Pháo tự hành Wespe

Wespe, tiếng Đức nghĩa là “ong bắp cày”, là một trong những pháo tự hành thành công nhất của Chiến tranh Thế giới thứ hai: lựu pháo 10,5 cm leFH 18 lắp trên khung gầm xe tăng Panzer II cải tiến, mang lại cho các sư đoàn thiết giáp Đức pháo binh cơ động, bọc giáp, có thể theo kịp xe tăng mà nó yểm trợ. Được thiết kế năm 1942 và chế tạo từ năm 1943 tới năm 1944, Wespe trang bị cho các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp, và chiến đấu trên mọi mặt trận nơi thiết giáp Đức hoạt động, từ Mặt trận phía Đông tới Normandy và Ý. Khoảng 676 chiếc Wespe được chế tạo, và loại xe này vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh. Wespe được nhớ tới như vũ khí thực tế, đáng tin cậy và hiệu quả, biểu tượng cho khả năng sản xuất phương tiện hữu ích từ linh kiện sẵn có của Lục quân Đức.

Wespe được phát triển để đáp ứng nhu cầu của Lục quân Đức về lựu pháo tự hành có thể yểm trợ các sư đoàn thiết giáp. Panzer II, vốn là xe tăng hạng nhẹ chính của Đức năm 1939 và 1940, đã lỗi thời với vai trò xe tăng vào năm 1942, nhưng khung gầm của nó vẫn hữu ích, và Cục Quân khí Đức ra lệnh cải tiến nó để mang lựu pháo 10,5 cm leFH 18, lựu pháo sư đoàn tiêu chuẩn của Đức. Kết quả là phương tiện nặng khoảng 11 tấn, mang kíp xe năm người, và có thể bắn đạn nổ mạnh nặng 14,8 kg tới tầm hơn 10 km. Cấu trúc thượng tầng hở nóc của Wespe mang lại cho kíp xe tầm nhìn tốt và không gian làm việc, mặc dù nó khiến họ phơi mình trước mảnh đạn pháo và hỏa lực súng nhỏ. Wespe không phải xe tăng, và không nhằm chiến đấu với xe tăng khác, nhưng nó là pháo binh hiệu quả cao, và kíp xe đánh giá cao khả năng cơ động cùng độ tin cậy của nó.

Wespe được nhớ tới như một trong những pháo tự hành tốt nhất của chiến tranh, phương tiện phù hợp với vai trò của mình và phục vụ với số lượng lớn. Nó xuất hiện trong bảo tàng tại Đức, Anh và Hoa Kỳ, và là đề tài được yêu thích của sử gia quân sự và người làm mô hình. Hình dáng đặc trưng của Wespe, với pháo 10,5 cm dài và cấu trúc thượng tầng hở nóc, vẫn là một trong những hình ảnh dễ nhận biết nhất của pháo binh Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thông tin chính

Trường	Giá trị
Loại	Lựu pháo tự hành
Xuất xứ	Đức
Thiết kế	1942 (Alkett, dựa trên khung gầm Panzer II)
Phục vụ	1943–1945 (Lục quân Đức)
Số lượng sản xuất	Khoảng 676 (cộng 159 xe chở đạn)
Nhà sản xuất	Alkett, FAMO (Fahrzeug- und Motorenbau)
Kíp xe	5 (trưởng xe, pháo thủ, nạp đạn, lái xe, điện đài viên)
Trọng lượng	Khoảng 11 tấn
Chiều dài	Khoảng 4,81 m (15 ft 9 in)
Chiều rộng	Khoảng 2,28 m (7 ft 6 in)
Chiều cao	Khoảng 2,30 m (7 ft 7 in)
Giáp	Tới 30 mm (mặt trước thân xe); cấu trúc thượng tầng 10 mm
Vũ khí chính	Lựu pháo 10,5 cm leFH 18/2 (32 viên đạn)
Vũ khí phụ	Súng máy 7,92 mm MG 34
Động cơ	Động cơ xăng V-6 Maybach HL 62 TRM, khoảng 140 mã lực
Tốc độ	Khoảng 40 km/h (25 mph) tối đa trên đường
Tầm hoạt động	Khoảng 220 km (137 dặm) trên đường
Biến thể đáng chú ý	Wespe (Sd.Kfz. 124); xe chở đạn Munitions Wespe (Sd.Kfz. 124)

Nguồn gốc & phát triển

Nhu cầu pháo binh cơ động

Nguồn gốc của Wespe nằm ở kinh nghiệm của Lục quân Đức trên Mặt trận phía Đông năm 1941 và 1942, khi các sư đoàn thiết giáp nhận thấy pháo binh kéo của họ không thể theo kịp xe tăng. Các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp được trang bị lựu pháo 10,5 cm leFH 18, kéo bởi xe nửa xích hoặc xe tải, nhưng pháo kéo triển khai chậm và dễ bị tổn thương trước hỏa lực phản pháo. Lục quân Đức cần lựu pháo tự hành có thể di chuyển cùng xe tăng, triển khai nhanh chóng, và yểm trợ hỏa lực trong cuộc tiến quân. Giải pháp là lắp lựu pháo 10,5 cm lên khung gầm xe tăng, và Panzer II, vốn lỗi thời với vai trò xe tăng, là lựa chọn hiển nhiên. Wespe vì vậy là sản phẩm của nhu cầu pháo binh cơ động của Lục quân Đức, và của khung gầm phù hợp sẵn có.

Alkett và khung gầm Panzer II

Wespe được Alkett, hãng Berlin chế tạo nhiều pháo tự hành của Đức, phát triển dưới sự chỉ đạo của Heereswaffenamt, Cục Quân khí của Lục quân Đức. Dự án dùng khung gầm Panzer II Ausf. F, với động cơ chuyển lên phía trước và khoang chiến đấu ở phía sau, và lựu pháo 10,5 cm leFH 18 lắp trong cấu trúc thượng tầng hở nóc. Nguyên mẫu đầu tiên được chế tạo năm 1942, và được thử nghiệm tại bãi thử Kummersdorf, nơi khả năng cơ động và pháo của nó được khen ngợi, mặc dù giáp mỏng của nó bị chê. Wespe được chấp nhận vào biên chế đầu năm 1943, và sản xuất bắt đầu tại nhà máy FAMO ở Breslau. Thiết kế của Wespe đơn giản và thực tế, và dùng linh kiện đã được sản xuất, điều này khiến nó dễ chế tạo với số lượng lớn.

Giải pháp thực tế

Wespe là giải pháp thực tế cho vấn đề thực tế. Nó dùng khung gầm Panzer II, vốn đã được sản xuất, và lựu pháo 10,5 cm leFH 18, vốn là pháo sư đoàn tiêu chuẩn của Đức. Cấu trúc thượng tầng hở nóc của Wespe đơn giản để chế tạo, và kíp xe năm người của nó có thể vận hành pháo hiệu quả. Wespe không phải phương tiện tinh vi, và không được thiết kế để chiến đấu với xe tăng khác, nhưng nó là pháo binh hiệu quả cao, và sản xuất của nó hiệu quả: nhà máy FAMO chế tạo 676 chiếc Wespe trong chưa đầy hai năm, thành tích đáng chú ý đối với pháo tự hành. Tính thực tế của Wespe là chìa khóa thành công của nó, và nó là lời nhắc nhở rằng vũ khí tốt nhất thường là vũ khí đơn giản nhất.

Thiết kế

Thân xe, khung gầm và khả năng cơ động

Wespe dùng khung gầm Panzer II Ausf. F, với động cơ Maybach HL 62 chuyển lên phía trước thân xe và khoang chiến đấu ở phía sau. Khung gầm được kéo dài và mở rộng để chứa lựu pháo 10,5 cm, và hệ thống treo được gia cố để chịu trọng lượng bổ sung. Wespe nặng khoảng 11 tấn, và động cơ Maybach của nó cho công suất khoảng 140 mã lực, mang lại tốc độ tối đa khoảng 40 km/giờ trên đường. Khả năng cơ động của Wespe tốt đối với pháo tự hành, và nó có thể theo kịp xe tăng Panzer III và Panzer IV mà nó yểm trợ. Áp lực mặt đất của Wespe tương đối thấp, giúp nó trên mặt đất mềm, và độ tin cậy của nó tốt, mặc dù động cơ và hộp số cần bảo trì thường xuyên.

Lựu pháo 10,5 cm leFH 18

Trái tim của Wespe là lựu pháo 10,5 cm leFH 18/2, biến thể của lựu pháo sư đoàn tiêu chuẩn Đức, được cải tiến để dùng trong giá tự hành. Pháo bắn đạn nổ mạnh nặng 14,8 kg tới tầm tối đa khoảng 10.675 m, và cũng có thể bắn đạn khói và đạn xuyên giáp. Wespe mang 32 viên đạn, và kíp xe có thể bắn khoảng sáu phát mỗi phút ở tốc độ tối đa. Góc quay của pháo bị hạn chế, khoảng 20 độ mỗi bên, và góc nâng từ trừ 5 độ tới cộng 42 độ, mang lại tầm bắn tốt. Pháo của Wespe là đặc điểm quan trọng nhất của nó, và kíp xe đánh giá cao độ chính xác cùng tốc độ bắn của nó. Cấu trúc thượng tầng hở nóc của Wespe mang lại cho kíp xe tầm nhìn tốt và không gian làm việc, mặc dù nó khiến họ phơi mình trước hỏa lực địch.

Giáp, kíp xe và công thái học

Giáp của Wespe mỏng: mặt trước thân xe được bảo vệ bởi giáp dày tới 30 mm, và cấu trúc thượng tầng chỉ 10 mm. Wespe không được thiết kế để chiến đấu với xe tăng khác, và giáp của nó chỉ nhằm bảo vệ kíp xe chống hỏa lực súng nhỏ và mảnh đạn pháo. Wespe mang kíp xe năm người: trưởng xe, pháo thủ, nạp đạn, lái xe và điện đài viên. Lái xe ngồi ở phía trước thân xe, trong khi trưởng xe, pháo thủ và nạp đạn làm việc trong khoang chiến đấu hở nóc. Nội thất của Wespe rộng rãi theo tiêu chuẩn pháo tự hành, và kíp xe đánh giá cao không gian làm việc, mặc dù họ phàn nàn về việc phơi mình trước thời tiết và hỏa lực địch. Thông tin liên lạc của Wespe bằng vô tuyến, và xe mang súng máy 7,92 mm MG 34 để tự vệ.

Thông số kỹ thuật

Hỏa lực

Lựu pháo 10,5 cm leFH 18/2 — biến thể của lựu pháo sư đoàn tiêu chuẩn Đức — bắn đạn nổ mạnh nặng 14,8 kg tới tầm tối đa khoảng 10.675 m, và cũng có thể bắn đạn khói và đạn xuyên giáp. Wespe mang 32 viên đạn, và kíp xe có thể bắn khoảng sáu phát mỗi phút ở tốc độ tối đa. Góc quay của pháo bị hạn chế, khoảng 20 độ mỗi bên, và góc nâng từ trừ 5 độ tới cộng 42 độ, mang lại tầm bắn tốt. Vũ khí phụ là súng máy 7,92 mm MG 34 để tự vệ. Pháo của Wespe là đặc điểm quan trọng nhất của nó, và kíp xe đánh giá cao độ chính xác cùng tốc độ bắn của nó.

Giáp và cơ động

Giáp mỏng: mặt trước thân xe dày tới 30 mm, cấu trúc thượng tầng chỉ 10 mm — chỉ nhằm bảo vệ kíp xe chống hỏa lực súng nhỏ và mảnh đạn pháo, vì Wespe không được thiết kế để chiến đấu với xe tăng khác. Xe nặng khoảng 11 tấn, dài khoảng 4,81 m, rộng khoảng 2,28 m, cao khoảng 2,30 m. Khung gầm Panzer II Ausf. F được kéo dài và mở rộng để chứa lựu pháo 10,5 cm, hệ thống treo gia cố để chịu trọng lượng bổ sung. Áp lực mặt đất tương đối thấp giúp nó trên mặt đất mềm. Cấu trúc thượng tầng hở nóc mang lại cho kíp xe tầm nhìn tốt và không gian làm việc, nhưng khiến họ phơi mình trước mảnh đạn pháo, hỏa lực súng nhỏ và tấn công từ trên không. Hình dáng thấp khiến nó khó bị phát hiện.

Động cơ

Động cơ xăng V-6 Maybach HL 62 TRM, công suất khoảng 140 mã lực, chuyển lên phía trước thân xe, khoang chiến đấu ở phía sau. Tốc độ tối đa khoảng 40 km/giờ trên đường, tầm hoạt động khoảng 220 km trên đường. Khả năng cơ động tốt đối với pháo tự hành, có thể theo kịp xe tăng Panzer III và Panzer IV mà nó yểm trợ. Độ tin cậy tốt, mặc dù động cơ và hộp số cần bảo trì thường xuyên. Sức chứa đạn 32 viên thấp, và nó cần nguồn cung cấp đạn liên tục từ xe chở đạn Munitions Wespe.

Các biến thể

Pháo tự hành Wespe

Wespe được chế tạo trong một phiên bản sản xuất duy nhất, Sd.Kfz. 124, và không có biến thể lớn nào. Thiết kế của Wespe ổn định suốt quá trình sản xuất, và những thay đổi duy nhất là cải tiến nhỏ cho động cơ, hộp số và giá pháo. Sản lượng 676 xe của Wespe được chia sẻ giữa Alkett và FAMO, và loại xe này được chế tạo từ tháng 2 năm 1943 tới tháng 6 năm 1944, khi sản xuất dừng lại để nhường chỗ cho Hummel, lựu pháo tự hành lớn hơn dựa trên khung gầm Panzer III và Panzer IV. Phiên bản duy nhất của Wespe là dấu hiệu cho thiết kế đúng đắn của nó: nó không cần thay đổi, vì nó hoạt động tốt ngay từ đầu.

Xe chở đạn Munitions Wespe

Ngoài phiên bản pháo, 159 khung gầm Wespe được chế tạo làm xe chở đạn, gọi là Munitions Wespe, mang 90 viên đạn 10,5 cm và cung cấp cho các Wespe pháo ngoài chiến trường. Munitions Wespe về cơ bản là Wespe không có pháo, với khoang chiến đấu dùng để chở đạn, và nó có thể chuyển đổi thành Wespe pháo ngoài chiến trường bằng cách lắp lựu pháo. Munitions Wespe là phần quan trọng của hệ thống Wespe, vì Wespe pháo chỉ mang 32 viên đạn, và cần nguồn cung cấp đạn liên tục trong chiến đấu. Thiết kế của Munitions Wespe cho thấy sự quan tâm của Lục quân Đức tới hậu cần, và là lời nhắc nhở rằng pháo tự hành chỉ tốt bằng nguồn cung cấp đạn của nó.

Mẫu kế nhiệm Hummel

Wespe được kế nhiệm bởi Hummel, lựu pháo tự hành lớn hơn dựa trên khung gầm Panzer III và Panzer IV, lắp lựu pháo 15 cm sFH 18 và được chế tạo từ năm 1943 tới năm 1945. Hummel là vũ khí mạnh hơn Wespe, nhưng cũng nặng hơn và tốn kém hơn để chế tạo, và được sản xuất với số lượng nhỏ hơn. Wespe và Hummel phục vụ cùng nhau trong các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp, với Wespe cung cấp lựu pháo hạng nhẹ và Hummel cung cấp lựu pháo hạng nặng. Mẫu kế nhiệm của Wespe vì vậy là phương tiện lớn hơn và mạnh hơn, nhưng chính Wespe vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh, và không bao giờ bị thay thế hoàn toàn.

Tham chiến

Mặt trận phía Đông

Wespe vào biên chế năm 1943, và trận chiến đầu tiên của nó diễn ra trên Mặt trận phía Đông, trong trận Kursk tháng 7 năm 1943. Các Wespe của trung đoàn pháo binh sư đoàn thiết giáp yểm trợ cuộc tấn công của Đức vào mũi nhọn Kursk, cung cấp hỏa lực yểm trợ cho các sư đoàn thiết giáp và giao chiến với bộ binh và pháo chống tăng Liên Xô. Khả năng cơ động và tốc độ bắn của Wespe được khen ngợi, và kíp xe thấy nó có thể theo kịp xe tăng và triển khai nhanh chóng. Sau Kursk, Wespe chiến đấu trong các trận phòng thủ năm 1943 và 1944, khi Lục quân Đức rút lui qua Ukraine và Belorussia. Việc phục vụ của Wespe trên Mặt trận phía Đông là lâu nhất và quan trọng nhất, và nó chiến đấu trong mọi trận đánh lớn từ Kursk tới Berlin.

Normandy và Mặt trận phía Tây

Ở phía Tây, Wespe chiến đấu tại Normandy tháng 6 năm 1944, khi các sư đoàn thiết giáp Đức, bao gồm Sư đoàn Thiết giáp 21 và Sư đoàn Thiết giáp SS 12, dùng Wespe để yểm trợ các cuộc phản công chống cuộc đổ bộ của Đồng minh. Pháo 10,5 cm của Wespe hiệu quả chống bộ binh và mục tiêu mềm của Đồng minh, mặc dù nó dễ bị tổn thương trước tấn công từ trên không của Đồng minh và hỏa lực phản pháo. Wespe cũng chiến đấu trong cuộc tấn công Ardennes tháng 12 năm 1944, và trong các trận đánh cuối cùng tại Đức năm 1945. Việc phục vụ của Wespe ở phía Tây ngắn hơn việc phục vụ của nó trên Mặt trận phía Đông, nhưng không kém quan trọng, và kíp xe Wespe tại Normandy và Ardennes nổi tiếng về kỹ năng và lòng dũng cảm.

Ý và các trận đánh cuối cùng

Wespe cũng chiến đấu tại Ý, nơi nó yểm trợ các sư đoàn Đức phòng thủ tuyến Gustav và tuyến Gothic năm 1943 và 1944. Khả năng cơ động của Wespe có giá trị trong địa hình núi non của Ý, và pháo 10,5 cm của nó hiệu quả chống bộ binh và công sự Đồng minh. Các trận đánh cuối cùng của Wespe diễn ra tại Đức năm 1945, khi các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp, trang bị Wespe, chiến đấu phòng thủ Berlin và trong các trận đánh cuối cùng trên Mặt trận phía Đông và phía Tây. Wespe vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh, và là một trong số ít pháo tự hành Đức phục vụ từ năm 1943 tới năm 1945 mà không bị rút khỏi biên chế.

Wespe trong các sư đoàn thiết giáp

Wespe được cấp cho các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp, nơi nó trang bị một tiểu đoàn trong ba tiểu đoàn của trung đoàn. Mỗi tiểu đoàn Wespe có 18 chiếc Wespe, tổ chức thành ba khẩu đội sáu xe, và các Wespe của tiểu đoàn được xe chở đạn Munitions Wespe và xe nửa xích yểm trợ. Tổ chức của Wespe cho thấy học thuyết của Lục quân Đức: lựu pháo tự hành là phần không thể thiếu của sư đoàn thiết giáp, và nó nhằm di chuyển cùng xe tăng và cung cấp hỏa lực yểm trợ trong cuộc tiến quân. Việc Wespe phục vụ trong các sư đoàn thiết giáp là phần đáng kể trong chiến tranh thiết giáp của Lục quân Đức, và nó được nhớ tới như một trong những pháo tự hành hiệu quả nhất của chiến tranh.

Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Wespe là khả năng cơ động. Nó có thể theo kịp xe tăng mà nó yểm trợ, triển khai nhanh chóng, và cung cấp hỏa lực yểm trợ trong cuộc tiến quân, đúng điều các sư đoàn thiết giáp cần. Lựu pháo 10,5 cm của nó chính xác và có tốc độ bắn tốt, và đạn nổ mạnh của nó hiệu quả chống bộ binh, mục tiêu mềm và công sự. Độ tin cậy của Wespe tốt, và sản xuất của nó hiệu quả, điều này đồng nghĩa nó có sẵn với số lượng lớn. Cấu trúc thượng tầng hở nóc của Wespe mang lại cho kíp xe tầm nhìn tốt và không gian làm việc, và hình dáng thấp khiến nó khó bị phát hiện. Trong vai trò yểm trợ pháo binh, Wespe là vũ khí hiệu quả cao, và hiệu năng của nó trong các trận đánh năm 1943 tới năm 1945 cho thấy lựu pháo tự hành có thể là vũ khí quyết định khi được dùng đúng cách.

So với M7 Priest của Mỹ, Wespe có pháo nhỏ hơn và giáp mỏng hơn, nhưng nhẹ hơn và cơ động hơn. So với SU-122 của Liên Xô, Wespe có pháo nhỏ hơn nhưng tốc độ bắn tốt hơn và thiết kế thực tế hơn. So với Bishop của Anh, Wespe vượt trội về mọi mặt, và là pháo tự hành hiệu quả hơn nhiều. Sự kết hợp giữa khả năng cơ động, hỏa lực và độ tin cậy của Wespe khiến nó trở thành một trong những lựu pháo tự hành tốt nhất của chiến tranh, và nó là pháo tự hành Đức duy nhất phục vụ với số lượng lớn từ năm 1943 tới năm 1945.

Điểm yếu

Những điểm yếu rõ ràng. Giáp của Wespe mỏng, và nóc hở khiến kíp xe phơi mình trước mảnh đạn pháo, hỏa lực súng nhỏ và tấn công từ trên không. Sức chứa đạn 32 viên của nó thấp, và nó cần nguồn cung cấp đạn liên tục từ xe chở đạn Munitions Wespe. Góc quay của pháo bị hạn chế, và góc nâng bị giới hạn, điều này đồng nghĩa nó không thể giao chiến với mục tiêu ở tầm rất gần hoặc tầm rất xa. Wespe cũng dễ bị tổn thương trước xe tăng địch, và nó phải được xe tăng và pháo chống tăng của sư đoàn thiết giáp bảo vệ. Wespe là vũ khí chuyên dụng, và các nhà thiết kế của nó chấp nhận những giới hạn của nó vì họ tin khả năng cơ động và hỏa lực của nó xứng đáng với cái giá phải trả. Hiệu năng của Wespe phải được đánh giá theo vai trò dự kiến của nó: cung cấp yểm trợ pháo binh cơ động cho các sư đoàn thiết giáp, nơi nó nằm trong số những pháo tự hành tốt nhất của chiến tranh.

Bên sử dụng & di sản

Đức: bên sử dụng duy nhất

Bên sử dụng duy nhất của Wespe là Lục quân Đức, đơn vị dùng nó trong các trung đoàn pháo binh của sư đoàn thiết giáp. Wespe được cấp cho Sư đoàn Thiết giáp 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 19, 20, 21, 23, 24, 25 và 26, và cho các sư đoàn thiết giáp SS. Kíp xe Wespe được tuyển từ pháo binh của Lục quân Đức, và các tiểu đoàn Wespe được coi là đơn vị tinh nhuệ. Việc phục vụ của Wespe ngắn ngủi, nhưng những ghi chép của kíp xe về khả năng cơ động và pháo của phương tiện đã trở thành một phần lịch sử Lục quân Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Wespe không bao giờ được xuất khẩu, và không bao giờ được quốc gia nào khác sử dụng trong chiến đấu.

Đồng minh thu giữ một số Wespe năm 1944 và 1945, và dùng chúng để đánh giá. Người Anh thu giữ Wespe tại Normandy và Đức, và người Mỹ thu giữ Wespe tại Pháp và Đức. Các Wespe bị thu giữ được thử nghiệm tại bãi thử của Anh và Mỹ, và cung cấp thông tin quý giá về thiết kế pháo tự hành Đức. Liên Xô cũng thu giữ Wespe trên Mặt trận phía Đông, và dùng chúng để đánh giá. Các Wespe bị thu giữ cho thấy Đồng minh tôn trọng thiết kế này tới mức nào, mặc dù họ không bao giờ đưa nó vào sản xuất.

Di sản: pháo tự hành mẫu mực

Di sản của Wespe là pháo tự hành mẫu mực. Nó cho thấy lựu pháo tự hành có thể được chế tạo từ linh kiện sẵn có, rằng nó có thể theo kịp xe tăng, và rằng nó có thể cung cấp hỏa lực yểm trợ hiệu quả trong cuộc tiến quân. Thiết kế của Wespe ảnh hưởng tới sự phát triển của các pháo tự hành Đức sau này, đáng chú ý là Hummel, và ảnh hưởng tới thiết kế lựu pháo tự hành hậu chiến ở nhiều quốc gia. Di sản của Wespe vì vậy không chỉ là thành tích chiến đấu của chính nó, mà là khái niệm lựu pháo tự hành mà nó thể hiện, khái niệm vẫn được sử dụng ngày nay trong quân đội nhiều nước.

Wespe là một trong những pháo tự hành Đức nổi tiếng nhất của chiến tranh, và biệt danh “ong bắp cày” của nó đảm bảo vị trí của nó trong ký ức phổ biến. Các sử gia đánh giá Wespe là thiết kế đúng đắn và hiệu quả, phù hợp với vai trò của mình, và là một trong những pháo tự hành tốt nhất của chiến tranh. Danh tiếng của Wespe được nâng cao nhờ sự xuất hiện trong trò chơi điện tử và văn hóa đại chúng, nơi pháo dài và cấu trúc thượng tầng hở nóc của nó khiến nó dễ nhận biết ngay lập tức. Wespe được nhớ tới như biểu tượng cho sự ứng biến thời chiến của Đức và cho những vũ khí thực tế, hiệu quả mà Lục quân Đức sản xuất trong những năm cuối chiến tranh.

Wespe xuất hiện trong nhiều trò chơi điện tử, sách và mô hình về Chiến tranh Thế giới thứ hai, và là đề tài được yêu thích của sử gia quân sự và người đam mê. Hình dáng đặc trưng của nó, với pháo 10,5 cm dài và nóc hở, khiến nó dễ nhận biết ngay lập tức, và nó thường được dùng làm biểu tượng cho pháo binh Đức trong chiến tranh. Sự xuất hiện của Wespe trong văn hóa đại chúng đảm bảo nó sẽ được ghi nhớ lâu sau khi mẫu còn tồn tại cuối cùng biến mất, và nó là lời nhắc nhở về sức hấp dẫn mà pháo tự hành mang lại cho công chúng.

Những chiếc còn tồn tại

Một số ít Wespe còn tồn tại trong bảo tàng. Bảo tàng Xe tăng Đức tại Munster lưu giữ một chiếc Wespe, và Bảo tàng Xe tăng tại Bovington ở Anh lưu giữ một chiếc. Bảo tàng Thiết giáp tại Saumur ở Pháp cũng lưu giữ một chiếc Wespe, và Bảo tàng Xe tăng Kubinka ở Nga trưng bày một chiếc. Số lượng lớn Wespe còn tồn tại, so với sản lượng, phản ánh danh tiếng của loại xe này và sự chăm sóc mà các bảo tàng đã dành cho nó. Các mẫu còn tồn tại phần lớn là Wespe pháo, mặc dù ít nhất một chiếc Munitions Wespe còn tồn tại trong bộ sưu tập bảo tàng.

Các Wespe còn tồn tại khác bao gồm các mẫu tại Bảo tàng Thiết giáp và Kỵ binh Quốc gia ở Fort Benning tại Hoa Kỳ và tại Bảo tàng Chiến tranh Canada ở Ottawa. Một số ít Wespe được duy trì trong trạng thái chạy được bởi bảo tàng và nhà sưu tập tư nhân, và chúng xuất hiện tại các buổi trình diễn phương tiện quân sự và sự kiện tưởng niệm. Các mẫu chạy được đặc biệt quý giá, vì chúng cho thấy khả năng cơ động của Wespe và âm thanh động cơ đặc trưng của nó, điều mà không bức ảnh nào truyền tải được, và giúp khách thăm hiểu vì sao kíp xe Wespe mô tả nó là vũ khí có thể theo kịp xe tăng.

Câu hỏi thường gặp

Wespe có phải xe tăng không?

Không. Wespe là lựu pháo tự hành, không phải xe tăng. Nó được thiết kế để yểm trợ pháo binh cho các sư đoàn thiết giáp, không phải để chiến đấu với xe tăng khác. Giáp của nó mỏng, pháo của nó là lựu pháo, và vai trò của nó là bắn ở tầm xa, không phải giao chiến tầm gần.

Có bao nhiêu chiếc Wespe được chế tạo?

Khoảng 676 chiếc Wespe được chế tạo từ năm 1943 tới năm 1944, cộng 159 chiếc Munitions Wespe, vốn là xe chở đạn dựa trên cùng khung gầm. Wespe được Alkett và FAMO chế tạo, và được sản xuất với số lượng lớn đối với pháo tự hành.

Wespe mang pháo nào?

Wespe mang lựu pháo 10,5 cm leFH 18/2, biến thể của lựu pháo sư đoàn tiêu chuẩn Đức. Pháo bắn đạn nổ mạnh nặng 14,8 kg tới tầm tối đa khoảng 10.675 m, và có thể bắn khoảng sáu phát mỗi phút ở tốc độ tối đa.

Wespe có chiến đấu tại Kursk không?

Có. Wespe vào biên chế năm 1943 và chiến đấu tại Kursk tháng 7 năm 1943, nơi nó yểm trợ các sư đoàn thiết giáp Đức trong cuộc tấn công vào mũi nhọn Kursk. Khả năng cơ động và tốc độ bắn của Wespe được khen ngợi, và việc phục vụ của nó tại Kursk là khởi đầu cho sự nghiệp chiến đấu kéo dài tới cuối chiến tranh.

Vì sao Wespe được gọi là “Wespe”?

Wespe được đặt tên “Wespe”, tiếng Đức nghĩa là “ong bắp cày”, vì kích thước nhỏ và ngòi chích của nó, lựu pháo 10,5 cm. Tên do Lục quân Đức đặt, và nó phản ánh vai trò của phương tiện làm pháo binh nhỏ, cơ động có thể giáng đòn mạnh.

Wespe phục vụ trong bao lâu?

Wespe vẫn phục vụ trong quân đội Đức từ năm 1943 tới năm 1945, tới cuối chiến tranh. Nó không bao giờ bị rút khỏi biên chế, và chiến đấu trong mọi trận đánh lớn từ Kursk tới Berlin. Sau chiến tranh, Wespe không được quốc gia nào khác sử dụng, và nó được thay thế bởi lựu pháo tự hành hậu chiến.

Sources

• Thomas L. Jentz and Hilary Doyle, Panzer Tracts No. 10: Artillerie Selbstfahrlafetten (Panzer Tracts).
• Walter J. Spielberger, Sturmgeschutz and Its Variants (Schiffer Publishing).
• Steven J. Zaloga, German Self-Propelled Artillery (Osprey Publishing).
• The German Tank Museum, Munster, Wespe collection records.
• The Tank Museum, Bovington, Wespe collection records.
• Chamberlain, Peter, and Doyle, Hilary, Encyclopedia of German Tanks of World War Two (Arms and Armour Press).