Phụ nữ mua vui

Ký ức · Tháng 11 10, 2026 · dinhbaochau · Updated Tháng 11 11, 2026

Table of Contents

1. Mở đầu

Thuật ngữ “phụ nữ mua vui” — từ tiếng Nhật ianfu — chỉ những phụ nữ và trẻ em gái bị ép vào chế độ nô lệ tình dục cho Quân đội và Hải quân Đế quốc Nhật Bản trước và trong Thế chiến II. Từ đầu thập niên 1930 đến cuối chiến tranh năm 1945, quân đội Nhật đã thiết lập và vận hành một hệ thống nhà thổ quân sự, gọi là “trạm an ủi”, khắp đế quốc Nhật và các lãnh thổ bị chiếm đóng — ở Trung Quốc, Triều Tiên, Đài Loan, Philippines, Indonesia, Malaysia, Miến Điện, New Guinea và nhiều nơi khác — và lấp đầy các trạm đó bằng những phụ nữ, trong phần lớn trường hợp, bị tuyển mộ bằng lừa dối, ép buộc, hoặc vũ lực. Số lượng nạn nhân là vấn đề tranh luận học thuật và chính trị gay gắt: các ước tính dao động từ khoảng 20.000 đến khoảng 200.000 người, với một số chính phủ và nhóm vận động đưa ra con số cao hơn và một số sử gia đưa ra con số thấp hơn, và đến nay vẫn không có sự đồng thuận học thuật về con số chính xác. Điều không còn tranh cãi là bản chất của hệ thống: đó là hệ thống nô lệ tình dục có tổ chức, do một quân đội hiện đại vận hành, trong đó phụ nữ bị giam giữ trái ý muốn, phải chịu bạo lực tình dục lặp đi lặp lại, và, trong nhiều trường hợp, bị bỏ mặc với thương tật thể chất và tâm lý lâu dài, và nhiều người đã chết — vì bệnh tật, vì bạo lực, và vì điều kiện chiến tranh.

Bài viết này trình bày lịch sử của hệ thống phụ nữ mua vui như được ghi chép trong hồ sơ lịch sử: trong các tài liệu quân sự Nhật còn sót lại, trong lời chứng của những người sống sót lên tiếng từ năm 1991 trở đi, trong báo cáo của các phiên tòa xét xử tội ác chiến tranh của Đồng minh, và trong công trình của các sử gia ở Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc và phương Tây. Bài viết không giật gân nỗi đau khổ của các nạn nhân, và không trình bày các con số còn tranh cãi như sự thật đã được xác lập: ở đâu con số không chắc chắn, bài viết nói rõ như vậy, và ở đâu bằng chứng bị tranh cãi, bài viết trình bày cả hai phía. Phụ nữ mua vui, ngày nay, là chủ đề tưởng niệm, giáo dục, và tranh luận chính trị chưa ngã ngũ — giữa Nhật Bản và Triều Tiên, giữa Nhật Bản và Trung Quốc, và ngay trong nội bộ Nhật Bản — về xin lỗi, bồi thường, và cách lịch sử nên được giảng dạy. Bài viết này xem xét lịch sử đó và tranh luận đó, và làm vậy với sự tôn trọng đối với những phụ nữ mà lời chứng của họ đã khiến lịch sử được biết đến.

2. Thông tin chính


Nội dung	Một hệ thống nô lệ tình dục quân sự do Quân đội và Hải quân Đế quốc Nhật Bản điều hành
Thời gian	Từ đầu thập niên 1930 (Thượng Hải, 1932) cho đến khi kết thúc cuộc chiến vào tháng 8 năm 1945
Địa điểm	Các “trạm an ủi” trên khắp đế quốc Nhật Bản và châu Á bị chiếm đóng: Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Philippines, Indonesia, Malaysia, Miến Điện, New Guinea và những nơi khác
Nạn nhân	Phụ nữ và trẻ em gái, đa số đến từ Hàn Quốc và Trung Quốc, với những người khác từ Philippines, Indonesia, Hà Lan, Đài Loan và những nơi khác; ước tính tổng số từ khoảng 20.000 đến khoảng 200.000 (không có sự đồng thuận học thuật)
Phương thức	Tuyển mộ bằng lừa dối, ép buộc và vũ lực; giam cầm trong các nhà thổ quân sự; bạo lực tình dục lặp đi lặp lại
Lời chứng	Bằng chứng công khai đầu tiên của một người sống sót, Kim Hak-sun của Hàn Quốc, vào tháng 8 năm 1991
Phản ứng chính thức	Tuyên bố Kōno (1993), trong đó chính phủ Nhật Bản thừa nhận sự tham gia của quân đội; Quỹ Phụ nữ châu Á (1995-2007); Hiệp định Nhật Bản–Hàn Quốc (tháng 12 năm 2015)
Ngày nay	Đài tưởng niệm, bao gồm tượng đài hòa bình ở Seoul (2011); lịch sử được giảng dạy ở Hàn Quốc và Trung Quốc và được tranh cãi tại Nhật Bản

3. Bối cảnh

Nguồn gốc của hệ thống

Các trạm an ủi bắt đầu ở Thượng Hải vào năm 1932, sau khi Nhật Bản xâm lược Mãn Châu và giao tranh ở Thượng Hải, khi quân đội Nhật, lo ngại về việc binh lính của mình hiếp dâm dân thường Trung Quốc — và về sự lây lan của bệnh hoa liễu trong binh lính — đã thành lập các nhà thổ quân sự đầu tiên, với phụ nữ Nhật Bản và Triều Tiên. Hệ thống này, lúc đầu, nhỏ và, theo quan điểm của quân đội, là vấn đề kỷ luật quân sự: nó nhằm kiểm soát binh lính, ngăn chặn hiếp dâm, và ngăn ngừa bệnh tật. Nhưng nó phát triển nhanh chóng, và đến thời điểm chiến tranh toàn diện với Trung Quốc năm 1937, và Chiến tranh Trung–Nhật lần thứ hai, nó đã trở thành một hệ thống khổng lồ, có tổ chức, do các ban hậu cần và y tế của quân đội vận hành, với các trạm ở mọi đồn trú lớn và mọi chiến trường. Quân đội tuyển mộ phụ nữ qua các trung gian dân sự, qua chính quyền thuộc địa ở Triều Tiên và Đài Loan, và ở các lãnh thổ bị chiếm đóng, qua vũ lực — và làm vậy, như các tài liệu còn sót lại cho thấy, với sự biết rõ và phê chuẩn của bộ chỉ huy tối cao quân đội.

Quy mô của hệ thống

Quy mô của hệ thống rất khó xác lập, bởi vì quân đội Nhật đã phá hủy nhiều hồ sơ của mình vào cuối cuộc chiến, và bởi vì các trạm, phần lớn, do các nhà thầu dân sự vận hành mà hồ sơ của họ không còn sót lại. Các sử gia ước tính số trạm là vài trăm — một số ước tính đưa ra con số hơn 400 — và số phụ nữ, như đã lưu ý ở trên, từ khoảng 20.000 đến khoảng 200.000. Con số thấp hơn — khoảng 20.000 — dựa trên số phụ nữ có thể ghi chép được trong hồ sơ còn sót lại, và được một số sử gia Nhật ủng hộ; con số cao hơn — khoảng 200.000 — dựa trên số trạm và số phụ nữ trung bình mỗi trạm, và được chính phủ Hàn Quốc và Trung Quốc cùng nhiều nhóm vận động ủng hộ. Công trình học thuật cẩn thận nhất — bao gồm công trình của sử gia Nhật Yoshiaki Yoshimi, người đã phát hiện các tài liệu quân sự then chốt năm 1992, và của sử gia C. Sarah Soh — kết luận rằng con số thực có thể là hàng chục nghìn, nhưng con số chính xác không thể xác lập từ bằng chứng còn sót lại, và rằng tranh luận về con số không nên che khuất bản chất của chính hệ thống.

Các tài liệu

Các tài liệu then chốt trong lịch sử của hệ thống phụ nữ mua vui là các tài liệu quân sự Nhật do Yoshiaki Yoshimi phát hiện trong kho lưu trữ của Cơ quan Quốc phòng Nhật năm 1992. Chúng bao gồm mệnh lệnh từ bộ chỉ huy tối cao quân đội về việc thành lập các trạm an ủi, quy định về vận hành chúng, và báo cáo về sức khỏe của phụ nữ — các tài liệu cho thấy, không còn nghi ngờ, rằng hệ thống do quân đội vận hành, và quân đội biết mình đang làm gì. Các tài liệu, tự chúng, không xác lập số lượng nạn nhân, và không xác lập mức độ ép buộc trong từng trường hợp — nhưng chúng xác lập sự thật trung tâm: Quân đội Đế quốc Nhật Bản đã tạo ra, tổ chức và vận hành một hệ thống nô lệ tình dục quân sự, và làm vậy hơn một thập kỷ, khắp toàn bộ đế quốc của mình. Các tài liệu này, năm 1993, là cơ sở cho Tuyên bố Kōno, trong đó chính phủ Nhật thừa nhận sự tham gia của quân đội, và chúng vẫn là, đến nay, nguồn quan trọng nhất cho lịch sử của hệ thống.

4. Sự kiện

Hệ thống làm việc như thế nào

Các trạm an ủi, về hình thức, là nhà thổ quân sự, do các nhà thầu dân sự vận hành dưới sự giám sát của quân đội. Các phụ nữ sống trong các trạm, trong những căn phòng nhỏ, và theo lời những người sống sót, họ “sẵn sàng” phục vụ binh lính từ sáng đến đêm, chỉ nghỉ ngắn để ăn và khám sức khỏe. Binh lính trả tiền dịch vụ bằng vé, mà họ mua từ quân đội, và tiền, về lý thuyết, thuộc về phụ nữ — nhưng lời chứng của những người sống sót cho thấy, trên thực tế, phụ nữ nhận được rất ít hoặc không nhận gì, và họ, thực chất, bị giam giữ như nô lệ. Các trạm là, theo lời một người sống sót, “nhà tù có biển hiệu trên cửa”: phụ nữ không thể rời đi, không thể từ chối một binh lính, và nếu cố trốn thoát, họ bị đánh đập và, trong một số trường hợp, bị giết. Điều kiện khác nhau giữa các trạm — một số, theo tiêu chuẩn của hệ thống, “tốt hơn” những trạm khác, với khám sức khỏe định kỳ và thức ăn đầy đủ — nhưng sự thật thiết yếu giống nhau ở tất cả: phụ nữ ở đó trái ý muốn, và họ không có lối thoát.

Tuyển mộ: lừa dối, ép buộc và vũ lực

Phụ nữ được tuyển mộ bằng nhiều cách khác nhau, ở những nơi khác nhau, và mức độ ép buộc khác nhau — sự thật đã là, trong tranh luận về phụ nữ mua vui, nguồn gốc tranh cãi. Ở Triều Tiên và Đài Loan, vốn là thuộc địa của Nhật, nhiều phụ nữ được các trung gian dân sự tuyển mộ, hứa hẹn công việc y tá, công nhân nhà máy, hoặc phục vụ, rồi đưa họ đến các trạm an ủi — tuyển mộ bằng lừa dối, trong đó phụ nữ không biết, cho đến khi đến nơi, họ sẽ bị bắt làm công việc gì. Ở các lãnh thổ bị chiếm đóng — Trung Quốc, Philippines, Indonesia — nhiều phụ nữ bị bắt bằng vũ lực, bởi binh lính đột kích làng mạc và bắt phụ nữ, hoặc bởi cảnh sát quân sự, bắt họ với cáo buộc giả và đưa họ đến các trạm. Ở Đông Ấn Hà Lan, phụ nữ Hà Lan trong các trại giam, trong một số trường hợp, bị đưa đến các trạm bằng vũ lực — sự thật được xác lập tại phiên tòa xét xử tội ác chiến tranh Batavia năm 1948, trong đó các sĩ quan Nhật bị kết tội vì ép buộc phụ nữ Hà Lan làm mại dâm. Lời chứng của những người sống sót, và các tài liệu, cho thấy rằng, dù phương thức tuyển mộ là gì, phụ nữ, một khi đã vào trạm, đều bị giam giữ trái ý muốn, và họ là, theo lời báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 1996, “nạn nhân của chế độ nô lệ tình dục quân sự”.

5. Câu chuyện cá nhân

Cuộc sống hàng ngày trong các trạm an ủi

Cuộc sống hàng ngày của phụ nữ trong các trạm an ủi là, theo mọi lời kể, cuộc sống bạo lực kéo dài và thiếu thốn. Những người sống sót mô tả thói quen trong đó họ bị ép tiếp, trong một số trường hợp, hàng chục binh lính mỗi ngày, trong đó họ được cho rất ít thức ăn, trong đó họ phải khám sức khỏe định kỳ — các cuộc khám, theo lời một người sống sót, “tự nó đã là sự nhục nhã” — và trong đó họ, nếu mang thai hoặc ốm, bị ép phá thai hoặc bị bỏ mặc không điều trị. Nhiều phụ nữ mắc bệnh hoa liễu, và nhiều người bị vô sinh; nhiều người chịu thương tật tâm lý lâu dài, bao gồm, theo lời những người sống sót, cảm giác xấu hổ khiến họ, trong nhiều thập kỷ, không thể nói về những gì đã xảy ra với mình. Lời chứng của những người sống sót, trong nhiều trường hợp, là nguồn duy nhất về đời sống hằng ngày của các trạm, và vì lý do đó, vừa vô giá vừa, đối với sử gia, khó khăn: đó là lời chứng của những phụ nữ, trong nhiều trường hợp, còn là thiếu niên khi bị bắt, và trong nhiều trường hợp, đang nói, năm mươi năm sau, về trải nghiệm tồi tệ nhất trong đời họ.

Cái chết và sự sống còn

Nhiều phụ nữ không sống sót qua chiến tranh. Một số chết vì bệnh tật, một số chết vì bạo lực, và một số bị quân đội Nhật giết cuối chiến tranh, trong nỗ lực phá hủy bằng chứng của hệ thống — sự thật được ghi chép trong lời chứng của những người sống sót và trong báo cáo của lực lượng Đồng minh giải phóng các trạm. Những người khác sống sót, và họ trở về, năm 1945 và 1946, đến Triều Tiên, Trung Quốc, Philippines, và quê hương — nơi họ thấy, trong nhiều trường hợp, họ không được chào đón: họ, trong các xã hội họ trở về, bị nhìn với sự xấu hổ, và họ, trong nhiều trường hợp, không thể kết hôn, không thể có con, và không thể nói về những gì đã xảy ra với họ. Những người sống sót sống, trong nhiều thập kỷ, trong im lặng, và mãi đến năm 1991, khi Kim Hak-sun, người sống sót Triều Tiên, đưa ra lời chứng công khai đầu tiên, sự im lặng mới bị phá vỡ, và lịch sử phụ nữ mua vui mới trở thành, lần đầu tiên, vấn đề được công chúng biết đến.

Kim Hak-sun và người khai báo đầu tiên

Kim Hak-sun mười bảy tuổi khi bà bị đưa đi, vào năm 1941, từ Triều Tiên đến Trung Quốc, nơi bà bị giam giữ tại một trạm an ủi trong ba năm. Bà sống sót sau chiến tranh, trở về Triều Tiên, và sống trong im lặng suốt bốn mươi sáu năm, làm nghề bán hàng rong và, theo lời của chính bà, “che giấu” những gì đã xảy ra với mình. Vào tháng 8 năm 1991, ở tuổi sáu mươi bảy, bà tổ chức một cuộc họp báo tại Seoul, trong đó bà kể lại, công khai, lần đầu tiên, những gì đã xảy ra với mình — và khi làm vậy, bà đã phá vỡ sự im lặng kéo dài nửa thế kỷ, và mang lại tiếng nói cho hàng nghìn phụ nữ đã phải chịu đựng như bà. Lời chứng của bà là, theo lời của một nhà sử học, “sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử phụ nữ mua vui”, bởi vì nó đã khiến lịch sử trở nên công khai, bởi vì nó đã khiến những người sống sót khác lên tiếng, và bởi vì nó đã buộc chính phủ Nhật Bản, lần đầu tiên, phải đối mặt với bằng chứng. Kim Hak-sun qua đời năm 1997, ở tuổi bảy mươi ba, và bà được nhớ đến, tại Triều Tiên, như một nữ anh hùng — một người phụ nữ, khi về già, đã tìm thấy lòng can đảm để lên tiếng, và khi lên tiếng, đã thay đổi lịch sử.

6. Tranh cãi & cách nhìn khác nhau

Giải phóng và im lặng

Cuối chiến tranh, tháng 8 năm 1945, các trạm an ủi, phần lớn, bị quân đội Nhật bỏ rơi, và phụ nữ bị bỏ mặc tự lo cho mình — ở Trung Quốc, Đông Nam Á, và Thái Bình Dương, xa quê hương, không tiền, không giấy tờ, và trong nhiều trường hợp, không đủ sức khỏe để di chuyển. Một số được lực lượng Đồng minh tìm thấy, những người giải phóng các trạm và, trong báo cáo của họ, mô tả những gì họ thấy — những phụ nữ, theo lời một báo cáo của Mỹ, “trong tình trạng suy sụp thể chất và tinh thần”. Những người khác tự tìm đường về nhà, qua nhiều tháng và nhiều năm, và họ trở về các xã hội không muốn nghe câu chuyện của họ. Các phiên tòa xét xử tội ác chiến tranh của Đồng minh, tại Tokyo và Batavia, chỉ giải quyết một phần hệ thống phụ nữ mua vui: tại Batavia, năm 1948, các sĩ quan Nhật bị kết tội vì ép buộc phụ nữ Hà Lan làm mại dâm, nhưng tại Tokyo, phụ nữ mua vui không phải là một phần của vụ truy tố, và hệ thống này, theo lời một sử gia, là “sự bỏ sót lớn của Phiên tòa Tokyo”. Sự im lặng sau chiến tranh, cuối cùng, là sự im lặng năm mươi năm, và nó bị phá vỡ, năm 1991, bởi Kim Hak-sun.

Phiên tòa Batavia

Phiên tòa Batavia năm 1948 là, đối với các sử gia, tiền lệ pháp lý quan trọng nhất trong lịch sử phụ nữ mua vui, vì đó là phiên tòa duy nhất của Đồng minh mà các sĩ quan Nhật bị kết tội cụ thể vì ép buộc mại dâm. Phiên tòa, do chính quyền Hà Lan tổ chức tại Batavia (nay là Jakarta), liên quan đến các trạm an ủi ở Đông Ấn Hà Lan, trong đó phụ nữ Hà Lan từ các trại giam bị bắt, bằng vũ lực, để phục vụ làm phụ nữ mua vui cho sĩ quan Nhật. Tòa án nhận thấy phụ nữ bị bắt trái ý muốn, bị bạo lực tình dục, và các sĩ quan chịu trách nhiệm phạm tội ác chiến tranh, và tuyên án tù đối với họ. Phiên tòa là, theo lời một sử gia, “một cột mốc, và một cột mốc đơn độc”: nó xác lập, về mặt pháp lý, rằng ép buộc mại dâm là tội ác chiến tranh, nhưng nó không được tiếp nối, tại Tokyo hay nơi khác, bằng việc truy tố rộng hơn hệ thống phụ nữ mua vui, và toàn bộ hệ thống không bao giờ, tại tòa án, bị đưa ra xét xử.

Tuyên bố Kōno năm 1993

Tháng 8 năm 1993, sau khi Yoshiaki Yoshimi phát hiện các tài liệu quân sự, chính phủ Nhật ban hành Tuyên bố Kōno — đặt theo tên Chánh Văn phòng Nội các, Yōhei Kōno — trong đó thừa nhận, lần đầu tiên, rằng quân đội Nhật đã tham gia thành lập và vận hành các trạm an ủi, rằng phụ nữ đã bị tuyển mộ, trong nhiều trường hợp, trái ý muốn, và chính phủ đưa ra “lời xin lỗi chân thành và sự hối hận” tới các nạn nhân. Tuyên bố, vào thời điểm đó, là cột mốc: đó là sự thừa nhận chính thức đầu tiên của chính phủ Nhật về vai trò của quân đội, và đối với những người sống sót, đó là sự công nhận mà họ đã chờ đợi năm mươi năm để nghe. Tuyên bố, kể từ năm 1993, đã được các chính phủ Nhật liên tiếp tái khẳng định, và nó vẫn là, đến nay, lập trường chính thức của chính phủ Nhật — dù nó đã bị một số chính trị gia Nhật đặt câu hỏi, những người lập luận rằng bằng chứng về ép buộc là không đủ, và kêu gọi sửa đổi tuyên bố.

Quỹ phụ nữ châu Á và Hiệp định 2015

Năm 1995, chính phủ Nhật thành lập Quỹ Phụ nữ châu Á, quỹ tư nhân, được tài trợ một phần bởi chính phủ và một phần bởi quyên góp tư nhân, để bồi thường — được mô tả là “tiền chuộc lỗi” — cho những người sống sót, cùng với thư xin lỗi từ thủ tướng Nhật. Quỹ hoạt động đến năm 2007, và bồi thường cho 285 người sống sót ở Triều Tiên, Đài Loan, Philippines và nhiều nơi khác — nhưng đối với nhiều người sống sót, nó không thỏa đáng: họ coi quỹ là sáng kiến tư nhân, không phải bồi thường chính thức, và họ từ chối nhận nó, yêu cầu thay vào đó lời xin lỗi chính thức và bồi thường từ nhà nước Nhật. Tháng 12 năm 2015, chính phủ Nhật Bản và Hàn Quốc đạt thỏa thuận — được mô tả là “cuối cùng và không thể đảo ngược” — theo đó Nhật Bản sẽ cung cấp 1 tỷ yên (khoảng 8 triệu đô la Mỹ vào thời điểm đó) cho một quỹ dành cho những người sống sót, và Hàn Quốc sẽ coi vấn đề này là đã được giải quyết. Thỏa thuận, ở Hàn Quốc, gây tranh cãi sâu sắc: nhiều người sống sót và những người ủng hộ họ từ chối nó, cho rằng nó đã đạt được mà không tham khảo ý kiến những người sống sót, và nó không bao gồm một lời xin lỗi pháp lý chính thức. Năm 2018, chính phủ Hàn Quốc đã giải thể quỹ được thành lập theo thỏa thuận, và vấn đề vẫn là, đến nay, chưa được giải quyết.

Con số và mức độ ép buộc

Tranh luận về phụ nữ mua vui ngày nay tập trung vào hai câu hỏi: có bao nhiêu nạn nhân, và mức độ ép buộc là bao nhiêu. Về con số, như đã lưu ý ở trên, các ước tính dao động từ khoảng 20.000 đến khoảng 200.000, và không có sự đồng thuận học thuật. Về câu hỏi ép buộc, tranh luận là, theo lời một sử gia, “tranh luận về ý nghĩa của bằng chứng”: chính phủ Nhật, trong Tuyên bố Kōno, thừa nhận phụ nữ bị tuyển mộ, trong nhiều trường hợp, trái ý muốn, nhưng một số sử gia và chính trị gia Nhật lập luận rằng nhiều phụ nữ, thực tế, là gái mại dâm đã tình nguyện, và hệ thống, về bản chất, là hệ thống mại dâm được cấp phép, không phải nô lệ. Lời chứng của những người sống sót, và các tài liệu, mâu thuẫn với lập luận đó: lời chứng cho thấy phụ nữ, trong phần lớn trường hợp, bị tuyển mộ bằng lừa dối hoặc vũ lực, và bị giam giữ trái ý muốn, và các tài liệu cho thấy quân đội vận hành hệ thống. Tranh luận vẫn tiếp tục, nhưng sự đồng thuận của các sử gia bên ngoài Nhật Bản — và của Liên Hợp Quốc, trong các báo cáo năm 1996 và 1998 — là hệ thống phụ nữ mua vui là hệ thống nô lệ tình dục quân sự, và phụ nữ là nạn nhân của nó.

Xin lỗi, bồi thường và ký ức

Tranh luận về xin lỗi và bồi thường, cuối cùng, là tranh luận về những gì công lý yêu cầu. Những người sống sót, và những người ủng hộ họ, đã yêu cầu lời xin lỗi chính thức, pháp lý từ nhà nước Nhật, và bồi thường từ nhà nước Nhật, và họ lập luận rằng Tuyên bố Kōno, Quỹ Phụ nữ châu Á, và thỏa thuận 2015 là, theo lời một người sống sót, “không đủ”. Chính phủ Nhật lập luận rằng họ đã xin lỗi, đã bồi thường, và vấn đề nên được coi là đã giải quyết. Tranh luận, cuối cùng, không chỉ về quá khứ, mà về hiện tại: về quan hệ giữa Nhật Bản và Triều Tiên, về việc giảng dạy lịch sử, và về quyền của các nạn nhân — phần lớn trong số họ nay đã qua đời, và lời chứng của họ, theo lời một sử gia, “là tất cả những gì còn lại”. Phụ nữ mua vui, ngày nay, là chủ đề tưởng niệm, giáo dục, và tranh luận chính trị chưa ngã ngũ — và tranh luận, như chính lịch sử, khó có thể được giải quyết sớm.

7. Tưởng niệm

Tượng của hòa bình

Tháng 12 năm 2011, vào cuộc biểu tình thứ Tư hàng tuần lần thứ một nghìn của những người sống sót và những người ủng hộ họ bên ngoài đại sứ quán Nhật ở Seoul — cuộc biểu tình được tổ chức mỗi thứ Tư kể từ năm 1992 — một bức tượng được khánh thành: Tượng Hòa bình, bức tượng đồng của một cô gái trẻ mặc trang phục truyền thống Triều Tiên, ngồi trên ghế, nhìn về phía đại sứ quán Nhật. Bức tượng đã trở thành biểu tượng của phụ nữ mua vui, và đã được sao chép ở các thành phố trên thế giới — Hoa Kỳ, Canada, Úc, Đức và nhiều nơi khác — nơi nó trở thành, ở mỗi nơi, chủ đề tranh cãi, với chính phủ Nhật phản đối việc lắp đặt nó và cộng đồng địa phương bảo vệ nó như đài tưởng niệm các nạn nhân. Bức tượng là, theo lời những người tạo ra nó, “đài tưởng niệm các nạn nhân, và lời kêu gọi hòa bình” — và đối với những người sống sót, nó là sự công nhận rằng nỗi đau khổ của họ sẽ không bị lãng quên. Cho đến ngày hôm nay, mỗi tuần, ở Seoul, các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục, và chúng là, theo lời một người tham gia, “cuộc biểu tình kéo dài nhất thế giới”.

Giảng dạy lịch sử

Lịch sử của phụ nữ mua vui được giảng dạy, ngày nay, theo những cách rất khác nhau ở các nước khác nhau. Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, nó được giảng dạy như phần trung tâm của lịch sử chiến tranh, và lời chứng của những người sống sót là, theo lời một sách giáo khoa Triều Tiên, “một phần ký ức dân tộc của chúng tôi”. Ở Nhật Bản, nó được giảng dạy, trong một số sách giáo khoa, như vấn đề tranh cãi, và trong những sách khác, nó không được giảng dạy — sự thật đã là, ở Nhật Bản và Triều Tiên, nguồn gốc tranh luận gay gắt. Chính phủ Nhật, trong những năm gần đây, đã tìm cách loại bỏ các tham chiếu đến phụ nữ mua vui khỏi sách giáo khoa, và nó đã, theo lời một sử gia, “tìm cách kiểm soát câu chuyện” — trong khi các sử gia Hàn Quốc và Trung Quốc đã lập luận rằng lịch sử nên được giảng dạy, đầy đủ, và rằng lời chứng của những người sống sót nên được bảo tồn. Cuộc tranh luận về việc giảng dạy lịch sử, cuối cùng, là tranh luận về ký ức: về những gì một quốc gia nhớ, và những gì nó quên, và về ai có quyền kể câu chuyện của các nạn nhân.

8. Di sản

Những người sống sót đã phá vỡ sự im lặng

Di sản của phụ nữ mua vui là, trên hết, di sản của những người sống sót đã phá vỡ sự im lặng — Kim Hak-sun và hàng trăm phụ nữ theo sau bà, những người kể câu chuyện của mình, công khai, với cái giá cá nhân lớn, và khi làm vậy, đã khiến lịch sử được biết đến. Lời chứng của họ đã thay đổi cách hiểu về Thế chiến II: nó cho thấy chiến tranh không chỉ là chiến tranh của các trận đánh và tướng lĩnh, mà là chiến tranh trong đó phụ nữ, với số lượng lớn, là nạn nhân của bạo lực tình dục có tổ chức, và trong đó một quân đội hiện đại vận hành hệ thống nô lệ tình dục. Lời chứng của họ cũng đã thay đổi luật pháp quốc tế: các báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 1996 và 1998, mô tả hệ thống phụ nữ mua vui là nô lệ tình dục quân sự, nằm trong số các tài liệu quốc tế đầu tiên công nhận nô lệ tình dục là tội ác chiến tranh, và chúng đã ảnh hưởng đến việc truy tố bạo lực tình dục trong các cuộc chiến ở Nam Tư cũ và Rwanda. Những người sống sót, ngày nay, gần như đã qua đời — trong số 240 cựu nạn nhân Hàn Quốc đã đăng ký, tới năm 2026 chỉ còn một số ít còn sống (4–5 người, trong đó có Lee Yong-soo, sinh năm 1928), và những người sống sót Trung Quốc cuối cùng, nay đã ngoài chín mươi tuổi, đang dần qua đời — và lời chứng của họ, theo lời một sử gia, “là tất cả những gì còn lại”. Nhiệm vụ của lịch sử, và của tưởng niệm, là bảo tồn nó, và đảm bảo nó không bị lãng quên.

Công lý chưa hoàn thành

Cuối cùng, di sản cũng là một di sản của công lý chưa hoàn thành. Những người phụ nữ mua vui đã nhận được lời xin lỗi, và họ đã nhận được bồi thường, nhưng họ chưa, theo lời những người sống sót, nhận được công lý — lời xin lỗi chính thức, pháp lý, và bồi thường từ nhà nước đã bắt họ làm nô lệ. Cuộc tranh luận về xin lỗi và bồi thường vẫn tiếp tục, và theo lời một sử gia, đó là “cuộc tranh luận sẽ tồn tại lâu hơn những người sống sót, và cuối cùng, sẽ là cuộc tranh luận về những gì Nhật Bản nhớ, và những gì nó quên”. Những người phụ nữ mua vui, ngày nay, được nhớ đến trong các đài tưởng niệm, trong các bảo tàng, và trong các cuộc biểu tình vào thứ Tư tại Seoul, và họ là, theo lời Tượng Hòa bình, “lời kêu gọi hòa bình” — lời kêu gọi mà, năm mươi năm sau chiến tranh, và tám mươi năm sau khi hệ thống bắt đầu, vẫn chưa được đáp lại.

9. Câu hỏi thường gặp

Những người phụ nữ mua vui là ai?

Những phụ nữ mua vui là những phụ nữ và trẻ em gái bị buộc làm nô lệ tình dục cho Quân đội và Hải quân Đế quốc Nhật Bản trước và trong Thế chiến II, bị giam trong các nhà thổ quân sự gọi là “trạm an ủi” khắp châu Á bị chiếm đóng từ đầu thập niên 1930 đến năm 1945.

Có bao nhiêu phụ nữ mua vui ở đó?

Ước tính dao động từ khoảng 20.000 đến khoảng 200.000, và không có sự đồng thuận về mặt học thuật về một con số chính xác. Các con số thấp hơn dựa trên các ghi chép còn sót lại; con số cao hơn dựa trên số lượng trạm và số lượng trung bình phụ nữ trên mỗi trạm. Hầu hết các nghiên cứu cẩn thận đặt con số thực vào hàng chục nghìn.

Những người phụ nữ mua vui đến từ đâu?

Đại đa số đến từ Hàn Quốc và Trung Quốc, với những người khác từ Đài Loan, Philippines, Indonesia, Malaysia, Miến Điện và Hà Lan Đông Ấn. Phụ nữ Hàn Quốc thành lập nhóm lớn nhất, bởi vì Hàn Quốc là thuộc địa của Nhật Bản và chính quyền của họ được sử dụng để tuyển dụng họ.

Tuyên bố Kōno là gì?

Tuyên bố Kōno, được ban hành vào tháng 8 năm 1993, là sự thừa nhận chính thức đầu tiên của chính phủ Nhật Bản rằng quân đội đã tham gia vào các trạm an ủi, và lời đề nghị “xin lỗi chân thành và hối hận” tới các nạn nhân. Nó vẫn là lập trường chính thức của chính phủ Nhật Bản.

Kim Hak-sun là ai?

Kim Hak-sun là một người sống sót Triều Tiên, người vào tháng 8 năm 1991 đã đưa ra lời chứng công khai đầu tiên của một phụ nữ mua vui. Bà mười bảy tuổi khi bị đưa đến Trung Quốc vào năm 1941, và bà sống trong im lặng bốn mươi sáu năm trước khi lên tiếng. Bà qua đời năm 1997.

Tượng Hòa bình là gì?

Tượng Hòa bình, được khánh thành tại Seoul vào tháng 12 năm 2011, là một bức tượng bằng đồng của một cô gái trẻ mặc trang phục truyền thống của Hàn Quốc, ngồi trên một chiếc ghế và nhìn về phía đại sứ quán Nhật Bản. Nó đã trở thành biểu tượng của những người phụ nữ mua vui và đã được sao chép ở các thành phố trên khắp thế giới.

10. Nguồn

Wikipedia, “Comfort women” Xác nhận hệ thống, nạn nhân ước tính từ 20.000 đến 200.000, lời khai và cuộc tranh luận chính trị.
Yoshiaki Yoshimi, Comfort Women: Sexual Slavery in the Japanese Military During World War II (Columbia University Press, 2000) Bao gồm lịch sử học thuật tiêu chuẩn, dựa trên các tài liệu quân sự được phát hiện vào năm 1992.
C. Sarah Soh, The Comfort Women: Sexual Violence and Postcolonial Memory in Korea and Japan (Đại học Chicago Press, 2008) Việc tuyển dụng, các trạm và cuộc tranh luận sau chiến tranh.
Liên Hợp Quốc, Báo cáo của Báo cáo viên đặc biệt về bạo lực đối với phụ nữ, Radhika Coomaswamy (1996) Bao gồm hệ thống phụ nữ mua vui như chế độ nô lệ tình dục quân sự.
Bảo tàng Tưởng niệm Holocaust Hoa Kỳ, Bách khoa toàn thư Holocaust, “Comfort Women” Hệ thống và các nạn nhân của nó.
Kim Hak-sun, lời khai (tháng 8 năm 1991) Bao gồm lời khai công khai đầu tiên của một người sống sót.
Tuyên bố Kōno (4 tháng 8 năm 1993) Công nhận sự tham gia của quân đội Nhật Bản.