Trận Đại Tây Dương

Trận đánh · Tháng 11 10, 2026 · dinhbaochau · Updated Tháng 11 11, 2026

Table of Contents

1. Mở đầu

Trong gần bốn năm, kết quả vẫn chưa ngã ngũ. Mùa xuân năm 1943, U-boat tiến gần hơn bao giờ hết tới thắng lợi — rồi chỉ trong một tháng mà quân Đức gọi là “Tháng Năm Đen”, cán cân nghiêng hẳn, và không bao giờ nghiêng trở lại. Trận Đại Tây Dương là chiến dịch liên tục dài nhất của Thế chiến II, kéo dài từ ngày 3 tháng 9 năm 1939 đến khi Đức đầu hàng ngày 8 tháng 5 năm 1945.

Nó không phải là một trận đánh đơn lẻ mà là cuộc giằng co dai dẳng vì quyền kiểm soát các tuyến đường biển giữa Bắc Mỹ và Anh, do tàu ngầm U-boat Đức chiến đấu chống lại tàu buôn Đồng minh và các tàu hộ tống của chúng.

Anh, một quốc đảo, nhập khẩu phần lớn lương thực, nhiên liệu và nguyên liệu bằng đường biển; nếu U-boat cắt đứt đường sống đó, Anh sẽ bị bỏ đói tới mức phải đầu hàng, và sẽ không thể có ngày D-Day cũng như không thể giải phóng châu Âu.

Winston Churchill sau này viết rằng điều duy nhất thực sự khiến ông sợ hãi trong chiến tranh là mối nguy U-boat, và các con số giải thích vì sao: Đồng minh mất khoảng 3.500 tàu buôn và 175 tàu chiến, trong khi Đức mất 783 tàu ngầm U-boat và khoảng 28.000 trong số khoảng 41.000 người phục vụ trên chúng.

2. Thông tin chính


Ngày	3 tháng 9 năm 1939 – 8 tháng 5 năm 1945
Địa điểm	Bắc Đại Tây Dương, giữa Bắc Mỹ và Anh, cùng các tuyến đoàn tàu Bắc Cực tới Liên Xô
Kết quả	Đồng minh thắng; các tuyến đường biển vẫn mở và Anh được tiếp tế suốt cuộc chiến
Chỉ huy Đồng minh	Đô đốc Sir Max Horton (Bộ tư lệnh Western Approaches); Đô đốc Ernest J. King (Hải quân Mỹ); Đô đốc Sir Percy Noble
Chỉ huy Đức	Đại đô đốc Karl Dönitz, Tổng tư lệnh lực lượng U-boat (BdU)
Lực lượng Đồng minh	Tàu hộ tống đoàn tàu, tàu sân bay hộ tống, máy bay tầm xa, và vào lúc cao điểm hơn 3.000 tàu buôn trên biển
Lực lượng Đức	Khoảng 1.150 tàu ngầm U-boat được đưa vào biên chế trong chiến tranh; khoảng 200 chiếc hoạt động vào lúc cao điểm năm 1943
Tổn thất Đồng minh	Khoảng 3.500 tàu buôn và 175 tàu chiến bị đánh chìm; khoảng 30.000 thủy thủ tàu buôn Anh thiệt mạng
Tổn thất Đức	783 tàu ngầm U-boat mất; khoảng 28.000 trong số khoảng 41.000 thủy thủ U-boat thiệt mạng

3. Bối cảnh

Đoàn tàu vận tải và bầy sói

Khi Anh tuyên chiến với Đức ngày 3 tháng 9 năm 1939, Hải quân Hoàng gia vẫn là hải quân lớn nhất thế giới, nhưng nó đối mặt với một vấn đề suýt đánh bại Anh một thế hệ trước đó.

Trong Thế chiến I, tàu ngầm U-boat Đức suýt bỏ đói Anh; chỉ việc đưa hệ thống đoàn tàu vận tải vào sử dụng muộn màng năm 1917 mới cứu được đất nước. Bài học đã được rút ra, và ngay ngày đầu tiên của cuộc chiến mới hệ thống đoàn tàu vận tải đã sẵn sàng. Nhưng Đức cũng rút ra bài học của riêng mình.

Theo các điều khoản của Hiệp định Hải quân Anh–Đức năm 1935, Đức được phép đóng một hạm đội tàu ngầm, và đến năm 1939 nước này có 57 tàu ngầm U-boat, trong đó 39 chiếc phù hợp cho các chiến dịch tại Đại Tây Dương.

Tư lệnh của chúng là Karl Dönitz, một sĩ quan U-boat thời Thế chiến I, người đã dành những năm giữa hai cuộc chiến để suy nghĩ về cách sử dụng tàu ngầm. Dönitz không tin vào những tàu ngầm đơn độc săn mồi một mình.

Học thuyết của ông là Rudeltaktik, “bầy sói”: các tàu ngầm U-boat sẽ trải ra thành một tuyến tuần tra dài trên tuyến đường dự kiến của đoàn tàu, và khi một tàu tìm thấy đoàn tàu, nó sẽ bám theo đoàn tàu và gọi các tàu khác tới bằng vô tuyến.

Vào ban đêm, trên mặt nước, nơi tàu ngầm U-boat nhanh hơn hầu hết tàu buôn, cả bầy sẽ tấn công cùng lúc từ nhiều hướng, áp đảo các tàu hộ tống.

Pháp thất thủ và mối đe dọa tăng cao

Sự thất thủ của Pháp tháng 6 năm 1940 đã biến đổi cuộc chiến tại Đại Tây Dương triệt để hơn bất kỳ sự kiện đơn lẻ nào kể từ khi nó bắt đầu. Cho đến lúc đó, tàu ngầm U-boat hoạt động từ các cảng Đức, và chúng phải thực hiện hành trình dài và nguy hiểm vòng qua phía bắc Scotland để tới các tuyến đoàn tàu Đại Tây Dương, một hành trình tốn nhiều ngày tuần tra và khiến chúng bị các đội tuần tra Anh phát hiện.

Sau khi Pháp thất thủ, chúng hoạt động từ các cảng Đại Tây Dương Brest, Lorient, Saint-Nazaire, La Rochelle và Bordeaux, và chúng có thể tới các tuyến đoàn tàu trong vài giờ, ở lại tuần tra trong nhiều tuần, và trở về các căn cứ nằm ngoài tầm với của máy bay ném bom Anh.

Quân Đức còn có các sân bay trên bờ biển Pháp, từ đó máy bay trinh sát tầm xa Fw 200 Condor có thể bám theo các đoàn tàu và dẫn tàu ngầm U-boat tới chúng. Sự thất thủ của Pháp, vốn là thảm họa đối với Đồng minh trên bộ, cũng là thảm họa đối với họ trên biển, và nó mở màn cho những năm đen tối nhất của chiến dịch Đại Tây Dương.

Pháp thất thủ

Trong những tháng đầu, tàu ngầm U-boat còn ít và kết quả khiêm tốn. Việc đánh chìm tàu chở khách Athenia ngày đầu tiên của cuộc chiến, với 112 người thiệt mạng gồm 28 người Mỹ, cho thế giới thấy chiến dịch sẽ có ý nghĩa gì, và việc đánh chìm thiết giáp hạm Royal Oak đang neo đậu tại Scapa Flow bởi tàu ngầm U-47 tháng 10 năm 1939, với 833 người thiệt mạng, cho thấy không tàu nào an toàn.

Nhưng hệ thống đoàn tàu vận tải hoạt động hiệu quả: tàu đi theo đoàn tàu an toàn hơn nhiều so với tàu đi một mình. Khủng hoảng thực sự tới sau đó, khi sự thất thủ của Pháp tháng 6 năm 1940 mang lại cho Đức các cảng Đại Tây Dương Brest, Lorient, Saint-Nazaire, La Rochelle và Bordeaux.

Từ các căn cứ này, tàu ngầm U-boat có thể tới thẳng các tuyến đoàn tàu Đại Tây Dương, không cần hành trình dài và nguy hiểm vòng qua phía bắc Scotland, và chúng có thể tuần tra lâu hơn nhiều. Cùng lúc đó, Ý tham chiến mở ra Địa Trung Hải, và cuộc vây hãm Malta bắt đầu, kéo căng nguồn lực hải quân Anh hơn nữa.

Vì sao tuyến đường biển quan trọng

Vấn đề mang tính sống còn. Anh nhập khẩu khoảng hai phần ba lương thực và gần như toàn bộ dầu mỏ. Mỗi xe tăng, mỗi máy bay, mỗi tấn thép mà Anh sản xuất đều phụ thuộc vào nguyên liệu tới bằng đường biển, và sau năm 1941 dòng tiếp tế Lend-Lease của Mỹ — và từ năm 1942, quân đội và thiết bị Mỹ cần cho cuộc xâm lược châu Âu — đều phụ thuộc vào cùng các tuyến đường biển đó.

Chiến dịch U-boat do đó không phải là mặt trận phụ mà là câu hỏi chiến lược trung tâm của nửa đầu cuộc chiến. Nếu tàu ngầm U-boat thắng, sẽ không có mặt trận thứ hai, không có Trận chiến nước Anh được duy trì, và không còn nước Anh trong cuộc chiến.

Ngay cả trận đánh trên không trên bầu trời miền nam nước Anh và các chiến dịch sau đó tại Bắc Phi cũng phụ thuộc vào tiếp tế vượt Đại Tây Dương, và mỗi lần đoàn tàu bị chậm trễ đều cảm nhận được trong các nhà máy, trên các sân bay và tại mặt trận.

Thời kỳ hạnh phúc và khủng hoảng

Chiến dịch trải qua các giai đoạn rõ rệt, mà quân Đức gọi là “thời kỳ hạnh phúc” còn Đồng minh gọi là các cuộc khủng hoảng. Thời kỳ Hạnh phúc Thứ nhất, từ giữa năm 1940 đến đầu năm 1941, chứng kiến tàu ngầm U-boat đánh chìm tàu nhanh hơn Đồng minh đóng tàu, với các “át chủ bài” nổi tiếng — Günther Prien, Otto Kretschmer và Joachim Schepke — trở thành tên tuổi quen thuộc tại Đức.

Thời kỳ Hạnh phúc Thứ hai tới đầu năm 1942, khi Mỹ tham chiến và Dönitz đưa tàu ngầm U-boat tới bờ biển phía đông nước Mỹ, nơi tàu vẫn đi một mình, nổi bật trên nền ánh đèn của các thành phố ven biển, trong điều mà thủy thủ U-boat gọi là “mùa săn bắn của Mỹ”.

Hơn 600 tàu bị đánh chìm ngoài khơi bờ biển Mỹ năm 1942. Cuộc khủng hoảng thứ ba tới mùa đông 1942–43, khi tàu ngầm U-boat, lúc này hơn 200 chiếc, đánh chìm tàu trong “khoảng trống trên không” giữa Đại Tây Dương — đoạn biển ngoài tầm với của máy bay trên đất liền — nhanh hơn Đồng minh thay thế chúng.

Tháng 3 năm 1943, Đồng minh mất 108 tàu với 627.000 tấn, tháng tồi tệ nhất của cuộc chiến. Có lúc tưởng như tàu ngầm U-boat có thể thắng.

Các tuyến đoàn tàu

Chiến dịch Đại Tây Dương diễn ra trên cả một đại dương, và địa hình của nó chính là chiến lược của nó. Các tuyến đoàn tàu chính chạy theo một vòng cung lớn từ Halifax và New York, qua vùng biển phía nam Greenland và Iceland, tới các cảng Liverpool, Clyde và Londonderry.

Các đoàn tàu HX — nhanh, từ Halifax — và các đoàn tàu SC — chậm, từ Sydney, Nova Scotia — chở phần lớn hàng hóa, trong khi các đoàn tàu ON đi về phía tây, thường không chở hàng, để lấy hàng tiếp theo.

Tuyến vòng tròn lớn, đưa tàu đi xa về phía bắc, ngắn hơn nhưng lạnh hơn và dữ dội hơn, và đi qua eo biển Đan Mạch cùng vùng biển nơi thiết giáp hạm Đức và tàu ngầm U-boat chờ đợi. Tuyến phía nam, qua Azores, dài hơn nhưng an toàn hơn, và được các đoàn tàu chở quân cùng những tàu không theo kịp đoàn tàu nhanh sử dụng.

Các cảng quan trọng không kém các tuyến đường: Liverpool, cảng lớn phía tây, xử lý thương mại Đại Tây Dương nhiều hơn bất kỳ cảng Anh nào khác, và bến tàu, nhà kho cùng đường sắt của nó là cổ họng mà qua đó tiếp tế của Anh đi qua.

Khoảng trống trên không và vùng săn mồi

Mảnh địa hình quan trọng nhất của Đại Tây Dương là khoảng trống trên không, đoạn biển giữa đại dương ngoài tầm với của máy bay trên đất liền. Trước năm 1943, nó rộng khoảng 600 dặm, tập trung tại vùng biển phía nam Greenland, và chính tại đó tàu ngầm U-boat gây thiệt hại nặng nề nhất.

Khoảng trống được lấp từ cả hai đầu: từ Newfoundland và Iceland ở phía tây, và từ Bắc Ireland rồi sau đó là Azores ở phía đông, và việc lấp nó mùa xuân năm 1943 là thay đổi địa hình quan trọng nhất của chiến dịch.

Vùng săn mồi lớn thứ hai là bờ biển phía đông nước Mỹ năm 1942, nơi tàu ngầm U-boat tìm thấy tàu đi một mình trong vùng biển ven bờ, và vùng thứ ba là tuyến Bắc Cực tới Liên Xô, nơi các đoàn tàu tới Murmansk và Archangel đi qua vùng biển do máy bay Đức và tàu ngầm U-boat đóng tại Na Uy tuần tra, trong thời tiết khủng khiếp và, vào mùa hè, trong ánh sáng ban ngày vĩnh viễn.

Các đoàn tàu Bắc Cực — PQ 17, đoàn tàu bị giải tán tháng 7 năm 1942 khiến 24 tàu bị mất, là nổi tiếng nhất — là một chiến dịch trong chiến dịch, và tổn thất của chúng, dù nhỏ hơn tổn thất tại Đại Tây Dương, nằm trong số những tổn thất cay đắng nhất của cuộc chiến.

4. Lực lượng đối đầu

Hai bên tại Đại Tây Dương chiến đấu bằng vũ khí rất khác nhau và học thuyết rất khác nhau. Quân Đức đặt cược gần như mọi thứ vào tàu ngầm U-boat. Đồng minh đặt cược vào đoàn tàu vận tải — và vào một hệ thống khoa học, tình báo và không quân ngày càng lớn mạnh xây dựng quanh nó.

	Đồng minh	Đức
Hạm đội tàu buôn	Khoảng 3.000 tàu buôn Anh và Đồng minh trên biển bất kỳ lúc nào; hơn 25.000 chuyến đoàn tàu trong chiến tranh	—
Tàu hộ tống	Khu trục hạm, tàu frigate, tàu corvette và tàu sloop; các nhóm hộ tống thuộc Bộ tư lệnh Western Approaches	—
Tàu ngầm	Số lượng nhỏ tàu ngầm Đồng minh; không phải yếu tố chính tại Đại Tây Dương	Khoảng 1.150 tàu ngầm U-boat được đưa vào biên chế; Kiểu VII (chủ lực) và Kiểu IX (tầm xa)
Không quân	Bộ tư lệnh Duyên hải RAF, máy bay tuần tra Hải quân Mỹ, tàu sân bay hộ tống từ năm 1943, máy bay Liberator tầm rất xa	Máy bay trinh sát tầm xa Fw 200 Condor, hoạt động từ Pháp
Tình báo	Ultra (giải mã Enigma) từ Bletchley Park; tìm phương vô tuyến HF/DF (“Huff-Duff”)	B-Dienst, cơ quan tình báo tín hiệu hải quân Đức, đọc mã đoàn tàu Đồng minh trong phần lớn cuộc chiến
Công nghệ	ASDIC/sonar, radar (gồm radar bước sóng centimet từ năm 1943), Hedgehog và mìn sâu, đèn Leigh	Vô tuyến mã hóa Enigma; ống thở (từ năm 1944); ngư lôi âm thanh; Kiểu XXI (quá muộn)

Tàu ngầm U-boat

Tàu ngầm U-boat của chiến dịch Đại Tây Dương, trong phần lớn cuộc chiến, là Kiểu VII, tàu 700 tấn với thủy thủ đoàn khoảng 44 đến 52 người, trang bị 14 ngư lôi và pháo boong 88 mm. Trên mặt nước, nó có thể đạt khoảng 17 hải lý/giờ; khi lặn, bằng động cơ điện, chỉ khoảng 7 hải lý/giờ, và chỉ trong một hoặc hai giờ trước khi ắc quy cạn.

Hạn chế đó định hình toàn bộ chiến dịch: tàu ngầm U-boat thực ra không phải là tàu ngầm theo nghĩa hiện đại mà là tàu phóng ngư lôi trên mặt nước có thể lặn để trốn thoát. Nó tấn công trên mặt nước vào ban đêm, nơi nó nhanh, khó nhìn thấy, và vô hình với ASDIC, thiết bị chỉ có thể phát hiện mục tiêu dưới nước.

Các tàu Kiểu IX lớn hơn, với tầm hoạt động hơn 12.000 hải lý, là những tàu được đưa tới vùng biển Mỹ và Nam Đại Tây Dương. Cuộc sống trên tàu chật chội, ẩm ướt và hôi hám, binh sĩ chia nhau giường theo ca, và một chuyến tuần tra có thể kéo dài mười tuần trở lên, phần lớn trên mặt nước trong mọi thời tiết.

Hệ thống đoàn tàu vận tải

Chống lại chúng, đoàn tàu vận tải là câu trả lời của Đồng minh. Một đoàn tàu Đại Tây Dương điển hình gồm 30 đến 60 tàu buôn đi theo cột, được một số ít tàu chiến hộ tống — trong những năm đầu thường chỉ hai hoặc ba chiếc, sau này là một nhóm hộ tống đầy đủ sáu chiếc trở lên, với tàu sân bay hộ tống và máy bay tầm xa trên đầu.

Nhiệm vụ của tàu hộ tống chủ yếu không phải là đánh chìm tàu ngầm U-boat, dù chúng đánh chìm nhiều chiếc; mà là giữ tàu ngầm U-boat tránh xa tàu buôn, buộc chúng phải lặn, và khiến chúng mất liên lạc. Một tàu ngầm U-boat bị buộc phải lặn thì chậm, mù, và vô hại.

Hệ thống không hoàn hảo: đoàn tàu chậm, chúng chiếm tàu hộ tống cần ở nơi khác, và một đoàn tàu mất tàu hộ tống sẽ không có khả năng phòng thủ, nhưng thống kê rõ ràng — một tàu trong đoàn tàu an toàn hơn nhiều lần so với tàu đi một mình, và đoàn tàu, dù có khuyết điểm, là nền tảng mà toàn bộ nỗ lực chiến tranh trên biển của Đồng minh được xây dựng.

Tư lệnh đoàn tàu, thường là một sĩ quan hải quân đã nghỉ hưu trên một trong các tàu buôn, kiểm soát đội hình, trong khi sĩ quan cao cấp của tàu hộ tống chỉ huy phòng thủ.

Phá mã và công nghệ mới

Đằng sau các tàu hộ tống là nỗ lực tình báo và khoa học ngày càng mạnh mẽ. Tại Bletchley Park, Trường Mật mã Chính phủ đã phá mã Enigma hải quân Đức, cho phép Trung tâm Tình báo Tác chiến của Bộ Hải quân định tuyến các đoàn tàu tránh các tuyến tuần tra U-boat đã biết — khi mã có thể đọc được.

Quân Đức, về phần mình, thông qua cơ quan B-Dienst, đọc mã hải quân Anh trong phần lớn cuộc chiến, và Dönitz thường biết đoàn tàu ở đâu trước khi Đồng minh biết tàu ngầm U-boat của ông ở đâu. Đó là cuộc chiến bí mật của các chuyên gia phá mã ở cả hai phía, và lợi thế nghiêng qua lại.

HF/DF, thiết bị tìm phương vô tuyến trên tàu mang biệt danh “Huff-Duff”, cho phép tàu hộ tống xác định phương hướng của tàu ngầm U-boat ngay khi nó truyền tin, và radar bước sóng centimet, lắp trên máy bay và tàu từ năm 1943, có thể phát hiện tàu ngầm U-boat nổi trên mặt nước vào ban đêm — lấy đi điều kiện săn mồi yêu thích của bầy sói. Đèn Leigh, đèn pha mạnh lắp trên máy bay tuần tra, cho phép chúng tấn công tàu ngầm U-boat trên mặt nước vào ban đêm.

Chỉ huy Đồng minh

Đô đốc Sir Max Horton (Anh). Tổng tư lệnh Western Approaches từ tháng 11 năm 1942, và là người thắng trận Đại Tây Dương. Horton, bản thân là thủy thủ tàu ngầm thời Thế chiến I, đã tổ chức lại các tàu hộ tống thành các nhóm thường trực, tạo ra các nhóm yểm trợ, và khẳng định rằng nhiệm vụ của tàu hộ tống là săn tàu ngầm U-boat, không chỉ bảo vệ đoàn tàu. Các cải cách của ông, cùng công nghệ mới năm 1943, đã xoay chuyển chiến dịch chỉ trong vài tháng.

Đô đốc Ernest J. King (Mỹ). Tham mưu trưởng Tác chiến Hải quân và Tổng tư lệnh Hải quân Mỹ. King chậm chấp nhận hệ thống đoàn tàu vận tải cho tàu biển ven bờ Mỹ đầu năm 1942, sự chậm trễ khiến hàng trăm tàu bị mất, nhưng một khi hệ thống đã sẵn sàng, ông thúc đẩy chương trình đóng tàu và hộ tống của Mỹ, chương trình đã áp đảo mối đe dọa U-boat, và ông khẳng định phần của Mỹ trong trận đánh Đại Tây Dương.

Đô đốc Sir Percy Noble (Anh). Tổng tư lệnh Western Approaches từ năm 1941 đến năm 1942, và là người tiền nhiệm của Horton. Noble xây dựng Bộ tư lệnh Western Approaches tại Liverpool, tổ chức các nhóm hộ tống, và đặt nền móng mà Horton xây dựng trên đó. Sau này ông trở thành trưởng phái đoàn hải quân Anh tại Washington.

Thuyền trưởng Frederic Walker (Anh). Thợ săn U-boat thành công nhất của cuộc chiến, tư lệnh Nhóm Yểm trợ 2. Nhóm của Walker đánh chìm nhiều tàu ngầm U-boat hơn bất kỳ nhóm nào khác, và chiến thuật của ông — “cuộc tấn công rình rập”, trong đó hai tàu hộ tống phối hợp, một giữ liên lạc bằng ASDIC trong khi tàu kia thả mìn sâu — trở thành chiến thuật chuẩn. Ông chết vì đột quỵ tháng 7 năm 1944, kiệt sức sau ba năm tác chiến liên tục.

Chỉ huy Đức

Đại đô đốc Karl Dönitz (Đức). Tổng tư lệnh lực lượng U-boat suốt cuộc chiến, và từ tháng 1 năm 1943 là Tổng tư lệnh Hải quân Đức. Dönitz phát minh ra bầy sói, xây dựng lực lượng U-boat từ gần như con số không, và chỉ đạo chiến dịch từ sở chỉ huy của mình, đầu tiên tại Lorient rồi sau đó tại Berlin. Ông là một chiến thuật gia xuất sắc và tàn nhẫn: “mệnh lệnh Laconia” của ông tháng 9 năm 1942 cấm tàu ngầm U-boat cứu người sống sót, và ông bị kết án tại Nuremberg vì tiến hành chiến tranh tàu ngầm không hạn chế. Ông kế nhiệm Hitler làm nguyên thủ quốc gia trong những ngày cuối của cuộc chiến và ký văn kiện đầu hàng.

Thuyền trưởng hải quân Otto Kretschmer (Đức). Tư lệnh U-boat thành công nhất của cuộc chiến, với 47 tàu bị đánh chìm. Chiến thuật của Kretschmer — tấn công trên mặt nước vào ban đêm, bên trong đoàn tàu — khiến ông trở thành huyền thoại tại Đức, và việc ông bị bắt tháng 3 năm 1941, khi tàu ngầm U-99 bị đánh chìm, là đòn nặng nề đối với lực lượng U-boat. Ông sống sót sau chiến tranh trong trại tù tại Canada và sau này phục vụ trong hải quân Đức sau chiến tranh.

Thuyền trưởng hải quân Günther Prien (Đức). Anh hùng của Scapa Flow, người đưa tàu ngầm U-47 vào nơi neo đậu của hạm đội Anh tháng 10 năm 1939 và đánh chìm thiết giáp hạm Royal Oak. Prien trở thành tư lệnh U-boat nổi tiếng nhất tại Đức, và cái chết của ông tháng 3 năm 1941, khi tàu ngầm U-47 bị mất cùng toàn bộ thủy thủ đoàn, bị giấu kín với công chúng Đức trong nhiều tuần.

5. Diễn biến mở đầu

Chiến tranh trên biển giai đoạn đầu

Hai năm đầu của chiến dịch Đại Tây Dương là cuộc chiến học hỏi ở cả hai phía. Tháng 9 và tháng 10 năm 1939, tàu ngầm U-boat ghi những thành công đơn lẻ ngoạn mục — tàu Athenia, tàu sân bay Courageous, bị tàu ngầm U-29 đánh chìm với 519 người thiệt mạng, và tàu Royal Oak tại Scapa Flow — nhưng hệ thống đoàn tàu vận tải vẫn đứng vững, và tổn thất vận tải vẫn chịu đựng được.

Bước ngoặt của giai đoạn đầu chiến tranh tới mùa thu năm 1940, khi Dönitz có đủ tàu để thử bầy sói một cách nghiêm túc. Tháng 10 năm 1940, các đoàn tàu SC 7 và HX 79 bị các tuyến tuần tra phía đông Rockall phát hiện, và chỉ trong vài đêm các bầy sói đánh chìm 32 tàu giữa hai đoàn, mà không mất tàu ngầm U-boat nào.

Các tàu hộ tống, thường chỉ hai hoặc ba tàu chiến, bị áp đảo, và các tàu buôn, đi không có yểm trợ trên không, bị tiêu diệt từng chiếc một trong bóng tối. Đó là minh chứng đầu tiên về những gì bầy sói có thể làm, và nó khiến Bộ Hải quân sợ hãi.

Mùa đông 1940–41 chứng kiến sự nổi lên của các “át chủ bài” U-boat. Otto Kretschmer, tư lệnh U-boat thành công nhất của cuộc chiến, đánh chìm 47 tàu, và chiến thuật của ông — tấn công trên mặt nước vào ban đêm, ngay bên trong các cột đoàn tàu, bắn ngư lôi ở cự ly gần — trở thành mẫu mực cho toàn bộ lực lượng.

Günther Prien, anh hùng của Scapa Flow, và Joachim Schepke hoàn thành bộ ba. Nhưng mùa xuân năm 1941 mang tới những thất bại đầu tiên. Tháng 3 năm 1941, Prien và Schepke đều thiệt mạng trong trận đánh chống lại các đoàn tàu, và Kretschmer bị bắt khi tàu ngầm U-99 bị khu trục hạm Walker đánh chìm.

Cùng những tuần đó, các nhóm hộ tống của Hải quân Hoàng gia bắt đầu cải thiện, các tàu sân bay hộ tống đầu tiên và máy bay phóng từ tàu xuất hiện, và việc phá mã Enigma U-boat — lần đầu tháng 2 năm 1941, khi khu trục hạm Bulldog bắt được tàu ngầm U-110 cùng máy Enigma và sổ mật mã nguyên vẹn — bắt đầu cho phép Bộ Hải quân định tuyến các đoàn tàu tránh các tuyến tuần tra. Đến mùa hè năm 1941, tổn thất vận tải giảm mạnh, và Dönitz, thiếu tàu, di chuyển nhiều tàu ngầm U-boat của mình về phía nam và phía tây, xa các tuyến đoàn tàu Bắc Đại Tây Dương ngày càng nguy hiểm.

6. Trận đánh chính

Thời kỳ hạnh phúc thứ hai

Mỹ tham chiến tháng 12 năm 1941, và Dönitz ngay lập tức nhìn thấy cơ hội lớn nhất của mình. Tàu biển ven bờ Mỹ vẫn đi một mình, không có đoàn tàu vận tải, không tắt đèn, và ánh đèn của các thành phố ven biển làm nổi bật tàu trên nền bờ biển.

Tháng 1 năm 1942, Dönitz mở Chiến dịch Paukenschlag — “Tiếng trống” — đưa năm tàu Kiểu IX tầm xa tới bờ biển phía đông nước Mỹ. Trong những tuần đầu, chúng đánh chìm tàu gần như tùy ý, thường trong tầm nhìn từ đất liền, trong khi chính quyền Mỹ, vốn đã chống lại hệ thống đoàn tàu vận tải, tranh cãi về việc ai chịu trách nhiệm phòng thủ ven biển.

Thủy thủ U-boat gọi đó là “mùa săn bắn của Mỹ”, và các con số thật khủng khiếp: trong sáu tháng đầu năm 1942, tàu ngầm U-boat đánh chìm hơn 600 tàu ngoài khơi bờ biển Mỹ và tại vùng Caribe, nhiều tàu trong số đó là tàu chở dầu mang theo dầu mỏ mà Anh và nỗ lực chiến tranh Đồng minh phụ thuộc.

Khủng hoảng trầm trọng hơn vì các xưởng đóng tàu Mỹ chỉ mới bắt đầu đóng các tàu Liberty, những tàu cuối cùng sẽ thay thế tổn thất, và vì các tàu hộ tống Mỹ bị chuyển tới Thái Bình Dương sau đảo Wake và Trân Châu Cảng.

Phản ứng của Mỹ, khi cuối cùng tới, mang tính quyết định. Đến mùa hè năm 1942, Mỹ đã áp dụng hệ thống đoàn tàu vận tải ven biển đầy đủ, với việc tắt đèn dọc bờ biển, và số tàu bị đánh chìm ngoài khơi nước Mỹ giảm mạnh.

Nhưng Dönitz chỉ đơn giản di chuyển tàu của mình trở lại giữa Đại Tây Dương, nơi các đoàn tàu vẫn được hộ tống mỏng và “khoảng trống trên không” — đoạn biển ngoài tầm máy bay trên đất liền từ Newfoundland, Iceland và Bắc Ireland — mang lại vùng săn mồi nơi tàu ngầm U-boat có thể hoạt động trên mặt nước vào ban ngày.

Mùa đông 1942–43 trở thành giai đoạn nguy hiểm nhất của toàn bộ chiến dịch, và Bộ Hải quân, Hải quân Hoàng gia Canada và Hải quân Mỹ, cùng nhau, phải tìm ra câu trả lời trước khi tổn thất trở nên không thể chịu đựng.

Khủng hoảng 1942–43

Mùa đông 1942–43 là giai đoạn nguy hiểm nhất của toàn bộ chiến dịch Đại Tây Dương, và là giai đoạn tàu ngầm U-boat tiến gần nhất tới việc thắng cuộc chiến trên biển. Dönitz lúc này có hơn 200 tàu ngầm U-boat, và ông tập trung chúng tại giữa Đại Tây Dương, trong khoảng trống trên không nơi không máy bay Đồng minh nào tới được, và nơi các đoàn tàu được hộ tống mỏng và dễ bị tấn công. Đồng minh, về phần mình, căng thẳng tới giới hạn: các xưởng đóng tàu của họ đang đóng tàu Liberty nhanh nhất có thể, nhưng tàu ngầm U-boat đang đánh chìm tàu nhanh hơn các xưởng có thể thay thế, và Bộ Hải quân, vốn đã cảnh báo Nội các Chiến tranh rằng tình hình nghiêm trọng, đang hết tàu hộ tống, hết máy bay, và hết thời gian.

Khủng hoảng 1942–43 không phải là một trận đánh đơn lẻ mà là sự bóp nghẹt chậm chạp, và nó chỉ bị phá vỡ, mùa xuân năm 1943, bởi sự xuất hiện của vũ khí và tổ chức sẽ xoay chuyển chiến dịch.

Khoảng trống trên không

Trung tâm của khủng hoảng là địa hình. Giữa yểm trợ trên không có thể cung cấp từ Newfoundland ở phía tây và từ Bắc Ireland cùng Iceland ở phía đông là khoảng trống khoảng 600 dặm tại giữa Đại Tây Dương, nơi không máy bay trên đất liền nào tới được.

Trong khoảng trống đó, tàu ngầm U-boat trên mặt nước an toàn trước không kích, và đoàn tàu chỉ có tàu hộ tống bảo vệ. Dönitz tập trung tàu của mình ở đó, thành các tuyến tuần tra mười, hai mươi hoặc ba mươi tàu, và chờ các đoàn tàu tới với ông.

Thời tiết mùa đông khiến tình hình tệ hơn: bão và biển động làm tan rã các đoàn tàu, phá vỡ màn hình hộ tống, và khiến tàu hộ tống khó dùng ASDIC. Trong những tháng cuối năm 1942 và những tháng đầu năm 1943, tàu ngầm U-boat đánh chìm tàu nhanh hơn các xưởng đóng tàu Đồng minh có thể đóng tàu — tỉ lệ tổn thất mà nếu tiếp tục, sẽ bóp nghẹt Anh trong vòng một năm.

Số liệu của Bộ Hải quân tháng 3 năm 1943, tháng tồi tệ nhất của cuộc chiến, là 108 tàu với 627.000 tấn bị mất chỉ riêng tại Đại Tây Dương, và Đệ nhất Hải quân Đại thần cảnh báo Nội các Chiến tranh rằng tình hình “rất nghiêm trọng”.

Đoàn tàu HX 229 và SC 122

Khủng hoảng đạt đỉnh tháng 3 năm 1943, trong trận đánh đoàn tàu lớn nhất của cuộc chiến. Hai đoàn tàu đi về phía đông, đoàn tàu nhanh HX 229 và đoàn tàu chậm SC 122, rời New York cách nhau vài ngày và, vì xui xẻo, hội tụ trong khoảng trống trên không cùng lúc ba tuyến tuần tra U-boat — Raubgraf, Stürmer và Dränger, tổng cộng hơn 40 tàu — đang chờ chúng.

Trận đánh kéo dài bốn ngày, từ ngày 16 đến ngày 20 tháng 3. Tàu ngầm U-boat tấn công theo đợt, đêm này qua đêm khác, và các tàu hộ tống, ít hơn về số lượng và kiệt sức, không thể có mặt ở mọi nơi cùng lúc.

Khi kết thúc, hai đoàn tàu mất tổng cộng 22 tàu, và chỉ một tàu ngầm U-boat bị đánh chìm. Đó là thắng lợi đơn lẻ lớn nhất của tàu ngầm U-boat trong cuộc chiến, và dường như chứng minh bầy sói cuối cùng đã làm chủ đoàn tàu.

Nhưng thắng lợi đó rỗng tuếch: tàu ngầm U-boat đã dùng hết phần lớn kho ngư lôi, nhiều tàu bị hư hại, và Đồng minh, lần đầu tiên, có trong tay vũ khí — tàu sân bay hộ tống, máy bay Liberator tầm rất xa, radar bước sóng centimet và các nhóm yểm trợ mới — sẽ xoay chuyển tình thế trong vài tuần.

Tháng Năm Đen và bước ngoặt

Tháng 5 năm 1943 được hải quân Đức nhớ tới là “Tháng Năm Đen”. Chỉ trong một tháng, tàu ngầm U-boat mất 41 tàu — khoảng một phần năm lực lượng tác chiến — trong khi chỉ đánh chìm 58 tàu, tổng số thấp nhất trong hai năm.

Thảm họa bắt đầu với đoàn tàu ONS 5, đoàn tàu chậm đi về phía tây gồm 42 tàu, bị một bầy hơn 30 tàu ngầm U-boat tấn công trong những ngày cuối tháng 4 và những ngày đầu tháng 5. Lần này đoàn tàu chống trả.

Các tàu hộ tống của nó, được tăng cường bởi một nhóm yểm trợ và yểm trợ trên không từ Iceland, đánh chìm sáu tàu ngầm U-boat và làm hư hại nhiều tàu khác, trong khi mất 13 tàu buôn. Đó là lần đầu tiên một bầy sói bị đánh bật với tổn thất nặng nề, và nó phá vỡ lòng tin của tàu ngầm U-boat.

Trong những tuần tiếp theo, tàu sân bay hộ tống lấp khoảng trống trên không, máy bay Liberator tầm rất xa tuần tra giữa Đại Tây Dương, và radar bước sóng centimet giúp máy bay và tàu hộ tống tìm tàu ngầm U-boat nổi trên mặt nước vào ban đêm.

Dönitz, người đã mất 41 tàu tháng 5 và không thể thay thế các thủy thủ đoàn được huấn luyện, ra lệnh cho tàu ngầm U-boat rút khỏi Bắc Đại Tây Dương ngày 24 tháng 5 năm 1943. Trận đánh chưa kết thúc — tàu ngầm U-boat sẽ chiến đấu tới ngày cuối cùng của cuộc chiến — nhưng thế chủ động đã chuyển sang Đồng minh, và không bao giờ quay lại.

Các tuyến đường biển đã mở, và việc chuẩn bị cho ngày D-Day có thể bắt đầu một cách nghiêm túc.

7. Bước ngoặt

Lấp khoảng trống trên không

Bước ngoặt của chiến dịch Đại Tây Dương không phải là một trận đánh đơn lẻ mà là sự hội tụ của công nghệ và tổ chức cùng tới mùa xuân năm 1943. Quan trọng nhất là không quân. Máy bay Liberator tầm rất xa, lắp thêm thùng nhiên liệu phụ, cuối cùng có thể tuần tra toàn bộ giữa Đại Tây Dương, và tàu sân bay hộ tống — tàu sân bay nhỏ, rẻ, đóng trên thân tàu buôn — đưa máy bay tới mọi đoàn tàu, ngay cả giữa đại dương.

Cùng nhau, chúng lấp khoảng trống trên không, và tàu ngầm U-boat nổi lên để sạc ắc quy hay tấn công giờ đây có nguy cơ bị nhìn thấy từ trên không bất kỳ giờ nào. Radar bước sóng centimet, đủ nhỏ để lắp trên máy bay, có thể phát hiện tàu ngầm U-boat nổi trên mặt nước vào ban đêm hay trong mây, và đèn Leigh giúp máy bay tấn công nó ngay lập tức.

Các điều kiện yêu thích của bầy sói — đại dương tối, trống trải, xa đất liền — đã biến mất.

Kẻ săn mồi thành con mồi

Thay đổi thứ hai là tổ chức. Đô đốc Sir Max Horton, người nắm quyền chỉ huy Western Approaches tháng 11 năm 1942, tổ chức lại các tàu hộ tống thành các nhóm thường trực huấn luyện và chiến đấu cùng nhau, và ông tạo ra các nhóm yểm trợ — các nhóm tàu hộ tống lưu động, không gắn với đoàn tàu, nhiệm vụ của chúng là săn tàu ngầm U-boat bất cứ nơi nào tìm thấy chúng.

Các nhóm săn diệt xây dựng quanh tàu sân bay hộ tống, do những người như Thuyền trưởng Frederic Walker, thợ săn U-boat thành công nhất của cuộc chiến, dẫn đầu, đưa cuộc tấn công vào Đại Tây Dương. Cùng lúc đó, việc phá mã Enigma U-boat tháng 12 năm 1942, sau mười tháng gián đoạn, giúp Bộ Hải quân định tuyến các đoàn tàu tránh các tuyến tuần tra lần nữa, và HF/DF giúp tàu hộ tống xác định vị trí tàu ngầm U-boat ngay khi nó liên lạc về nhà.

Lực lượng U-boat, vốn là kẻ săn mồi trong ba năm, trở thành con mồi, và tổn thất của nó — 41 tàu tháng 5 năm 1943, và hơn 200 tàu trong năm tiếp theo — là tổn thất về những người được huấn luyện mà Đức, với đường ống huấn luyện ngày càng thu hẹp, không thể thay thế.

Dönitz tiếp tục chiến đấu, và các tàu Kiểu XXI mới của ông có thể đã thay đổi cuộc chiến nếu chúng tới kịp thời, nhưng chúng không tới kịp thời, và Đại Tây Dương đã mất.

8. Thương vong & tổn thất

Thủy thủ tàu buôn và cái giá con người

Cái giá con người của chiến dịch Đại Tây Dương rơi nặng nề nhất lên các thủy thủ tàu buôn, dân thường lái các đoàn tàu. Khoảng 30.000 thủy thủ tàu buôn Anh thiệt mạng trong chiến tranh, trong tổng số Hải đội Thương thuyền thời chiến khoảng 185.000 người — tỉ lệ tử vong cao hơn bất kỳ quân chủng nào trừ chính lực lượng U-boat.

Thủy thủ tàu buôn Mỹ, Canada, Na Uy, Hà Lan và các nước Đồng minh khác cũng chết hàng nghìn người, và tổng số thủy thủ tàu buôn Đồng minh thiệt mạng ước tính khoảng 35.000–45.000 người, dù số liệu chính xác khác nhau vì nhiều tàu bị mất cùng toàn bộ thủy thủ đoàn mà không có nhân chứng.

Tổn thất không chỉ là sinh mạng: khoảng 3.500 tàu buôn bị đánh chìm, mang theo lương thực, nhiên liệu, xe tăng, máy bay và nguyên liệu, và cùng chúng là hàng hóa mà Anh và Liên Xô cần để tiếp tục chiến đấu.

Những người lái đoàn tàu biết rõ tỉ lệ, và họ vẫn ra khơi, trên những tàu chậm, không bọc thép, và trong phần lớn cuộc chiến, không có xuồng cứu sinh hay tàu cứu hộ đầy đủ.

	Đồng minh	Đức
Tàu buôn mất	Khoảng 3.500 tàu (khoảng 14,5 triệu tấn tổng)	—
Tàu chiến mất	175 tàu chiến	—
Thủy thủ tàu buôn thiệt mạng	Khoảng 30.000 người Anh; tổng số Đồng minh ước tính 35.000–45.000	—
Nhân viên hải quân thiệt mạng	Khoảng 36.000 nhân viên Hải quân Hoàng gia và Đồng minh (ước tính)	—
Tàu ngầm U-boat mất	—	783 trong số khoảng 1.150 chiếc được đưa vào biên chế
Thủy thủ U-boat thiệt mạng	—	Khoảng 28.000 trong số khoảng 41.000 người phục vụ

Tổn thất của lực lượng U-boat

Không quân chủng nào của bất kỳ lực lượng vũ trang nào trong Thế chiến II chịu tỉ lệ tử vong cao hơn lực lượng U-boat Đức. Trong số khoảng 41.000 người phục vụ trên tàu ngầm U-boat, khoảng 28.000 người thiệt mạng — tỉ lệ tử vong khoảng 70% — và khoảng 5.000 người nữa bị bắt làm tù binh.

Trong số khoảng 1.150 tàu ngầm U-boat được đưa vào biên chế, 783 chiếc bị mất, phần lớn cùng toàn bộ hoặc phần lớn thủy thủ đoàn. Tổn thất nặng nề nhất trong hai năm cuối của cuộc chiến, khi tuổi thọ trung bình của một tàu ngầm U-boat trong tuần tra được tính bằng tuần, và khi các tàu mới do các thủy thủ đoàn trẻ, huấn luyện vội vàng điều khiển, những người chưa từng biết đến “thời kỳ hạnh phúc”.

Thủy thủ U-boat là tình nguyện viên, và họ nằm trong số những thủy thủ được huấn luyện tốt nhất của hải quân Đức; lòng dũng cảm của họ không còn nghi ngờ, và cũng không còn nghi ngờ rằng sự nghiệp họ phục vụ là một chế độ tội phạm. Đài tưởng niệm của họ đứng tại Laboe, gần Kiel, nơi tên của những người chết được ghi lại, và nơi tàu ngầm U-995 được bảo tồn làm bảo tàng.

Chiến dịch Đại Tây Dương, dù quy mô lớn, cuối cùng vẫn là cuộc chiến tiêu hao, và tiêu hao là cuộc chiến mà bên có nguồn lực lớn hơn — và bên có thể thay thế tổn thất — sẽ thắng.

9. Hậu quả

Đại Tây Dương sau tháng 5/1943

Sau tháng 5 năm 1943, chiến dịch Đại Tây Dương thay đổi tính chất. Tàu ngầm U-boat không ngừng chiến đấu — Dönitz đưa chúng trở lại Đại Tây Dương mùa thu năm 1943 với vũ khí mới, gồm ngư lôi âm thanh và ống thở, giúp tàu sạc ắc quy mà không cần nổi lên — nhưng chúng không bao giờ đe dọa các tuyến đường biển nữa.

Tổn thất vận tải giảm từ 627.000 tấn tháng 3 năm 1943 xuống chỉ còn một phần nhỏ vào cuối năm, và việc chuẩn bị lớn lao về người và vật chất Mỹ cho cuộc xâm lược châu Âu vượt Đại Tây Dương an toàn.

Các đoàn tàu lớn hơn và được bảo vệ tốt hơn, và các nhóm săn diệt đưa cuộc chiến tới tàu ngầm U-boat, đánh chìm chúng nhanh hơn Đức đóng tàu. Đến cuối chiến tranh, Đồng minh thắng Đại Tây Dương trọn vẹn đến mức các chiến dịch U-boat cuối cùng chỉ còn là cử chỉ, và những tàu cuối cùng đầu hàng trên biển tháng 5 năm 1945.

Các đoàn tàu Bắc Cực

Các đoàn tàu Bắc Cực xứng đáng có vị trí riêng trong câu chuyện, vì chúng nằm trong số những chuyến đi nguy hiểm nhất của cuộc chiến. Từ tháng 8 năm 1941 đến tháng 5 năm 1945, 78 đoàn tàu đi tới Murmansk và Archangel, mang xe tăng, máy bay và tiếp tế tới Liên Xô, và 1.400 tàu buôn thực hiện chuyến đi.

Tuyến đường đưa chúng qua các căn cứ không quân và tàu ngầm U-boat Đức tại miền bắc Na Uy, qua bão tố, sương mù và, vào mùa đông, bóng tối kéo dài nhiều tuần, và vào mùa hè, ánh sáng ban ngày không bao giờ tắt. Đoàn tàu PQ 17, tháng 7 năm 1942, được lệnh giải tán vì báo cáo sai rằng thiết giáp hạm Tirpitz đang ở ngoài biển, và 24 trong số 35 tàu của nó bị máy bay và tàu ngầm U-boat đánh chìm.

Các đoàn tàu Bắc Cực mất 85 tàu buôn và 16 tàu chiến Hải quân Hoàng gia, cùng hơn 3.000 người, nhưng chúng chuyển khoảng 4 triệu tấn tiếp tế tới Liên Xô, và Liên Xô, quốc gia đã chiến đấu những trận đánh trên bộ lớn nhất của cuộc chiến, không quên chúng.

Các cựu binh của các đoàn tàu Bắc Cực, cả Anh lẫn Nga, vẫn được tôn vinh nhiều thập kỷ sau đó, và Ngôi sao Bắc Cực, huân chương chiến dịch Anh cho các đoàn tàu, mãi đến năm 2013 mới được phát hành.

10. Di sản & tưởng niệm

Di sản

Trận Đại Tây Dương để lại di sản tồn tại sau chiến tranh. Nó chứng minh rằng đoàn tàu vận tải, một ý tưởng cổ xưa như chính nghề đi biển, vẫn là câu trả lời cho tàu ngầm, và nó chứng minh rằng chiến tranh trên biển thắng được nhờ các nhà khoa học, chuyên gia phá mã và công nhân đóng tàu không kém gì thủy thủ.

Các công nghệ phát triển cho Đại Tây Dương — sonar, radar, tàu sân bay hộ tống, máy bay tuần tra tầm xa, tàu buôn đóng hàng nghìn chiếc — định hình hải quân thời Chiến tranh Lạnh, và bài học của chiến dịch được mọi hải quân sau đó nghiên cứu.

Di sản con người lặng lẽ hơn: các đài tưởng niệm tại Liverpool và Londonderry, Đài tưởng niệm Hải đội Thương thuyền tại Tower Hill ở London, và đài tưởng niệm U-boat tại Laboe, nơi những người chết của cả hai phía được tưởng nhớ. Đại Tây Dương là trận đánh dài nhất của cuộc chiến, và như Churchill nói, đó là trận đánh phải thắng trước tiên, vì nếu không có nó sẽ không thể có thắng lợi ở bất cứ nơi nào khác.

11. Câu hỏi thường gặp

Trận Đại Tây Dương kéo dài bao lâu?

Từ ngày 3 tháng 9 năm 1939 đến ngày 8 tháng 5 năm 1945 — năm năm tám tháng, chiến dịch liên tục dài nhất của Thế chiến II, từ khi Anh tuyên chiến tới khi Đức đầu hàng.

Có bao nhiêu tàu bị đánh chìm trong Trận Đại Tây Dương?

Khoảng 3.500 tàu buôn Đồng minh và 175 tàu chiến bị đánh chìm, trong khi Đức mất 783 tàu ngầm U-boat. Các tàu buôn tổng cộng khoảng 14,5 triệu tấn tổng, và khoảng 30.000 thủy thủ tàu buôn Anh thiệt mạng.

Chiến thuật bầy sói là gì?

Các tàu ngầm U-boat trải ra thành tuyến tuần tra trên tuyến đường dự kiến của đoàn tàu. Khi một tàu tìm thấy đoàn tàu, nó gọi các tàu khác tới bằng vô tuyến, và cả bầy tấn công cùng lúc vào ban đêm, trên mặt nước, từ nhiều hướng cùng lúc.

“Tháng Năm Đen” năm 1943 là gì?

Tháng 5 năm 1943, khi tàu ngầm U-boat mất 41 tàu — khoảng một phần năm lực lượng tác chiến của chúng — chỉ trong một tháng, trong khi chỉ đánh chìm 58 tàu. Đó là bước ngoặt của chiến dịch.

Khoảng trống trên không là gì?

Một đoạn biển giữa Đại Tây Dương, rộng khoảng 600 dặm, ngoài tầm với của máy bay trên đất liền từ Newfoundland, Iceland và Bắc Ireland. Tàu ngầm U-boat săn mồi ở đó an toàn cho đến khi máy bay Liberator tầm rất xa và tàu sân bay hộ tống lấp khoảng trống năm 1943.

Vì sao Trận Đại Tây Dương quan trọng đến vậy?

Anh phụ thuộc vào biển để có lương thực, nhiên liệu và nguyên liệu, và cuộc xâm lược châu Âu phụ thuộc vào quân đội và tiếp tế Mỹ vượt Đại Tây Dương. Nếu tàu ngầm U-boat cắt đứt các tuyến đường biển, Anh sẽ bị bỏ đói và sẽ không thể giải phóng châu Âu.

12. Nguồn

Wikipedia, “Battle of the Atlantic” — ngày tháng, tổn thất vận tải (khoảng 3.500 tàu buôn, 175 tàu chiến), tổn thất U-boat (783 tàu) và số liệu “Tháng Năm Đen”.
Clay Blair, Hitler’s U-Boat War: The Hunters, 1939–1942 và The Hunted, 1942–1945 (Random House, 1996–1998) — lịch sử chuẩn về chiến dịch U-boat.
Samuel Eliot Morison, History of United States Naval Operations in World War II, Tập I và Tập X — khủng hoảng ven biển Mỹ năm 1942 và chiến dịch Đại Tây Dương.
Marc Milner, Battle of the Atlantic (Tempus, 2005) — các trận đánh đoàn tàu, khoảng trống trên không và bước ngoặt năm 1943.
Jürgen Rohwer, The Critical Convoy Battles of March 1943 (Naval Institute Press, 1977) — HX 229, SC 122 và ONS 5.
Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia, “Battle of the Atlantic” — tổn thất thủy thủ tàu buôn (khoảng 30.000 người Anh) và các đoàn tàu Bắc Cực.

Đọc thêm

Jonathan Dimbleby, The Battle of the Atlantic: How the Allies Won the War (Oxford University Press, 2015).
Ed Offley, Turning the Tide: How a Small Band of Allied Sailors Defeated the U-boats and Won the Battle of the Atlantic (Basic Books, 2011).