Máy bay Bristol Blenheim

Máy bay Bristol Blenheim là một trong những máy bay quan trọng nhất trong lịch sử RAF, và một trong những máy bay bi thảm nhất. Được thiết kế giữa thập niên 1930 làm máy bay chở khách dân sự nhanh, nó được điều chỉnh cho quân sự và trở thành máy bay ném bom hạng nhẹ hiện đại đầu tiên của RAF — máy bay hai động cơ bóng bẩy, toàn kim loại, nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào đang phục vụ khi nó bay lần đầu năm 1935. Tốc độ của Blenheim là lời hứa của nó: nó được cho là quá nhanh để tiêm kích đuổi kịp, và quá nhanh để pháo phòng không bắn trúng. Trên thực tế, tới khi chiến tranh bùng nổ năm 1939, tiêm kích đã đuổi kịp, và vũ khí phòng thủ nhẹ cùng thiếu giáp của Blenheim khiến nó dễ tổn thương khủng khiếp. Kíp bay Blenheim chịu một trong những tỉ lệ tổn thất cao nhất trong các loại máy bay ném bom RAF năm 1939–1941, bay các cuộc không kích ban ngày chống mục tiêu Đức và mất máy bay với số lượng khủng khiếp. Nhưng Blenheim vẫn tiếp tục bay, vì RAF không còn gì khác để thay thế nó. Tổng cộng 4.422 chiếc Blenheim được đóng, và loại máy bay phục vụ trên mọi mặt trận, từ Pháp và Na Uy tới Bắc Phi, Địa Trung Hải, và Viễn Đông. Nó là máy bay ném bom, tiêm kích, máy bay trinh sát, và tiêm kích đêm, và kíp bay của nó lái nó với lòng dũng cảm vẫn được nhớ tới ngày nay.

1. Thông tin chính

Vai trò	Máy bay ném bom hạng nhẹ; kiêm tiêm kích, trinh sát, tiêm kích đêm
Chuyến bay đầu tiên	12 tháng 4 năm 1935 (Type 142 dân sự); 25 tháng 6 năm 1936 (nguyên mẫu quân sự)
Đưa vào biên chế	1937
Số lượng đóng	4.422 chiếc
Kíp bay	3 người (phi công, hoa tiêu/ngắm bom, xạ thủ/nhân viên vô tuyến)
Động cơ	2 động cơ Bristol Mercury XV hướng tâm 9 xi-lanh, 920 mã lực mỗi chiếc
Tốc độ tối đa	Khoảng 428 km/h
Tầm bay	Khoảng 2.350 km
Vũ khí	1 súng máy .303 inch bắn về phía trước, 1–2 súng .303 inch trong tháp pháo lưng; tối đa 1.000 lb (454 kg) bom
Bên sử dụng	Không quân Hoàng gia Anh; kiêm Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc, Không quân Phần Lan, và các nước khác
Số phận	Ngừng phục vụ RAF năm 1944; lần dùng quân sự cuối cùng ở Phần Lan, 1958

2. Nguồn gốc & phát triển

Nguồn gốc làm máy bay chở khách dân sự

Nguồn gốc của Blenheim khác thường đối với máy bay quân sự: nó bắt đầu làm máy bay chở khách dân sự được thiết kế cho chủ báo. Năm 1934, Lord Rothermere, chủ tờ Daily Mail, yêu cầu Công ty Máy bay Bristol đóng cho ông máy bay cao cấp nhanh có thể chở sáu hành khách ở tốc độ 250 dặm/giờ. Nhà thiết kế của Bristol, Frank Barnwell, chế tạo Type 142, máy bay cánh đơn hai động cơ bóng bẩy, toàn kim loại, dùng hai động cơ Bristol Mercury. Type 142 bay lần đầu ngày 12 tháng 4 năm 1935, và nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào khi đó đang phục vụ trong RAF — sự thật khiến Bộ Không quân xấu hổ và thuyết phục họ rằng thiết kế của Bristol có thể điều chỉnh làm máy bay ném bom. Rothermere tặng Type 142 cho Bộ Không quân, và Bristol được yêu cầu phát triển phiên bản quân sự. Kết quả là Blenheim, đặt tên theo Cung điện Blenheim, nơi sinh của Công tước Marlborough.

Từ máy bay chở khách tới máy bay ném bom

Blenheim quân sự, Type 142M, là điều chỉnh trực tiếp từ máy bay dân sự. Cabin hành khách được thay bằng khoang bom và kíp bay ba người, cánh được tăng cường, và máy bay được lắp tháp pháo lưng cùng súng máy bắn về phía trước. Nguyên mẫu quân sự đầu tiên bay ngày 25 tháng 6 năm 1936, và Bộ Không quân đặt loại này vào sản xuất ngay lập tức. Blenheim nhập biên chế RAF tháng 3 năm 1937, và là máy bay ném bom Anh đầu tiên có cấu trúc vỏ chịu lực toàn kim loại, càng đáp thu vào được, và tốc độ tối đa trên 250 dặm/giờ. RAF ấn tượng tới mức đặt Blenheim với số lượng lớn, và loại máy bay trở thành máy bay ném bom hạng nhẹ tiêu chuẩn trong chương trình mở rộng của RAF. Tới khi chiến tranh bùng nổ năm 1939, RAF có hơn 1.000 chiếc Blenheim đang phục vụ.

Sản xuất và mở rộng thời chiến

Sản xuất Blenheim tập trung tại nhà máy Bristol ở Filton và các nhà máy ngầm xây để đáp ứng nhu cầu. Tổng cộng 4.422 chiếc Blenheim được đóng, bao gồm phiên bản Mk I, Mk IV, và Mk V, và sản xuất theo giấy phép ở Canada và Phần Lan. Mk I là phiên bản sản xuất đầu tiên, với động cơ Mercury VIII và kíp bay ba người. Mk IV, đưa vào năm 1939, có động cơ Mercury XV mạnh hơn, mũi dài hơn, và thùng nhiên liệu phụ để tầm bay xa hơn. Mk V, đưa vào năm 1941, là phiên bản yểm trợ cận chiến với khung máy bay tăng cường và cụm súng bụng, nhưng không thành công và nhanh chóng bị rút. Sản xuất Blenheim luôn bị giới hạn bởi nhu cầu cạnh tranh của các chương trình máy bay khác, và loại máy bay dần được thay thế trong vai trò ném bom bởi Douglas Boston và de Havilland Mosquito.

Phiên bản tiêm kích và tiêm kích đêm

Blenheim còn được điều chỉnh làm tiêm kích và tiêm kích đêm. Blenheim Mk IF là phiên bản tiêm kích tầm xa với bốn súng máy bắn về phía trước trong cụm bụng, và phục vụ với Bộ tư lệnh Tiêm kích năm 1939–1940, bay tuần tra trên Biển Bắc và eo biển Manche. Blenheim Mk IVF là phiên bản tiêm kích tương tự dựa trên khung Mk IV. Vai trò tiêm kích quan trọng nhất của Blenheim là tiêm kích đêm: được lắp radar đánh chặn trên không đầu tiên, Blenheim Mk IF trở thành tiêm kích đêm trang bị radar đầu tiên của RAF, và bay cuộc đánh chặn đêm dẫn đường bằng radar đầu tiên trong lịch sử tháng 7 năm 1940. Tiêm kích đêm Blenheim nhanh chóng được Beaufighter có năng lực hơn thay thế, nhưng chúng đã tiên phong kỹ thuật chiến đấu đêm bằng radar, vốn trở nên sống còn trong Blitz.

3. Thiết kế

Khung máy bay và cấu trúc

Blenheim là máy bay cánh đơn hai động cơ bóng bẩy, toàn kim loại, với cấu trúc vỏ chịu lực, cánh thấp, và càng đáp thu vào được. Khung máy bay của nó là sản phẩm giữa thập niên 1930, khi các nhà thiết kế máy bay chuyển từ máy bay hai tầng cánh phủ vải sang máy bay cánh đơn toàn kim loại, và Blenheim là một trong những máy bay tiên tiến nhất thời đó. Thân máy bay là cấu trúc mảnh, mặt cắt hình bầu dục, với mũi kính cho ngắm bom, buồng lái cho phi công, và tháp pháo lưng cho xạ thủ. Cánh là cấu trúc đúc hẫng với sải cánh 17,17 mét, và mang động cơ, thùng nhiên liệu, và khoang bom. Đường nét sạch của Blenheim cho nó tốc độ tối đa 428 km/h, đáng nể đối với máy bay ném bom năm 1937, nhưng tới năm 1940, nó không còn đủ nhanh để chạy thoát tiêm kích mới nhất.

Động cơ và hiệu năng

Blenheim Mk IV dùng hai động cơ hướng tâm chín xi-lanh Bristol Mercury XV, mỗi chiếc công suất 920 mã lực. Động cơ Mercury đáng tin cậy và đã được chứng minh, nhưng không đủ mạnh để cho Blenheim hiệu năng cần thiết trong chiến đấu. Tốc độ tối đa 428 km/h của máy bay chỉ nhanh hơn một chút so với Messerschmitt Bf 109E, và tốc độ leo chậm. Tầm bay khoảng 2.350 km của Blenheim đủ cho tác chiến trên bầu trời Pháp và các nước vùng thấp, nhưng trần bay 8.300 mét thấp hơn tiêm kích mà nó đối mặt. Trên thực tế, kíp bay Blenheim bay ở độ cao thấp, nơi tốc độ của máy bay ít bất lợi hơn và nơi họ có thể dùng địa hình làm vỏ bọc. Hiệu năng của Blenheim là thất vọng trong chiến đấu, và là một trong những lý do chính cho tổn thất nặng của loại máy bay.

Vị trí kíp bay và vũ khí phòng thủ

Kíp bay ba người của Blenheim gồm phi công, hoa tiêu/ngắm bom, và nhân viên vô tuyến/xạ thủ. Phi công ngồi trong buồng lái phía trên cánh, với tầm nhìn tốt về phía trước nhưng tầm nhìn kém về phía sau. Hoa tiêu/ngắm bom ngồi trong mũi kính, nơi ông vận hành kính ngắm bom và súng máy bắn về phía trước. Xạ thủ ngồi trong tháp pháo lưng, vũ trang một hoặc hai súng máy .303 inch và là phòng thủ chính của máy bay chống tiêm kích tấn công từ phía sau. Vũ khí phòng thủ của Blenheim là điểm yếu lớn nhất: một tháp pháo duy nhất với một hoặc hai súng máy nhẹ không phải phòng thủ chống tiêm kích hiện đại, và máy bay không có giáp bảo vệ kíp bay. Kíp bay Blenheim biết rằng nếu tiêm kích Đức tìm thấy họ, họ ít có cơ hội sống sót, và họ dựa vào tốc độ, độ cao thấp, và mây che phủ để tránh bị nhìn thấy.

4. Thông số kỹ thuật

Các số liệu dưới đây áp dụng cho Blenheim Mk IV, phiên bản được đóng nhiều nhất, và là giá trị điển hình từ sách hướng dẫn RAF và tài liệu tham khảo sau chiến tranh.

	Blenheim Mk IV
Chiều dài	12,98 m
Sải cánh	17,17 m
Chiều cao	3,00 m
Diện tích cánh	43,6 m²
Trọng lượng rỗng	4.441 kg
Trọng lượng có tải	6.532 kg
Trọng lượng cất cánh tối đa	6.800 kg
Động cơ	2 động cơ Bristol Mercury XV hướng tâm, 920 mã lực mỗi chiếc
Tốc độ tối đa	428 km/h ở độ cao 3.600 m
Tầm bay	2.350 km
Trần bay	8.310 m
Tải trọng bom	Tối đa 1.000 lb (454 kg)

Hỏa lực

Blenheim Mk IV mang một súng máy Browning .303 inch bắn về phía trước từ cánh trái, và một hoặc hai súng máy Vickers K .303 inch trong tháp pháo lưng do xạ thủ vận hành. Súng bắn về phía trước dùng để bắn phá mục tiêu mặt đất, còn tháp pháo lưng là phòng thủ chính của máy bay chống tiêm kích. Tháp pháo là tháp pháo điện Frazer-Nash, cải tiến so với súng ngắm tay của máy bay ném bom đời đầu, nhưng chỉ mang một hoặc hai súng máy nhẹ và có góc bắn hạn chế. Blenheim không có súng bụng, và không có phòng thủ chống tấn công từ bên dưới — điểm yếu mà phi công tiêm kích Đức nhanh chóng học cách khai thác. Vũ khí phòng thủ của máy bay nhắc nhở rằng Blenheim được thiết kế thập niên 1930, khi kíp bay ném bom tin rằng chỉ tốc độ sẽ bảo vệ họ.

Tải trọng bom của Blenheim tối đa 1.000 lb, thường mang bốn quả bom 250 lb trong khoang bom. Máy bay còn có thể mang bom nhỏ hơn và pháo sáng cho tác chiến ban đêm. Tải trọng bom của Blenheim nhỏ so với Wellington, nhưng đủ cho tấn công sân bay, cầu, và tàu thuyền, vốn là mục tiêu chính của Blenheim trong giai đoạn đầu chiến tranh. Kính ngắm bom của máy bay là thiết bị đơn giản, và độ chính xác ném bom kém, nhất là ở độ cao thấp và tốc độ cao. Trên thực tế, kíp bay Blenheim thường tấn công ở độ cao rất thấp, đôi khi ở độ cao mái nhà, để cải thiện độ chính xác và tránh hỏa lực phòng không. Những cuộc tấn công tầm thấp này cực kỳ nguy hiểm, và góp phần vào tổn thất nặng của loại máy bay.

Kích thước & trọng lượng

Blenheim là máy bay ném bom hạng nhẹ cỡ trung, với sải cánh 17,17 mét và trọng lượng có tải khoảng 6.532 kg. Kích thước của nó phản ánh vai trò máy bay ném bom hạng nhẹ: nó nhỏ hơn và nhẹ hơn Wellington, và được thiết kế để mang tải trọng bom nhỏ trên tầm ngắn. Dung tích nhiên liệu của máy bay khoảng 1.400 lít, đủ cho tầm bay 2.350 km, cho phép nó tới mục tiêu ở Đức từ căn cứ ở Anh. Khoang bom của Blenheim có thể mang tối đa 1.000 lb bom, thường là bốn quả bom 250 lb, tải trọng khiêm tốn so với 4.500 lb của Wellington. Kích thước nhỏ và trọng lượng nhẹ của máy bay là lợi thế trong giai đoạn đầu chiến tranh, khi tốc độ là phòng thủ chính của Blenheim, nhưng chúng trở thành bất lợi khi máy bay được yêu cầu mang tải trọng nặng hơn và bay nhiệm vụ dài hơn.

Động cơ & hiệu năng

Hiệu năng của Blenheim đủ dùng năm 1937 nhưng không đủ năm 1940. Tốc độ tối đa 428 km/h của nó không còn nhanh hơn tiêm kích mà nó đối mặt, và tốc độ leo cùng trần bay kém hơn Bf 109. Vũ khí phòng thủ nhẹ và thiếu giáp khiến nó dễ tổn thương trước cả tiêm kích và hỏa lực phòng không, và tổn thất của nó trong các cuộc không kích ban ngày khủng khiếp. Trong Trận Pháp tháng 5 năm 1940, các phi đội Blenheim mất hơn một nửa máy bay trong vài tuần, và trong các cuộc không kích mục tiêu Đức năm 1940–1941, tỉ lệ tổn thất 20% trở lên trong một nhiệm vụ không hiếm. Hạn chế của Blenheim được RAF hiểu rõ, và loại máy bay dần được rút khỏi vai trò ném bom ban ngày và dùng thay vào đó cho nhiệm vụ xâm nhập ban đêm, trinh sát, và huấn luyện.

5. Các biến thể

Blenheim Mk I và Mk IV

Blenheim Mk I là phiên bản sản xuất đầu tiên, với động cơ Mercury VIII, mũi ngắn, và kíp bay ba người. Khoảng 1.400 chiếc Mk I được đóng, và chúng phục vụ với RAF năm 1937–1940. Mk IV, đưa vào năm 1939, là phiên bản được đóng nhiều nhất, với động cơ Mercury XV mạnh hơn, mũi dài hơn với thùng nhiên liệu phụ, và khung máy bay tăng cường. Khoảng 1.900 chiếc Mk IV được đóng, và chúng phục vụ trên mọi mặt trận. Mk IV là phiên bản gánh phần lớn giai đoạn đầu chiến tranh, và là máy bay mà hầu hết mọi người nghĩ tới khi nghĩ về Blenheim. Tầm bay dài hơn của Mk IV khiến nó hữu ích hơn Mk I, nhưng hiệu năng của nó vẫn không đủ chống tiêm kích hiện đại.

Blenheim Mk V và phiên bản tiêm kích

Blenheim Mk V, đưa vào năm 1941, là phiên bản yểm trợ cận chiến với khung máy bay tăng cường, cụm súng bụng với bốn súng máy, và kíp bay ba người. Mk V được dự định yểm trợ lục quân ở Bắc Phi, nhưng thất bại: nó chậm hơn Mk IV, khả năng điều khiển kém, và chịu tổn thất nặng. Mk V nhanh chóng bị rút khỏi biên chế. Các phiên bản tiêm kích của Blenheim, Mk IF và Mk IVF, là tiêm kích tầm xa với bốn súng máy bắn về phía trước trong cụm bụng. Chúng phục vụ với Bộ tư lệnh Tiêm kích năm 1939–1940 và làm tiêm kích đêm với radar trên không đầu tiên. Tiêm kích đêm Blenheim là tiêm kích đêm radar đầu tiên của RAF, và chúng tiên phong kỹ thuật mà Beaufighter và Mosquito sau đó hoàn thiện.

6. Tham chiến

Trận Pháp và các cuộc không kích đầu tiên

Kỷ lục chiến đấu của Blenheim bắt đầu trong những ngày đầu chiến tranh, khi các phi đội Blenheim bay nhiệm vụ trinh sát trên bầu trời Đức và tấn công mục tiêu hải quân Đức. Trong Trận Pháp tháng 5–6 năm 1940, các phi đội Blenheim bay các cuộc không kích ban ngày chống đoàn xe thiết giáp và cầu của Đức, và chịu tổn thất khủng khiếp. Ngày 10 tháng 5 năm 1940, ngày đầu tiên của cuộc tấn công Đức, các phi đội Blenheim mất 11 trong số 23 máy bay trong một cuộc không kích. Trong những tuần tiếp theo, các phi đội Blenheim bị tiêu diệt dần, và tới cuối chiến dịch, nhiều phi đội đã mất hơn một nửa máy bay và kíp bay. Tổn thất của Blenheim ở Pháp là cú sốc với RAF, và chúng cho thấy máy bay ném bom hạng nhẹ ban ngày không còn là vũ khí khả thi chống lực lượng không quân hiện đại.

Các cuộc không kích ban ngày 1940–1941

Sau khi Pháp thất thủ, các phi đội Blenheim đóng tại Anh bay các cuộc không kích ban ngày chống mục tiêu Đức ở Pháp, Bỉ, và Hà Lan, và chống tàu Đức ở eo biển Manche. Những cuộc không kích này bay ở độ cao thấp, thường trong thời tiết xấu, và cực kỳ nguy hiểm. Tỉ lệ tổn thất 10 tới 20% mỗi nhiệm vụ là phổ biến, và một số phi đội mất toàn bộ sức mạnh trong vài tuần. Cuộc không kích Blenheim nổi tiếng nhất giai đoạn này là tấn công thiết giáp hạm Đức Scharnhorst và Gneisenau tại Brest năm 1941, khi kíp bay Blenheim bay qua hỏa lực phòng không dữ dội để tấn công các tàu. Các cuộc không kích ban ngày của Blenheim là minh chứng cho lòng dũng cảm của kíp bay, nhưng chúng cũng là lãng phí người dũng cảm và máy bay tốt, và RAF dần chuyển Blenheim sang tác chiến ban đêm.

Bắc Phi, Địa Trung Hải, và Viễn Đông

Từ năm 1941 trở đi, Blenheim phục vụ chủ yếu ở Địa Trung Hải và Viễn Đông, nơi nó được dùng để ném bom, trinh sát, và tuần tra biển. Ở Bắc Phi, các phi đội Blenheim yểm trợ Tập đoàn quân số 8, tấn công vận tải và sân bay Đức–Ý. Ở Viễn Đông, Blenheim phục vụ với RAF ở Miến Điện và Malaya, nơi chúng nằm trong số ít máy bay hiện đại sẵn có khi quân Nhật tấn công tháng 12 năm 1941. Sự phục vụ của Blenheim ở Viễn Đông ngắn ngủi và tốn kém: máy bay không sánh được tiêm kích Zero của Nhật, và nhiều chiếc Blenheim bị phá hủy trên mặt đất hoặc bị bắn rơi trên không. Tới năm 1943, Blenheim đã được Boston, Baltimore, và Mosquito thay thế trong phục vụ tuyến đầu, và nó chủ yếu dùng cho huấn luyện và nhiệm vụ tuyến hai.

7. Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Blenheim là tốc độ khi nó ra đời và tính đa năng của nó. Khi bay lần đầu năm 1935, Type 142 nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào đang phục vụ trong RAF, và tốc độ đó buộc Bộ Không quân phải suy nghĩ lại về máy bay ném bom và tiêm kích. Blenheim là máy bay ném bom Anh đầu tiên có cấu trúc vỏ chịu lực toàn kim loại, càng đáp thu vào được, và tốc độ tối đa trên 250 dặm/giờ, và thiết kế của nó ảnh hưởng tới sự phát triển của các máy bay sau này như Beaufighter và Mosquito. Tính đa năng của nó là điểm mạnh thứ hai: nó có thể làm máy bay ném bom, tiêm kích, máy bay trinh sát, và tiêm kích đêm — và là máy bay đầu tiên mang radar trên không vào chiến đấu, bay cuộc đánh chặn đêm dẫn đường bằng radar đầu tiên trong lịch sử tháng 7 năm 1940, tiên phong kỹ thuật chiến đấu đêm bằng radar, vốn trở nên sống còn trong Blitz. Trong biên chế Phần Lan, nơi nó được dùng cẩn thận hơn, Blenheim là máy bay hiệu quả, và Không quân Phần Lan vận hành nó tới năm 1958, lâu hơn bất kỳ bên dùng nào khác.

8. Điểm yếu

Điểm yếu lớn nhất của Blenheim là tốc độ của nó không còn đủ và vũ khí phòng thủ quá nhẹ. Tới năm 1939, tiêm kích đã đuổi kịp: Messerschmitt Bf 109 và Hawker Hurricane nhanh ngang Blenheim, và tốc độ không còn là phòng thủ. Vũ khí phòng thủ của nó — một súng máy bắn về phía trước và một hoặc hai súng máy .303 inch trong tháp pháo lưng — không phải phòng thủ chống tiêm kích hiện đại, và máy bay không có súng bụng, không có phòng thủ chống tấn công từ bên dưới, điểm yếu mà phi công tiêm kích Đức nhanh chóng học cách khai thác. Máy bay không có giáp bảo vệ kíp bay. Tải trọng bom tối đa 1.000 lb nhỏ, thường là bốn quả bom 250 lb, và kính ngắm bom đơn giản khiến độ chính xác ném bom kém. Kết quả là tổn thất khủng khiếp: trong Trận Pháp tháng 5 năm 1940, các phi đội Blenheim mất hơn một nửa máy bay trong vài tuần; trong các cuộc không kích năm 1940–1941, tỉ lệ tổn thất 10 tới 20% mỗi nhiệm vụ là phổ biến, và một số phi đội mất toàn bộ sức mạnh trong vài tuần. Mk V, phiên bản yểm trợ cận chiến đưa vào năm 1941, chậm hơn Mk IV, khả năng điều khiển kém, và nhanh chóng bị rút.

9. Bên sử dụng & di sản

RAF và Khối Thịnh vượng chung

Bên sử dụng chính của Blenheim là RAF, dùng nó trong Bộ tư lệnh Ném bom, Bộ tư lệnh Tiêm kích, và Bộ tư lệnh Duyên hải. Ở đỉnh cao, Blenheim trang bị hơn 30 phi đội RAF, và là máy bay ném bom hạng nhẹ đông nhất trong RAF. Loại máy bay còn phục vụ với Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc, và Không quân Nam Phi, cả trong các phi đội đóng tại Anh và trong các phi đội ở Địa Trung Hải và Viễn Đông. Sự phục vụ rộng rãi của Blenheim với các lực lượng không quân Khối Thịnh vượng chung phản ánh nguồn cung lớn và tính đa năng của nó: nó có thể làm máy bay ném bom, tiêm kích, máy bay trinh sát, và tiêm kích đêm, và được dùng trong mọi vai trò này.

Phần Lan và các bên dùng khác

Bên sử dụng nước ngoài đáng chú ý nhất của Blenheim là Phần Lan, vốn mua Blenheim trước chiến tranh và đóng theo giấy phép trong Chiến tranh Mùa đông và Chiến tranh Tiếp diễn chống Liên Xô. Blenheim Phần Lan phục vụ làm máy bay ném bom và trinh sát, và được dùng với thành công đáng kể chống mục tiêu Liên Xô. Không quân Phần Lan vận hành Blenheim tới năm 1958, khiến nó thành lực lượng không quân cuối cùng bay loại máy bay này. Các bên dùng khác gồm lực lượng không quân Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, và Nam Tư, vốn mua số lượng nhỏ Blenheim trước chiến tranh. Sự phục vụ của Blenheim với Phần Lan nhắc nhở rằng danh tiếng thất bại của máy bay một phần là kết quả của việc RAF dùng nó trong vai trò mà nó không phù hợp; trong biên chế Phần Lan, nơi nó được dùng cẩn thận hơn, Blenheim là máy bay hiệu quả.

Đánh giá chung

Di sản của Blenheim phức tạp. Một mặt, nó thất bại làm máy bay ném bom ban ngày: nó quá chậm, vũ trang quá nhẹ, và quá dễ tổn thương để sống sót chống tiêm kích hiện đại, và kíp bay của nó chịu tổn thất khủng khiếp. Mặt khác, nó là máy bay tiên phong: nó là máy bay ném bom hạng nhẹ hiện đại đầu tiên của RAF, máy bay ném bom Anh đầu tiên có cấu trúc vỏ chịu lực toàn kim loại, và máy bay đầu tiên mang radar trên không vào chiến đấu. Tốc độ của Blenheim khi nó bay lần đầu năm 1935 buộc Bộ Không quân phải suy nghĩ lại ý tưởng về máy bay ném bom và tiêm kích, và thiết kế của nó ảnh hưởng tới sự phát triển của các máy bay sau này như Beaufighter và Mosquito. Các sử gia nhìn chung đồng ý rằng Blenheim là máy bay tốt nhưng được dùng sai vai trò vào sai thời điểm, và lòng dũng cảm của kíp bay xứng đáng được nhớ ngay cả khi kỷ lục chiến đấu của máy bay kém.

Những chiếc còn lại & ký ức

Chỉ một chiếc Blenheim hoàn chỉnh còn sót lại ngày nay: Blenheim Mk IV được trục vớt từ địa điểm rơi ở Phần Lan và phục chế tới tình trạng bay được bởi Công ty Phục chế Máy bay tại Duxford. Máy bay, bay tại các buổi trình diễn hàng không với dấu hiệu của phi đội RAF thời chiến, là chiếc Blenheim bay được duy nhất trên thế giới. Các bộ phận và xác Blenheim khác được bảo quản trong bảo tàng ở Phần Lan và Vương quốc Anh. Ký ức về Blenheim được giữ sống bởi câu chuyện của kíp bay, những người lái máy bay mà họ biết là dễ tổn thương và làm vậy với lòng dũng cảm phi thường. Đối với RAF, Blenheim được nhớ như máy bay trả giá cho niềm tin trước chiến tranh của RAF vào máy bay ném bom nhanh, và như bài học về nguy hiểm của việc cử người dũng cảm vào trận chiến trên máy bay không thể bảo vệ họ.

10. Câu hỏi thường gặp

Vì sao Blenheim ban đầu là máy bay chở khách dân sự?

Blenheim bắt đầu làm Bristol Type 142, máy bay cao cấp nhanh được thiết kế cho Lord Rothermere, chủ tờ báo Daily Mail. Rothermere muốn máy bay có thể chở sáu hành khách ở tốc độ 250 dặm/giờ, và nhà thiết kế của Bristol, Frank Barnwell, chế tạo máy bay cánh đơn hai động cơ bóng bẩy, toàn kim loại, bay lần đầu ngày 12 tháng 4 năm 1935. Type 142 nhanh hơn bất kỳ tiêm kích RAF nào đang phục vụ, sự thật khiến Bộ Không quân xấu hổ và thuyết phục họ rằng thiết kế của Bristol có thể điều chỉnh làm máy bay ném bom. Rothermere tặng Type 142 cho Bộ Không quân, và Bristol được yêu cầu phát triển phiên bản quân sự. Kết quả là Blenheim, đặt tên theo Cung điện Blenheim.

Blenheim nhanh cỡ nào khi bay lần đầu?

Blenheim nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào đang phục vụ khi nó bay lần đầu năm 1935, với tốc độ tối đa khoảng 428 km/h. Tốc độ này là lý do Bộ Không quân đặt nó làm máy bay ném bom: người ta tin nó quá nhanh để tiêm kích đuổi kịp, và quá nhanh để pháo phòng không bắn trúng. Tốc độ của Blenheim đáng nể đối với máy bay ném bom năm 1935, và buộc Bộ Không quân phải suy nghĩ lại ý tưởng về máy bay ném bom và tiêm kích. Nhưng tới năm 1939, tiêm kích đã đuổi kịp: Messerschmitt Bf 109 và Hawker Hurricane nhanh ngang Blenheim, và tốc độ của máy bay không còn là phòng thủ.

Vì sao Blenheim chịu tổn thất nặng như vậy?

Tới năm 1939, tiêm kích đã đuổi kịp tốc độ của Blenheim, và vũ khí phòng thủ nhẹ cùng thiếu giáp của máy bay khiến nó dễ tổn thương trước cả tiêm kích và hỏa lực phòng không. Kíp bay Blenheim bay các cuộc không kích ban ngày ở độ cao thấp, nơi họ là mục tiêu dễ dàng, và tỉ lệ tổn thất 10 tới 20% mỗi nhiệm vụ là phổ biến. Trong Trận Pháp tháng 5 năm 1940, các phi đội Blenheim mất hơn một nửa máy bay trong vài tuần, và một số phi đội mất toàn bộ sức mạnh. Tổn thất của Blenheim là cú sốc với RAF, và chúng cho thấy máy bay ném bom hạng nhẹ ban ngày không còn là vũ khí khả thi chống lực lượng không quân hiện đại.

Vai trò của Blenheim làm tiêm kích đêm là gì?

Blenheim Mk IF là tiêm kích đêm trang bị radar đầu tiên của RAF. Được lắp radar đánh chặn trên không đầu tiên, nó bay cuộc đánh chặn đêm dẫn đường bằng radar đầu tiên trong lịch sử tháng 7 năm 1940, khi kíp bay Blenheim phát hiện và tấn công máy bay ném bom Đức ban đêm chỉ bằng radar. Tiêm kích đêm Blenheim nhanh chóng được Beaufighter có năng lực hơn thay thế, vốn nhanh hơn, vũ trang tốt hơn, và mang radar mạnh hơn, nhưng chúng đã tiên phong kỹ thuật chiến đấu đêm bằng radar, vốn trở nên sống còn trong Blitz. Dịch vụ tiêm kích đêm của Blenheim là một trong những đóng góp quan trọng nhất của loại máy bay cho chiến tranh.

Có bao nhiêu chiếc Blenheim được đóng?

Tổng cộng 4.422 chiếc Blenheim được đóng, bao gồm phiên bản Mk I, Mk IV, và Mk V, và sản xuất theo giấy phép ở Canada và Phần Lan. Mk IV là phiên bản được đóng nhiều nhất, với khoảng 1.900 máy bay, và là phiên bản gánh phần lớn giai đoạn đầu chiến tranh. Mk I là phiên bản sản xuất đầu tiên, với khoảng 1.400 chiếc được đóng, và Mk V là phiên bản yểm trợ cận chiến không thành công. Sản xuất Blenheim luôn bị giới hạn bởi nhu cầu cạnh tranh của các chương trình máy bay khác, và loại máy bay dần được thay thế trong vai trò ném bom bởi Douglas Boston và de Havilland Mosquito.

Blenheim ngừng hoạt động khi nào?

Blenheim ngừng phục vụ tuyến đầu của RAF năm 1944, nhưng tiếp tục phục vụ với Không quân Phần Lan tới năm 1958. Không quân Phần Lan là bên sử dụng Blenheim cuối cùng, và dùng loại máy bay làm máy bay ném bom và trinh sát trong Chiến tranh Tiếp diễn chống Liên Xô và những năm sau chiến tranh. Phần Lan đã mua Blenheim trước chiến tranh và đóng theo giấy phép trong chiến tranh, và máy bay phục vụ Phần Lan tốt. Dịch vụ Phần Lan cho thấy Blenheim có thể hiệu quả khi được dùng cẩn thận, và danh tiếng thất bại của nó một phần là kết quả của việc RAF dùng nó trong vai trò mà nó không phù hợp.

11. Nguồn tham khảo

• Lịch sử chung về Blenheim, bao gồm ghi chép về nguồn gốc dân sự của nó, sự điều chỉnh quân sự, và sự phục vụ chiến đấu năm 1939–1941.
• Lịch sử Công ty Máy bay Bristol và sự phát triển của máy bay dân sự Type 142.
• Bowyer, Chaz, Bristol Blenheim.
• Green, William, Warplanes of the Second World War, Volume Two: Bombers and Reconnaissance Aircraft.
• Warner, Graham, The Bristol Blenheim: A Complete History.
• Wikipedia, “Bristol Blenheim”, tham khảo số liệu sản xuất và dữ liệu kỹ thuật, đối chiếu với các nguồn chuyên ngành.