Alfred Jodl

1. Mở đầu

Ngày 7 tháng 5 năm 1945, Jodl ký văn kiện đầu hàng vô điều kiện của các lực lượng vũ trang Đức tại Reims, và ông bị Tòa án Quân sự Quốc tế tại Nuremberg xét xử, kết tội tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại, và bị treo cổ ngày 16 tháng 10 năm 1946. Alfred Jodl (10 tháng 5 năm 1890 – 16 tháng 10 năm 1946) là tướng Đức và từ năm 1939 đến 1945 là Tham mưu trưởng Tác chiến của Oberkommando der Wehrmacht (OKW), Bộ Tư lệnh Tối cao các Lực lượng Vũ trang, khiến ông, sau chính Hitler, trở thành sĩ quan chịu trách nhiệm trực tiếp nhất về việc lập kế hoạch và chỉ đạo các chiến dịch quân sự của Đức trong Thế chiến II. Sinh tại Würzburg ở Bavaria, con trai một sĩ quan quân đội, ông gia nhập quân đội Bavaria với tư cách sĩ quan pháo binh năm 1910, phục vụ ở Mặt trận phía Tây và phía Đông trong Thế chiến I, và thăng tiến qua Reichswehr để trở thành, năm 1935, trưởng Phòng Quốc phòng trong Bộ Chiến tranh. Tháng 8 năm 1939, trước thềm cuộc xâm lược Ba Lan, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW, chức vụ ông giữ đến cuối chiến tranh, và ở chức vụ đó, ông có mặt tại hầu hết mọi hội nghị quân sự lớn, ông soạn thảo các chỉ thị xâm lược Đan Mạch, Na Uy, Pháp, Nam Tư, Hy Lạp và Liên Xô, và ông ký các mệnh lệnh dẫn tới vụ sát hại tù binh và dân thường.

Sự nghiệp của Jodl đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của sĩ quan tham mưu, một câu hỏi khác với câu hỏi về trách nhiệm của chỉ huy ngoài chiến trường. Jodl không chỉ huy quân đội trong trận đánh, và ông không đích thân ra lệnh sát hại tù binh hay dân thường; nhưng ông lập kế hoạch các chiến dịch mà những vụ sát hại đó diễn ra, ông soạn thảo các mệnh lệnh cho phép chúng, và ông có mặt khi Hitler quyết định chúng. Lời bào chữa của Jodl tại Nuremberg là ông là người lính tuân lệnh, rằng ông không có quyền chống lại Hitler, và rằng ông đã cố gắng, trong riêng tư, làm giảm nhẹ các mệnh lệnh tội ác được giao. Tòa án bác bỏ lời bào chữa đó, cho rằng Jodl không chỉ truyền đạt mệnh lệnh tội ác mà còn tự mình giúp xây dựng chúng, và một sĩ quan tham mưu biết rõ mình tham gia vào việc lập kế hoạch một cuộc chiến xâm lược và vụ sát hại tù binh và dân thường không thể viện cớ tuân lệnh. Vụ án của ông, như vụ án của cấp trên Wilhelm Keitel, đã thiết lập nguyên tắc rằng sĩ quan tham mưu phải chịu trách nhiệm như chỉ huy, một nguyên tắc từ đó trở thành nền tảng của luật pháp quốc tế.

2. Thông tin chính

Sinh	10 tháng 5 năm 1890, Würzburg, Vương quốc Bavaria, Đế quốc Đức
Mất	16 tháng 10 năm 1946 (hưởng dương 56 tuổi), Nuremberg, Đức (bị hành quyết)
Quốc tịch	Đức
Vai trò / Chức vụ	Đại tướng (Generaloberst); Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW (1939–1945); sĩ quan tác chiến chính của Hitler
Nổi tiếng vì	Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW; người soạn thảo các chỉ thị xâm lược Na Uy, Pháp và Liên Xô; người ký Lệnh Biệt kích (1942); người ký văn kiện đầu hàng tại Reims (7 tháng 5 năm 1945); bị kết án và hành quyết tại Nuremberg
Vợ / Gia đình	Irma von Bullion (kết hôn 1913, mất 1944); Luise von Benda (kết hôn 1945); em trai Ferdinand Jodl, cũng là tướng
Quân hàm	Đại tướng (Generaloberst, từ 1944)

3. Thời trẻ & học vấn

Gia đình và thời thơ ấu

Alfred Josef Ferdinand Jodl sinh ngày 10 tháng 5 năm 1890 tại Würzburg ở Bavaria, con trai của Alfred Jodl, sĩ quan trong quân đội Bavaria, và Anna Hub, con gái một giáo viên. Ông là con cả trong nhiều anh em, và lớn lên trong thế giới quân đoàn sĩ quan Bavaria, một thế giới doanh trại, diễu binh và truyền thống trung đoàn khiến ông gắn bó suốt đời với quân đội. Cha ông, sau này lên tới đại tá, là người nghiêm khắc và đòi hỏi cao, và Alfred, học sinh chăm chỉ, lớn lên trong gia đình mà kỷ luật, bổn phận và phục vụ Vua Bavaria được coi là hiển nhiên. Ông học tại Gymnasium ở Würzburg, nơi ông theo chương trình cổ điển, và năm 1910, hưởng dương hai mươi tuổi, ông gia nhập quân đội Bavaria với tư cách Fahnenjunker, học viên sĩ quan, tại Trung đoàn Pháo binh dã chiến số 4 ở Augsburg. Việc chọn pháo binh, thay vì bộ binh hay kỵ binh danh giá hơn, là điều đáng chú ý: pháo binh là binh chủng kỹ thuật của quân đội, và nó thu hút những sĩ quan có phương pháp, giỏi toán và quan tâm tới khoa học pháo binh, những phẩm chất mà Jodl có đầy đủ.

Quân đoàn sĩ quan Bavaria

Quân đoàn sĩ quan Bavaria mà Jodl sinh ra trong đó khác với quân đoàn sĩ quan Phổ, và nó đã định hình ông theo những cách vẫn thấy rõ suốt sự nghiệp của ông. Bavaria, vốn là một vương quốc trong Đế quốc Đức, có quân đội riêng, truyền thống riêng và quân đoàn sĩ quan riêng, và các sĩ quan của nó, theo tiêu chuẩn Phổ, thoải mái hơn, theo Công giáo nhiều hơn và gắn bó với Nhà vua của mình hơn là với Hoàng đế ở Berlin. Jodl, người Bavaria cả về xuất thân lẫn tính khí, đã tiếp thu các giá trị của quân đoàn sĩ quan Bavaria: trung thành với Nhà vua, niềm tin vào quân đội như một thể chế chuyên nghiệp, và sự hoài nghi đối với tính kiêu ngạo của người Phổ. Ông cũng tiếp thu thói quen của sĩ quan tham mưu: lập kế hoạch cẩn thận, coi trọng chi tiết, và tuân lệnh cấp trên mà không thắc mắc, một thói quen sẽ định hình toàn bộ sự nghiệp của ông, và cuối cùng, sẽ là phẩm chất khiến ông trở nên không thể thiếu đối với Hitler và dẫn tới việc ông bị hành quyết.

Học vấn và những năm phục vụ đầu tiên

Jodl được phong thiếu úy pháo binh năm 1912, và ông trải qua những năm trước Thế chiến I trong công tác trung đoàn, học việc pháo binh thực tế và công tác tham mưu. Khi Thế chiến I bùng nổ tháng 8 năm 1914, ông là sĩ quan khẩu đội ở Mặt trận phía Tây, và bị thương ở chân do mảnh đạn tháng 9 năm 1914, vết thương khiến chân ông yếu vĩnh viễn. Sau khi hồi phục, ông được chuyển sang công tác tham mưu, phục vụ với tư cách sĩ quan tham mưu tại Sư đoàn Bộ binh Bavaria 7 ở Mặt trận phía Tây rồi Mặt trận phía Đông, và ông trải qua phần còn lại của chiến tranh trong ban tham mưu các sư đoàn và quân đoàn, học việc lập kế hoạch, tiếp tế và quản lý. Ông được tặng Huân chương Chữ thập Sắt hạng Nhất và hạng Nhì, và kết thúc chiến tranh với cấp bậc đại úy, một sĩ quan tham mưu có danh tiếng vững chắc nhưng không nổi bật. Chiến tranh dạy ông, như dạy hầu hết sĩ quan tham mưu, tầm quan trọng của tổ chức và chi tiết, và cũng dạy ông thói quen phục tùng: trong ban tham mưu, nhiệm vụ của sĩ quan là thực thi mệnh lệnh của chỉ huy, không phải chất vấn chúng, và Jodl, người chưa bao giờ có khuynh hướng chất vấn quyền lực, đã ghi nhớ bài học đó.

4. Nhập ngũ & thăng tiến

Reichswehr và Bộ Chiến tranh

Sau chiến tranh, Jodl là một trong những sĩ quan được giữ lại trong Reichswehr, và ông thăng tiến đều đặn qua các cấp bậc, phục vụ trong Bộ Chiến tranh ở Berlin và làm sĩ quan tham mưu tại nhiều bộ tư lệnh. Ông được thăng thiếu tá năm 1923, trung tá năm 1929, và đại tá năm 1933, và năm 1935, ông được bổ nhiệm làm trưởng Phòng Quốc phòng trong Bộ Chiến tranh, chức vụ giao cho ông trách nhiệm lập kế hoạch tái vũ trang Đức và chuẩn bị các lực lượng vũ trang cho chiến tranh. Ở chức vụ đó, ông làm việc chặt chẽ với tướng Werner von Blomberg, Bộ trưởng Chiến tranh, và tướng Wilhelm Keitel, trưởng Văn phòng Lực lượng Vũ trang, và ông được biết tới như người có thể tin cậy để thực hiện chương trình tái vũ trang một cách hiệu quả và không đặt những câu hỏi khó xử. Ông không phải sĩ quan chính trị, và ông không gia nhập Đảng Quốc xã, nhưng ông đồng cảm với lời hứa của chế độ về khôi phục vị thế quân đội, và ông sẵn sàng phục vụ nó. Năm 1938, sau cuộc khủng hoảng Blomberg-Fritsch, ông được bổ nhiệm làm trưởng Phòng Tác chiến của OKW, và tháng 8 năm 1939, trước thềm cuộc xâm lược Ba Lan, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW, chức vụ ông giữ đến cuối chiến tranh.

Tham mưu trưởng Tác chiến

Việc bổ nhiệm Jodl làm Tham mưu trưởng Tác chiến tháng 8 năm 1939 là thời khắc quyết định của sự nghiệp ông, và nó đặt ông vào trung tâm nỗ lực chiến tranh của Đức. Ở chức vụ đó, ông chịu trách nhiệm lập kế hoạch cho mọi chiến dịch quân sự của Đức, soạn thảo các chỉ thị mà Hitler ban hành cho các lực lượng vũ trang, và phối hợp ba quân chủng. Ông có mặt tại hầu hết mọi hội nghị quân sự lớn, và ông là, theo lời một sử gia, “người biến ý tưởng của Hitler thành mệnh lệnh quân sự”, một mô tả nắm bắt cả tầm quan trọng và trách nhiệm của ông. Ông là sĩ quan tham mưu xuất sắc, người có thể soạn thảo chỉ thị trong một đêm, người hiểu các vấn đề tác chiến của một chiến dịch, và người có thể trình bày một kế hoạch phức tạp dưới hình thức rõ ràng và súc tích. Ông cũng là người không bao giờ chất vấn quyết định của Hitler, không bao giờ từ chức, và không bao giờ, trong sáu năm chiến tranh, từ chối một mệnh lệnh, một hồ sơ khiến ông, trong mắt Hitler, trở thành tham mưu trưởng lý tưởng, và khiến ông, trong mắt Tòa án tại Nuremberg, trở thành tội phạm chiến tranh.

5. Các chỉ huy & chiến dịch chính

Các chiến dịch đầu tiên: Ba Lan tới Pháp

Với tư cách Tham mưu trưởng Tác chiến, Jodl chịu trách nhiệm lập kế hoạch cho các cuộc xâm lược Ba Lan tháng 9 năm 1939, Đan Mạch và Na Uy tháng 4 năm 1940, và Pháp và các nước Vùng thấp tháng 5 năm 1940. Ông soạn thảo các chỉ thị cho các chiến dịch đó, ông phối hợp di chuyển của lục quân, hải quân và không quân, và ông có mặt tại các hội nghị mà Hitler quyết định thời điểm và mục tiêu của các chiến dịch. Ông không phải chỉ huy chiến trường, và ông không chỉ đạo các trận đánh, nhưng ông là sĩ quan biến các ý tưởng chiến lược của Hitler thành mệnh lệnh tác chiến, và theo nghĩa đó, ông là kiến trúc sư của các chiến thắng đầu tiên của Đức. Ông cũng có mặt tại các hội nghị mà Hitler quyết định xâm lược Liên Xô, Chiến dịch Barbarossa, và ông soạn thảo chỉ thị cho cuộc xâm lược đó, Chỉ thị số 21, ban hành ngày 18 tháng 12 năm 1940, quy định mục tiêu chiến dịch và lực lượng được sử dụng. Chỉ thị, do Jodl soạn thảo, là nền tảng của chiến dịch quân sự lớn nhất trong lịch sử, và cũng là nền tảng của cuộc chiến hủy diệt tiếp theo.

Chỉ thị số 21: Barbarossa

Chỉ thị số 21, ban hành ngày 18 tháng 12 năm 1940 và do Jodl soạn thảo, là tài liệu quan trọng nhất trong sự nghiệp của ông, và đáng được mô tả chi tiết. Chỉ thị ra lệnh cho các lực lượng vũ trang Đức “nghiền nát nước Nga Xô viết trong một chiến dịch nhanh chóng”, và nó nêu rõ các mục tiêu của cuộc xâm lược: tiêu diệt Hồng quân, chiếm các quốc gia Baltic, Belorussia và Ukraine, và tiến tới tuyến từ Archangel tới Astrakhan. Chỉ thị là tài liệu quân sự, nhưng nó cũng là tài liệu chính trị: nó giả định rằng Liên Xô sẽ sụp đổ trong vài tuần, và nó không có phương án dự phòng cho một cuộc chiến dài, một giả định hóa ra sai lầm và dẫn tới thất bại của Đức trước Moscow tháng 12 năm 1941. Jodl, người soạn thảo chỉ thị, sau này tuyên bố rằng ông đã cảnh báo Hitler rằng chiến dịch sẽ khó khăn, nhưng không có bằng chứng đương thời nào cho thấy ông đã làm vậy, và Tòa án Nuremberg kết luận rằng ông đã giúp lập kế hoạch một cuộc chiến tranh xâm lược, và do đó ông phạm tội chống hòa bình.

Cuộc chiến ở phía Đông và các mệnh lệnh tội ác

Cuộc chiến chống Liên Xô đưa Jodl tiếp xúc trực tiếp với bản chất tội ác của cuộc chiến Đức. Với tư cách Tham mưu trưởng Tác chiến, ông chịu trách nhiệm soạn thảo các mệnh lệnh chi phối cách tiến hành chiến tranh ở phía Đông, bao gồm Lệnh Ủy viên tháng 6 năm 1941, chỉ thị hành quyết các chính ủy Liên Xô bị bắt, và Lệnh Biệt kích tháng 10 năm 1942, chỉ thị hành quyết các biệt kích Đồng minh bị bắt, một mệnh lệnh mà chính Jodl ký và ông biện hộ tại Nuremberg là nhu cầu quân sự. Ông cũng soạn thảo các mệnh lệnh chi phối việc đối xử với tù binh Liên Xô, và các mệnh lệnh cho phép sử dụng lao động cưỡng bức, và ông có mặt tại các hội nghị mà Hitler quyết định chính sách bỏ đói và sát hại ở các lãnh thổ bị chiếm đóng. Trong mỗi trường hợp, lời bào chữa của ông tại Nuremberg đều giống nhau: ông đã soạn thảo các mệnh lệnh, nhưng ông không ban hành chính sách, và ông đã cố gắng, trong riêng tư, làm giảm nhẹ chúng. Trong mỗi trường hợp, Tòa án nhận thấy ông đã làm nhiều hơn việc soạn thảo: ông đã giúp xây dựng chính sách, ông đã thúc đẩy việc thi hành nó, và ông đã, bằng chữ ký của mình, trao quyền lực của Bộ Tư lệnh Tối cao cho các tội ác mà, theo lời Tòa án, là “sự vi phạm có chủ ý và có hệ thống luật chiến tranh”.

Những năm cuối và đầu hàng

Trong những năm cuối chiến tranh, vai trò của Jodl ngày càng bị gạt ra ngoài, khi Hitler ngày càng ít dựa vào OKW và ngày càng dựa vào phán đoán của chính mình. Jodl có mặt tại hội nghị ngày 20 tháng 7 năm 1944, khi quả bom của Claus von Stauffenberg phát nổ, và ông bị thương nhẹ; ông cũng có mặt trong cuộc thanh trừng sau đó, trong đó ông ký các mệnh lệnh cách chức và bắt giữ các sĩ quan bị nghi ngờ liên quan tới âm mưu. Trong những tuần cuối của chiến tranh, ông ở cùng Hitler tại Berlin, và sau khi Hitler tự sát ngày 30 tháng 4 năm 1945, ông được Đại đô đốc Karl Dönitz, người kế nhiệm Hitler, cử tới Reims, để đàm phán việc đầu hàng của các lực lượng vũ trang Đức với Đồng minh. Ngày 7 tháng 5 năm 1945, lúc 02:41, Jodl ký văn kiện đầu hàng vô điều kiện tại sở chỉ huy của tướng Dwight D. Eisenhower tại Reims, trước mặt các chỉ huy Đồng minh, và việc đầu hàng có hiệu lực lúc 23:01 ngày 8 tháng 5 năm 1945. Jodl sau đó bị người Anh bắt giữ, và ông trải qua năm cuối đời trong tù tại Nuremberg, chờ xét xử.

6. Phong cách chỉ huy

Các quyết định khi tại chức

Nhận chức Tham mưu trưởng Tác chiến (tháng 8 năm 1939). Quyết định nhận chức vụ của Jodl, biết rằng ông sẽ chịu trách nhiệm lập kế hoạch xâm lược Ba Lan, Pháp và Liên Xô, là lựa chọn quyết định của sự nghiệp ông. Nó cho ông cơ hội định hình nỗ lực chiến tranh của Đức, và khiến ông phải chịu trách nhiệm về các chiến dịch ông lập kế hoạch, một trách nhiệm mà ông không hiểu cho đến khi đứng trước vành móng ngựa tại Nuremberg.

Soạn thảo Chỉ thị số 21 (tháng 12 năm 1940). Việc soạn thảo chỉ thị xâm lược Liên Xô của ông là hành động quan trọng nhất trong sự nghiệp của ông. Chỉ thị, ra lệnh cho các lực lượng vũ trang Đức nghiền nát Liên Xô trong một chiến dịch nhanh chóng, dựa trên giả định rằng Liên Xô sẽ sụp đổ trong vài tuần, một giả định hóa ra sai lầm và dẫn tới thất bại của Đức trước Moscow.

Ký Lệnh Biệt kích (tháng 10 năm 1942). Chữ ký của ông trên Lệnh Biệt kích, chỉ thị hành quyết các biệt kích Đồng minh bị bắt, là hành động tội ác nhất trong sự nghiệp của ông. Sau này ông biện hộ mệnh lệnh này là nhu cầu quân sự, lập luận rằng biệt kích không được hưởng sự bảo vệ của luật chiến tranh, nhưng Tòa án nhận thấy mệnh lệnh vi phạm luật chiến tranh, và Jodl có tội ác chiến tranh vì đã ký nó.

Các quyết định tại Nuremberg

Viện cớ tuân lệnh (1945–1946). Tại Nuremberg, lời bào chữa của Jodl là ông đã tuân lệnh, và một người lính không có quyền bất tuân mệnh lệnh của cấp trên. Tòa án bác bỏ lời bào chữa đó, cho rằng các mệnh lệnh ông soạn thảo và ký rõ ràng là tội ác, và một sĩ quan cấp cao biết rõ mình tham gia vào tội ác không thể viện cớ tuân lệnh. Quyết định này đã thiết lập nguyên tắc, từ đó trở thành nền tảng của luật pháp quốc tế, rằng tuân lệnh không phải là biện pháp bào chữa cho tội ác chiến tranh.

Ký văn kiện đầu hàng tại Reims (7 tháng 5 năm 1945). Quyết định ký văn kiện đầu hàng vô điều kiện tại Reims của Jodl là quyết định chấm dứt chiến tranh, và đó là quyết định ông đưa ra theo lệnh của Dönitz, người kế nhiệm Hitler. Việc đầu hàng, có hiệu lực ngày 8 tháng 5 năm 1945, chấm dứt chiến tranh ở châu Âu, và chữ ký của Jodl trên đó là hành động cuối cùng trong sự nghiệp quân sự của ông.

7. Tranh cãi

Sĩ quan tham mưu và trách nhiệm

Tranh cãi trung tâm về Jodl là câu hỏi về trách nhiệm của sĩ quan tham mưu, và đó là tranh cãi vượt ra ngoài bản thân Jodl tới toàn bộ Bộ Tổng tham mưu Đức. Lời bào chữa của Jodl — rằng ông là sĩ quan tham mưu, rằng ông soạn thảo mệnh lệnh nhưng không ban hành chính sách, và rằng ông không có quyền chống lại Hitler — là lời bào chữa của nhiều sĩ quan tham mưu Đức sau chiến tranh, và nó bị bác bỏ tại Nuremberg với lý do Jodl không chỉ soạn thảo mệnh lệnh tội ác mà còn giúp xây dựng chính sách đằng sau chúng, và một sĩ quan tham mưu biết rõ mình tham gia vào việc lập kế hoạch một cuộc chiến xâm lược không thể viện cớ tuân lệnh. Phán quyết của Tòa án, từ đó trở thành nền tảng của luật pháp quốc tế, là sĩ quan tham mưu phải chịu trách nhiệm như chỉ huy, và việc một người hành động theo lệnh của chính phủ hay cấp trên không miễn trừ trách nhiệm của người đó theo luật pháp quốc tế, với điều kiện người đó thực sự có thể lựa chọn về mặt đạo đức. Vụ án Jodl, theo nghĩa đó, là vụ án thử nghiệm: nếu một sĩ quan tham mưu, người không chỉ huy quân đội trong trận đánh, có thể chịu trách nhiệm về các tội ác ông giúp lập kế hoạch, thì không người lính nào có thể viện cớ rằng ông chỉ tuân lệnh. Những người chỉ trích cho rằng phán quyết là công bằng, và Jodl, người đã giúp lập kế hoạch chiến tranh xâm lược và vụ sát hại tù binh, xứng đáng với số phận của mình; những người bênh vực cho rằng phán quyết khắc nghiệt, và Jodl, người không có quyền chống lại Hitler và đã cố gắng, trong riêng tư, làm giảm nhẹ các mệnh lệnh, là vật tế thần cho tội ác của chế độ. Cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn, nhưng nguyên tắc được thiết lập tại Nuremberg — rằng sĩ quan tham mưu phải chịu trách nhiệm về các mệnh lệnh ông soạn thảo — chưa bị thách thức nghiêm túc kể từ đó.

Lệnh Biệt kích

Tranh cãi thứ hai liên quan tới Lệnh Biệt kích ngày 18 tháng 10 năm 1942, mà Jodl đã ký và chỉ thị rằng các biệt kích Đồng minh bị bắt phải bị hành quyết, ngay cả khi họ đã đầu hàng. Jodl sau này bào chữa lệnh này như một nhu cầu quân sự, lập luận rằng các biệt kích, hoạt động sau phòng tuyến trong trang phục dân sự, không được hưởng sự bảo vệ của luật chiến tranh, và lệnh này là biện pháp răn đe chống lại các cuộc đột kích của biệt kích. Tòa án bác bỏ lời bào chữa đó, cho rằng lệnh này vi phạm luật chiến tranh, và Jodl, người đã ký nó, phạm tội ác chiến tranh. Tranh cãi về Lệnh Biệt kích do đó cũng là tranh cãi về luật chiến tranh, và về câu hỏi liệu một người lính chiến đấu sau phòng tuyến có được hưởng sự bảo vệ của những luật đó hay không, một câu hỏi đã được tranh luận từ đó đến nay và vẫn còn liên quan trong chiến tranh hiện đại.

Việc phục hồi danh dự năm 1953

Một tranh cãi thứ ba liên quan tới việc phục hồi danh dự sau khi chết của Jodl. Năm 1953, một tòa án phi Quốc xã hóa của Đức tại Munich đã phục hồi danh dự sau khi chết cho Jodl, kết luận rằng ông không có tội ác chống nhân loại, một quyết định dựa trên lời khai của góa phụ ông, Luise Jodl, và lập luận rằng Jodl không biết về Holocaust. Quyết định này gây tranh cãi, và sau đó bị đảo ngược: năm 1953, Cao ủy Mỹ tại Đức, James B. Conant, can thiệp, và việc phục hồi danh dự bị hủy bỏ, với lý do tòa án không có thẩm quyền lật ngược phán quyết của Tòa án Quân sự Quốc tế. Tranh cãi về việc phục hồi danh dự do đó cũng là tranh cãi về thẩm quyền của Tòa án Nuremberg, và về câu hỏi liệu một tòa án Đức có thể lật ngược phán quyết của nó hay không. Việc phục hồi danh dự đã được những người bào chữa cho Jodl trích dẫn như bằng chứng về sự vô tội của ông, và đã được những người chỉ trích trích dẫn như bằng chứng về sự sẵn sàng của các tòa án Đức, thập niên 1950, trong việc phục hồi danh dự cho tội phạm chiến tranh. Tranh cãi vẫn tiếp diễn, nhưng phán quyết của Tòa án Quân sự Quốc tế, kết tội Jodl về cả bốn tội danh trong cáo trạng, vẫn là phán quyết có thẩm quyền về sự nghiệp của ông.

8. Cuối đời

Bị bắt và giam giữ

Cuộc đời sau này của Jodl rất ngắn, và ông trải qua trong tù. Sau khi ký văn kiện đầu hàng tại Reims ngày 7 tháng 5 năm 1945, ông bị người Anh bắt giữ và giam giữ, đầu tiên tại Flensburg rồi tại Nuremberg, nơi ông bị Tòa án Quân sự Quốc tế truy tố với các tội danh âm mưu, tội ác chống hòa bình, tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại. Ông trải qua hơn một năm trong nhà tù tại Nuremberg, chuẩn bị bào chữa với luật sư của mình, và viết hồi ký, được xuất bản sau khi ông qua đời. Điều kiện giam giữ nghiêm ngặt, nhưng ông được phép tiếp khách, bao gồm vợ thứ hai, Luise, người ông kết hôn năm 1945, sau khi vợ đầu, Irma, qua đời năm 1944. Ông viết thư cho gia đình bày tỏ niềm tin rằng ông đã làm tròn bổn phận người lính và lịch sử sẽ đánh giá ông khoan dung hơn những người đương thời, và ông cũng viết, trong hồi ký, rằng ông đã biết chiến tranh đã thua từ năm 1943, và ông tiếp tục phục vụ vì ông tin rằng bổn phận của người lính là tuân lệnh, ngay cả khi tuân lệnh dẫn tới thảm họa.

Xét xử, tuyên án và hành quyết

Jodl bị xét xử tại Nuremberg từ tháng 11 năm 1945 đến tháng 10 năm 1946, và phiên tòa là sự kiện quan trọng nhất trong cuộc đời sau này của ông. Bên công tố đưa ra bằng chứng rằng ông đã soạn thảo Chỉ thị số 21, rằng ông đã ký Lệnh Biệt kích, và rằng ông đã giúp lập kế hoạch chiến tranh xâm lược và vụ sát hại tù binh và dân thường. Jodl thừa nhận ông đã soạn thảo các chỉ thị và ký các mệnh lệnh, nhưng ông lập luận rằng ông làm vậy với tư cách người lính tuân lệnh, và ông đã cố gắng, trong riêng tư, làm giảm nhẹ chúng. Tòa án bác bỏ lời bào chữa đó, và ngày 1 tháng 10 năm 1946, Tòa kết tội ông về cả bốn tội danh trong cáo trạng, và tuyên án tử hình bằng cách treo cổ. Ông bị hành quyết ngày 16 tháng 10 năm 1946, trong phòng tập thể dục của nhà tù Nuremberg, cùng với chín người bị kết án khác, và thi hài ông bị hỏa táng và tro cốt rải xuống sông Isar, để mộ ông không thể trở thành nơi hành hương. Lời cuối cùng của ông, theo lời kể của những người có mặt, là lời cầu xin Chúa và nhân dân Đức. Ông năm mươi sáu tuổi, và ông là, cùng với Keitel, một trong hai sĩ quan cấp cao của OKW bị hành quyết tại Nuremberg.

9. Đánh giá của sử gia

Đánh giá quân sự

Các sử gia quân sự đánh giá Jodl là sĩ quan tham mưu xuất sắc và chỉ huy kém, và đánh giá đó dựa trên sự phân biệt giữa hai vai trò. Với tư cách sĩ quan tham mưu, ông cần mẫn, có tổ chức và đáng tin cậy, và được Hitler tin tưởng để soạn thảo các chỉ thị chi phối nỗ lực chiến tranh của Đức. Với tư cách chỉ huy, ông chưa bao giờ được thử thách ngoài chiến trường, và ông chưa bao giờ thể hiện sự độc lập phán đoán mà một chỉ huy cần có. Việc bổ nhiệm ông làm Tham mưu trưởng Tác chiến, theo nghĩa đó, là một sai lầm: Hitler muốn một tham mưu trưởng không chống đối ông ta, và Jodl là ứng cử viên lý tưởng, nhưng cái giá của việc bổ nhiệm đó là các lực lượng vũ trang Đức có, ở vị trí đứng đầu, một người không thể tự suy nghĩ, và không thể, khi cần thiết, nói với Hitler rằng ông ta sai. Các sử gia cho rằng nỗ lực chiến tranh của Đức chịu thiệt hại vì việc bổ nhiệm Jodl, vì nó loại bỏ sự kiểm soát cuối cùng đối với sự can thiệp của Hitler vào các vấn đề quân sự, và vì nó khiến OKW, vốn nên là ban tham mưu quân sự chuyên nghiệp, trở thành công cụ quan liêu của ý chí Hitler.

Đánh giá đạo đức

Đánh giá đạo đức về Jodl là rõ ràng, và nó không thay đổi kể từ phán quyết tại Nuremberg. Ông là sĩ quan cấp cao soạn thảo các mệnh lệnh tội ác, ký chúng, và tiếp tục phục vụ một chế độ tội ác rất lâu sau khi biết chiến tranh đã thua và chế độ đang sát hại hàng triệu người. Những người bênh vực cho rằng ông là người yếu đuối, không phải độc ác, và tội của ông là hèn nhát hơn là tàn ác; những người chỉ trích đáp lại rằng hèn nhát, ở một người có cấp bậc như ông, tự nó đã là tội ác, và sự phân biệt giữa yếu đuối và độc ác không mang lại an ủi nào cho nạn nhân của các mệnh lệnh ông soạn thảo. Đồng thuận trong giới sử gia là Jodl có tội như bị cáo buộc, và việc hành quyết ông là công bằng. Ông được nhớ tới, không phải như một quân nhân vĩ đại, mà như một lời cảnh báo: một người mà các đức tính nghề nghiệp đã trở thành, khi thiếu dũng khí đạo đức, công cụ của tội ác, và số phận của ông cho thấy lời viện cớ tuân lệnh không phải là biện pháp bào chữa khi các mệnh lệnh rõ ràng là tội ác.

10. Di sản

Nguyên tắc Nuremberg và sĩ quan tham mưu

Di sản lâu dài của Jodl là nguyên tắc được thiết lập tại phiên tòa xét xử ông: rằng sĩ quan tham mưu phải chịu trách nhiệm như chỉ huy, và tuân lệnh không phải là biện pháp bào chữa cho tội ác chiến tranh. Các Nguyên tắc Nuremberg, được Liên Hợp Quốc thông qua năm 1950, quy định rằng việc một người hành động theo lệnh của chính phủ hay cấp trên không miễn trừ trách nhiệm của người đó theo luật pháp quốc tế, với điều kiện người đó thực sự có thể lựa chọn về mặt đạo đức, và nguyên tắc đó từ đó đã được áp dụng trong các phiên tòa xét xử tội phạm chiến tranh ở Nam Tư, Rwanda và nhiều nơi khác. Vụ án Jodl được trích dẫn trong mọi giáo trình luật pháp quốc tế như ví dụ hàng đầu của nguyên tắc áp dụng cho sĩ quan tham mưu, và tên ông gắn liền, không phải với vinh quang quân sự, mà với giới hạn của sự tuân lệnh. Theo nghĩa đó, di sản của ông mang tính tiêu cực: ông được nhớ tới, không phải vì những gì ông đạt được, mà vì những gì phiên tòa xét xử ông đã thiết lập, và vì lời cảnh báo mà sự nghiệp của ông mang lại cho các sĩ quan tham mưu được yêu cầu soạn thảo mệnh lệnh tội ác.

Lời cảnh báo cho sĩ quan tham mưu

Sự nghiệp của Jodl cũng là lời cảnh báo cho sĩ quan tham mưu về hiểm họa của sự tuân lệnh mù quáng. Theo mọi lời kể, ông là sĩ quan tham mưu xuất sắc, một người có thể soạn thảo chỉ thị trong một đêm, hiểu các vấn đề tác chiến của một chiến dịch, và trình bày một kế hoạch phức tạp dưới hình thức rõ ràng và súc tích. Những đức tính đó, vốn là đức tính của một sĩ quan tham mưu giỏi trong thời bình, đã trở thành, khi phục vụ một chế độ tội ác, công cụ của tội ác, và số phận của Jodl cho thấy sự xuất sắc và cần mẫn, nếu không có phán đoán và lương tâm, hoàn toàn không phải đức tính, mà là tật xấu. Các trường quân sự khắp thế giới hiện nay dạy vụ án Jodl như ví dụ về điều có thể xảy ra khi một sĩ quan tham mưu giao phó phán đoán của mình cho cấp trên, và khi thói quen tuân lệnh được phép thay thế nghĩa vụ suy nghĩ. Di sản của ông do đó là một câu chuyện cảnh báo, và đó là câu chuyện vẫn còn ý nghĩa mỗi khi sĩ quan tham mưu được yêu cầu soạn thảo mệnh lệnh mà họ biết, hoặc nên biết, là tội ác.

11. Câu hỏi thường gặp

Alfred Jodl là ai?

Alfred Jodl (1890–1946) là tướng Đức và Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW từ năm 1939 đến 1945. Ông là sĩ quan tác chiến chính của Hitler, và ông bị xét xử và hành quyết tại Nuremberg vì tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại.

Vai trò của Jodl trong OKW là gì?

Với tư cách Tham mưu trưởng Tác chiến, Jodl chịu trách nhiệm lập kế hoạch cho mọi chiến dịch quân sự của Đức, soạn thảo các chỉ thị mà Hitler ban hành cho các lực lượng vũ trang, và phối hợp ba quân chủng. Ông soạn thảo Chỉ thị số 21 cho cuộc xâm lược Liên Xô, và ông ký Lệnh Biệt kích tháng 10 năm 1942.

Lệnh Biệt kích là gì?

Lệnh Biệt kích ngày 18 tháng 10 năm 1942 chỉ thị rằng các biệt kích Đồng minh bị bắt phải bị hành quyết, ngay cả khi họ đã đầu hàng. Jodl ký mệnh lệnh và biện hộ tại Nuremberg là nhu cầu quân sự, nhưng Tòa án nhận thấy nó vi phạm luật chiến tranh.

Jodl có ký văn kiện đầu hàng của Đức không?

Có. Ngày 7 tháng 5 năm 1945, lúc 02:41, Jodl ký văn kiện đầu hàng vô điều kiện của các lực lượng vũ trang Đức tại sở chỉ huy của tướng Dwight D. Eisenhower tại Reims. Việc đầu hàng có hiệu lực lúc 23:01 ngày 8 tháng 5 năm 1945.

Jodl có được phục hồi danh dự sau chiến tranh không?

Năm 1953, một tòa án phi Quốc xã hóa của Đức tại Munich đã phục hồi danh dự sau khi chết cho Jodl, nhưng việc phục hồi danh dự bị hủy bỏ sau đó trong cùng năm, theo sự can thiệp của Cao ủy Mỹ, James B. Conant, với lý do tòa án không có thẩm quyền lật ngược phán quyết của Tòa án Quân sự Quốc tế.

Jodl bị hành quyết như thế nào?

Ông bị tuyên án tử hình bằng cách treo cổ ngày 1 tháng 10 năm 1946, và bị hành quyết ngày 16 tháng 10 năm 1946 trong phòng tập thể dục của nhà tù Nuremberg. Thi hài ông bị hỏa táng và tro cốt rải xuống sông Isar.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Alfred Jodl” — tiểu sử tổng hợp: sinh 10 tháng 5 năm 1890, mất 16 tháng 10 năm 1946, Tham mưu trưởng Tác chiến của OKW 1939–1945, Lệnh Biệt kích, đầu hàng tại Reims 7 tháng 5 năm 1945, phiên tòa Nuremberg.
2. Tòa án Quân sự Quốc tế, Trial of the Major War Criminals Before the International Military Tribunal, Nuremberg (1947–1949) — cáo trạng, bằng chứng về Chỉ thị số 21 và Lệnh Biệt kích, và phán quyết về Jodl.
3. Telford Taylor, The Anatomy of the Nuremberg Trials (1992) — phiên tòa xét xử Jodl, lời bào chữa tuân theo mệnh lệnh cấp trên, và phán quyết.
4. Ian Kershaw, Hitler 1936–1945: Nemesis (2000) — quyền chỉ huy lực lượng vũ trang của Hitler, OKW, và vai trò của Jodl với tư cách Tham mưu trưởng Tác chiến.
5. Geoffrey P. Megargee, Inside Hitler’s High Command (2000) — cấu trúc của OKW và OKH, và thất bại của bộ chỉ huy tối cao Đức.
6. Walter Görlitz, History of the German General Staff 1657–1945 (1953) — Bộ Tổng tham mưu Đức, OKW, và vị trí của Jodl trong đó.