Tiểu liên Type 100

Tiểu liên Type 100 là khẩu tiểu liên duy nhất của Lục quân Đế quốc Nhật Bản được sản xuất hàng loạt trong Thế chiến II — một vũ khí 8 mm đặc biệt, được lính dù, bộ binh và lực lượng đặc biệt của Nhật sử dụng trong các trận đánh ở Trung Quốc và Thái Bình Dương. Được thông qua năm 1940 — năm thứ một trăm theo lịch truyền thống của Nhật — Type 100 do Kijiro Nambu thiết kế và được chế tạo thành hai phiên bản chính: mẫu đầu với thiết kế phức tạp, đắt tiền, và mẫu cuối chiến tranh được đơn giản hóa để sản xuất hàng loạt. Khoảng 27.000 đến 30.000 khẩu tiểu liên Type 100 được chế tạo từ năm 1940 đến 1945 — một con số nhỏ so với hàng trăm nghìn khẩu tiểu liên của Đồng minh và Đức — nhưng Type 100 là một vũ khí quan trọng đối với Lục quân Nhật, vốn trước đó chỉ dựa vào súng trường và súng máy hạng nhẹ cho chiến đấu tầm gần. Type 100 được nhớ đến như biểu tượng cho việc Lục quân Nhật tiếp nhận tiểu liên muộn màng, và như một vũ khí hiếm, đặc biệt, được các nhà sưu tập săn đón.

Type 100 được phát triển từ kinh nghiệm của Lục quân Nhật tại Trung Quốc, nơi binh sĩ Nhật nhận ra họ cần một vũ khí nhỏ gọn, bắn nhanh cho chiến đấu tầm gần trong thành phố và trong rừng rậm. Trước đó, Lục quân Nhật từng dùng tiểu liên tịch thu được — nổi bật là MP 18 của Đức và SIG của Thụy Sĩ — nhưng không có thiết kế trong nước. Kijiro Nambu, nhà thiết kế súng nổi tiếng nhất của Nhật, đã thiết kế Type 100 vào cuối thập niên 1930, và khẩu súng được thông qua năm 1940. Type 100 đời đầu là một vũ khí phức tạp, có chân chống hai càng, ngàm lưỡi lê và thước ngắm chia vạch tới 1.500 mét — phản ánh học thuyết của Lục quân Nhật rằng tiểu liên nên được dùng như vũ khí tầm xa. Type 100 cuối chiến tranh, ra mắt năm 1944, được đơn giản hóa — nòng ngắn hơn, thước ngắm đơn giản hơn, tốc độ bắn cao hơn — và phù hợp hơn với chiến đấu tầm gần ở Thái Bình Dương.

Type 100 được nhớ đến như một khẩu tiểu liên hiếm và đặc biệt, từng được một số đơn vị tinh nhuệ nhất của Lục quân Nhật sử dụng, gồm lính dù chiến đấu tại Palembang và lực lượng đặc biệt chiến đấu tại Miến Điện. Nó xuất hiện trong các bảo tàng ở Nhật, Mỹ và Anh, và là đề tài quen thuộc của các nhà sưu tập và sử gia quân sự. Hình dáng đặc biệt của Type 100 — nòng dài và hộp tiếp đạn gắn bên hông — vẫn là một trong những hình ảnh dễ nhận biết nhất về vũ khí bộ binh Nhật trong Thế chiến II.

1. Thông tin chính

Mục	Nội dung
Loại	Tiểu liên
Xuất xứ	Nhật Bản
Thiết kế	Cuối thập niên 1930 (Kijiro Nambu; Công ty Sản xuất Súng trường Nambu)
Phục vụ	1940–1945 (Lục quân Đế quốc Nhật Bản)
Sản xuất	Khoảng 27.000–30.000 khẩu
Nhà sản xuất	Công ty Sản xuất Súng trường Nambu, Xưởng vũ khí Tokyo, Xưởng vũ khí Nagoya
Cỡ nòng	8 mm Nambu (8×22 mm)
Cơ cấu	Nạp đạn bằng phản lực khí thuốc, bắn chọn lọc, khóa nòng mở
Trọng lượng	Khoảng 3,8 kg (mẫu đầu); 3,4 kg (mẫu cuối), chưa nạp đạn
Chiều dài	Khoảng 900 mm (mẫu đầu); 890 mm (mẫu cuối)
Chiều dài nòng	Khoảng 230 mm (mẫu đầu); 230 mm (mẫu cuối)
Sức chứa hộp tiếp đạn	30 viên (hộp tiếp đạn rời gắn bên hông)
Tốc độ bắn	Khoảng 450 phát/phút (mẫu đầu); 800 phát/phút (mẫu cuối)
Sơ tốc đầu nòng	Khoảng 335 m/s (1.099 ft/s)
Tầm bắn hiệu quả	Khoảng 100–150 m
Biến thể nổi bật	Type 100 (1940, mẫu đầu); Type 100 (1944, mẫu cuối)

2. Nguồn gốc & phát triển

Lục quân Nhật và tiểu liên

Nguồn gốc của Type 100 nằm ở việc Lục quân Nhật tiếp nhận tiểu liên muộn màng. Trong thập niên 1920 và 1930, Lục quân Nhật dựa vào súng trường Arisaka cùng súng máy hạng nhẹ Type 96 và Type 99 làm hỏa lực bộ binh, và ít quan tâm tới tiểu liên — loại vũ khí mà họ coi là dành cho cảnh sát và lực lượng đặc biệt. Nhưng giao tranh tại Trung Quốc cuối thập niên 1930 cho thấy binh sĩ Nhật cần một vũ khí nhỏ gọn, bắn nhanh cho chiến đấu tầm gần trong thành phố và trong rừng rậm, và Lục quân bắt đầu thử nghiệm tiểu liên tịch thu được. Lục quân Nhật đã dùng MP 18 của Đức, SIG 1920 của Thụy Sĩ và các tiểu liên nước ngoài khác, nhưng không có thiết kế trong nước, và đã giao cho Kijiro Nambu thiết kế một khẩu.

Kijiro Nambu và Type 100

Type 100 do Kijiro Nambu thiết kế — nhà thiết kế súng nổi tiếng nhất của Nhật, người đã thiết kế súng lục Nambu Type 14 và súng máy hạng nhẹ Type 96. Thiết kế của Nambu chịu ảnh hưởng từ MP 18 của Đức và SIG của Thụy Sĩ, nhưng là một vũ khí Nhật đặc biệt, với hộp tiếp đạn gắn bên hông, nòng dài và báng gỗ. Type 100 được thông qua năm 1940 — năm thứ một trăm theo lịch truyền thống của Nhật — và đi vào sản xuất tại Công ty Sản xuất Súng trường Nambu. Mẫu sản xuất đầu tiên có chân chống hai càng, ngàm lưỡi lê và thước ngắm chia vạch tới 1.500 mét, phản ánh học thuyết của Lục quân Nhật rằng tiểu liên nên đóng vai trò vũ khí tầm xa. Type 100 đời đầu đắt tiền khi chế tạo, và chỉ khoảng 8.000 đến 10.000 khẩu được chế tạo trước khi thiết kế được đơn giản hóa.

Vũ khí cho lính dù và lực lượng đặc biệt

Type 100 ban đầu được cấp cho lính dù Nhật — những người đã dùng nó trong cuộc tấn công đổ bộ đường không vào Palembang tháng 2 năm 1942 — và cho lực lượng đặc biệt, những người dùng nó trong giao tranh tại Miến Điện và Thái Bình Dương. Kích thước nhỏ gọn và khả năng bắn nhanh của Type 100 khiến nó lý tưởng cho các chiến dịch đổ bộ đường không và đặc biệt, nơi binh sĩ cần một vũ khí dễ mang theo và có thể tạo ra hỏa lực lớn ở tầm gần. Type 100 sau đó được cấp cho các đơn vị bộ binh, dù không bao giờ trở thành vũ khí tiêu chuẩn của bộ binh thường — những người tiếp tục mang súng trường Arisaka. Việc Type 100 được các đơn vị tinh nhuệ sử dụng đã góp phần tạo nên danh tiếng của nó, và nó thường gắn liền với hình ảnh lính dù Nhật trong Thế chiến II.

3. Thiết kế

Cơ cấu, hệ thống nạp đạn bằng phản lực khí thuốc và vận hành

Type 100 là khẩu tiểu liên nạp đạn bằng phản lực khí thuốc, bắn chọn lọc, bắn từ khóa nòng mở, với thiết kế đơn giản và đáng tin cậy. Cơ cấu của khẩu súng lục là một hệ thống nạp đạn bằng phản lực khí thuốc đơn giản, với một khóa nòng nặng bị đẩy lùi bởi áp suất của viên đạn vừa bắn, và một lò xo hồi vị đẩy khóa nòng về phía trước để nạp viên đạn mới vào buồng đạn. Bộ chọn chế độ bắn của Type 100 cho phép xạ thủ chọn giữa bắn bán tự động và bắn hoàn toàn tự động; mẫu đầu có tốc độ bắn khoảng 450 phát/phút, trong khi mẫu cuối có tốc độ khoảng 800 phát/phút. Hộp tiếp đạn của Type 100 là hộp rời 30 viên, gắn ở phía trái của hộp khóa nòng, nạp đạn vào buồng đạn từ bên hông. Hộp tiếp đạn gắn bên hông là một đặc điểm riêng biệt, cho phép xạ thủ bắn từ tư thế nằm sấp mà hộp tiếp đạn không vướng mặt đất.

Đạn 8 mm Nambu

Type 100 dùng đạn 8 mm Nambu — cùng loại đạn với súng lục Type 14 — bắn đầu đạn nặng khoảng 6,5 gam với sơ tốc đầu nòng khoảng 335 mét/giây. Đạn 8 mm Nambu yếu hơn đạn 9 mm Parabellum mà tiểu liên Đức và Anh dùng, và sức công phá của nó bị hạn chế, nhưng vẫn đủ dùng cho một khẩu tiểu liên, đồng thời cho phép binh sĩ Nhật dùng chung đạn giữa súng lục và tiểu liên. Hộp tiếp đạn của Type 100 chứa 30 viên, tầm bắn hiệu quả khoảng 100 đến 150 mét — đủ cho chiến đấu tầm gần mà nó được thiết kế. Đạn 8 mm Nambu là một hạn chế đáng kể, nhưng là lựa chọn có chủ ý của Lục quân Nhật — họ coi trọng loại đạn nhẹ, ít giật cho tiểu liên.

Báng súng, thước ngắm và công thái học

Type 100 có báng gỗ, tay cầm kiểu súng lục và tay cầm trước, cùng nòng dài với đầu nòng đặc biệt. Mẫu đầu có chân chống hai càng, ngàm lưỡi lê và thước ngắm sau chia vạch tới 1.500 mét, phản ánh học thuyết của Lục quân Nhật rằng tiểu liên nên được dùng như vũ khí tầm xa. Mẫu cuối, ra mắt năm 1944, được đơn giản hóa — nòng ngắn hơn, thước ngắm đơn giản hơn chia vạch tới 100 mét, không có chân chống hai càng hay ngàm lưỡi lê — khiến nó nhẹ hơn và dễ chế tạo hơn. Công thái học của Type 100 ở mức chấp nhận được, nhưng hộp tiếp đạn gắn bên hông khiến súng khó cầm nắm, và trọng lượng của khẩu súng lục khoảng 3,8 kg là nặng đối với một khẩu tiểu liên. Thiết kế của Type 100 là sản phẩm của thời đại, phản ánh ưu tiên của Lục quân Nhật: một vũ khí đáng tin cậy, đơn giản, dễ chế tạo và dễ bảo trì.

4. Thông số kỹ thuật

Hỏa lực

Type 100 bắn đạn 8 mm Nambu với sơ tốc đầu nòng khoảng 335 m/s. Mẫu đầu có tốc độ bắn khoảng 450 phát/phút; mẫu cuối đạt khoảng 800 phát/phút. Hộp tiếp đạn rời 30 viên gắn bên trái hộp khóa nòng. Tầm bắn hiệu quả khoảng 100–150 m. Đạn 8 mm Nambu yếu hơn đạn 9 mm Parabellum và đạn .45 ACP, sức công phá hạn chế, nhưng ít giật nên dễ kiểm soát khi bắn hoàn toàn tự động.

Nòng súng và thước ngắm

Mẫu đầu có nòng dài khoảng 230 mm, thước ngắm sau chia vạch tới 1.500 mét, chân chống hai càng và ngàm lưỡi lê. Mẫu cuối có nòng ngắn hơn, thước ngắm đơn giản chia vạch tới 100 mét, không có chân chống hai càng hay ngàm lưỡi lê. Bảng thông số gốc ghi chiều dài nòng cả hai mẫu đều khoảng 230 mm, mâu thuẫn với mô tả mẫu cuối có nòng ngắn hơn trong thân bài.

Cơ động và vận hành

Type 100 nặng khoảng 3,8 kg (mẫu đầu) và 3,4 kg (mẫu cuối) khi chưa nạp đạn; dài khoảng 900 mm (mẫu đầu) và 890 mm (mẫu cuối). Cơ cấu nạp đạn bằng phản lực khí thuốc, bắn chọn lọc, khóa nòng mở. Báng gỗ với tay cầm kiểu súng lục và tay cầm trước. Hộp tiếp đạn gắn bên hông cho phép bắn từ tư thế nằm sấp, nhưng khiến súng khó cầm nắm.

5. Các biến thể

Mẫu đầu (1940)

Type 100 mẫu đầu, được thông qua năm 1940, là một vũ khí phức tạp, có chân chống hai càng, ngàm lưỡi lê và thước ngắm sau chia vạch tới 1.500 mét. Mẫu đầu có tốc độ bắn khoảng 450 phát/phút, được chế tạo với số lượng tương đối nhỏ — khoảng 8.000 đến 10.000 khẩu — vì đắt tiền khi sản xuất. Type 100 mẫu đầu được cấp cho lính dù và lực lượng đặc biệt, dùng trong cuộc tấn công đổ bộ đường không vào Palembang và trong giao tranh tại Miến Điện. Thước ngắm dài và chân chống của mẫu đầu phản ánh học thuyết của Lục quân Nhật, nhưng không thực tế đối với một khẩu tiểu liên, và mẫu đầu sớm được thay bằng mẫu cuối đơn giản hóa.

Mẫu cuối (1944)

Type 100 mẫu cuối, ra mắt năm 1944, là phiên bản đơn giản hóa, với nòng ngắn hơn, thước ngắm đơn giản hơn, không có chân chống hai càng hay ngàm lưỡi lê, và tốc độ bắn cao hơn — khoảng 800 phát/phút. Mẫu cuối rẻ hơn và dễ chế tạo hơn, khoảng 18.000 đến 20.000 khẩu được chế tạo, khiến nó trở thành phiên bản phổ biến hơn. Type 100 mẫu cuối được cấp cho các đơn vị bộ binh trong năm cuối của cuộc chiến, dùng trong giao tranh tại Okinawa, Iwo Jima và Philippines. Tốc độ bắn cao hơn và thiết kế đơn giản hơn khiến mẫu cuối phù hợp hơn với chiến đấu tầm gần ở Thái Bình Dương, và đây là phiên bản thường thấy nhất trong các bảo tàng và bộ sưu tập.

Số lượng sản xuất và nhà máy

Type 100 được chế tạo bởi Công ty Sản xuất Súng trường Nambu, Xưởng vũ khí Tokyo và Xưởng vũ khí Nagoya; tổng sản lượng khoảng 27.000 đến 30.000 khẩu là nhỏ so với hàng trăm nghìn khẩu tiểu liên của Đồng minh và Đức. Sản lượng thấp của Type 100 phản ánh sự quan tâm hạn chế của Lục quân Nhật đối với tiểu liên, cùng năng lực hạn chế của ngành công nghiệp vũ khí Nhật. Số lượng sản xuất của Type 100 nhắc nhở rằng Lục quân Nhật — không giống các quân đội Đồng minh — chưa bao giờ thực sự đón nhận tiểu liên, và Type 100 vẫn là vũ khí chuyên dụng trong suốt cuộc chiến.

6. Tham chiến

Palembang và lính dù

Trận ra mắt của Type 100 diễn ra tại Palembang tháng 2 năm 1942, khi lính dù Nhật — trang bị tiểu liên Type 100 — chiếm các nhà máy lọc dầu và sân bay ở Đông Ấn thuộc Hà Lan trong một trong những chiến dịch đổ bộ đường không thành công nhất của cuộc chiến. Type 100 của lính dù tỏ ra hiệu quả trong giao tranh tầm gần giành nhà máy lọc dầu, và chiến dịch là một thắng lợi đáng kể của Lục quân Nhật. Việc phục vụ tại Palembang đã khẳng định danh tiếng của Type 100 như vũ khí của quân tinh nhuệ, và nó sớm được cấp cho các đơn vị lính dù và lực lượng đặc biệt khác.

Trung Quốc, Miến Điện và Thái Bình Dương

Sau Palembang, Type 100 phục vụ tại Trung Quốc — nơi binh sĩ Nhật dùng nó trong giao tranh với Quân đội Trung Quốc — và tại Miến Điện, nơi Quân đoàn 15 của Nhật dùng nó trong giao tranh với quân Anh và Ấn Độ. Ở Thái Bình Dương, Type 100 được dùng trong giao tranh tại Guadalcanal, Tarawa, Iwo Jima và Okinawa, nơi binh sĩ Nhật dùng nó trong chiến đấu tầm gần giành hầm và hang động. Đạn 8 mm của Type 100 yếu hơn đạn .45 ACP của Mỹ, nhưng tốc độ bắn cao của mẫu cuối khiến nó hiệu quả ở tầm gần, và kích thước nhỏ gọn khiến nó lý tưởng cho chiến đấu trong rừng rậm. Việc phục vụ ở Thái Bình Dương là nổi tiếng nhất của Type 100, và nó thường gắn liền với hình ảnh bộ binh Nhật trong rừng rậm.

Các trận đánh cuối cùng

Những trận đánh cuối cùng của Type 100 diễn ra năm 1944 và 1945, khi binh sĩ Nhật — trang bị Type 100 mẫu cuối — chiến đấu tại Philippines, Iwo Jima và Okinawa. Tốc độ bắn cao của Type 100 khiến nó hiệu quả trong chiến đấu tầm gần giành hang động và hầm, và kích thước nhỏ gọn khiến nó lý tưởng cho không gian chật hẹp trên các đảo Thái Bình Dương. Type 100 vẫn phục vụ đến cuối chiến tranh, khi Lục quân Đế quốc Nhật Bản bị giải thể, và không bao giờ được Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sau chiến tranh sử dụng. Quá trình phục vụ của Type 100 kết thúc cùng cuộc chiến, nhưng di sản của nó còn lại trong những vũ khí bị tịch thu và được bảo tồn.

Type 100 trong lực lượng đặc biệt

Type 100 được lực lượng đặc biệt của Nhật sử dụng, gồm lính dù và Teishin Shudan — sư đoàn đổ bộ đường không của Lục quân Nhật — cùng các đơn vị đổ bộ đặc biệt của hải quân. Kích thước nhỏ gọn và khả năng bắn nhanh của Type 100 khiến nó lý tưởng cho các chiến dịch đặc biệt, nơi binh sĩ cần một vũ khí dễ mang theo và có thể tạo ra hỏa lực lớn. Việc Type 100 được lực lượng đặc biệt sử dụng đã góp phần tạo nên danh tiếng của nó, và nó thường gắn liền với hình ảnh lính dù Nhật và binh sĩ lực lượng đặc biệt trong Thế chiến II.

7. Điểm mạnh

Type 100 có điểm mạnh lớn nhất là độ tin cậy và kích thước nhỏ gọn. Đó là một vũ khí đơn giản, chắc chắn, có thể bảo trì ngoài chiến trường, và vận hành tốt trong điều kiện khắc nghiệt của Trung Quốc và Thái Bình Dương. Đạn 8 mm của nó ít giật, giúp dễ kiểm soát khi bắn hoàn toàn tự động, và hộp tiếp đạn gắn bên hông cho phép bắn từ tư thế nằm sấp. Tốc độ bắn khoảng 800 phát/phút của mẫu cuối cho hỏa lực lớn ở tầm gần, và báng gỗ khiến súng thoải mái khi cầm. Thiết kế của Type 100 cũng đơn giản để chế tạo, nghĩa là nó có thể được sản xuất vào cuối chiến tranh, khi công nghiệp Nhật chịu áp lực từ các cuộc ném bom của Đồng minh.

8. Điểm yếu

Những điểm yếu rất rõ ràng. Đạn 8 mm của Type 100 yếu hơn đạn 9 mm Parabellum và đạn .45 ACP, sức công phá bị hạn chế. Tốc độ bắn của mẫu đầu chậm, chân chống hai càng và thước ngắm dài không thực tế. Hộp tiếp đạn gắn bên hông khiến vũ khí khó cầm nắm, và trọng lượng của nó nặng đối với một khẩu tiểu liên. Sản lượng của Type 100 cũng hạn chế, không bao giờ có số lượng lớn — nghĩa là hầu hết bộ binh Nhật tiếp tục mang súng trường Arisaka. Hiệu quả của Type 100 phải được đánh giá theo vai trò dự định: một vũ khí chuyên dụng cho lính dù và lực lượng đặc biệt — ở đó nó đủ dùng, dù không xuất sắc.

So sánh với các đối thủ

So với MP 40 của Đức, Type 100 có thiết kế tương tự nhưng đạn yếu hơn và sản lượng thấp hơn. So với Thompson của Mỹ, Type 100 nhẹ hơn và ít giật hơn, nhưng yếu hơn và kém tin cậy hơn. So với Sten của Anh, Type 100 đắt hơn khi chế tạo nhưng đáng tin cậy hơn và hoàn thiện tốt hơn. Sự kết hợp giữa độ tin cậy, đơn giản và đạn ít giật khiến Type 100 trở thành một khẩu tiểu liên đủ dùng, nhưng không phải loại tốt nhất của cuộc chiến, và nó thua kém tiểu liên Đức và Mỹ về sức mạnh và số lượng sản xuất.

9. Bên sử dụng & di sản

Nhật Bản: bên sử dụng duy nhất

Bên sử dụng duy nhất của Type 100 là Lục quân Đế quốc Nhật Bản, đơn vị dùng nó làm tiểu liên tiêu chuẩn từ năm 1940 đến 1945. Type 100 được cấp cho lính dù, lực lượng đặc biệt, bộ binh và các đơn vị khác, phục vụ ở mọi chiến trường nơi binh sĩ Nhật chiến đấu. Việc phục vụ trong Lục quân Nhật là quan trọng nhất của Type 100, gắn chặt với hình ảnh lính dù Nhật và binh sĩ lực lượng đặc biệt trong Thế chiến II. Type 100 không bao giờ được Hải quân Đế quốc Nhật Bản sử dụng — hải quân có tiểu liên riêng — dù một số đơn vị đổ bộ hải quân có dùng Type 100.

Vũ khí bị tịch thu

Sau chiến tranh, tiểu liên Type 100 bị binh sĩ Đồng minh tịch thu và mang về làm kỷ niệm. Type 100 trở thành món kỷ niệm phổ biến của binh sĩ Mỹ, Anh và Úc, và nay là một trong những tiểu liên Nhật thường gặp nhất trong các bộ sưu tập. Vị thế kỷ niệm của Type 100 đã góp phần tạo nên danh tiếng của nó, thường gắn liền với hình ảnh binh sĩ Nhật trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Vũ khí bị tịch thu cũng là nguồn thông tin quý giá cho các sử gia, vì chúng cho thấy dải ngày sản xuất và nhà sản xuất.

Di sản: Nhật Bản tiếp nhận tiểu liên muộn màng

Di sản của Type 100 là việc Nhật Bản tiếp nhận tiểu liên muộn màng. Nó cho thấy Lục quân Nhật — vốn trước đó dựa vào súng trường và súng máy hạng nhẹ — có thể thiết kế và chế tạo tiểu liên, nhưng cũng cho thấy sự quan tâm của Lục quân đối với vũ khí này bị hạn chế, và Type 100 vẫn là vũ khí chuyên dụng trong suốt cuộc chiến. Sản lượng thấp và việc ra mắt muộn của Type 100 khiến nó ít tác động tới diễn biến cuộc chiến, nhưng nó là một vũ khí quan trọng trong lịch sử vũ khí cá nhân của Nhật, và được nhớ đến như khẩu tiểu liên Nhật duy nhất được sản xuất hàng loạt trong chiến tranh.

Đánh giá văn hóa và lịch sử

Type 100 là một trong những vũ khí Nhật nổi tiếng nhất của cuộc chiến, và danh tiếng của nó được tăng thêm nhờ xuất hiện trong phim, sách và trò chơi điện tử về Chiến tranh Thái Bình Dương. Các sử gia đánh giá Type 100 là một khẩu tiểu liên đủ dùng nhưng không xuất sắc, rất phù hợp với vai trò vũ khí chuyên dụng cho lính dù và lực lượng đặc biệt, nhưng thua kém tiểu liên Đức và Mỹ về sức mạnh và sản lượng. Danh tiếng là vũ khí hiếm và đặc biệt đã khiến Type 100 được các nhà sưu tập ưa chuộng, và nó thường được dùng làm biểu tượng cho vũ khí bộ binh của Lục quân Nhật.

Type 100 trong văn hóa đại chúng

Type 100 xuất hiện trong nhiều phim, sách và trò chơi điện tử về Chiến tranh Thái Bình Dương, và là đề tài quen thuộc của các sử gia quân sự và nhà sưu tập. Hình dáng đặc biệt của nó — hộp tiếp đạn gắn bên hông và nòng dài — khiến nó dễ nhận biết ngay lập tức, và thường được dùng làm biểu tượng cho lính dù Nhật. Việc xuất hiện trong văn hóa đại chúng đã đảm bảo Type 100 sẽ được nhớ đến lâu sau khi mẫu vật cuối cùng còn tồn tại biến mất. Với nhiều khán giả, hình ảnh Type 100 trong phim hay trò chơi là lần đầu họ tiếp xúc với một khẩu tiểu liên Nhật, và điều đó giúp giữ thiết kế khác thường của vũ khí trong ký ức công chúng.

Các mẫu còn tồn tại

Nhiều khẩu tiểu liên Type 100 còn tồn tại trong các bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân, phản ánh vị thế kỷ niệm và vũ khí hiếm của loại này. Bảo tàng Yushukan ở Tokyo lưu giữ các mẫu, và Bảo tàng Quốc gia về Chiến tranh Thái Bình Dương ở Fredericksburg, Texas, trưng bày Type 100 bị tịch thu ở Thái Bình Dương. Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia ở London cũng lưu giữ Type 100, và Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc ở Canberra có các mẫu vật. Số lượng Type 100 còn tồn tại tương đối lớn so với sản lượng nhỏ, vì nhiều khẩu đã bị tịch thu và bảo tồn làm kỷ niệm.

Type 100 được các nhà sưu tập ưa chuộng, nằm trong số những vũ khí Nhật được săn đón nhất trong các bộ sưu tập tư nhân. Nhiều khẩu Type 100 trong các bộ sưu tập ngày nay do cựu binh Đồng minh mang về làm kỷ niệm, và được trân trọng vì mối liên hệ lịch sử cùng thiết kế đặc biệt. Việc Type 100 tồn tại trong các bộ sưu tập tư nhân đảm bảo vũ khí sẽ được bảo tồn cho các thế hệ tương lai, và nhắc nhở về tính chất cá nhân của giao tranh ở Thái Bình Dương.

10. Câu hỏi thường gặp

Type 100 có phải là một khẩu tiểu liên tốt không?

Type 100 là một khẩu tiểu liên đủ dùng cho vai trò vũ khí chuyên dụng của lính dù và lực lượng đặc biệt. Nó đáng tin cậy, đơn giản để bảo trì, và đạn 8 mm của nó ít giật. Nhưng nó yếu hơn MP 40 của Đức và Thompson của Mỹ, và sản lượng bị hạn chế. Đó là một vũ khí dùng được, nhưng không phải loại tốt nhất của cuộc chiến.

Có bao nhiêu khẩu tiểu liên Type 100 được chế tạo?

Khoảng 27.000 đến 30.000 khẩu tiểu liên Type 100 được chế tạo từ năm 1940 đến 1945, bởi Công ty Sản xuất Súng trường Nambu, Xưởng vũ khí Tokyo và Xưởng vũ khí Nagoya. Đây là sản lượng nhỏ so với hàng trăm nghìn khẩu tiểu liên của Đồng minh và Đức.

Type 100 dùng cỡ đạn nào?

Type 100 dùng đạn 8 mm Nambu — cùng loại đạn với súng lục Type 14 — bắn đầu đạn nặng khoảng 6,5 gam với sơ tốc đầu nòng khoảng 335 mét/giây. Đạn 8 mm Nambu yếu hơn đạn 9 mm Parabellum, nhưng cho phép binh sĩ dùng chung đạn giữa súng lục và tiểu liên.

Type 100 có hộp tiếp đạn gắn bên hông không?

Có. Hộp tiếp đạn 30 viên của Type 100 được gắn ở phía trái của hộp khóa nòng — một đặc điểm riêng biệt. Hộp tiếp đạn gắn bên hông cho phép xạ thủ bắn từ tư thế nằm sấp mà hộp tiếp đạn không vướng mặt đất, dù khiến vũ khí khó cầm nắm.

Mẫu đầu và mẫu cuối của Type 100 khác nhau thế nào?

Type 100 mẫu đầu, được thông qua năm 1940, có chân chống hai càng, ngàm lưỡi lê, thước ngắm chia vạch tới 1.500 mét và tốc độ bắn khoảng 450 phát/phút. Type 100 mẫu cuối, ra mắt năm 1944, được đơn giản hóa — không có chân chống hai càng hay ngàm lưỡi lê, thước ngắm đơn giản hơn, tốc độ bắn khoảng 800 phát/phút.

Type 100 phục vụ trong bao lâu?

Type 100 phục vụ trong quân đội Nhật từ năm 1940 đến 1945, khi Lục quân Đế quốc Nhật Bản bị giải thể. Nó không bao giờ được Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sau chiến tranh sử dụng, và bị thay thế bởi các tiểu liên hiện đại hơn trong quân đội của các nước đã tịch thu nó.

Sources

• Harry L. Derby and James D. Brown, Japanese Military Cartridge Handguns 1893-1945 (Schiffer Publishing).
• Ian Hogg, Military Small Arms of the 20th Century (Krause Publications).
• The Yushukan Museum, Tokyo, Type 100 collection records.
• The National Museum of the Pacific War, Fredericksburg, Type 100 exhibit records.
• Imperial War Museum, London, Type 100 collection records.
• Chris McNab, The World’s Greatest Small Arms (Amber Books).