Xe tăng Saint-Chamond

Saint-Chamond là một trong những xe tăng đầu tiên từng được chế tạo, một xe tăng xung kích của Pháp trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, được thiết kế để đột phá chiến hào Đức và hỗ trợ bộ binh bằng khẩu pháo 75 mm mạnh mẽ. Được đặt tên theo thị trấn Saint-Chamond, nơi nó được chế tạo bởi Compagnie des Forges et Acieries de la Marine et d’Homecourt, Saint-Chamond vào biên chế năm 1917 và chiến đấu trong các cuộc tấn công lớn của Pháp năm đó cũng như trong các cuộc tấn công cuối cùng của Đồng minh năm 1918. Khoảng 400 xe tăng Saint-Chamond được chế tạo từ năm 1917 tới năm 1918, và loại xe này phục vụ trong Lục quân Pháp tới cuối chiến tranh, khi nó bị rút khỏi biên chế. Saint-Chamond ngày nay được nhớ tới như biểu tượng cho sự ứng biến thời chiến của Pháp và cho những ngày đầu thử nghiệm của chiến tranh xe tăng, khi các nhà thiết kế vẫn đang học xe tăng nên như thế nào.

Saint-Chamond là một trong hai xe tăng Pháp được phát triển năm 1916, cùng với Schneider CA1, và nó mạnh hơn trong hai loại, với pháo 75 mm lắp ở phía trước thân xe và mũi dài nhô ra được thiết kế để vượt chiến hào. Nhưng Saint-Chamond cũng là một thiết kế có khiếm khuyết: thân xe dài và xích ngắn khiến nó dễ sa lầy trên mặt đất mềm và dễ chúi mũi vào chiến hào, còn hộp số xăng-điện của nó không đáng tin cậy và khó bảo trì. Kíp xe Saint-Chamond thấy nó chật chội và khó chịu, và hiệu năng chiến đấu của nó không đồng đều. Tại Laffaux tháng 5 năm 1917, Saint-Chamond chịu tổn thất nặng nề, nhưng trong các trận đánh sau đó, đáng chú ý là tại Soissons tháng 7 năm 1918, chúng thể hiện tốt, hỗ trợ bộ binh trong cuộc phản công của Đồng minh vốn xoay chuyển cục diện chiến tranh.

Saint-Chamond được nhớ tới như một xe tăng tiên phong, một trong những xe tăng đầu tiên được chế tạo với số lượng đáng kể, và như một phương tiện cho thấy cả triển vọng lẫn giới hạn của thiết kế xe tăng thời kỳ đầu. Thân xe dài và pháo 75 mm của nó mang tính đổi mới, nhưng khả năng cơ động và độ tin cậy của nó kém, và nó sớm bị thay thế bởi Renault FT nhẹ hơn và đáng tin cậy hơn, vốn trở thành xe tăng tiêu chuẩn của Pháp trong chiến tranh. Chiếc Saint-Chamond cuối cùng còn tồn tại, tại Bảo tàng Thiết giáp Saumur, là một trong những hiện vật quan trọng nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và là lời nhắc nhở về đóng góp của Lục quân Pháp cho sự phát triển của xe tăng.

Thông tin chính

Trường	Giá trị
Loại	Xe tăng xung kích
Xuất xứ	Pháp
Thiết kế	1916 (Compagnie des Forges et Acieries de la Marine et d’Homecourt)
Phục vụ	1917–1918 (Lục quân Pháp)
Số lượng sản xuất	Khoảng 400
Nhà sản xuất	Compagnie des Forges et Acieries de la Marine et d’Homecourt, Saint-Chamond
Kíp xe	8–9 (trưởng xe, pháo thủ, nạp đạn, lái xe, thợ máy)
Trọng lượng	Khoảng 22–23 tấn
Chiều dài	Khoảng 8,63 m (28 ft 4 in)
Chiều rộng	Khoảng 2,67 m (8 ft 9 in)
Chiều cao	Khoảng 2,34 m (7 ft 8 in)
Giáp	Tới 17 mm (mặt trước thân xe); 11 mm ở hông
Vũ khí chính	Pháo 75 mm Saint-Chamond (106 viên đạn)
Vũ khí phụ	Súng máy 8 mm Hotchkiss (2–4 khẩu)
Động cơ	Động cơ xăng 4 xi-lanh Panhard, khoảng 90 mã lực, với hộp số điện
Tốc độ	Khoảng 8 km/h (5 mph) tối đa trên đường
Tầm hoạt động	Khoảng 60 km (37 dặm) trên đường
Biến thể đáng chú ý	Saint-Chamond (mẫu 1917), Saint-Chamond (mẫu 1918 với xích rộng hơn)

Nguồn gốc & phát triển

Chương trình xe tăng của Pháp

Nguồn gốc của Saint-Chamond nằm ở chương trình xe tăng của Lục quân Pháp năm 1915 và 1916, khi người Pháp, giống như người Anh, đang tìm kiếm một phương tiện có thể vượt chiến hào và đột phá tuyến phòng thủ Đức trên Mặt trận phía Tây. Xe tăng đầu tiên của Lục quân Pháp là Schneider CA1, do công ty Schneider thiết kế, và Saint-Chamond được phát triển song song bởi Compagnie des Forges et Acieries de la Marine et d’Homecourt, một công ty thép có trụ sở tại Saint-Chamond. Cả hai xe tăng đều dựa trên máy kéo Holt, một máy nông nghiệp của Mỹ, và cả hai đều được thiết kế để mang pháo 75 mm và hỗ trợ bộ binh trong các cuộc xung phong. Saint-Chamond lớn hơn và mạnh hơn trong hai loại, và nó được dự kiến là xe tăng xung kích chính của Pháp.

Đại tá Estienne và xe tăng xung kích

Saint-Chamond được phát triển dưới sự chỉ đạo của Đại tá Jean-Baptiste Estienne, sĩ quan Pháp được coi là cha đẻ của binh chủng xe tăng Pháp. Estienne đã đề xuất sử dụng xe tăng năm 1915, và ông là động lực đằng sau chương trình xe tăng Pháp. Thiết kế của Saint-Chamond chịu ảnh hưởng từ ý tưởng của Estienne: nó phải là một phương tiện dài, vũ trang mạnh, có thể vượt chiến hào và phá hủy các cứ điểm Đức bằng pháo 75 mm. Đội thiết kế tại Saint-Chamond, do các kỹ sư của công ty dẫn đầu, chế tạo một xe tăng với thân xe dài, pháo 75 mm lắp ở phía trước, và hộp số xăng-điện, một hệ thống đổi mới nhưng không đáng tin cậy. Nguyên mẫu đầu tiên được giao năm 1916, và được thử nghiệm tại bãi thử của Lục quân Pháp, nơi pháo và giáp của nó được khen ngợi, mặc dù khả năng cơ động của nó bị chê.

Thiết kế chịu ảnh hưởng của máy kéo Holt

Thiết kế của Saint-Chamond chịu ảnh hưởng của máy kéo Holt, vốn cung cấp khung gầm và xích cho nó. Máy kéo Holt là một máy nông nghiệp thành công, nhưng nó không được thiết kế cho mục đích quân sự, và xích ngắn cùng phần nhô dài khiến Saint-Chamond dễ sa lầy và dễ chúi mũi vào chiến hào. Các nhà thiết kế Saint-Chamond cố gắng khắc phục những vấn đề này bằng cách kéo dài thân xe và lắp xích rộng hơn, nhưng khả năng cơ động của xe tăng vẫn kém. Hộp số xăng-điện của Saint-Chamond, dùng động cơ xăng để dẫn động máy phát điện cung cấp điện cho các mô-tơ điện trên xích, cũng là một vấn đề: nó không đáng tin cậy, khó bảo trì, và tiêu thụ rất nhiều nhiên liệu. Saint-Chamond vì vậy là một xe tăng được chế tạo trên nền tảng có khiếm khuyết, và các nhà thiết kế của nó không bao giờ khắc phục được những giới hạn của khung gầm Holt.

Thiết kế

Thân xe, xích và khả năng cơ động

Đặc điểm nổi bật nhất của Saint-Chamond là thân xe dài, khoảng 8,63 m, và xích ngắn, không kéo dài tới phía trước thân xe. Thân xe nhô qua xích ở phía trước hơn một mét, và điều này khiến xe tăng dễ chúi mũi vào chiến hào và dễ sa lầy trên mặt đất mềm. Tốc độ tối đa của Saint-Chamond chỉ khoảng 8 km/giờ trên đường, và tốc độ việt dã còn thấp hơn. Hệ thống treo của xe tăng đơn giản, và áp lực mặt đất của nó cao, khiến nó khó vận hành trong bùn của Mặt trận phía Tây. Khả năng cơ động của Saint-Chamond là điểm yếu lớn nhất của nó, và nó hạn chế tính hữu dụng của xe tăng trong chiến đấu. Mẫu 1918 được lắp xích rộng hơn và thân xe sửa đổi, giúp cải thiện khả năng cơ động đôi chút, nhưng xe tăng vẫn chậm và dễ sa lầy.

Pháo 75 mm và giáp trụ

Vũ khí chính của Saint-Chamond là pháo 75 mm, lắp ở phía trước thân xe, một trong những pháo xe tăng mạnh nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Khẩu pháo là pháo dã chiến tiêu chuẩn của Lục quân Pháp, được cải tiến cho xe tăng, và nó bắn đạn nổ mạnh có thể phá hủy cứ điểm Đức hoặc ổ súng máy. Xe tăng mang 106 viên đạn, và kíp pháo, gồm pháo thủ và hai nạp đạn, làm việc ở phía trước thân xe. Giáp của Saint-Chamond dày tới 17 mm ở mặt trước thân xe và 11 mm ở hông, đủ để chống đạn súng máy Đức và mảnh đạn pháo, nhưng không chống được pháo chống tăng Đức, vốn vẫn còn trong giai đoạn sơ khai. Saint-Chamond cũng mang hai tới bốn súng máy 8 mm Hotchkiss, lắp ở hông và phía sau thân xe, để phòng thủ chống bộ binh.

Kíp xe, tầm nhìn và công thái học

Saint-Chamond mang kíp xe tám hoặc chín người, lớn nhất trong các xe tăng của Chiến tranh Thế giới thứ nhất: trưởng xe, pháo thủ, hai nạp đạn, lái xe, hai thợ máy và xạ thủ súng máy. Kíp xe làm việc trong thân xe chật chội, ồn ào và thông gió kém, và hộp số xăng-điện tỏa ra rất nhiều nhiệt. Vị trí lái xe ở phía trước thân xe, bên cạnh pháo, và vị trí trưởng xe ở một tháp nhỏ trên nóc. Nội thất của Saint-Chamond được chia thành hai khoang, với động cơ và hộp số ở phía sau và khoang chiến đấu ở phía trước. Điều kiện làm việc của kíp xe kém, và độ tin cậy của xe tăng thấp, nhưng kíp xe Saint-Chamond tự hào về phương tiện của mình, và họ đánh giá cao pháo 75 mm cùng giáp trụ của nó.

Thông số kỹ thuật

Hỏa lực

Pháo chính của Saint-Chamond là pháo 75 mm, lắp ở phía trước thân xe — một trong những pháo xe tăng mạnh nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Đây là pháo dã chiến tiêu chuẩn của Lục quân Pháp được cải tiến cho xe tăng, bắn đạn nổ mạnh có thể phá hủy cứ điểm Đức hoặc ổ súng máy. Xe tăng mang 106 viên đạn, và kíp pháo gồm pháo thủ và hai nạp đạn làm việc ở phía trước thân xe. Vũ khí phụ gồm hai tới bốn súng máy 8 mm Hotchkiss lắp ở hông và phía sau thân xe để phòng thủ chống bộ binh. Tầm bắn của pháo lớn hơn bất kỳ pháo xe tăng nào khác trong chiến tranh, và kíp xe tám hoặc chín người cho phép duy trì tốc độ bắn cao.

Giáp và cơ động

Giáp dày tới 17 mm ở mặt trước thân xe và 11 mm ở hông, đủ chống đạn súng máy Đức và mảnh đạn pháo, nhưng không chống được pháo chống tăng. Thân xe dài khoảng 8,63 m, rộng khoảng 2,67 m, cao khoảng 2,34 m, trọng lượng khoảng 22–23 tấn. Tốc độ tối đa chỉ khoảng 8 km/giờ trên đường, tốc độ việt dã còn thấp hơn, tầm hoạt động khoảng 60 km. Thân xe dài nhô qua xích ở phía trước hơn một mét khiến xe dễ chúi mũi vào chiến hào và dễ sa lầy; áp lực mặt đất cao khiến nó khó vận hành trong bùn của Mặt trận phía Tây. Mẫu 1918 với xích rộng hơn và thân xe sửa đổi cải thiện khả năng cơ động đôi chút, nhưng xe tăng vẫn chậm và dễ sa lầy.

Động cơ

Động cơ xăng 4 xi-lanh Panhard, công suất khoảng 90 mã lực, dẫn động hộp số xăng-điện: động cơ xăng chạy máy phát điện cung cấp điện cho các mô-tơ điện trên xích. Hệ thống này đổi mới nhưng không đáng tin cậy, khó bảo trì, tiêu thụ rất nhiều nhiên liệu và tỏa ra nhiều nhiệt trong thân xe chật chội. Với trọng lượng 22–23 tấn, động cơ 90 mã lực chỉ cho tốc độ tối đa khoảng 8 km/giờ trên đường và tầm hoạt động khoảng 60 km. Hộp số xăng-điện là một trong những điểm yếu lớn nhất của thiết kế, góp phần khiến Saint-Chamond có độ tin cậy thấp trong chiến đấu.

Các biến thể

Mẫu 1917 và mẫu 1918

Saint-Chamond được chế tạo với hai mẫu sản xuất chính, mẫu 1917 và mẫu 1918, và sự khác biệt giữa chúng chủ yếu ở xích và thân xe. Mẫu 1917 có xích hẹp và mũi dài nhô ra, khiến nó dễ sa lầy. Mẫu 1918, đi vào sản xuất đầu năm 1918, có xích rộng hơn, thân xe sửa đổi với phần nhô ngắn hơn, và giá pháo thiết kế lại. Mẫu 1918 cũng có thông gió cải tiến và bố cục tốt hơn cho kíp xe. Mẫu 1918 là phiên bản đã chiến đấu trong các cuộc tấn công cuối cùng của Đồng minh năm 1918, và là phiên bản thường thấy nhất trong ảnh. Tổng sản lượng khoảng 400 xe được chia giữa hai mẫu, với mẫu 1917 chiếm đa số.

Kết thúc sản xuất

Việc sản xuất Saint-Chamond kết thúc năm 1918, khi Lục quân Pháp quyết định Renault FT, một xe tăng hạng nhẹ với tháp pháo xoay, là thiết kế tốt hơn và việc sản xuất Saint-Chamond nên dừng lại. Renault FT nhẹ hơn, đáng tin cậy hơn và dễ chế tạo hơn, và nó trở thành xe tăng tiêu chuẩn của Pháp trong chiến tranh. Khung gầm và động cơ của Saint-Chamond được dùng cho các mục đích khác, và pháo 75 mm được trả lại cho pháo binh. Saint-Chamond vì vậy là ngõ cụt trong thiết kế xe tăng, nhưng pháo và khái niệm của nó sống tiếp trong Renault FT và trong các xe tăng Pháp sau này. Vị trí của Saint-Chamond trong lịch sử xe tăng vì vậy là một bước đệm, một thiết kế chỉ đường tới những phương tiện thành công hơn mặc dù bản thân nó thất bại với tư cách xe tăng chiến đấu đa dụng.

Saint-Chamond làm xe tiếp tế

Sau chiến tranh, một số xe tăng Saint-Chamond được chuyển đổi thành xe tiếp tế, với pháo và tháp pháo tháo ra và thân xe dùng để chở đạn dược và vật tư. Thân xe dài và nội thất rộng của Saint-Chamond khiến nó phù hợp với vai trò này, và các xe chuyển đổi phục vụ trong Lục quân Pháp tới thập niên 1920. Việc chuyển đổi Saint-Chamond thành xe tiếp tế cho thấy Lục quân Pháp đã cố gắng tận dụng những xe tăng được chế tạo trong chiến tranh như thế nào, ngay cả sau khi chúng đã bị thay thế với tư cách phương tiện chiến đấu. Vai trò tiếp tế của Saint-Chamond là một kết thúc khiêm tốn cho một xe tăng được thiết kế làm vũ khí đột phá, nhưng đó là cách sử dụng thực tế cho một phương tiện vốn đã lỗi thời.

Tham chiến

Laffaux và những trận đánh đầu tiên

Trận ra mắt chiến đấu của Saint-Chamond diễn ra tại Laffaux tháng 5 năm 1917, trong cuộc Tấn công Nivelle, khi các xe Saint-Chamond của binh chủng xe tăng Pháp hỗ trợ các cuộc tấn công của bộ binh vào vị trí Đức trên Chemin des Dames. Cuộc tấn công là thất bại tốn kém, và nhiều xe Saint-Chamond bị mất, hoặc do pháo binh Đức hoặc do hỏng hóc cơ khí. Thân xe dài và xích ngắn của Saint-Chamond khiến nó dễ sa lầy trong bùn, và hộp số xăng-điện của nó không đáng tin cậy. Trận đánh đầu tiên của Saint-Chamond vì vậy là một thất vọng, và binh chủng xe tăng của Lục quân Pháp bị chỉ trích vì hiệu năng của mình. Nhưng kíp xe Saint-Chamond đã học được từ kinh nghiệm, và thiết kế của xe tăng được cải tiến ở mẫu 1918.

Soissons và các cuộc tấn công cuối cùng

Tháng 7 năm 1918, Saint-Chamond tham gia cuộc phản công của Đồng minh tại Soissons, khi quân Pháp và Mỹ, được xe tăng hỗ trợ, tấn công mũi nhọn của Đức trên sông Marne. Saint-Chamond thể hiện tốt tại Soissons, hỗ trợ bộ binh trong cuộc tiến quân và phá hủy các cứ điểm Đức bằng pháo 75 mm. Khả năng cơ động của xe tăng vẫn kém, nhưng mặt đất khô mùa hè khiến việc vận hành dễ dàng hơn, và kíp xe Saint-Chamond giàu kinh nghiệm hơn. Saint-Chamond cũng chiến đấu trong các cuộc tấn công cuối cùng của Đồng minh năm 1918, bao gồm các trận đánh ở tuyến Hindenburg và cuộc tiến quân tới biên giới Đức. Tới cuối chiến tranh, Saint-Chamond đã trở thành một xe tăng hỗ trợ đáng tin cậy, dù chậm, và việc phục vụ của nó trong các cuộc tấn công cuối cùng là một phần đáng kể trong đóng góp của Lục quân Pháp cho chiến thắng của Đồng minh.

Kết thúc phục vụ

Saint-Chamond bị rút khỏi biên chế cuối chiến tranh, năm 1918 và 1919, khi Lục quân Pháp quyết định Renault FT là xe tăng tốt hơn và việc sản xuất Saint-Chamond nên dừng lại. Kíp xe Saint-Chamond được chuyển sang Renault FT, và các xe tăng Saint-Chamond hoặc bị tháo dỡ hoặc được chuyển đổi thành xe tiếp tế. Thời gian phục vụ của Saint-Chamond chỉ kéo dài khoảng 18 tháng, nhưng nó là một phần đáng kể trong lịch sử binh chủng xe tăng Pháp, và nó cho thấy xe tăng xung kích hạng nặng có thể làm gì khi được sử dụng đúng cách. Việc rút Saint-Chamond vì vậy không phải là phủ nhận thiết kế của nó, mà là thừa nhận xe tăng đã bị thay thế bởi một phương tiện tốt hơn.

Saint-Chamond và binh chủng xe tăng Pháp

Saint-Chamond là một trong những xe tăng đầu tiên của binh chủng xe tăng Pháp, được thành lập năm 1916 dưới sự chỉ đạo của Đại tá Estienne. Binh chủng xe tăng, được gọi là Artillerie Speciale, là lực lượng thiết giáp đầu tiên trong Lục quân Pháp, và nó tiên phong trong việc sử dụng xe tăng hỗ trợ bộ binh. Việc phục vụ của Saint-Chamond trong binh chủng xe tăng, cùng với Schneider CA1 và Renault FT, là một phần đáng kể trong lịch sử của binh chủng, và nó giúp xác lập xe tăng như một vũ khí chiến tranh. Di sản của Saint-Chamond trong binh chủng xe tăng Pháp vì vậy là một phương tiện tiên phong, một trong những xe tăng đầu tiên được quân Pháp sử dụng trong chiến đấu.

Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Saint-Chamond là pháo 75 mm, khẩu pháo xe tăng mạnh nhất đang phục vụ năm 1917. Đạn nổ mạnh của pháo có thể phá hủy cứ điểm Đức hoặc ổ súng máy, và tầm bắn của nó lớn hơn bất kỳ pháo xe tăng nào khác trong chiến tranh. Giáp của Saint-Chamond, tuy mỏng theo tiêu chuẩn sau này, vẫn đủ để chống đạn súng máy Đức và mảnh đạn pháo, và thân xe dài mang lại bệ bắn ổn định. Kíp xe tám hoặc chín người đồng nghĩa nó có thể duy trì tốc độ bắn cao, và dung lượng đạn lớn 106 viên là lợi thế đáng kể. Trong vai trò xung kích, Saint-Chamond là một vũ khí đáng gờm, và hiệu năng của nó tại Soissons cho thấy nó có thể làm gì khi được sử dụng đúng cách.

So với xe tăng Mark IV của Anh, Saint-Chamond có pháo mạnh hơn và thân xe dài hơn, nhưng chậm hơn và kém tin cậy hơn. So với Schneider CA1, Saint-Chamond có pháo lớn hơn và thân xe dài hơn, nhưng nặng hơn và kém cơ động hơn. So với Renault FT, Saint-Chamond có pháo lớn hơn và giáp dày hơn, nhưng chậm hơn, kém tin cậy hơn và tốn kém hơn nhiều để chế tạo. Sự kết hợp giữa pháo rất lớn và thân xe dài của Saint-Chamond là độc nhất năm 1917, nhưng khả năng cơ động và độ tin cậy của nó kém, và nó sớm bị thay thế bởi những thiết kế thực tế hơn.

Điểm yếu

Những điểm yếu rất nghiêm trọng. Tốc độ tối đa của Saint-Chamond khoảng 8 km/giờ là chậm, và tốc độ việt dã còn thấp hơn. Mức tiêu thụ nhiên liệu của nó cao, và tầm hoạt động khoảng 60 km bị hạn chế. Hộp số xăng-điện không đáng tin cậy và khó bảo trì, và áp lực mặt đất của xe tăng cao, khiến nó dễ sa lầy. Thân xe dài và xích ngắn khiến nó dễ chúi mũi vào chiến hào, và chiều cao khiến nó trở thành mục tiêu dễ thấy. Saint-Chamond là một vũ khí chuyên dụng với những giới hạn nghiêm trọng, và các nhà thiết kế của nó chấp nhận những giới hạn đó vì họ tin pháo 75 mm xứng đáng với cái giá phải trả. Hiệu năng của Saint-Chamond phải được đánh giá theo vai trò dự kiến của nó: hỗ trợ bộ binh trong các cuộc xung phong vào tuyến phòng thủ đã chuẩn bị, nơi nó là một vũ khí hữu ích, dù có khiếm khuyết.

Bên sử dụng & di sản

Pháp: bên sử dụng duy nhất

Bên sử dụng duy nhất của Saint-Chamond là Lục quân Pháp, đơn vị dùng nó trong Artillerie Speciale, binh chủng xe tăng Pháp. Saint-Chamond được cấp cho các tiểu đoàn xe tăng của binh chủng, và phục vụ trong các trận đánh năm 1917 và 1918. Kíp xe Saint-Chamond được tuyển từ pháo binh và bộ binh của Lục quân Pháp, và binh chủng xe tăng được coi là đơn vị tinh nhuệ. Việc phục vụ của Saint-Chamond ngắn ngủi, nhưng những ghi chép của kíp xe về pháo và giáp của xe tăng đã trở thành một phần lịch sử Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Saint-Chamond không bao giờ được xuất khẩu, và không bao giờ được quốc gia nào khác sử dụng trong chiến đấu.

Binh chủng xe tăng Pháp, Artillerie Speciale, được thành lập năm 1916 và là lực lượng thiết giáp đầu tiên trong Lục quân Pháp. Binh chủng do Đại tá Estienne chỉ huy, và vận hành Schneider CA1, Saint-Chamond và Renault FT. Học thuyết của binh chủng là dùng xe tăng hỗ trợ bộ binh, và chiến thuật của nó được phát triển trong các trận đánh năm 1917 và 1918. Việc phục vụ của Saint-Chamond trong binh chủng là một phần đáng kể trong lịch sử của binh chủng, và nó giúp xác lập xe tăng như một vũ khí chiến tranh trong Lục quân Pháp. Binh chủng bị giải tán sau chiến tranh, nhưng di sản của nó sống tiếp trong lực lượng thiết giáp của Lục quân Pháp.

Di sản: xe tăng tiên phong

Di sản của Saint-Chamond là một xe tăng tiên phong. Nó là một trong những xe tăng đầu tiên từng được chế tạo, và nó cho thấy xe tăng có thể mang pháo mạnh và giáp dày. Nhưng nó cũng cho thấy xe tăng dựa trên khung gầm máy kéo là không thực tế, và khả năng cơ động cùng độ tin cậy của xe tăng quan trọng ngang với pháo và giáp của nó. Pháo và khái niệm của Saint-Chamond sống tiếp trong Renault FT và trong các xe tăng Pháp sau này, và vị trí của Saint-Chamond trong lịch sử xe tăng là một bước đệm, một thiết kế chỉ đường tới những phương tiện thành công hơn mặc dù bản thân nó thất bại với tư cách xe tăng chiến đấu đa dụng.

Saint-Chamond là một trong những xe tăng nổi tiếng nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và hình ảnh của nó gắn liền với binh chủng xe tăng Pháp và các trận đánh năm 1917 và 1918. Các sử gia đánh giá Saint-Chamond là một thiết kế có khiếm khuyết nhưng hấp dẫn, một xe tăng được chế tạo cho mục đích cụ thể và thực hiện mục đích đó tốt, nhưng không phù hợp với chiến đấu tổng thể của chiến tranh. Danh tiếng của Saint-Chamond được nâng cao nhờ sự tồn tại của chiếc xe cuối cùng tại Saumur, một trong những hiện vật quan trọng nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Saint-Chamond được nhớ tới như biểu tượng cho sự ứng biến thời chiến của Pháp và cho những ngày đầu thử nghiệm của chiến tranh xe tăng.

Chiếc Saint-Chamond cuối cùng còn tồn tại, tại Bảo tàng Thiết giáp Saumur, là một trong những xe tăng quan trọng nhất trên thế giới. Nó là mẫu 1918, với xích rộng hơn và thân xe sửa đổi, và được trưng bày cùng các xe tăng Pháp khác của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chiếc Saint-Chamond tại Saumur là lời nhắc nhở về đóng góp của Lục quân Pháp cho sự phát triển của xe tăng, và là hiện vật được yêu thích đối với khách thăm bảo tàng. Sự tồn tại của xe tăng đảm bảo các thế hệ tương lai có thể thấy phương tiện đã hỗ trợ bộ binh Pháp trong các trận đánh năm 1917 và 1918, và đánh giá được quy mô cùng tham vọng của chương trình xe tăng Pháp.

Chiếc xe duy nhất còn tồn tại

Chỉ một chiếc Saint-Chamond còn tồn tại ngày nay, tại Bảo tàng Thiết giáp Saumur ở Pháp. Chiếc xe tại Saumur là mẫu 1918, và là một trong những hiện vật quan trọng nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nó được trưng bày trong phòng trưng bày Chiến tranh Thế giới thứ nhất của bảo tàng, cùng với một Schneider CA1 và một Renault FT, và là lời nhắc nhở về lịch sử binh chủng xe tăng Pháp. Chiếc Saint-Chamond tại Saumur được bảo tàng duy trì, và thỉnh thoảng được trưng bày tại các sự kiện tưởng niệm. Sự tồn tại của xe tăng là minh chứng cho sự chăm sóc mà Lục quân Pháp và bảo tàng đã dành cho nó, và đảm bảo Saint-Chamond sẽ được ghi nhớ. Không còn chiếc Saint-Chamond nào khác tồn tại, và chiếc xe tại Saumur là duy nhất.

Câu hỏi thường gặp

Saint-Chamond có phải là xe tăng tốt không?

Saint-Chamond là xe tăng tốt cho vai trò dự kiến của nó, phá hủy công sự bằng pháo 75 mm, nhưng là xe tăng chiến đấu đa dụng kém. Khả năng cơ động của nó kém, hộp số của nó không đáng tin cậy, và nó dễ sa lầy. Nhưng pháo của nó là pháo xe tăng mạnh nhất năm 1917, và việc phục vụ của nó tại Soissons cho thấy nó có thể làm gì khi được sử dụng đúng cách.

Có bao nhiêu xe tăng Saint-Chamond được chế tạo?

Khoảng 400 xe tăng Saint-Chamond được chế tạo từ năm 1917 tới năm 1918, tất cả bởi Compagnie des Forges et Acieries de la Marine et d’Homecourt tại Saint-Chamond. Đây là sản lượng đáng kể đối với một xe tăng Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và phản ánh tầm quan trọng mà Lục quân Pháp gắn với vai trò xe tăng xung kích.

Vì sao Saint-Chamond dài như vậy?

Saint-Chamond dài 8,63 m vì thân xe của nó được thiết kế để vượt chiến hào, và phần nhô dài ở phía trước nhằm giúp nó bắc qua hào rộng. Thân xe dài cũng mang lại bệ bắn ổn định cho pháo 75 mm. Nhưng thân xe dài và xích ngắn khiến xe tăng dễ chúi mũi vào chiến hào và dễ sa lầy.

Saint-Chamond có chiến đấu trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất không?

Có. Saint-Chamond chiến đấu trong các cuộc tấn công của Pháp năm 1917 và 1918, bao gồm các trận Laffaux tháng 5 năm 1917 và Soissons tháng 7 năm 1918. Nó phục vụ trong binh chủng xe tăng Pháp, Artillerie Speciale, và bị rút khỏi biên chế cuối chiến tranh.

Có bao nhiêu xe tăng Saint-Chamond còn tồn tại ngày nay?

Chỉ một chiếc Saint-Chamond còn tồn tại ngày nay, tại Bảo tàng Thiết giáp Saumur ở Pháp. Nó là mẫu 1918, với xích rộng hơn và thân xe sửa đổi, và là một trong những hiện vật quan trọng nhất của Chiến tranh Thế giới thứ nhất.

Xe tăng nào thay thế Saint-Chamond?

Saint-Chamond được thay thế bởi Renault FT, một xe tăng hạng nhẹ với tháp pháo xoay, nhẹ hơn, đáng tin cậy hơn và dễ chế tạo hơn. Renault FT trở thành xe tăng tiêu chuẩn của Pháp trong chiến tranh, và được chế tạo với số lượng lớn hơn nhiều so với Saint-Chamond.

Sources

• Alain Gougaud, L’Aube de la Gloire: Les Autos-Mitrailleuses et les Chars Francais pendant la Grande Guerre (Musee des Blindes).
• Steven J. Zaloga, French Tanks of World War I (Osprey Publishing, New Vanguard series).
• The Musee des Blindes, Saumur, Saint-Chamond collection records.
• David Fletcher, British Battle Tanks: World War I to 1939 (Osprey Publishing).
• Chamberlain, Peter, and Ellis, Chris, British and American Tanks of World War II (Arms and Armour Press).
• Tim Gale, The French Army’s Tanks and Tank Corps in the Great War (academic articles).