Michael Wittmann

1. Mở đầu

Wittmann nổi tiếng nhất với hành động tại Villers-Bocage ở Normandy ngày 13 tháng 6 năm 1944, một tuần sau cuộc đổ bộ của Đồng minh, khi trong một chiếc xe tăng Tiger duy nhất, ông tấn công một đoàn xe của Sư đoàn Thiết giáp 7 Anh và phá hủy, trong chưa đầy mười lăm phút, một số lượng lớn xe tăng và xe cộ Anh, một hành động khiến ông trở thành anh hùng của tuyên truyền Đức và vẫn là một trong những hành động xe tăng đơn lẻ nổi tiếng nhất trong lịch sử chiến tranh thiết giáp. Michael Wittmann (22 tháng 4 năm 1914 – 8 tháng 8 năm 1944) là chỉ huy xe tăng Waffen-SS Đức trong Thế chiến II và tank ace nổi tiếng nhất của cuộc chiến. Sinh tại Vogelthal ở Upper Palatinate, con trai một nông dân, ông gia nhập SS năm 1936, phục vụ trong Leibstandarte SS Adolf Hitler, và chiến đấu tại Ba Lan, Pháp, Balkan và Liên Xô, nơi ông được biết tới như chỉ huy xe tăng có kỹ năng và sự quyết liệt phi thường. Ông tử trận ngày 8 tháng 8 năm 1944, gần Cintheaux ở Normandy, trong Chiến dịch Totalize, khi chiếc Tiger của ông bị phá hủy và kíp xe thiệt mạng; hoàn cảnh cái chết của ông — liệu ông bị giết bởi một chiếc Sherman Firefly của Anh, bởi xe tăng Canada, hay bởi máy bay — vẫn còn gây tranh cãi đến ngày nay.

Các con số gắn với Wittmann phải được xử lý cẩn thận, vì chúng là chủ đề của một tranh cãi lâu dài. Các nguồn Đức thời chiến ghi nhận ông phá hủy 138 xe tăng và 132 pháo chống tăng, một con số được lặp lại trong tài liệu sau chiến tranh và khiến ông trở thành chỉ huy xe tăng thành công nhất của chiến tranh. Các sử gia hiện đại, làm việc từ hồ sơ Đức và Đồng minh, đã chỉ ra rằng con số 138 quá cao: sử gia Roman Töppel, trong một nghiên cứu xuất bản năm 2021, đã chỉ ra rằng Wittmann có 117 chiến thắng xe tăng được xác nhận khi ông được chuyển tới Normandy mùa xuân năm 1944, và tổng số 138, được tuyên bố sau hành động tại Villers-Bocage, tính cả các xe chở quân bọc thép nhẹ như xe tăng và bao gồm các xe cộ bị các thành viên khác trong đơn vị của ông phá hủy. Töppel kết luận rằng tổng số thực tế của Wittmann là khoảng 126 xe tăng, không phải 138, một con số vẫn đáng chú ý, nhưng thấp hơn con số huyền thoại. Bài viết này dùng con số khoảng 126, với con số 138 được đưa ra như tuyên bố thời chiến của Đức, và nó coi tất cả các con số kill của Wittmann là tuyên bố, không phải sự thật đã kiểm chứng, vì hồ sơ về số xe tăng tiêu diệt trong Thế chiến II không đầy đủ và thường bị thổi phồng vì mục đích tuyên truyền.

2. Thông tin chính

Sinh	22 tháng 4 năm 1914, Vogelthal, Upper Palatinate, Vương quốc Bavaria, Đế quốc Đức
Mất	8 tháng 8 năm 1944 (hưởng dương 30 tuổi), gần Cintheaux, Normandy, Pháp (tử trận)
Quốc tịch	Đức
Vai trò / Chức vụ	Đại úy SS (SS-Hauptsturmführer); chỉ huy xe tăng trong Leibstandarte SS Adolf Hitler và Tiểu đoàn Panzer hạng nặng SS 101
Nổi tiếng vì	Hành động tại Villers-Bocage (13 tháng 6 năm 1944); tank ace nổi tiếng nhất Thế chiến II; số xe tăng tiêu diệt được các nguồn Đức thời chiến tuyên bố là 138, được các sử gia hiện đại đánh giá là khoảng 126
Vợ / Gia đình	Hildegard Burmester (kết hôn 1944); con trai của Johann Wittmann, nông dân, và Ursula Wittmann
Quân hàm	Đại úy SS (SS-Hauptsturmführer)

3. Thời trẻ & học vấn

Gia đình và thời thơ ấu

Michael Wittmann sinh ngày 22 tháng 4 năm 1914 tại Vogelthal, một ngôi làng nhỏ ở Upper Palatinate thuộc Bavaria, con trai của Johann Wittmann, nông dân, và Ursula Wittmann. Ông là con cả trong nhiều anh em, và lớn lên trên trang trại gia đình, trong một gia đình mà theo lời kể của chính ông, chăm chỉ và tiết kiệm, một gia đình coi trọng đất đai và kỳ vọng con cái làm việc trên đó. Ông học tại trường làng địa phương, nơi ông là học sinh chăm chỉ, và sau đó làm việc trên trang trại, học việc nông nghiệp thực tế và chăm sóc động vật và máy móc. Ông là cậu bé khỏe mạnh và hiếu động, thích thể thao và hoạt động ngoài trời, và theo lời kể của những người biết ông, ông là thanh niên trầm lặng và kín đáo, nổi bật về quyết tâm hơn là tài năng xuất chúng. Trang trại tại Vogelthal rất nhỏ, và Wittmann, con trai cả, được kỳ vọng sẽ thừa hưởng nó; nhưng khó khăn kinh tế thập niên 1930, và sức hấp dẫn của sự nghiệp quân đội, khiến ông tìm kiếm một cuộc sống khác, và năm 1934, hưởng dương hai mươi tuổi, ông gia nhập Reichsarbeitsdienst, Dịch vụ Lao động Đế quốc, và sau đó, năm 1936, gia nhập SS.

Vogelthal và Upper Palatinate

Vogelthal, ngôi làng nơi Wittmann sinh ra, là một cộng đồng nông nghiệp nhỏ ở Upper Palatinate, một vùng của Bavaria mà trong thập niên 1920 và 1930 còn nghèo khó và bảo thủ, một vùng mà Đảng Quốc xã tìm thấy nhiều người ủng hộ. Ngôi làng là thế giới của nông trại, nhà thờ và truyền thống địa phương, và Wittmann lớn lên trong một thế giới mà các giá trị là những giá trị của nông dân: làm việc chăm chỉ, trung thành với gia đình, và phục tùng quyền lực. Ông, về tính khí, không phải người chính trị, và ông gia nhập Đảng Quốc xã không vì lý do tư tưởng; ông gia nhập SS, như nhiều thanh niên cùng thế hệ đã làm, vì nó mang lại sự nghiệp, quân phục và cảm giác thuộc về, và vì trong thập niên 1930, nó là tổ chức danh giá nhất nước Đức. Quyết định gia nhập SS, mà Wittmann đưa ra năm 1936, là lựa chọn quyết định của đời ông, và đó là lựa chọn sẽ định hình sự nghiệp và danh tiếng của ông.

Học vấn và những năm phục vụ đầu tiên

Wittmann gia nhập SS năm 1936, và ông được giao về Leibstandarte SS Adolf Hitler, trung đoàn SS phục vụ như vệ binh của Hitler và trở thành, trong chiến tranh, một trong những sư đoàn nổi tiếng nhất của Waffen-SS. Ông được huấn luyện làm bộ binh, và ông phục vụ trong Leibstandarte trong cuộc chiếm Áo và Sudetenland năm 1938, và trong cuộc xâm lược Ba Lan năm 1939, nơi ông phục vụ như bộ binh và được tặng Huân chương Chữ thập Sắt hạng Nhì. Năm 1940, ông được chuyển sang binh chủng thiết giáp, và ông được huấn luyện làm chỉ huy xe tăng, đầu tiên trên Sturmgeschütz, pháo tấn công, rồi trên xe tăng Panzer III và Panzer IV. Ông chiến đấu trong cuộc xâm lược Pháp năm 1940, tại Balkan năm 1941, và trong cuộc xâm lược Liên Xô tháng 6 năm 1941, nơi ông phục vụ như trung đội trưởng trong một đại đội pháo tấn công Sturmgeschütz III, và nơi ông lần đầu thể hiện kỹ năng và sự quyết liệt khiến ông nổi tiếng. Ông được tặng Huân chương Chữ thập Sắt hạng Nhất năm 1941, và được thăng SS-Untersturmführer, tương đương thiếu úy, cùng năm đó.

4. Nhập ngũ & thăng tiến

Mặt trận phía Đông, 1941–1943

Sự thăng tiến của Wittmann bắt đầu ở Mặt trận phía Đông, nơi ông phục vụ như chỉ huy xe tăng trong Leibstandarte, và nơi ông phát triển danh tiếng khiến ông nổi tiếng. Năm 1941 và 1942, ông chiến đấu trong các trận ở Ukraine và Kavkaz, và ông được các nguồn Đức ghi nhận phá hủy một số lượng lớn xe tăng Liên Xô, một con số tăng lên với mỗi báo cáo và là, theo lời một sử gia, “con số vừa là tuyên truyền vừa là sự thật”. Tháng 1 năm 1943, ông được tặng Huân chương Chữ thập Hiệp sĩ, huân chương cao quý nhất của Đức vì lòng dũng cảm, và ông được thăng SS-Obersturmführer, tương đương trung úy. Mùa hè năm 1943, ông tham gia Trận Kursk, trận xe tăng lớn nhất trong lịch sử, nơi ông chỉ huy một đại đội xe tăng Tiger, xe tăng hạng nặng được đưa vào sử dụng năm 1942 và lúc đó là xe tăng mạnh nhất thế giới. Tại Kursk, đại đội của Wittmann chiến đấu ở khu vực phía nam, và ông được ghi nhận phá hủy một số lượng lớn xe tăng Liên Xô, dù con số chính xác không được biết, và hồ sơ Đức, vốn không đầy đủ, không cho phép xác lập con số chính xác.

Xe tăng Tiger và Chữ thập Hiệp sĩ gắn Lá sồi

Mùa đông 1943–1944, Wittmann được chuyển tới schwere SS-Panzer-Abteilung 101, Tiểu đoàn Panzer hạng nặng SS 101, một tiểu đoàn xe tăng Tiger đang được thành lập tại Bỉ để phục vụ tại Pháp, và ông được giao chỉ huy Đại đội 2 của nó. Tháng 1 năm 1944, ông được tặng Chữ thập Hiệp sĩ gắn Lá sồi, và tháng 6 năm 1944, sau hành động tại Villers-Bocage, ông được tặng Chữ thập Hiệp sĩ gắn Lá sồi và Gươm, huân chương cao quý nhất của Đức dành cho chỉ huy xe tăng, và ông được thăng SS-Hauptsturmführer, tương đương đại úy. Các huân chương, được Hitler trao tận tay, khiến ông trở thành anh hùng dân tộc ở Đức, và ảnh ông, trong quân phục SS đen với các huân chương, được đăng trên báo và tạp chí khắp Đế chế. Ông là, theo lời Bộ Tuyên truyền Đức, “chỉ huy xe tăng thành công nhất của chiến tranh”, một danh hiệu dựa trên con số 138 xe tăng, một con số mà, như các sử gia hiện đại đã chỉ ra, quá cao, nhưng lúc đó được chấp nhận không chút nghi ngờ ở Đức.

5. Các chỉ huy & chiến dịch chính

Villers-Bocage, 13 tháng 6 năm 1944

Hành động nổi tiếng nhất của Wittmann diễn ra tại Villers-Bocage ở Normandy ngày 13 tháng 6 năm 1944, một tuần sau cuộc đổ bộ của Đồng minh tại Normandy ngày 6 tháng 6. Sáng ngày 13 tháng 6, một đoàn xe của Sư đoàn Thiết giáp 7 Anh, “Desert Rats”, đang tiến qua Villers-Bocage, một thị trấn nhỏ phía tây nam Caen, khi Wittmann, người vừa tới thị trấn với sáu xe tăng Tiger của đại đội mình, thấy đoàn xe và quyết định tấn công một mình. Ông lấy chiếc Tiger hoạt động đầu tiên, Tiger 212, và lái nó vào thị trấn, nơi ông phá hủy, trong chưa đầy mười lăm phút, một số lượng lớn xe cộ Anh. Con số chính xác gây tranh cãi: các nguồn Đức tuyên bố ông phá hủy 14 xe tăng, 15 xe chở quân và 2 pháo chống tăng trong mười lăm phút, và đại đội của ông, tổng cộng, phá hủy 21 xe tăng, một con số tính cả xe chở quân bọc thép nhẹ như xe tăng; các nguồn Anh, chỉ tính xe tăng, đưa ra con số thấp hơn, khoảng 9 xe tăng do chính Wittmann phá hủy, phần còn lại do các thành viên khác trong đại đội phá hủy. Sử gia Roman Töppel, làm việc từ hồ sơ Đức và Anh, kết luận rằng xạ thủ của Wittmann đã phá hủy tổng cộng 37 xe bọc thép tại Villers-Bocage, bao gồm 9 xe tăng, 12 xe chở quân, 13 xe half-track, 2 xe quan sát pháo binh và 1 xe trinh sát bọc thép, và con số 21 xe tăng, được cấp trên của ông tuyên bố, tính cả các xe chở quân như xe tăng. Dù con số chính xác là bao nhiêu, hành động này là kỳ tích đáng chú ý của chiến tranh xe tăng, và nó đã chặn bước tiến của Anh về Caen, một sự chậm trễ cho phép người Đức đưa quân tiếp viện tới và giữ tuyến tại Normandy.

Xe tăng Tiger

Chiếc xe tăng Tiger mà Wittmann chiến đấu tại Villers-Bocage là Panzerkampfwagen VI Tiger I, xe tăng hạng nặng được trang bị pháo 88 mm, khẩu pháo xe tăng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ, và được bảo vệ bởi lớp giáp mà vào thời điểm đó, hầu hết pháo xe tăng Đồng minh không thể xuyên thủng. Tiger chậm, không đáng tin cậy, và khó bảo trì, nhưng trong tay một chỉ huy giỏi, nó là vũ khí đáng gờm, và Wittmann, người đã chiến đấu bằng Tiger ở Mặt trận phía Đông, hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của nó. Tại Villers-Bocage, ông dùng pháo và giáp của Tiger để tiêu diệt xe tăng Anh ở cự ly gần, trong một thị trấn mà người Anh không thể cơ động, và ông khai thác yếu tố bất ngờ của cuộc tấn công để tiêu diệt những xe cộ không ngờ tới việc bị tấn công. Tiger, theo nghĩa đó, là vũ khí lý tưởng cho trận đánh tại Villers-Bocage, và kỹ năng sử dụng nó của Wittmann là lý do thành công của ông.

Normandy và Chiến dịch Totalize

Sau Villers-Bocage, tiểu đoàn của Wittmann chiến đấu trong các trận quanh Caen, và tháng 7 năm 1944, ông được giao chỉ huy tiểu đoàn, một sự thăng chức phản ánh danh tiếng và kinh nghiệm của ông. Ngày 8 tháng 8 năm 1944, trong Chiến dịch Totalize, cuộc tấn công của Canada phía nam Caen, Wittmann dẫn đầu một cuộc phản công với bảy xe tăng Tiger chống lại lực lượng Đồng minh đang tiến công, gần các làng Cintheaux và Saint-Aignan-de-Cramesnil. Các xe Tiger tiến công trên địa hình trống trải, song song với đường từ Caen tới Falaise, về phía Sư đoàn Thiết giáp 1 Ba Lan, được báo cáo ở phía trước, và chúng bị phục kích bởi xe tăng Đồng minh ẩn trong khu vực rừng phía đông. Chiếc Tiger của Wittmann, Tiger 007, bị bắn trúng và phá hủy, và Wittmann cùng bốn thành viên kíp xe — xạ thủ, nạp đạn, lái xe và điện đài viên — thiệt mạng ngay lập tức, khi đạn dược trong xe phát nổ và thổi bay tháp pháo khỏi thân xe. Thi hài của Wittmann và kíp xe được chôn trong mộ nông gần đống đổ nát, và không được tìm thấy cho đến năm 1983, trong quá trình xây dựng một con đường, khi hài cốt của họ được khai quật và tái chôn tại nghĩa trang quân đội Đức ở La Cambe, Normandy, nơi họ nằm lại ngày nay, cùng các thành viên khác trong kíp xe của ông.

Tranh cãi về cái chết của ông

Hoàn cảnh cái chết của Wittmann là chủ đề của một tranh cãi lâu dài, và tranh cãi đã tạo ra nhiều tường thuật cạnh tranh. Tường thuật được chấp nhận trong nhiều năm là Wittmann bị giết bởi Binh nhì Joe Ekins, xạ thủ trên chiếc Sherman Firefly của Trung đoàn Yeomanry Northamptonshire 1, người đã bắn hai phát vào sườn chiếc Tiger của Wittmann từ vị trí ẩn trong hàng cây phía đông bắc làng Gaumesnil. Tường thuật này được hỗ trợ bởi lời khai của các sĩ quan Anh có mặt, và vị trí đống đổ nát, và được sử gia Antony Beevor và nhiều người khác chấp nhận. Gần đây hơn, các sử gia khác cho rằng Wittmann bị giết bởi xe tăng Canada thuộc Trung đoàn Sherbrooke Fusilier, vốn bố trí phía đông chiếc Tiger của ông và cách nó trong vòng 150 mét, hoặc bởi máy bay Hawker Typhoon, được báo cáo đã tấn công các xe Tiger từ trên không. Các nghiên cứu hiện đại cẩn thận nhất, bao gồm công trình của sử gia Brian Reid và sử gia Pháp Jean-Paul Pallud, kết luận rằng tường thuật Firefly là có khả năng nhất, nhưng bằng chứng chỉ mang tính gián tiếp, và câu hỏi không thể giải quyết chắc chắn. Điều chắc chắn là Wittmann tử trận ngày 8 tháng 8 năm 1944, gần Cintheaux, và cái chết của ông đã lấy đi khỏi cuộc chiến chỉ huy xe tăng nổi tiếng nhất của quân đội Đức.

6. Phong cách chỉ huy

Các quyết định trong trận đánh

Tấn công một mình tại Villers-Bocage (13 tháng 6 năm 1944). Quyết định tấn công đoàn xe Anh một mình của Wittmann, trong một chiếc Tiger duy nhất, là quyết định phá vỡ mọi quy tắc chiến tranh xe tăng, và đó là quyết định thành công nhờ bất ngờ, nhờ sức mạnh của Tiger, và vì người Anh không ngờ bị tấn công. Quyết định này khiến ông trở thành anh hùng, nhưng nó cũng cho thấy sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro mà các chỉ huy khác sẽ không chấp nhận, một sự sẵn sàng mà, hai tháng sau, khiến ông mất mạng.

Dẫn đầu cuộc phản công tại Cintheaux (8 tháng 8 năm 1944). Quyết định dẫn đầu cuộc phản công với bảy xe Tiger chống lại lực lượng Đồng minh đang tiến công của ông, trên địa hình trống trải và không có bộ binh yểm trợ, là quyết định phản ánh sự quyết liệt và tự tin của ông, nhưng cũng là quyết định khiến xe tăng của ông bị phục kích, và dẫn tới sự hủy diệt tiểu đoàn của ông và cái chết của chính ông.

Gia nhập SS (1936). Quyết định gia nhập SS năm 1936 của Wittmann là lựa chọn quyết định của cuộc đời ông. Nó cho ông sự nghiệp, và cho ông cơ hội trở thành chỉ huy xe tăng; nó cũng có nghĩa là ông phục vụ trong một tổ chức chịu trách nhiệm về một số tội ác tồi tệ nhất của chiến tranh, và danh tiếng của ông sẽ luôn gắn liền với SS.

Các quyết định và SS

Phục vụ trong Leibstandarte. Việc Wittmann phục vụ trong Leibstandarte SS Adolf Hitler, một sư đoàn liên quan tới tội ác chiến tranh ở Mặt trận phía Đông, đã là chủ đề tranh cãi, và các sử gia đã tranh luận liệu ông có thể chịu trách nhiệm về tội ác của sư đoàn mình hay không. Không có bằng chứng Wittmann đích thân phạm tội ác chiến tranh, nhưng ông phục vụ trong một sư đoàn đã phạm tội ác, và danh tiếng của ông với tư cách chỉ huy xe tăng không thể tách rời khỏi tổ chức mà ông phục vụ.

Nhận Chữ thập Hiệp sĩ gắn Lá sồi và Gươm. Việc Wittmann nhận huân chương cao quý nhất của Đức dành cho chỉ huy xe tăng, do Hitler trao tận tay, khiến ông trở thành biểu tượng của Waffen-SS, và gắn danh tiếng của ông với chế độ đã tạo ra SS. Quyết định nhận huân chương, trong hoàn cảnh đó, là quyết định tự nhiên đối với một người lính, nhưng nó cũng có nghĩa là ông trở thành, trong mắt thế giới, đại diện của SS, chứ không chỉ là chỉ huy xe tăng.

7. Tranh cãi

Số xe tăng tiêu diệt: 138 hay khoảng 126?

Tranh cãi trung tâm về Wittmann liên quan tới số xe tăng ông phá hủy, và đó là tranh cãi đi vào cốt lõi danh tiếng của ông. Các nguồn Đức thời chiến ghi nhận ông phá hủy 138 xe tăng và 132 pháo chống tăng, một con số được lặp lại trong tài liệu sau chiến tranh và khiến ông trở thành chỉ huy xe tăng thành công nhất của chiến tranh. Các sử gia hiện đại, làm việc từ hồ sơ Đức và Đồng minh, đã chỉ ra rằng con số đó quá cao. Sử gia Roman Töppel, trong một nghiên cứu xuất bản năm 2021, đã chỉ ra rằng Wittmann có 117 chiến thắng xe tăng được xác nhận khi ông được chuyển tới Normandy mùa xuân năm 1944, và tổng số 138, được tuyên bố sau Villers-Bocage, tính cả các xe chở quân bọc thép nhẹ như xe tăng và bao gồm các xe cộ bị các thành viên khác trong đơn vị của ông phá hủy. Töppel kết luận rằng tổng số thực tế của Wittmann là khoảng 126 xe tăng, không phải 138, một con số vẫn đáng chú ý, nhưng thấp hơn con số huyền thoại. Các sử gia khác đã đề xuất con số thậm chí thấp hơn, lập luận rằng hệ thống ghi nhận kill của Đức không đáng tin cậy, và hồ sơ, được lưu giữ trong hỗn loạn trận đánh, không thể tin tưởng. Tranh cãi vẫn tiếp diễn, nhưng đồng thuận trong giới sử gia hiện đại là con số 138 không nên được dùng mà không có điều kiện, và tổng số của Wittmann nên được đưa ra dưới dạng khoảng, khoảng 120 đến 130 xe tăng, với con số 138 được đưa ra như tuyên bố thời chiến của Đức.

Vấn đề tuyên bố số kill

Tranh cãi về số xe tăng Wittmann tiêu diệt là một phần của tranh cãi lớn hơn về số xe tăng bị tiêu diệt của mọi tank ace Đức, và nó phản ánh sự không đáng tin cậy của hồ sơ. Trong Thế chiến II, số xe tăng bị tiêu diệt được ghi nhận dựa trên báo cáo của chỉ huy, kíp xe của ông, và các thành viên khác trong đơn vị, và các báo cáo thường bị phóng đại, hoặc cố ý, vì mục đích tuyên truyền, hoặc vô tình, vì nhiều xe tăng có thể cùng nhận công tiêu diệt một mục tiêu, hoặc vì một xe tăng bị hư hại có thể bị tính là đã bị tiêu diệt. Hệ thống của Đức, yêu cầu xác nhận của sĩ quan cấp trên, chặt chẽ hơn hệ thống của Đồng minh, nhưng vẫn không đáng tin cậy, và số liệu của những ace nổi tiếng nhất — Wittmann, Kurt Knispel, được ghi nhận 168 lần tiêu diệt, và Otto Carius, được ghi nhận hơn 150 lần — đều đã bị các sử gia hiện đại đặt câu hỏi. Tranh cãi về số liệu của Wittmann do đó cũng là tranh cãi về độ tin cậy của hồ sơ, và về câu hỏi những huyền thoại về các tank ace Panzer có thể được tin tới mức nào.

SS và tội ác chiến tranh

Một tranh cãi thứ hai liên quan tới việc Wittmann phục vụ trong Waffen-SS, và liệu ông có thể chịu trách nhiệm về tội ác của tổ chức mà ông phục vụ hay không. Waffen-SS bị tuyên bố là tổ chức tội phạm tại Nuremberg, và các sư đoàn của nó, bao gồm Leibstandarte, liên quan tới tội ác chiến tranh ở Mặt trận phía Đông, bao gồm sát hại tù binh và dân thường. Không có bằng chứng Wittmann đích thân phạm tội ác chiến tranh, và những người viết tiểu sử của ông lập luận rằng ông là người lính chiến đấu một cuộc chiến quân sự, và ông không thể chịu trách nhiệm về tội ác của sư đoàn mình. Những người chỉ trích đáp lại rằng một người phục vụ trong SS, mặc quân phục của nó, và nhận các huân chương cao quý nhất của nó, không thể tách rời khỏi tổ chức, và danh tiếng của ông với tư cách chỉ huy xe tăng phải được đánh giá cùng với tội ác của SS. Tranh cãi vẫn tiếp diễn, và nó nhắc nhở rằng các huyền thoại về các tank ace, được tạo ra bởi tuyên truyền Đức và lặp lại trong tài liệu sau chiến tranh, không thể tách rời khỏi tổ chức mà các ace phục vụ, và câu hỏi về trách nhiệm vượt ra ngoài cá nhân tới tổ chức.

8. Cuối đời

Tử trận tại Cintheaux

Cuộc đời sau này của Wittmann rất ngắn, và kết thúc ngày 8 tháng 8 năm 1944, gần Cintheaux ở Normandy, trong Chiến dịch Totalize. Ông ba mươi tuổi, và ông làm chỉ huy xe tăng chưa đầy bốn năm, nhưng ông đã là chỉ huy xe tăng nổi tiếng nhất trong quân đội Đức, và cái chết của ông là đòn giáng vào tinh thần Đức. Bộ Tuyên truyền Đức, vốn đã biến ông thành anh hùng, không công bố cái chết của ông trong vài tuần, và khi công bố, nó trình bày ông như vị tử đạo đã hy sinh chiến đấu chống lại tỷ lệ áp đảo, một cách trình bày mà, theo lời một sử gia, là “huyền thoại đang hình thành”. Sự thật đời thường hơn: Wittmann bị giết trong một cuộc phục kích, trên địa hình trống trải, bởi xe tăng mà ông không nhìn thấy, và cái chết của ông là kết quả của sai lầm chiến thuật, không phải trận chiến cuối cùng anh hùng. Ông được chôn trong mộ nông gần đống đổ nát của chiếc Tiger, và thi hài ông không được tìm thấy cho đến năm 1983, khi nó được khai quật và tái chôn tại nghĩa trang quân đội Đức ở La Cambe, nơi ông nằm lại ngày nay, cùng các thành viên khác trong kíp xe, dưới một bia mộ duy nhất mang tên họ.

An táng tại La Cambe

Thi hài của Wittmann được tìm thấy năm 1983, trong quá trình xây dựng một con đường gần Cintheaux, và được nhận dạng bằng hồ sơ nha khoa và đĩa nhận dạng tìm thấy cùng thi hài. Hài cốt của Wittmann và kíp xe được khai quật và tái chôn tại nghĩa trang quân đội Đức ở La Cambe, Normandy, nơi hơn 21.000 binh sĩ Đức được chôn cất, và nơi mộ của Wittmann đã trở thành nơi hành hương của những người nghiên cứu chiến tranh thiết giáp và những người ngưỡng mộ Waffen-SS. Ngôi mộ, mang tên Wittmann và bốn thành viên kíp xe, đã là chủ đề tranh cãi, vì nó đã được tân Quốc xã và những người khác coi Wittmann là anh hùng của SS viếng thăm, và ban quản lý nghĩa trang đã bị chỉ trích vì cho phép nó trở thành nơi thờ phụng. Tranh cãi về mộ ông, cuối cùng, là tranh cãi về danh tiếng của ông, và về câu hỏi liệu một người phục vụ trong SS có thể được vinh danh như một người lính, hay việc phục vụ trong SS khiến ông không xứng đáng được vinh danh.

9. Đánh giá của sử gia

Đánh giá quân sự

Các sử gia quân sự đánh giá Wittmann là chỉ huy xe tăng tài năng và quyết liệt, và đánh giá đó dựa trên thành tích của ông tại Villers-Bocage và Mặt trận phía Đông. Ông là chỉ huy hiểu xe tăng Tiger, sẵn sàng chấp nhận rủi ro, và có thể khai thác bất ngờ để đạt kết quả mà các chỉ huy khác không thể. Thành tích của ông tại Villers-Bocage, nơi ông phá hủy, trong chưa đầy mười lăm phút, một số lượng lớn xe cộ Anh, là kỳ tích đáng chú ý, và đó là kỳ tích được nghiên cứu trong các trường quân sự khắp thế giới. Các sử gia cũng lưu ý giới hạn của ông: ông là chỉ huy đại đội, không phải tướng lĩnh, và thành công của ông là kết quả của kỹ năng chiến thuật hơn là tầm nhìn chiến lược; ông cũng là chỉ huy chấp nhận rủi ro mà các chỉ huy khác sẽ không chấp nhận, và sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro của ông cuối cùng dẫn tới cái chết tại Cintheaux. Đồng thuận trong giới sử gia là Wittmann là chỉ huy xe tăng tài năng, nhưng không phải vĩ đại, và danh tiếng của ông đã bị thổi phồng bởi tuyên truyền và tài liệu sau chiến tranh, vốn biến một chỉ huy đại đội thành huyền thoại.

Đánh giá đạo đức

Đánh giá đạo đức về Wittmann phức tạp vì ông phục vụ trong Waffen-SS, và nó ngày càng phức tạp theo thời gian. Không có bằng chứng Wittmann đích thân phạm tội ác chiến tranh, và những người viết tiểu sử của ông lập luận rằng ông là người lính chiến đấu một cuộc chiến quân sự; nhưng ông phục vụ trong một tổ chức bị tuyên bố là tội phạm tại Nuremberg, và danh tiếng của ông với tư cách chỉ huy xe tăng không thể tách rời khỏi SS. Những người bênh vực cho rằng ông nên được đánh giá như một người lính, và kỹ năng chỉ huy xe tăng của ông nên được công nhận; những người chỉ trích cho rằng một người phục vụ trong SS, mặc quân phục của nó, và nhận các huân chương cao quý nhất của nó, không thể được vinh danh như một người lính, và huyền thoại của ông nên được nhìn nhận với sự hoài nghi. Đồng thuận trong giới sử gia là Wittmann là chỉ huy xe tăng tài năng phục vụ trong một tổ chức tội phạm, và danh tiếng của ông phải được đánh giá với cả sự ngưỡng mộ kỹ năng chiến thuật và sự lên án tổ chức mà ông phục vụ, một đánh giá phản ánh sự phức tạp của cuộc chiến Đức và những người đã chiến đấu trong nó.

10. Di sản

Huyền thoại tank ace

Di sản lâu dài của Wittmann là huyền thoại tank ace, ý tưởng rằng một chỉ huy xe tăng duy nhất, trong một chiếc xe tăng duy nhất, có thể phá hủy hàng chục xe tăng địch và thay đổi diễn biến trận đánh. Huyền thoại, được tạo ra bởi tuyên truyền Đức và lặp lại trong tài liệu sau chiến tranh, đã khiến Wittmann trở thành chỉ huy xe tăng nổi tiếng nhất trong lịch sử, và tên ông được nhắc tới mỗi khi lịch sử chiến tranh thiết giáp được kể. Hành động tại Villers-Bocage, nói riêng, đã trở thành huyền thoại, và nó được nghiên cứu trong các trường quân sự khắp thế giới như ví dụ về những gì một chiếc xe tăng duy nhất có thể đạt được trong tay một chỉ huy khéo léo. Huyền thoại cũng bị chỉ trích, bởi các sử gia đã chỉ ra rằng các con số bị thổi phồng, rằng hành động tại Villers-Bocage là kết quả của bất ngờ và sự yếu kém của người Anh, hơn là tài năng của Wittmann, và rằng huyền thoại nợ tuyên truyền nhiều như nợ chính trận đánh. Tuy nhiên, huyền thoại vẫn tiếp tục, vì đó là câu chuyện hấp dẫn, và vì nó chiếm lấy trí tưởng tượng theo cách mà sự thật đời thường hơn không làm được.

Villers-Bocage trong lịch sử quân sự

Di sản chiến thuật của Wittmann là hành động tại Villers-Bocage, được nghiên cứu như ví dụ về việc sử dụng xe tăng hạng nặng trong môi trường đô thị, và tầm quan trọng của bất ngờ trong chiến tranh thiết giáp. Hành động cho thấy một chiếc xe tăng duy nhất, nếu dùng đúng cách, có thể phá vỡ toàn bộ một đoàn xe, và hiệu ứng tâm lý của xe tăng Tiger, vốn bị binh sĩ Đồng minh sợ hãi, quan trọng như súng và giáp của nó. Hành động cũng cho thấy giới hạn của Tiger: nó chậm, không đáng tin cậy, và dễ tổn thương khi bị cô lập, như chiếc Tiger của Wittmann tại Villers-Bocage, nơi nó cuối cùng bị vô hiệu hóa bởi một khẩu pháo chống tăng ở trung tâm thị trấn, và Wittmann cùng kíp xe phải bỏ xe và chạy bộ thoát thân. Di sản chiến thuật của Villers-Bocage do đó là hỗn hợp: đó là bài học về sức mạnh của bất ngờ và xe tăng hạng nặng, và cũng là bài học về hiểm họa của việc tiến công không có yểm trợ, một bài học mà chính Wittmann sẽ học được, một cách chí mạng, tại Cintheaux hai tháng sau.

11. Câu hỏi thường gặp

Michael Wittmann là ai?

Michael Wittmann (1914–1944) là chỉ huy xe tăng Waffen-SS Đức trong Thế chiến II, tank ace nổi tiếng nhất của cuộc chiến. Ông được biết tới nhiều nhất với hành động tại Villers-Bocage ngày 13 tháng 6 năm 1944, và ông tử trận gần Cintheaux ở Normandy ngày 8 tháng 8 năm 1944.

Wittmann phá hủy bao nhiêu xe tăng?

Các nguồn Đức thời chiến ghi nhận Wittmann phá hủy 138 xe tăng và 132 pháo chống tăng. Các sử gia hiện đại, đáng chú ý là Roman Töppel (2021), đã chỉ ra rằng con số 138 quá cao: Wittmann có 117 chiến thắng xe tăng được xác nhận khi ông được chuyển tới Normandy mùa xuân năm 1944, và tổng số thực tế của ông là khoảng 126 xe tăng, với con số 138 tính cả các xe chở quân bọc thép nhẹ như xe tăng và bao gồm các xe cộ bị các thành viên khác trong đơn vị của ông phá hủy. Bài viết này đưa ra tổng số của ông là khoảng 126, với 138 là tuyên bố thời chiến của Đức.

Điều gì xảy ra tại Villers-Bocage?

Ngày 13 tháng 6 năm 1944, Wittmann, trong một chiếc xe tăng Tiger duy nhất, tấn công một đoàn xe của Sư đoàn Thiết giáp 7 Anh tại Villers-Bocage ở Normandy, phá hủy, trong chưa đầy mười lăm phút, một số lượng lớn xe cộ Anh. Các nguồn Đức tuyên bố 14 xe tăng, 15 xe chở quân và 2 pháo chống tăng bị Wittmann phá hủy, với đại đội của ông phá hủy tổng cộng 21 xe tăng; nghiên cứu hiện đại đưa ra tổng số của chính Wittmann là khoảng 9 xe tăng, với xạ thủ của ông phá hủy tổng cộng 37 xe bọc thép, bao gồm xe chở quân và half-track.

Wittmann chết như thế nào?

Wittmann tử trận ngày 8 tháng 8 năm 1944, gần Cintheaux ở Normandy, trong Chiến dịch Totalize, khi chiếc xe tăng Tiger của ông, Tiger 007, bị phá hủy và kíp xe thiệt mạng. Danh tính người giết ông gây tranh cãi: tường thuật được ưa chuộng trong nhiều năm ghi công cho Binh nhì Joe Ekins, xạ thủ trên chiếc Sherman Firefly của Anh, nhưng các sử gia khác cho rằng xe tăng Canada thuộc Trung đoàn Sherbrooke Fusilier, hoặc máy bay Hawker Typhoon. Hầu hết nghiên cứu hiện đại ủng hộ tường thuật Firefly, nhưng bằng chứng chỉ mang tính gián tiếp.

Wittmann có phải chỉ huy xe tăng thành công nhất của chiến tranh không?

Theo tuyên bố thời chiến của Đức là 138 xe tăng, ông là người nổi tiếng nhất, nhưng không phải thành công nhất về số lượng: Kurt Knispel được ghi nhận 168 xe tăng, dù con số đó, như của Wittmann, gây tranh cãi và dựa phần lớn vào tiểu thuyết của Franz Kurowski, không phải hồ sơ có thể kiểm chứng. Các sử gia hiện đại coi tất cả các con số như vậy là tuyên bố, không phải sự thật đã kiểm chứng.

Wittmann được chôn ở đâu?

Thi hài của Wittmann được tìm thấy năm 1983, trong quá trình xây dựng một con đường gần Cintheaux, và hài cốt của ông, cùng với kíp xe, được tái chôn tại nghĩa trang quân đội Đức ở La Cambe, Normandy, nơi họ nằm lại ngày nay.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Michael Wittmann” — tiểu sử tổng hợp: sinh 22 tháng 4 năm 1914, mất 8 tháng 8 năm 1944, Villers-Bocage 13 tháng 6 năm 1944, tuyên bố 138 xe tăng, tranh cãi về cái chết của ông.
2. Roman Töppel, “Panzer Aces: Legends and Reality” (2021) — Wittmann có 117 lần tiêu diệt xe tăng được xác nhận khi chuyển tới Normandy mùa xuân 1944; tổng số 138 tính cả xe chở quân bọc thép nhẹ như xe tăng; tổng số thực tế khoảng 126, không phải 138.
3. Patrick Agte, Michael Wittmann and the Waffen SS Tiger Commanders of the Leibstandarte in WWII (2006) — tiểu sử; Villers-Bocage, cái chết tại Cintheaux, tường thuật về Firefly của binh sĩ Joe Ekins.
4. Antony Beevor, D-Day: The Battle for Normandy (2009) — Villers-Bocage, Chiến dịch Totalize, và cái chết của Wittmann.
5. Brian Reid, No Holding Back: Operation Totalize, Normandy, August 1944 (2005) — Chiến dịch Totalize, cuộc phục kích tại Cintheaux, và tranh cãi về người đã giết Wittmann.
6. Jean-Paul Pallud, The Battle for Normandy và tài liệu về xe tăng Tiger — xe tăng Tiger I, Villers-Bocage, và điều tra pháp y về cái chết của Wittmann.