi năm, bị Nhật cai trị tới năm 1945. Sự đầu hàng là thất bại, và được cảm nhận như thất bại tại Hoa Kỳ: báo chí gọi nó là bi kịch, và gia đình tù binh chờ đợi tin tức không đến. Nhưng sự đầu hàng cũng là khởi đầu: những người đã giữ Corregidor trở thành biểu tượng của kháng cự Mỹ tại Thái Bình Dương, và nỗi đau khổ của họ trở thành lý do Hoa Kỳ quyết tâm trở lại. Lời hứa của MacArthur — “Tôi sẽ trở lại” — được đưa ra cho những người lính Corregidor, và nó được thực hiện, tháng 10 năm 1944, khi người Mỹ đổ bộ tại Leyte, và tháng 2 năm 1945, khi họ tái chiếm Tảng đá.

Huân chương Danh dự của Wainwright

Jonathan Wainwright, vị tướng đã đầu hàng Corregidor, là tù binh của Nhật hơn ba năm, và ông được giải phóng tháng 8 năm 1945, khi chiến tranh kết thúc. Ông trở về Hoa Kỳ như một người tan vỡ — gầy gò, ốm yếu và bị ám ảnh bởi sự đầu hàng — và ông tưởng mình sẽ bị đưa ra tòa án quân sự vì nó. Thay vào đó, ông được trao Huân chương Danh dự, phần thưởng cao nhất của Mỹ cho lòng dũng cảm, vì phòng thủ Bataan và Corregidor, và ông được thăng lên tướng bốn sao. Huân chương Danh dự gây tranh cãi — một số người nói rằng tướng đã đầu hàng không nên nhận nó — nhưng đó là phán quyết của Hoa Kỳ rằng Wainwright đã làm tròn bổn phận: ông đã cầm cự càng lâu càng tốt, và ông đầu hàng để cứu thương binh, và đó là vinh dự, không phải ô nhục. Wainwright qua đời năm 1953, và ông được chôn cất tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington, bên cạnh những người lính ông chỉ huy.

10. Di sản & tưởng niệm

Tảng đá như một biểu tượng

Corregidor được nhớ đến tại Hoa Kỳ như biểu tượng của kháng cự, và tại Philippines như biểu tượng của hy sinh chung. Hòn đảo ngày nay là một đài tưởng niệm: Đài tưởng niệm Chiến tranh Thái Bình Dương, trên Topside, vinh danh binh lính Mỹ và Philippines đã chiến đấu tại Thái Bình Dương, và hầm Malinta, các trận địa pháo và đống đổ nát được bảo tồn như khi chiến tranh để lại. Đảo được hàng nghìn người thăm mỗi năm — người Mỹ, người Philippines và người Nhật — và họ tới để tưởng nhớ những người đã chiến đấu ở đó, năm 1942 và năm 1945. Lá cờ mà MacArthur kéo lên trên Topside ngày 2 tháng 3 năm 1945 là lá cờ đã bay trên Corregidor năm 1942, và nó được kéo lên lần nữa, trên cùng cột cờ, như dấu hiệu Tảng đá đã được tái chiếm và lời hứa đã được giữ. Corregidor là hòn đảo nhỏ, nhưng câu chuyện của nó là một trong những câu chuyện vĩ đại của chiến tranh Thái Bình Dương, và là câu chuyện vẫn còn được kể.

Hòn đảo ngày nay

Corregidor ngày nay là nơi yên tĩnh, và của ký ức. Đảo là công viên quốc gia, và đường sá, trận địa pháo và hầm của nó mở cửa cho du khách, những người tới bằng phà từ Manila. Đống đổ nát của doanh trại trên Topside vẫn còn đó, cỏ mọc um tùm, và các cối lớn của Trận địa Way vẫn chĩa lên trời. Hầm Malinta được chiếu sáng, và đài phát thanh “Tiếng nói Tự do” được phát cho du khách, và Đài tưởng niệm Chiến tranh Thái Bình Dương, với mái vòm mở ra bầu trời, là nơi tĩnh lặng. Đảo cũng là nơi hòa giải: du khách Nhật tới tưởng nhớ người chết của họ, và du khách Mỹ và Philippines tới tưởng nhớ người của họ, và đảo, vốn bị tranh giành hai lần, giờ là nơi kẻ thù năm 1942 và 1945 gặp nhau trong hòa bình. Tảng đá, vốn là pháo đài, giờ là đài tưởng niệm, và câu chuyện của nó là câu chuyện của chiến tranh tại Thái Bình Dương.

11. Câu hỏi thường gặp

Corregidor là gì?

Một hòn đảo nhỏ ở cửa vịnh Manila, Philippines, có hình con nòng nọc và được gọi là “Tảng đá”. Năm 1941–42, nó là pháo đài Mỹ mạnh nhất Thái Bình Dương, canh giữ lối vào Manila.

Corregidor thất thủ năm 1942 khi nào?

Ngày 6 tháng 5 năm 1942, khi Trung tướng Jonathan Wainwright đầu hàng đảo cho quân Nhật, sau một tháng pháo kích và một đêm giao tranh cận chiến. Sự đầu hàng chấm dứt phòng thủ Philippines của Mỹ.

Vì sao Wainwright đầu hàng Corregidor?

Để cứu thương binh trong bệnh viện hầm Malinta. Quân Nhật đã tới cửa hầm, và pháo của họ có thể bắn vào trong. Wainwright chọn đầu hàng thay vì để một nghìn thương binh bị thảm sát.

“Thiên thần Bataan” là ai?

88 y tá Quân đội Mỹ phục vụ tại Bataan và Corregidor, chăm sóc thương binh trong bệnh viện hầm Malinta. Họ bị bắt làm tù binh năm 1942 và bị giam tại Santo Tomas ở Manila tới năm 1945.

Corregidor được tái chiếm năm 1945 như thế nào?

Ngày 16 tháng 2 năm 1945, lính dù của Trung đoàn chiến đấu dù 503 nhảy xuống Topside, trong khi bộ binh của Trung đoàn bộ binh 34 đổ bộ từ biển tại Bottomside. Sau mười ngày giao tranh, đảo được tuyên bố an toàn ngày 26 tháng 2.

Corregidor ngày nay là gì?

Một đài tưởng niệm và công viên quốc gia, được hàng nghìn người thăm mỗi năm. Hầm Malinta, các trận địa pháo và Đài tưởng niệm Chiến tranh Thái Bình Dương được bảo tồn, và đảo là nơi tưởng nhớ cho người Mỹ, người Philippines và người Nhật.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Battle of Corregidor” and “Battle of Corregidor (1945)” — ngày tháng, lực lượng, số liệu thương vong, các chỉ huy và diễn biến cả hai trận đánh.

2. John Toland, But Not in Shame: The Six Months After Pearl Harbor (Random House, 1961) — phòng thủ Bataan và Corregidor, Wainwright và MacArthur.

3. Encyclopædia Britannica, “Corregidor” — hòn đảo, pháo đài và lịch sử của nó.

4. William E. Dyess, The Dyess Story (G. P. Putnam’s Sons, 1944) — tường thuật trực tiếp về Bataan, Corregidor và các trại tù binh.

5. Louis Morton, The Fall of the Philippines (U.S. Army Center of Military History, 1953) — lịch sử chính thức của Mỹ về chiến dịch, gồm sự đầu hàng và tổn thất.

6. James H. Hallas, The Devil’s Anvil: The Assault on Peleliu (Praeger, 1994) — về cuộc tái chiếm 1945, Trung đoàn chiến đấu dù 503 và giao tranh trong hầm; và Gerard M. Devlin, Paratrooper! (St. Martin’s, 1979).

Đọc thêm

• Hampton Sides, Ghost Soldiers (Doubleday, 2001) — các tù binh tại Cabanatuan và cuộc tập kích giải cứu họ.

• Duane Schultz, Hero of Bataan: The Story of General Jonathan M. Wainwright (St. Martin’s, 1981).