Xe tăng Valentine

8.275 chiếc — đó là số lượng xe tăng Valentine được chế tạo, nhiều hơn bất kỳ xe tăng Anh nào khác trong Thế chiến II. Xe tăng Valentine, do Vickers-Armstrongs và các nhà sản xuất khác chế tạo trong giai đoạn 1940–1944, là xe tăng bộ binh, thiết kế để yểm trợ các cuộc tấn công của bộ binh bằng lớp giáp dày và tốc độ tiến chậm mà chắc chắn. Nó phục vụ ở Bắc Phi, ở Liên Xô và ở Viễn Đông. Dù chậm chạp và pháo 2-pounder của nó nhanh chóng trở nên lạc hậu, Valentine vẫn đáng tin cậy, được bảo vệ tốt so với kích thước của mình và dễ bảo dưỡng, nên nó có danh tiếng là một “con ngựa thồ” đáng tin cậy. Khoảng 2.690 chiếc Valentine được gửi sang Liên Xô theo chương trình Lend-Lease, nơi chúng được sử dụng ở Mặt trận phía Đông, và xe tăng này còn là cơ sở cho nhiều loại xe chuyên dụng, trong đó có pháo tự hành và xe bắc cầu. Thời gian sản xuất dài và việc phục vụ trên ba châu lục khiến Valentine trở thành một trong những xe tăng Anh quan trọng nhất của chiến tranh.

1. Thông tin chính

Loại	Xe tăng bộ binh
Xuất xứ	Vương quốc Anh (cũng được chế tạo ở Canada)
Phục vụ	1940–1945
Số lượng chế tạo	Khoảng 8.275 chiếc
Kíp xe	3 người (Valentine I–VII); 4 người (Valentine VIII–XI)
Trọng lượng	Khoảng 16–17 tấn
Giáp	8–65 mm
Vũ khí chính	Pháo 2-pounder (40 mm), sau đó là pháo 6-pounder (57 mm) hoặc pháo 75 mm
Động cơ	AEC A190 xăng (135 mã lực) hoặc GMC 6004 diesel (131 mã lực)
Tốc độ tối đa	Khoảng 24 km/h trên đường
Bên sử dụng	Vương quốc Anh, Liên Xô, Canada, New Zealand, Ba Lan

2. Nguồn gốc & phát triển

Một dự án tư nhân

Valentine bắt đầu như một dự án tư nhân của Vickers-Armstrongs, dựa trên xe tăng tuần tiễu A10 Cruiser trước đó của hãng. Năm 1938, Vickers đề xuất với Bộ Chiến tranh một xe tăng bộ binh mới, dùng nhiều bộ phận của A10, trong đó có hệ thống treo và hộp số, nhưng với giáp dày hơn và tháp pháo nhỏ hơn chỉ dành cho hai người. Ban đầu Bộ Chiến tranh không mấy hào hứng, vì họ đã đặt mua xe tăng bộ binh Matilda II, nhưng sự sụp đổ của Pháp năm 1940 và việc mất hầu hết xe tăng Anh ở Dunkirk đã thay đổi tình hình. Anh cần xe tăng gấp, và Valentine, loại xe có thể chế tạo bằng các bộ phận và dây chuyền sản xuất sẵn có, được đặt hàng sản xuất năm 1940. Cái tên Valentine thường được cho là bắt nguồn từ ngày lễ Thánh Valentine, 14 tháng 2 năm 1938, ngày thiết kế được trình lên Bộ Chiến tranh, dù công ty cũng dùng cái tên này như một từ mật mã.

Sản xuất và đóng góp của Canada

Việc sản xuất Valentine được chia cho nhiều hãng của Anh, trong đó có Vickers-Armstrongs, Metropolitan-Cammell và Birmingham Railway Carriage and Wagon Company, và các xưởng của Canadian Pacific Railway ở Montreal cũng chế tạo loại xe tăng này. Những chiếc Valentine do Canada chế tạo, tổng cộng khoảng 1.420 chiếc, phần lớn được gửi sang Liên Xô theo chương trình Lend-Lease. Tốc độ sản xuất của Anh thật đáng chú ý: những chiếc Valentine đầu tiên được giao tháng 5 năm 1940, chỉ vài tháng sau khi đơn hàng được đặt, và sản xuất tiếp tục tới tháng 4 năm 1944. Tổng số khoảng 8.275 xe khiến Valentine trở thành xe tăng Anh nhiều nhất của chiến tranh, vượt Churchill và Cromwell, và việc sản xuất nó là một thành tựu lớn của công nghiệp Anh trong điều kiện thời chiến.

Nâng cấp hỏa lực cho Valentine

Điểm yếu chính của Valentine là vũ khí. Các phiên bản đầu mang pháo 2-pounder (40 mm), đủ dùng năm 1940 nhưng không thể bắn đạn nổ mạnh hữu dụng và nhanh chóng bị xe tăng Đức vượt qua. Valentine II và các phiên bản sau vẫn giữ pháo 2-pounder, nhưng Valentine VIII, ra mắt năm 1942, mang pháo 6-pounder (57 mm), và Valentine IX và X cũng lắp pháo 6-pounder. Valentine XI, phiên bản cuối cùng, mang pháo 75 mm, cùng loại vũ khí với pháo của Sherman, có thể bắn cả đạn xuyên giáp lẫn đạn nổ mạnh. Các khẩu pháo lớn hơn đòi hỏi tháp pháo lớn hơn, và Valentine VIII trở đi có tháp pháo ba người với một nạp đạn viên, nâng kíp xe từ ba lên bốn người. Việc nâng cấp hỏa lực giúp Valentine vẫn hữu dụng, nhưng nó không bao giờ sánh được với Panther hay Tiger của Đức, và tới năm 1944 nó đang được thay thế bằng Churchill và Sherman trong biên chế Anh.

3. Thiết kế

Giáp và khả năng bảo vệ

Giáp của Valentine dày so với kích thước của xe: 65 mm ở mặt trước thân xe và tháp pháo, 60 mm ở hai bên hông, và tối thiểu 8 mm. Giáp chủ yếu được tán đinh, dù các phiên bản sau dùng một số bộ phận đúc và hàn, và kết cấu tán đinh là một điểm yếu: một phát đạn không xuyên vẫn có thể làm đinh tán bên trong xe bật ra và gây thương tích cho kíp xe, vấn đề chung của nhiều xe tăng Anh thời kỳ này. Dù vậy, giáp của Valentine vẫn chống được pháo chống tăng 3,7 cm và 5 cm của Đức ở tầm bắn thông thường trong giai đoạn 1941–1942, và nó mang lại cho xe danh tiếng tốt về khả năng sống sót. Kích thước nhỏ của xe — dài khoảng 5,4 mét, rộng 2,6 mét và cao 2,3 mét — khiến nó khó bị bắn trúng, và bóng dáng thấp giúp ích cho nó ở sa mạc và ở vùng địa hình chật hẹp của Viễn Đông.

Hệ thống treo và khả năng cơ động

Valentine dùng hệ thống treo chuyển động chậm với ba giá treo (bogie) mỗi bên, mỗi giá mang hai bánh chịu tải nhỏ, thiết kế thừa hưởng từ A10. Hệ thống treo đơn giản, đáng tin cậy và dễ bảo dưỡng, dù nó cho cảm giác lái xóc và giới hạn tốc độ của xe. Tốc độ tối đa của Valentine khoảng 24 km/h trên đường và khoảng 13 km/h khi vượt địa hình, chậm ngay cả theo tiêu chuẩn xe tăng bộ binh, và tầm hoạt động của nó khoảng 140 km trên đường. Động cơ của xe hoặc là động cơ xăng AEC A190 công suất 135 mã lực, hoặc động cơ diesel GMC 6004 công suất 131 mã lực, trong đó động cơ diesel được ưa chuộng hơn vì tiêu thụ nhiên liệu thấp hơn và ít nguy cơ cháy hơn. Độ tin cậy của Valentine là một trong những điểm mạnh nhất của nó: nó hỏng hóc ít hơn nhiều so với Crusader hay Churchill đời đầu, và kíp xe tin tưởng nó.

Kíp xe và nội thất

Những chiếc Valentine đời đầu có kíp xe ba người: một lái xe trong thân xe, và một trưởng xe cùng một xạ thủ trong tháp pháo hai người. Trưởng xe còn phải nạp đạn cho pháo, vừa chỉ huy xe, khối lượng công việc nặng nề này làm giảm hiệu quả chiến đấu của xe. Các phiên bản sau với tháp pháo ba người có kíp xe bốn người, với một nạp đạn viên chuyên trách, và đây là một cải tiến đáng kể. Nội thất chật chội, đặc biệt trong tháp pháo hai người, và kích thước nhỏ của xe khiến nó không thoải mái trong các hoạt động dài. Vị trí lái xe ở phía trước thân xe, tầm nhìn hạn chế, và hệ thống lái bằng ly hợp-phanh gây mệt mỏi trên những hành trình dài. Bất chấp những hạn chế này, kíp xe Valentine nhìn chung thích xe vì độ tin cậy và lớp giáp của nó.

4. Thông số kỹ thuật

Kích thước và trọng lượng

Valentine dài khoảng 5,41 mét, rộng 2,63 mét và cao 2,27 mét, với khoảng sáng gầm khoảng 0,4 mét. Trọng lượng chiến đấu khoảng 16 tấn đối với các phiên bản đầu và khoảng 17 tấn đối với các phiên bản sau mang pháo 6-pounder và 75 mm. Xe có thể vượt hào rộng khoảng 2,4 mét, leo chướng ngại vật thẳng đứng cao khoảng 0,9 mét, và lội nước sâu tới khoảng 0,9 mét. Kích thước nhỏ và trọng lượng tương đối nhẹ khiến xe dễ vận chuyển bằng đường sắt và đường biển, lợi thế đối với một xe tăng được vận chuyển với số lượng lớn sang Liên Xô và Viễn Đông.

Động cơ và hiệu suất

AEC A190 là động cơ xăng 6 xi-lanh, công suất 135 mã lực ở 2.000 vòng/phút, và GMC 6004 là động cơ diesel 6 xi-lanh, công suất 131 mã lực ở 2.000 vòng/phút. Cả hai cho Valentine tỉ lệ công suất trên trọng lượng khoảng 8 mã lực mỗi tấn, con số thấp và giải thích tốc độ chậm của xe. Dung tích nhiên liệu khoảng 160 lít, cho tầm hoạt động trên đường khoảng 140 km. Động cơ diesel được Liên Xô ưa chuộng, vì họ đánh giá cao độ tin cậy của nó và việc nó dùng cùng loại nhiên liệu với xe tăng Liên Xô, và hầu hết xe Valentine Lend-Lease gửi sang Liên Xô đều dùng động cơ diesel. Động cơ của Valentine đặt ở phía sau, hộp số ở phía trước, với một trục truyền động dài chạy qua khoang chiến đấu.

Hỏa lực

Vũ khí chính của Valentine thay đổi trong suốt thời gian sản xuất: pháo 2-pounder (40 mm) trên các phiên bản I–VII, pháo 6-pounder (57 mm) trên các phiên bản VIII–X, và pháo 75 mm trên phiên bản XI. Pháo 2-pounder bắn đạn xuyên giáp nặng 1 kg với vận tốc đầu nòng khoảng 850 m/s và có thể xuyên khoảng 50 mm giáp ở cự ly 500 mét, nhưng nó không có đạn nổ mạnh hiệu quả. Pháo 6-pounder là một cải tiến lớn, xuyên khoảng 80 mm ở cự ly 500 mét, và pháo 75 mm có thể bắn đạn nổ mạnh hữu dụng cũng như đạn xuyên giáp. Vũ khí phụ là súng máy đồng trục 7,92 mm Besa, và một số xe Valentine mang một khẩu Besa 7,92 mm ở thân xe. Súng máy Besa là vũ khí đáng tin cậy, bản sao của Anh từ súng ZB-53 của Tiệp Khắc, hiệu quả chống bộ binh và mục tiêu mềm. Xe còn mang một cối khói 2-inch trong tháp pháo ở một số phiên bản, và kíp xe mang vũ khí cá nhân gồm tiểu liên Sten và súng trường. Lượng đạn dự trữ khoảng 60 viên cho pháo 2-pounder và khoảng 50 viên cho pháo 6-pounder.

Pháo 2-pounder

Pháo 2-pounder là pháo xe tăng tiêu chuẩn của Anh năm 1940, và nó đủ dùng trước Panzer III và Panzer IV của Đức năm đó. Nó chính xác và có tốc độ bắn cao, nhưng cỡ nòng nhỏ khiến nó không thể bắn đạn nổ mạnh đủ lớn để hữu dụng chống bộ binh, pháo chống tăng hay công trình, và đây là một hạn chế nghiêm trọng đối với xe tăng bộ binh mà nhiệm vụ chính là yểm trợ bộ binh. Tới năm 1942, pháo 2-pounder bị pháo 5 cm và 7,5 cm của Đức vượt qua, và các phiên bản Valentine mang pháo 2-pounder ngày càng được dùng cho huấn luyện và các vai trò thứ yếu.

Pháo 6-pounder và pháo 75 mm

Pháo 6-pounder, ra mắt trên Valentine VIII năm 1942, là vũ khí tốt hơn nhiều. Nó có thể xuyên giáp trước của Panzer III và Panzer IV ở tầm bắn thông thường, và có thể bắn đạn nổ mạnh, dù viên đạn còn nhỏ. Pháo 75 mm trên Valentine XI, ra mắt năm 1943, cùng loại vũ khí với pháo 75 mm của Sherman, mang lại cho Valentine khả năng lưỡng dụng hữu ích: nó có thể giao chiến với xe tăng bằng đạn xuyên giáp và yểm trợ bộ binh bằng đạn nổ mạnh. Các khẩu pháo lớn hơn đòi hỏi tháp pháo lớn hơn và kíp xe bốn người, đồng thời làm tăng trọng lượng xe, nhưng chúng giữ Valentine trong biên chế thêm hai năm nữa.

Giáp & cơ động

Giáp của Valentine dày 8–65 mm, dày nhất ở mặt trước thân xe và tháp pháo, và kích thước nhỏ gọn của xe khiến nó khó bị bắn trúng. Tuy nhiên, kết cấu tán đinh có nghĩa là một phát đạn không xuyên vẫn có thể làm đinh tán bật ra bên trong và gây thương tích cho kíp xe. Hệ thống treo chuyển động chậm đơn giản và đáng tin cậy nhưng cho cảm giác lái xóc; tốc độ tối đa khoảng 24 km/h trên đường và khoảng 13 km/h khi vượt địa hình, với tầm hoạt động khoảng 140 km. Động cơ diesel GMC 6004 được ưa chuộng vì tiêu thụ nhiên liệu thấp và ít nguy cơ cháy, đặc biệt được Liên Xô đánh giá cao.

5. Các biến thể

Các phiên bản I đến VII

Valentine I là phiên bản sản xuất đầu tiên, với động cơ xăng và pháo 2-pounder trong tháp pháo hai người. Valentine II có động cơ diesel, Valentine III có tháp pháo lớn hơn với vị trí nạp đạn viên, và Valentine IV là Valentine II với động cơ diesel GMC của Mỹ. Valentine V là Valentine III với động cơ GMC, và Valentine VI và VII là các phiên bản do Canada chế tạo của Valentine IV và V. Những phiên bản đầu này, tất cả đều mang pháo 2-pounder, là đông đảo nhất, và chúng phục vụ ở Bắc Phi và ở Liên Xô.

Các phiên bản VIII đến XI

Valentine VIII, ra mắt năm 1942, mang pháo 6-pounder trong tháp pháo ba người mới, và Valentine IX là phiên bản tương tự với thiết kế tháp pháo khác. Valentine X có động cơ diesel GMC và pháo 6-pounder, và Valentine XI, phiên bản xe tăng pháo cuối cùng, mang pháo 75 mm. Những phiên bản sau này được chế tạo với số lượng nhỏ hơn, tổng cộng khoảng 1.000 chiếc, và chúng phục vụ ở Viễn Đông và trong các đơn vị huấn luyện, cũng như ở Liên Xô. Valentine XI là phiên bản có khả năng tốt nhất, nhưng tới khi nó vào biên chế thì Valentine đã bị các xe tăng mới hơn thay thế.

Các biến thể chuyên dụng

Khung gầm Valentine được dùng cho nhiều loại xe chuyên dụng. Bishop là pháo tự hành 25-pounder trên khung gầm Valentine, chế tạo năm 1942 và dùng ở Bắc Phi. Archer là pháo chống tăng tự hành 17-pounder trên khung gầm Valentine, với pháo quay về phía sau, và nó phục vụ ở Tây Bắc Âu trong giai đoạn 1944–1945. Valentine Bridgelayer mang một cầu kéo cắt để vượt chướng ngại vật, và Valentine DD là phiên bản lội nước với màn chắn vải bạt, dùng trong huấn luyện cho D-Day. Valentine còn được dùng làm xe chở quân bọc thép, xe chỉ huy và xe phá mìn, và khung gầm của nó là một trong những khung gầm linh hoạt nhất của chiến tranh.

6. Tham chiến

Bắc Phi

Valentine lần đầu tham chiến ở Bắc Phi năm 1941, nơi nó trang bị cho các trung đoàn thiết giáp Anh trong Chiến dịch Crusader và trong các trận đánh quanh Tobruk. Lớp giáp dày và độ tin cậy khiến nó được kíp xe yêu thích, và nó thể hiện tốt trước các xe tăng Ý và xe tăng Đức đời đầu mà nó đối mặt. Tốc độ chậm của Valentine là bất lợi ở sa mạc, nơi xe tăng tuần tiễu nhanh hơn, nhưng lớp giáp của nó đã cứu nhiều kíp xe. Xe chiến đấu ở El Alamein năm 1942, và vẫn phục vụ ở Bắc Phi tới cuối chiến dịch Tunisia năm 1943, khi nó được thay thế bằng Sherman và Churchill.

Liên Xô

Khoảng 2.690 chiếc Valentine được gửi sang Liên Xô theo chương trình Lend-Lease, và chúng phục vụ ở Mặt trận phía Đông từ năm 1941 tới năm 1945. Kíp xe Liên Xô đánh giá cao Valentine vì độ tin cậy và lớp giáp của nó, và họ dùng nó trong việc phòng thủ Moscow, ở Stalingrad và trong các cuộc tấn công năm 1943–1944. Liên Xô cũng dùng Valentine làm cơ sở cho các thiết kế riêng của mình, và động cơ diesel của xe được đặc biệt trân trọng. Pháo 2-pounder của Valentine là một hạn chế ở Mặt trận phía Đông, nơi nó đối mặt xe tăng Đức có giáp dày hơn, nhưng kíp xe Liên Xô dùng xe cho nhiệm vụ yểm trợ bộ binh và trinh sát, những vai trò mà giáp và độ tin cậy quan trọng hơn pháo.

Viễn Đông và các chiến trường khác

Valentine còn phục vụ ở Viễn Đông, nơi nó trang bị cho các trung đoàn thiết giáp Anh và Ấn Độ ở Burma. Kích thước nhỏ và độ tin cậy của nó phù hợp với địa hình rừng rậm, và giáp của nó chống được vũ khí chống tăng của Nhật, vốn nhìn chung yếu. Valentine chiến đấu trong các trận Imphal và Kohima năm 1944, và vẫn phục vụ ở Burma tới cuối chiến tranh. Xe còn phục vụ trong lực lượng New Zealand ở Thái Bình Dương, và trong lực lượng Ba Lan ở Ý. Tới năm 1945, Valentine đã rút khỏi phục vụ tiền tuyến ở châu Âu, nhưng nó tiếp tục phục vụ trong huấn luyện và các vai trò thứ yếu.

7. Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Valentine là độ tin cậy. Nó hỏng hóc ít hơn nhiều so với Crusader hay Churchill đời đầu, và kíp xe tin tưởng nó. Lớp giáp dày 65 mm ở mặt trước, cùng kích thước nhỏ gọn và bóng dáng thấp, khiến xe khó bị bắn trúng và khó bị xuyên thủng trước pháo chống tăng Đức 3,7 cm và 5 cm ở tầm bắn thông thường trong giai đoạn 1941–1942. Xe dễ bảo dưỡng, hệ thống treo đơn giản, và kích thước nhỏ giúp vận chuyển dễ dàng bằng đường sắt và đường biển — lợi thế quan trọng đối với một xe tăng được vận chuyển với số lượng lớn sang Liên Xô và Viễn Đông. Khung gầm Valentine cũng cực kỳ linh hoạt, làm cơ sở cho pháo tự hành Bishop và Archer, xe bắc cầu, xe lội nước DD, xe chở quân và xe phá mìn. Cuối cùng, tốc độ sản xuất của nó là một thành tựu công nghiệp: những chiếc đầu tiên được giao chỉ vài tháng sau khi đặt hàng, và tổng số 8.275 chiếc khiến nó trở thành xe tăng Anh sản xuất nhiều nhất của chiến tranh.

8. Điểm yếu

Điểm yếu lớn nhất của Valentine là hỏa lực thời kỳ đầu. Pháo 2-pounder không thể bắn đạn nổ mạnh hữu dụng, khiến xe kém hiệu quả trong nhiệm vụ chính là yểm trợ bộ binh, và tới năm 1942 nó đã bị pháo 5 cm và 7,5 cm của Đức vượt qua. Tháp pháo hai người trên các phiên bản đầu là gánh nặng lớn: trưởng xe phải vừa chỉ huy vừa nạp đạn, làm giảm hiệu quả chiến đấu, và nội thất chật chội khiến xe không thoải mái trong các hoạt động dài. Tốc độ của xe cũng chậm — khoảng 24 km/h trên đường và 13 km/h khi vượt địa hình — bất lợi ở sa mạc, nơi xe tăng tuần tiễu nhanh hơn. Kết cấu giáp tán đinh có nghĩa là một phát đạn không xuyên vẫn có thể làm đinh tán bật ra bên trong và gây thương tích cho kíp xe. Dù việc nâng cấp lên pháo 6-pounder và 75 mm, cùng tháp pháo ba người, đã cải thiện nhiều điểm yếu, Valentine vẫn không bao giờ sánh được với Panther hay Tiger của Đức, và tới năm 1944 nó đang được thay thế bằng Churchill và Sherman.

9. Bên sử dụng & di sản

Vương quốc Anh

Vương quốc Anh là bên sử dụng chính của Valentine, dùng xe ở Bắc Phi, ở Viễn Đông và trong các đơn vị huấn luyện trong nước. Valentine trang bị cho các trung đoàn thiết giáp của Lữ đoàn Xe tăng Quân đội số 1 và các đơn vị khác, và là xe tăng bộ binh tiêu chuẩn của Quân đội Anh trong giai đoạn 1941–1942. Tới năm 1944, nó đã bị Churchill và Sherman thay thế trong các đơn vị tiền tuyến, nhưng vẫn phục vụ trong huấn luyện và các vai trò chuyên dụng tới cuối chiến tranh.

Liên Xô

Liên Xô là bên sử dụng Valentine lớn thứ hai, nhận khoảng 2.690 xe theo chương trình Lend-Lease, phần lớn từ sản xuất của Anh và Canada. Liên Xô dùng Valentine ở Mặt trận phía Đông, và độ tin cậy cùng lớp giáp của xe khiến nó được kíp xe Liên Xô yêu thích, những người đặt biệt danh cho nó là “Valentina”. Liên Xô cũng nhận các xe chuyên dụng dựa trên Valentine, trong đó có Archer và Bishop, dù với số lượng nhỏ hơn. Valentine vẫn phục vụ trong biên chế Liên Xô tới cuối chiến tranh, và một số xe vẫn còn dùng tới cuối thập niên 1940.

Canada, New Zealand và Ba Lan

Canada chế tạo khoảng 1.420 chiếc Valentine, phần lớn cho Liên Xô, và cũng dùng xe để huấn luyện trong nước. New Zealand dùng Valentine ở Thái Bình Dương, và lực lượng Ba Lan dưới quyền chỉ huy của Anh dùng Valentine ở Ý và trong huấn luyện ở Anh. Việc phân phối rộng rãi của Valentine — nó phục vụ trong quân đội của ít nhất năm quốc gia — phản ánh tầm quan trọng của nó như một xe tăng Lend-Lease và danh tiếng về độ tin cậy của nó. Xe Valentine do Canada chế tạo còn được dùng để huấn luyện lái xe ở Anh, nơi hệ thống điều khiển đơn giản và khả năng vận hành dễ tha thứ của chúng phù hợp để dạy kíp xe mới trước khi họ chuyển sang xe tăng lớn hơn.

Xe tăng Anh sản xuất nhiều nhất

Tổng số sản xuất khoảng 8.275 xe khiến Valentine trở thành xe tăng Anh sản xuất nhiều nhất của Thế chiến II, và thời gian sản xuất dài từ năm 1940 tới năm 1944 là một thành tựu lớn của công nghiệp Anh. Độ tin cậy, lớp giáp dày và tính linh hoạt làm cơ sở cho xe chuyên dụng của xe đều góp phần vào thành công của nó, và việc phục vụ trên ba châu lục cho thấy một xe tăng thiết kế tốt, dù không hào nhoáng, có thể hữu dụng hơn một xe tăng nhanh hơn hay vũ trang mạnh hơn nhưng hay hỏng hóc.

Xe còn tồn tại và ký ức

Một số xe Valentine còn tồn tại trong các bảo tàng trên khắp thế giới, trong đó có Bảo tàng Xe tăng ở Bovington, Anh, Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia ở Duxford, Bảo tàng Xe tăng Kubinka ở Nga, Bảo tàng Chiến tranh Canada ở Ottawa và Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc ở Canberra. Xe là chủ đề phổ biến của giới làm mô hình, và tháp pháo nhỏ cùng thân xe tán đinh đặc trưng khiến nó dễ nhận biết ngay lập tức. Những chiếc Valentine được phục chế vẫn chạy trong các sự kiện xe quân sự, và loại xe này xuất hiện nhiều trong phim và phim tài liệu về chiến tranh ở Bắc Phi và ở Mặt trận phía Đông.

Đánh giá

Các sử gia nhìn chung đánh giá Valentine là một xe tăng bộ binh chắc chắn và đáng tin cậy, bị giới hạn bởi tháp pháo nhỏ và vũ khí thời kỳ đầu yếu. Tốc độ chậm và tháp pháo hai người là những nhược điểm nghiêm trọng, nhưng giáp, độ tin cậy và dễ bảo dưỡng khiến nó trở thành xe tăng có giá trị trong giai đoạn 1941–1942, khi Anh cần xe tăng với số lượng lớn. Việc Valentine phục vụ ở Liên Xô, nơi nó được dùng bốn năm ở Mặt trận phía Đông, là minh chứng cho độ bền của nó, và vai trò làm cơ sở cho Archer và Bishop cho thấy tính linh hoạt của khung gầm. Valentine không phải là xe tăng vĩ đại, nhưng là xe tăng tốt, và nó có mặt khi cần thiết.

10. Câu hỏi thường gặp

Có bao nhiêu xe tăng Valentine được chế tạo?

Khoảng 8.275 xe tăng Valentine được chế tạo trong giai đoạn 1940–1944, khiến nó trở thành xe tăng Anh sản xuất nhiều nhất của Thế chiến II. Tổng số này bao gồm khoảng 1.420 chiếc chế tạo ở Canada, phần lớn cho Liên Xô theo chương trình Lend-Lease, do các xưởng của Canadian Pacific Railway ở Montreal chế tạo.

Vì sao Valentine được gửi sang Liên Xô?

Valentine được gửi sang Liên Xô theo chương trình Lend-Lease, chương trình cung cấp vũ khí và trang bị cho Liên Xô từ Anh và Hoa Kỳ. Khoảng 2.690 chiếc Valentine được giao, và Liên Xô đánh giá cao xe vì độ tin cậy, lớp giáp và động cơ diesel của nó. Valentine phục vụ ở Mặt trận phía Đông từ năm 1941 tới năm 1945.

Valentine mang pháo gì?

Các phiên bản Valentine đời đầu mang pháo 2-pounder (40 mm), đủ dùng năm 1940 nhưng nhanh chóng lạc hậu. Các phiên bản sau mang pháo 6-pounder (57 mm), và phiên bản cuối cùng, Valentine XI, mang pháo 75 mm. Pháo 6-pounder và 75 mm hiệu quả hơn nhiều, và pháo 75 mm có thể bắn đạn nổ mạnh hữu dụng.

Valentine có phải là xe tăng tốt không?

Valentine đáng tin cậy, giáp dày và dễ bảo dưỡng, nhưng chậm chạp và vũ khí thời kỳ đầu yếu. Nó là xe tăng bộ binh tốt cho giai đoạn 1941–1942, khi giáp của nó chống được hầu hết pháo chống tăng Đức, nhưng tới năm 1943 nó đã bị các xe tăng mới hơn vượt qua. Kíp xe nhìn chung thích nó vì độ tin cậy, và Liên Xô dùng nó bốn năm ở Mặt trận phía Đông, từ năm 1941 tới năm 1945.

Kíp xe của Valentine gồm những ai?

Những chiếc Valentine đời đầu có kíp xe ba người: một lái xe, một trưởng xe và một xạ thủ, trong đó trưởng xe cũng nạp đạn cho pháo. Các phiên bản sau mang pháo 6-pounder và 75 mm có kíp xe bốn người, với một nạp đạn viên chuyên trách, một cải tiến đáng kể.

Ngày nay có thể xem xe tăng Valentine ở đâu?

Những chiếc Valentine còn tồn tại được trưng bày ở Bảo tàng Xe tăng tại Bovington, Anh, Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia ở Duxford, và Bảo tàng Xe tăng Kubinka ở Nga. Chúng cũng được trưng bày ở Bảo tàng Chiến tranh Canada tại Ottawa và Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc ở Canberra, cùng nhiều nơi khác. Các xe được phục chế cũng chạy trong các sự kiện xe quân sự ở Anh và Canada.

Sources

• Fletcher, David. The Great Tank Scandal: British Armour in the Second World War. HMSO, 1989.
• Fletcher, David. Valentine Infantry Tank 1938–44. Osprey New Vanguard series.
• Milsom, John. Russian Tanks 1900–1970. Arms and Armour Press, 1970.
• White, B. T. British Tanks 1915–1945. Ian Allan, 1963.
• Zaloga, Steven. Soviet Lend-Lease Tanks of World War II. Osprey.