Tuần dương hạm Prinz Eugen

1. Mở đầu

Tuần dương hạm hạng nặng Đức Prinz Eugen là một trong những tàu chiến nổi tiếng nhất của Chiến tranh thế giới thứ hai, và là tàu đi cùng thiết giáp hạm Bismarck trong chuyến đi cuối cùng của nó. Được đặt tên theo Hoàng tử Eugene xứ Savoy, vị tướng Áo vĩ đại thế kỷ XVII, nó là tàu thứ ba của lớp Admiral Hipper, và được đưa vào biên chế tháng 8 năm 1940, và chiến đấu tại Đại Tây Dương, eo biển Manche, Na Uy và biển Baltic, và sống sót qua chiến tranh, khi gần như mọi tàu chiến Đức khác bị đánh chìm, và bị Hoa Kỳ lấy làm chiến lợi phẩm, và sống sót sau các vụ thử bom nguyên tử tại đảo Bikini năm 1946, rồi lật úp tại Kwajalein cuối năm đó. Prinz Eugen được nhớ đến vì Trận eo biển Đan Mạch ngày 24 tháng 5 năm 1941, khi nó cùng Bismarck đánh chìm tuần dương hạm Hood của Anh, niềm tự hào của Hải quân Hoàng gia, trong trận đánh kéo dài chưa đầy mười phút, và vì cuộc Đột phá eo biển Manche tháng 2 năm 1942, khi nó cùng các thiết giáp hạm Scharnhorst và Gneisenau đi qua eo biển Manche vào ban ngày, ngay trước mũi người Anh, và tới Đức an toàn. Câu chuyện của Prinz Eugen là câu chuyện về hạm đội mặt nước Đức, từ thắng lợi vĩ đại nhất đến thất bại cuối cùng, và về con tàu sống sót khi các tàu chị em không sống sót, và kết thúc cuộc đời làm con tàu bị mất sau Bikini.

Prinz Eugen là tàu duy nhất của lớp nó sống sót qua chiến tranh, và sự sống sót của nó là nhờ may mắn, kỹ năng của thủy thủ đoàn và quyết định của các thuyền trưởng, những người giữ nó tránh các trận đánh đã phá hủy các tàu chị em. Thuyền trưởng đầu tiên của nó, Helmuth Brinkmann, chỉ huy nó tại eo biển Đan Mạch và trong cuộc Đột phá eo biển Manche, và các thuyền trưởng sau chỉ huy nó tại Na Uy và biển Baltic, nơi nó bắn phá các đội quân Liên Xô tiến vào Đông Phổ, và nơi nó sơ tán dân thường và binh lính Đức khỏi các cảng mà Hồng quân tràn qua. Câu chuyện của Prinz Eugen vì vậy là câu chuyện về con tàu chiến đấu từ năm đầu chiến tranh đến năm cuối, và chứng kiến Hải quân Đức trỗi dậy và suy tàn, và kết thúc cuộc đời không phải trong trận chiến, mà trong các vụ thử nguyên tử mở ra kỷ nguyên chiến tranh mới, và khiến thiết giáp hạm cùng tuần dương hạm lỗi thời.

2. Thông tin chính

Loại	Tuần dương hạm hạng nặng (lớp Admiral Hipper)
Xuất xứ	Đức
Nơi đóng	Germaniawerft, Kiel
Đặt lườn	23 tháng 4 năm 1936
Hạ thủy	22 tháng 8 năm 1938
Đi vào biên chế	1 tháng 8 năm 1940
Lượng giãn nước	14.680 tấn tiêu chuẩn; khoảng 18.750 tấn đầy tải
Chiều dài	212,5 m (697 ft 2 in)
Chiều rộng	21,8 m (71 ft 6 in)
Mớn nước	7,2 m (23 ft 7 in)
Động lực	Ba trục; tua-bin hơi nước truyền động; 132.000 mã lực trục
Tốc độ tối đa	32,5 hải lý (60 km/h)
Tầm hoạt động	Khoảng 7.200 hải lý ở tốc độ 20 hải lý
Thủy thủ đoàn	Khoảng 1.382 sĩ quan và binh lính (tối đa khoảng 1.600 thời chiến)
Vũ khí chính	Tám pháo SK C/34 20,3 cm (8 in) trong bốn tháp pháo đôi
Vũ khí phụ	Mười hai pháo phòng không 10,5 cm; mười hai pháo phòng không 3,7 cm; tám pháo phòng không 2 cm
Ống phóng ngư lôi	Mười hai ống phóng 53,3 cm (21 in)
Máy bay	Ba thủy phi cơ Arado Ar 196
Giáp	Đai giáp 80 mm; sàn giáp 30–50 mm; tháp pháo 105 mm
Số phận	Đầu hàng năm 1945; chiến lợi phẩm của Mỹ; sống sót sau vụ thử nguyên tử tại Bikini, 1946; lật úp tại Kwajalein, 22 tháng 12 năm 1946

3. Nguồn gốc & phát triển

Lớp Admiral Hipper và Hiệp ước Hải quân Anh–Đức

Prinz Eugen là tàu thứ ba của lớp Admiral Hipper, lớp gồm năm tuần dương hạm hạng nặng — Admiral Hipper, Blücher, Prinz Eugen, Seydlitz và Lützow — được đóng theo Hiệp định Hải quân Anh–Đức năm 1935, vốn cho phép Đức đóng hải quân tới 35% quy mô Hải quân Hoàng gia. Lớp Admiral Hipper được thiết kế là tuần dương hạm hạng nặng tốt nhất mà Đức có thể đóng trong giới hạn Hiệp ước Hải quân Washington, vốn hạn chế tuần dương hạm hạng nặng ở mức 10.000 tấn và pháo 8 inch, dù các tàu Đức, giống tàu của các hải quân khác, vượt quá giới hạn hiệp ước, và Prinz Eugen có lượng giãn nước 14.680 tấn tiêu chuẩn, nhiều hơn nhiều so với 10.000 tấn mà hiệp ước cho phép. Lớp tàu được đặt tên theo các đô đốc của Thế chiến I, và Prinz Eugen được đặt tên theo Hoàng tử Eugene xứ Savoy, vị tướng Áo đã chiến đấu với người Thổ thế kỷ XVII, và là anh hùng ở cả Áo và Đức. Prinz Eugen được đặt lườn tại Germaniawerft ở Kiel ngày 23 tháng 4 năm 1936, hạ thủy ngày 22 tháng 8 năm 1938, và đi vào biên chế ngày 1 tháng 8 năm 1940, dưới quyền Đại tá Helmuth Brinkmann.

Đóng tàu: Germaniawerft, Kiel

Prinz Eugen được đóng tại Germaniawerft ở Kiel, một trong những xưởng đóng tàu lớn của Đức, và việc đóng nó là thắng lợi của ngành đóng tàu Đức. Tàu được đặt lườn năm 1936, và hạ thủy năm 1938, trong buổi lễ có sự tham dự của nhiếp chính Hungary, Đô đốc Miklós Horthy, vợ ông đặt tên cho tàu, vì Hoàng tử Eugene xứ Savoy là anh hùng ở Hungary cũng như ở Áo và Đức. Việc đóng tàu bị trì hoãn vì cần phát triển động cơ, vốn là tua-bin hơi nước áp suất cao, và vì cạnh tranh vật liệu cùng lao động, và nó không đi vào biên chế cho đến tháng 8 năm 1940, một năm sau khi chiến tranh bắt đầu, và nó là tàu cuối cùng của lớp Admiral Hipper đi vào biên chế, sau Admiral Hipper và Blücher, và trước Seydlitz, vốn không bao giờ hoàn thành làm tuần dương hạm, và Lützow, vốn bị bán cho Liên Xô trước khi hoàn thành. Việc đóng Prinz Eugen vì vậy là quá trình dài, và là thước đo tham vọng của Hải quân Đức, và những khó khăn mà nó đối mặt trong việc đóng các tàu mà nó muốn.

Hạm đội mặt nước Đức và Kế hoạch Z

Prinz Eugen được đóng như một phần của Kế hoạch Z, kế hoạch của Hải quân Đức nhằm đóng hạm đội mặt nước lớn có thể thách thức Hải quân Hoàng gia, và do Hitler ra lệnh năm 1939, và kêu gọi mười thiết giáp hạm, bốn tàu sân bay, mười lăm thiết giáp hạm bỏ túi, năm tuần dương hạm hạng nặng và hàng chục tuần dương hạm hạng nhẹ cùng tàu khu trục. Kế hoạch Z không bao giờ hoàn thành, vì chiến tranh bắt đầu năm 1939, trước khi các tàu có thể đóng xong, và Hải quân Đức bước vào chiến tranh với hạm đội nhỏ hơn nhiều so với Kế hoạch Z hứa hẹn, và chỉ với vài tàu hạng nặng, gồm Bismarck, Tirpitz, Scharnhorst, Gneisenau và các tuần dương hạm lớp Admiral Hipper. Prinz Eugen là một trong số ít tàu của Kế hoạch Z được hoàn thành, và là tàu đi cùng Bismarck trong chiến dịch vừa là thắng lợi vĩ đại nhất vừa là thảm họa lớn nhất của Hải quân Đức, và câu chuyện của nó là câu chuyện về Kế hoạch Z, và về hạm đội mặt nước Đức không bao giờ được đóng, và về các tàu đã chiến đấu trong cuộc chiến mà Kế hoạch Z không lường trước.

4. Thiết kế

Thân tàu, động lực và tốc độ

Prinz Eugen là tuần dương hạm hạng nặng lớn, dài 212,5 mét, rộng 21,8 mét và lượng giãn nước 14.680 tấn tiêu chuẩn, và được trang bị ba bộ tua-bin hơi nước truyền động ba trục, công suất 132.000 mã lực và cho tốc độ tối đa 32,5 hải lý. Tốc độ đó khiến nó là một trong những tuần dương hạm hạng nặng nhanh nhất thế giới, và giúp nó theo kịp Bismarck, vốn là tàu đồng hành của nó trong Chiến dịch Rheinübung, và giúp nó vượt qua các tuần dương hạm Anh truy đuổi nó. Tầm hoạt động của nó khoảng 7.200 hải lý ở tốc độ 20 hải lý, giúp nó tác chiến tại Đại Tây Dương mà không cần tiếp nhiên liệu, và thủy thủ đoàn khoảng 1.382 sĩ quan cùng binh lính, tăng lên khoảng 1.600 người trong thời chiến, tự nó là một thị trấn nhỏ, với tiệm bánh, giặt ủi, xưởng và phòng bệnh riêng. Thiết kế của Prinz Eugen là sự dung hòa giữa tốc độ, bảo vệ và vũ khí, và là sự dung hòa thành công: nó đủ nhanh để theo kịp hạm đội, đủ được bảo vệ để sống sót sau các trận đánh, và đủ vũ trang để đánh chìm Hood.

Tám pháo 20,3 cm và dàn pháo phụ

Vũ khí chính của Prinz Eugen là tám pháo SK C/34 20,3 cm (8 inch), gắn trong bốn tháp pháo đôi, hai tháp trước và hai tháp sau, và chúng có thể bắn đạn nặng 122 kg tới cự ly khoảng 33.500 mét, và chúng là pháo mạnh nhất từng lắp trên tuần dương hạm hạng nặng Đức. Các pháo chính xác, và được phục vụ bởi kíp súng huấn luyện đạt tiêu chuẩn cao, và tại eo biển Đan Mạch, chúng đánh trúng Hood và Prince of Wales, trong khi loạt đạn thứ năm của Bismarck trúng hầm đạn của Hood và đánh chìm nó, và chúng chứng minh pháo 20,3 cm của Đức là một trong những pháo hải quân tốt nhất thế giới. Vũ khí phụ của Prinz Eugen gồm mười hai pháo phòng không 10,5 cm, mười hai pháo phòng không 3,7 cm và tám pháo phòng không 2 cm, và mười hai ống phóng ngư lôi 53,3 cm, và ba thủy phi cơ Arado Ar 196, vốn phóng từ máy phóng và dùng để trinh sát. Vũ khí phòng không của tàu được tăng cường suốt chiến tranh, khi mối đe dọa từ trên không tăng lên, và đến năm 1945, nó mang khẩu đội pháo phòng không hạng nhẹ đáng gờm, và các xạ thủ của nó nằm trong số những xạ thủ giỏi nhất Hải quân Đức.

Bảo vệ: Đai giáp, sàn giáp và tháp pháo

Khả năng bảo vệ của Prinz Eugen giống tuần dương hạm lớp Admiral Hipper: nó có đai giáp dày 80 mm bao quanh khoang máy và hầm đạn, và sàn giáp dày 30 đến 50 mm, và tháp pháo với giáp 105 mm, và hệ thống phòng thủ ngư lôi, và được thiết kế để sống sót sau phát đạn 8 inch, dù giáp của nó mỏng hơn tuần dương hạm hạng nặng Anh và Mỹ, và khả năng bảo vệ của nó là sự dung hòa giữa tốc độ và giáp, và đó là lý do nó nhanh như vậy. Khả năng bảo vệ của tàu được thử thách tại eo biển Đan Mạch, nơi nó thoát ra mà không bị hư hại, và trong cuộc Đột phá eo biển Manche, nơi nó bị máy bay Anh và tàu phóng lôi Anh tấn công, và tại Na Uy, nơi nó bị tàu ngầm Anh Trident phóng ngư lôi, và trong mỗi trường hợp, nó đều sống sót, và các đội kiểm soát hư hỏng đã cứu nó, và nó được sửa chữa và trở lại phục vụ. Khả năng bảo vệ của Prinz Eugen không phải tốt nhất thế giới, nhưng đủ tốt, và đó là lý do nó sống sót qua chiến tranh khi các tàu chị em không sống sót.

5. Thông số kỹ thuật

Thông số	Prinz Eugen
Lượng giãn nước	14.680 tấn tiêu chuẩn; khoảng 18.750 tấn đầy tải
Chiều dài	212,5 m
Chiều rộng	21,8 m
Mớn nước	7,2 m
Động lực	Tua-bin hơi nước truyền động, ba trục, 132.000 mã lực trục
Tốc độ tối đa	32,5 hải lý
Tầm hoạt động	Khoảng 7.200 hải lý ở tốc độ 20 hải lý
Vũ khí chính	Tám pháo SK C/34 20,3 cm
Vũ khí phụ	Mười hai pháo phòng không 10,5 cm; mười hai pháo phòng không 3,7 cm; tám pháo phòng không 2 cm
Ống phóng ngư lôi	Mười hai ống phóng 53,3 cm
Máy bay	Ba thủy phi cơ Arado Ar 196
Giáp	Đai giáp 80 mm; sàn giáp 30–50 mm; tháp pháo 105 mm
Thủy thủ đoàn	Khoảng 1.382 (tối đa khoảng 1.600 thời chiến)

Hiệu năng pháo

Hiệu năng pháo của Prinz Eugen xuất sắc, và là kết quả của pháo, hệ thống điều khiển hỏa lực và thủy thủ đoàn. Tám pháo 20,3 cm của nó có thể bắn đạn nặng 122 kg tới cự ly khoảng 33.500 mét, và chúng chính xác, và được phục vụ bởi kíp súng huấn luyện đạt tiêu chuẩn cao, và tại eo biển Đan Mạch, chúng bắn trúng Hood và Prince of Wales, trong khi loạt đạn thứ năm của Bismarck trúng hầm đạn của Hood và đánh chìm nó, và chúng chứng minh pháo 20,3 cm của Đức là một trong những pháo hải quân tốt nhất thế giới. Hệ thống điều khiển hỏa lực của tàu dựa trên máy đo xa lập thể và máy tính cơ học, và ngang bằng hệ thống điều khiển hỏa lực của Anh và Mỹ, và giúp tàu tấn công mục tiêu ở cự ly xa và bắn trúng bằng loạt đạn đầu tiên. Hiệu năng pháo của Prinz Eugen vì vậy là vấn đề công nghệ và huấn luyện, và là hiệu năng khiến tàu nổi tiếng, và được nhớ đến khi tàu được nhớ đến.

So sánh với tuần dương hạm Anh và Mỹ

So với tuần dương hạm hạng nặng Anh, Prinz Eugen nhanh hơn, vũ trang mạnh hơn và được bảo vệ tốt hơn, nhưng tuần dương hạm Anh nhiều hơn, và được Hải quân Hoàng gia hỗ trợ tốt hơn, và chúng là những tàu săn tuần dương hạm Đức và đánh chìm chúng. So với tuần dương hạm hạng nặng Mỹ, Prinz Eugen tương tự về kích thước và tốc độ, nhưng tuần dương hạm Mỹ có hệ thống điều khiển hỏa lực tốt hơn, với radar, và có khả năng kiểm soát hư hỏng tốt hơn, và được chế tạo với số lượng lớn hơn, và là những tàu giành chiến thắng trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Sức mạnh của Prinz Eugen là tốc độ và pháo, và sự sống sót của nó là kết quả của thủy thủ đoàn cùng các thuyền trưởng, và nó được nhớ đến như tuần dương hạm Đức sống sót, không phải vì nó là tuần dương hạm tốt nhất thế giới, mà vì nó là tuần dương hạm may mắn, và được điều khiển tốt, và chiến đấu trong các trận đánh mà nó có thể thắng, và tránh các trận đánh mà nó không thể thắng.

6. Các biến thể

Biến thể	Giai đoạn	Đặc điểm chính	Ghi chú
Admiral Hipper	1939–1945	Tàu dẫn đầu; chiến đấu tại Na Uy và Đại Tây Dương; tự đánh đắm 1945	Bị đánh chìm tại Kiel, 1945
Blücher	1939–1940	Bị pháo bờ biển Na Uy đánh chìm tại Oslo, 9 tháng 4 năm 1940	Mất trong chiến dịch đầu tiên
Prinz Eugen	1940–1946	Tàu thứ ba; đi cùng Bismarck; sống sót qua chiến tranh	Sống sót sau Bikini; lật úp tại Kwajalein, 1946
Seydlitz	—	Không bao giờ hoàn thành làm tuần dương hạm; việc cải biến thành tàu sân bay đã bắt đầu nhưng không hoàn thành	Bị tháo dỡ
Lützow	—	Bán cho Liên Xô năm 1940 với tên Petropavlovsk	Bị đánh chìm khi làm pháo đài nổi, 1941

Admiral Hipper và Blücher

Lớp Admiral Hipper gồm năm tàu, trong đó chỉ ba chiếc đi vào biên chế làm tuần dương hạm, và Prinz Eugen là tàu phục vụ lâu nhất trong số đó. Tàu đầu tiên, Admiral Hipper, đưa vào biên chế tháng 4 năm 1939, và chiến đấu tại Na Uy, Đại Tây Dương và Bắc Cực, và bị tuần dương hạm Anh và bom hư hại, và bị tự đánh đắm tại Kiel tháng 5 năm 1945, khi chiến tranh kết thúc. Blücher, tàu thứ hai, đưa vào biên chế tháng 9 năm 1939, và bị đánh chìm trong chiến dịch đầu tiên, ngày 9 tháng 4 năm 1940, khi nó bị pháo bờ biển Na Uy tại Pháo đài Oscarsborg, trong vịnh Oslo, và ngư lôi từ pháo đài bắn trúng, và nó chìm với khoảng 600 thủy thủ thiệt mạng. Sự mất mát của Blücher gây sốc cho Hải quân Đức, và là lời nhắc nhở rằng tuần dương hạm, dù có giáp và pháo, có thể bị pháo bờ biển đánh chìm, và cuộc xâm lược Na Uy là chiến dịch nguy hiểm.

Seydlitz và Lützow

Hai tàu cuối cùng của lớp Admiral Hipper, Seydlitz và Lützow, không bao giờ hoàn thành làm tuần dương hạm, và câu chuyện của chúng là thước đo tham vọng của Hải quân Đức và thất bại của nó. Seydlitz được hạ thủy năm 1939, và dự định hoàn thành làm tuần dương hạm, nhưng năm 1942, quyết định cải biến nó thành tàu sân bay, và việc cải biến bắt đầu, và không bao giờ hoàn thành, và nó bị tháo dỡ sau chiến tranh. Lützow được hạ thủy năm 1939, và bị bán cho Liên Xô năm 1940, trước khi hoàn thành, với tên Petropavlovsk, và được kéo tới Leningrad, và bị đánh chìm làm pháo đài nổi trong cuộc bao vây Leningrad, và được trục vớt sau chiến tranh và tháo dỡ. Seydlitz và Lützow nhắc nhở rằng Kế hoạch Z, kế hoạch của Hải quân Đức nhằm đóng hạm đội mặt nước lớn, không bao giờ hoàn thành, và các tàu được đóng là ngoại lệ, không phải quy luật, và Prinz Eugen, vốn được hoàn thành và sống sót, là tàu may mắn.

Đợt đại tu của Prinz Eugen

Prinz Eugen được tái trang bị nhiều lần trong chiến tranh, và mỗi lần tái trang bị khiến nó trở thành tàu hiệu quả hơn. Năm 1942, sau khi bị tàu ngầm Anh Trident phóng ngư lôi, nó được sửa chữa tại Kiel, và đuôi tàu được tái thiết, và vũ khí phòng không được tăng cường, và nó trở lại phục vụ năm 1943. Năm 1944, nó được tái trang bị lần nữa, và radar được cải tiến, và vũ khí phòng không được tăng cường thêm, và nó được trang bị để bắn phá bờ biển, với pháo được huấn luyện để bắn vào mục tiêu mặt đất, và nó được dùng để bắn phá các đội quân Liên Xô tiến vào Đông Phổ. Các đợt tái trang bị giữ Prinz Eugen phục vụ đến cuối chiến tranh, và chúng là thước đo khả năng của Hải quân Đức trong việc sửa chữa và cải tiến tàu, ngay cả khi chiến tranh đang thua, và tầm quan trọng của tàu đối với Hải quân Đức, vốn giữ nó phục vụ khi các tàu chị em bị mất.

7. Tham chiến

Chiến dịch Rheinübung và eo biển Đan Mạch

Ngày 18 tháng 5 năm 1941, Prinz Eugen ra khơi từ Gotenhafen cùng thiết giáp hạm Bismarck, trong Chiến dịch Rheinübung, nỗ lực của Hải quân Đức nhằm đột phá ra Đại Tây Dương và tấn công các đoàn hộ tống Anh, và ngày 24 tháng 5 năm 1941, tại eo biển Đan Mạch, giữa Greenland và Iceland, hai tàu Đức gặp tuần dương hạm Hood và thiết giáp hạm Prince of Wales của Anh. Trận đánh kéo dài chưa đầy mười phút, và là một trong những trận hải chiến nổi tiếng nhất lịch sử: loạt đạn thứ năm của Bismarck trúng hầm đạn của Hood, và Hood nổ tung và chìm, mất 1.415 trong số 1.418 thủy thủ, chỉ ba người sống sót, và Prince of Wales bị Prinz Eugen và Bismarck bắn trúng, rút lui trong hư hại và bốc cháy. Pháo của Prinz Eugen đã trúng Hood và Prince of Wales, và thủy thủ đoàn của nó chứng kiến Hood nổ tung, và trận đánh là chiến thắng của Hải quân Đức, và là thảm họa cho nước Anh. Sau eo biển Đan Mạch, Prinz Eugen và Bismarck tách ra, vì Bismarck bị hư hại và rò rỉ nhiên liệu, và vì hai tàu có mệnh lệnh khác nhau: Bismarck tới cảng St. Nazaire của Pháp, và Prinz Eugen tiếp tục vào Đại Tây Dương và tấn công các đoàn hộ tống một mình. Prinz Eugen đi về phía nam, nhưng động cơ hỏng, và nó buộc phải tới Brest, Pháp, nơi nó đến ngày 1 tháng 6 năm 1941, và đóng căn cứ trong tám tháng tiếp theo, nơi nó bị máy bay ném bom Anh tấn công, bị hư hại, nhưng vẫn sống sót. Trong khi đó, Bismarck bị Hải quân Hoàng gia săn lùng, và bị đánh chìm ngày 27 tháng 5 năm 1941, mất hơn 2.000 thủy thủ, và Prinz Eugen, vốn ra khơi cùng nó, là tàu Đức duy nhất sống sót sau Chiến dịch Rheinübung, và sự sống sót của nó là vấn đề may mắn, và của quyết định tách ra.

Đánh chìm Hood

Ngày 18 tháng 5 năm 1941, Prinz Eugen ra khơi từ Gotenhafen cùng thiết giáp hạm Bismarck, trong Chiến dịch Rheinübung, nỗ lực của Hải quân Đức nhằm đột phá ra Đại Tây Dương và tấn công các đoàn tàu hộ tống Anh, và ngày 24 tháng 5 năm 1941, tại eo biển Đan Mạch, giữa Greenland và Iceland, hai tàu Đức chạm trán tuần dương hạm Hood và thiết giáp hạm Prince of Wales của Anh. Trận đánh kéo dài chưa đầy mười phút, và là một trong những trận hải chiến nổi tiếng nhất lịch sử: loạt đạn thứ năm của Bismarck trúng hầm đạn của Hood, và Hood nổ tung và chìm, với 1.415 trong số 1.418 thủy thủ thiệt mạng, và chỉ ba người sống sót, và Prince of Wales bị Prinz Eugen và Bismarck bắn trúng, và rút lui, hư hại và bốc cháy. Pháo của Prinz Eugen đã bắn trúng Hood và Prince of Wales, và thủy thủ đoàn của nó đã thấy Hood nổ tung, và trận đánh là thắng lợi cho Hải quân Đức, và thảm họa cho Hải quân Hoàng gia, và là trận đánh mà Prinz Eugen được nhớ đến nhiều nhất.

Tách đội và hành trình tới Brest

Sau eo biển Đan Mạch, Prinz Eugen và Bismarck tách ra, vì Bismarck bị hư hại và rò rỉ nhiên liệu, và vì hai tàu có lệnh khác nhau: Bismarck phải tới cảng St. Nazaire của Pháp, và Prinz Eugen phải tiếp tục vào Đại Tây Dương và tấn công các đoàn tàu một mình. Prinz Eugen đi về phía nam, nhưng động cơ của nó hỏng, và nó buộc phải tới Brest, ở Pháp, nơi nó đến ngày 1 tháng 6 năm 1941, và nơi nó đóng căn cứ trong tám tháng tiếp theo, và nơi nó bị máy bay ném bom Anh tấn công, và nơi nó bị hư hại, nhưng nơi nó sống sót. Trong khi đó, Bismarck bị Hải quân Hoàng gia truy lùng, và bị đánh chìm ngày 27 tháng 5 năm 1941, với hơn 2.000 thủy thủ thiệt mạng, và Prinz Eugen, vốn đi cùng nó, là tàu Đức duy nhất sống sót sau Chiến dịch Rheinübung, và sự sống sót của nó là nhờ may mắn, và quyết định tách ra, và sự hỏng hóc động cơ, vốn buộc nó phải tới Brest, và cứu nó khỏi số phận của Bismarck.

Cuộc Đột phá eo biển Manche

Ngày 11 tháng 2 năm 1942, Prinz Eugen ra khơi từ Brest cùng các thiết giáp hạm Scharnhorst và Gneisenau, trong Chiến dịch Cerberus, cuộc Đột phá eo biển Manche, trong đó ba tàu Đức đi qua eo biển Manche vào ban ngày, ngay trước mũi người Anh, và tới Đức an toàn. Cuộc Đột phá eo biển Manche là thắng lợi cho Hải quân Đức, và là nỗi nhục cho người Anh, những người ngờ các tàu Đức sẽ đi vòng qua Scotland, và bị bất ngờ, và máy bay cùng tàu phóng lôi của họ tấn công các tàu Đức nhưng không ngăn được chúng. Prinz Eugen là tàu duy nhất trong ba tàu tới Đức không hư hại, vì Scharnhorst và Gneisenau đều bị thủy lôi hư hại, và sự sống sót của Prinz Eugen là nhờ may mắn, và kỹ năng của thủy thủ đoàn, và yểm trợ trên không của Đức, vốn bảo vệ các tàu khỏi máy bay Anh. Cuộc Đột phá eo biển Manche được nhớ đến như một trong những chiến dịch hải quân vĩ đại của chiến tranh, và vai trò của Prinz Eugen trong đó là một trong những sự kiện nổi tiếng nhất lịch sử của nó.

Na Uy và Baltic, 1942–1945

Sau cuộc Đột phá eo biển Manche, Prinz Eugen tới Na Uy, nơi nó bị tàu ngầm Anh Trident phóng ngư lôi ngày 23 tháng 2 năm 1942, ngoài khơi Trondheim, và nơi đuôi tàu của nó bị hư hại nặng, và nó được sửa chữa tại Kiel, và trở lại Na Uy năm 1943, và phục vụ làm tàu huấn luyện, và đóng tại Na Uy đến năm 1944, khi nó được chuyển tới biển Baltic. Tại biển Baltic, Prinz Eugen bắn phá các đội quân Liên Xô tiến vào Đông Phổ, và sơ tán dân thường và binh lính Đức khỏi các cảng mà Hồng quân tràn qua, và nó là tàu chiến Đức lớn nhất phục vụ tại biển Baltic trong năm cuối chiến tranh, và là tàu mà dân thường Đức nhớ đến, vì nó chở họ tới nơi an toàn, và vì nó bắn pháo vào các đội quân Liên Xô truy đuổi họ. Quá trình phục vụ của Prinz Eugen tại Na Uy và biển Baltic là kết thúc sự nghiệp thời chiến của nó, và là kết thúc xứng đáng: con tàu đã đi cùng Bismarck, và đã đột phá qua eo biển Manche, kết thúc chiến tranh làm tàu vận tải và tàu yểm trợ hỏa lực, và làm tàu đã cứu sống dân thường mà nó chở.

8. Bên sử dụng & di sản

Bên sử dụng

Đức

Prinz Eugen chỉ phục vụ trong Hải quân Đức, từ khi đi vào biên chế tháng 8 năm 1940 đến khi đầu hàng tháng 5 năm 1945, và nó không bao giờ được xuất khẩu, và không hải quân nào khác vận hành tàu cùng lớp với nó trong chiến tranh. Toàn bộ quá trình phục vụ của nó gắn với Kriegsmarine, và trong phần lớn chiến tranh, nó là tàu nổi tiếng nhất của Hải quân Đức, sau Bismarck và Tirpitz, và thủy thủ đoàn của nó nằm trong số những thủy thủ giàu kinh nghiệm nhất của Hải quân Đức, và các thuyền trưởng của nó nằm trong số những sĩ quan giỏi nhất của Hải quân. Quá trình phục vụ của Prinz Eugen với Đức kết thúc cùng chiến tranh, và nó đầu hàng tại Copenhagen tháng 5 năm 1945, và bị Hoa Kỳ lấy làm chiến lợi phẩm, và thủy thủ đoàn Đức của nó bị bắt làm tù binh, và câu chuyện của nó làm tàu Đức kết thúc, và câu chuyện của nó làm tàu chiến lợi phẩm của Mỹ bắt đầu.

Hoa Kỳ: Tàu chiến lợi phẩm IX-300

Sau chiến tranh, Prinz Eugen bị Hoa Kỳ lấy làm chiến lợi phẩm, và được đưa vào biên chế Hải quân Hoa Kỳ với tên USS Prinz Eugen (IX-300), và được lái tới Hoa Kỳ, nơi nó được các kiến trúc sư hải quân Mỹ nghiên cứu, những người quan tâm tới thiết kế, động cơ và pháo của nó. Tàu sau đó được dùng trong Chiến dịch Crossroads, các vụ thử bom nguyên tử tại đảo Bikini tháng 7 năm 1946, nơi nó sống sót sau hai vụ nổ nguyên tử, Thử nghiệm Able và Thử nghiệm Baker, và nơi nó bị nhiễm phóng xạ nặng, và nơi nó được kéo tới đảo Kwajalein, và nơi nó lật úp và chìm ngày 22 tháng 12 năm 1946, vì nó nhiễm phóng xạ quá nặng để sửa chữa, và vì không ai chịu lên tàu để cứu nó. Quá trình phục vụ của Prinz Eugen với Hoa Kỳ ngắn ngủi, nhưng là kết thúc câu chuyện của nó, và là câu chuyện về con tàu sống sót qua chiến tranh, chỉ để bị mất sau Bikini, và được nhớ đến như con tàu bị mất sau Bikini.

Di sản & ảnh hưởng

Con tàu sống sót

Di sản của Prinz Eugen là con tàu đã sống sót, và nó được nhớ đến như tàu duy nhất của lớp nó sống sót qua chiến tranh, và như tàu đã đi cùng Bismarck và sống để kể lại câu chuyện, và như tàu đã ở đó tại eo biển Đan Mạch, tại cuộc Đột phá eo biển Manche, tại Na Uy và biển Baltic. Sự sống sót của Prinz Eugen là nhờ may mắn, kỹ năng của thủy thủ đoàn và quyết định của các thuyền trưởng, và đó là lý do nó được nhớ đến, và là lời nhắc nhở rằng trong chiến tranh, sự sống sót thường là vấn đề may mắn, và con tàu sống sót không phải lúc nào cũng là tàu tốt nhất, mà là tàu ở đúng nơi đúng lúc, và được điều khiển tốt. Di sản của Prinz Eugen cũng là di sản của hạm đội mặt nước Đức, và của các tàu đã chiến đấu trong cuộc chiến mà Kế hoạch Z không lường trước, và của những người lái chúng, và được nhớ đến như các thủy thủ của Kriegsmarine, và câu chuyện của họ được kể trong lịch sử Hải quân Đức.

Bikini và kỷ nguyên nguyên tử

Prinz Eugen được nhớ đến vì số phận của nó tại đảo Bikini, nơi nó sống sót sau hai vụ nổ nguyên tử, và nơi nó bị nhiễm phóng xạ quá nặng nên không thể sửa chữa, và nơi nó bị mất sau Bikini. Các vụ thử bom nguyên tử tại Bikini, Chiến dịch Crossroads, là những vụ thử bom nguyên tử đầu tiên chống tàu chiến, và chúng cho thấy tàu chiến có thể sống sót sau vụ nổ nguyên tử, nhưng không thể sống sót sau phóng xạ, và kỷ nguyên thiết giáp hạm cùng tuần dương hạm đã kết thúc, và tương lai của chiến tranh hải quân là tàu sân bay và tàu ngầm. Số phận của Prinz Eugen tại Bikini vì vậy là biểu tượng cho sự kết thúc của một kỷ nguyên, và khởi đầu của kỷ nguyên mới, và là lý do tàu được nhớ đến, không chỉ là tàu đã đi cùng Bismarck, mà là tàu bị mất sau Bikini, và là lời nhắc nhở rằng chiến tranh thay đổi, và vũ khí của một kỷ nguyên trở thành nạn nhân của kỷ nguyên tiếp theo.

Hiện vật còn lại

Xác tàu tại Kwajalein

Xác tàu Prinz Eugen nằm tại đảo Kwajalein, thuộc quần đảo Marshall, nơi nó lật úp và chìm ngày 22 tháng 12 năm 1946, và nơi nó nằm úp ngược trong vùng nước nông, với sống tàu trên mặt nước, và nơi nó là mối nguy cho hàng hải, và nơi nó được thợ lặn thăm viếng, những người lặn xuống xác tàu và nhìn thấy con tàu đã đi cùng Bismarck, và sống sót sau bom nguyên tử, và nằm trong đầm phá tại Kwajalein. Xác tàu bị nhiễm phóng xạ, dù phóng xạ đã phân rã tới mức an toàn, và được Hoa Kỳ bảo vệ, và không phải là ngôi mộ chiến tranh, vì không ai chết trên tàu khi nó chìm, và là lời nhắc nhở về con tàu sống sót qua chiến tranh, và bị mất sau Bikini, và nằm tại Thái Bình Dương, nơi nó kết thúc cuộc đời. Xác tàu tại Kwajalein là xác tàu duy nhất của tuần dương hạm hạng nặng Đức có thể thăm viếng, và là nơi tưởng niệm con tàu cùng những người lái nó.

Di vật: Chân vịt tại Laboe

Các di vật của Prinz Eugen còn tồn tại trong bảo tàng và đài tưởng niệm, và nổi tiếng nhất là một trong các chân vịt của nó, được trưng bày tại Đài tưởng niệm Hải quân Laboe ở Đức, gần Kiel, nơi nó đứng làm đài tưởng niệm con tàu cùng những người lái nó, và nơi nó được hàng nghìn người thăm viếng mỗi năm. Chuông của tàu do Hải quân Hoa Kỳ lưu giữ, và được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoa Kỳ ở Washington, D.C., và sàn gỗ tếch của tàu được trục vớt và dùng trong đài tưởng niệm tại Laboe, và các hiện vật của tàu là lời nhắc nhở về con tàu đã đi cùng Bismarck, và sống sót qua chiến tranh, và bị mất sau Bikini. Đối với du khách, chân vịt tại Laboe là cách tốt nhất để nhớ Prinz Eugen, và là lời nhắc nhở về kích thước của tàu, và sức mạnh của nó, và những người đã đóng nó và lái nó, và cuộc chiến mà nó chiến đấu, và thời đại nguyên tử đã kết thúc nó.

9. Câu hỏi thường gặp

Prinz Eugen là tàu gì?

Prinz Eugen là tuần dương hạm hạng nặng Đức thuộc lớp Admiral Hipper, đưa vào biên chế tháng 8 năm 1940. Nó đi cùng thiết giáp hạm Bismarck trong Chiến dịch Rheinübung, tham gia đánh chìm HMS Hood, và sống sót qua chiến tranh, chỉ để sống sót sau các vụ thử bom nguyên tử tại đảo Bikini năm 1946 và lật úp tại Kwajalein cuối năm đó.

Điều gì xảy ra tại eo biển Đan Mạch?

Ngày 24 tháng 5 năm 1941, Prinz Eugen và Bismarck chạm trán tuần dương hạm Hood và thiết giáp hạm Prince of Wales của Anh tại eo biển Đan Mạch. Trong trận đánh kéo dài chưa đầy mười phút, đạn pháo của Bismarck trúng hầm đạn của Hood, và Hood nổ tung và chìm với 1.415 trong số 1.418 thủy thủ thiệt mạng.

Cuộc Đột phá eo biển Manche là gì?

Cuộc Đột phá eo biển Manche, Chiến dịch Cerberus, là hành trình của Prinz Eugen, Scharnhorst và Gneisenau qua eo biển Manche vào ban ngày ngày 11 tháng 2 năm 1942, từ Brest tới Đức, ngay trước mũi người Anh. Prinz Eugen là tàu duy nhất trong ba tàu tới Đức không hư hại.

Vì sao Prinz Eugen sống sót qua chiến tranh?

Prinz Eugen sống sót vì may mắn, vì các thuyền trưởng giữ nó tránh các trận đánh đã phá hủy các tàu chị em, và vì các đội kiểm soát hư hỏng đã cứu nó khi nó bị tấn công trong cuộc Đột phá eo biển Manche và bởi ngư lôi ngoài khơi Na Uy tháng 2 năm 1942.

Điều gì xảy ra với Prinz Eugen tại Bikini?

Prinz Eugen được dùng trong Chiến dịch Crossroads, các vụ thử bom nguyên tử tại đảo Bikini tháng 7 năm 1946. Nó sống sót sau hai vụ nổ nguyên tử, Thử nghiệm Able và Thử nghiệm Baker, nhưng bị nhiễm phóng xạ nặng, và được kéo tới đảo Kwajalein, nơi nó lật úp và chìm ngày 22 tháng 12 năm 1946.

Xác tàu Prinz Eugen hiện ở đâu?

Xác tàu Prinz Eugen nằm úp ngược trong vùng nước nông tại đảo Kwajalein thuộc quần đảo Marshall, với sống tàu trên mặt nước. Một trong các chân vịt của nó được trưng bày tại Đài tưởng niệm Hải quân Laboe ở Đức, gần Kiel.

10. Nguồn

1. Wikipedia, “German cruiser Prinz Eugen” — lớp Admiral Hipper, Chiến dịch Rheinübung, eo biển Đan Mạch, Đột phá eo biển Manche, Bikini.
2. Fritz-Otto Busch, Prinz Eugen: The Story of the German Cruiser (Hutchinson, 1956) — sự nghiệp thời chiến của tàu, do một thành viên thủy thủ đoàn viết.
3. Vincent P. O’Hara, The German Fleet at War, 1939–1945 (Naval Institute Press, 2004) — hạm đội mặt nước Đức và các chiến dịch của Prinz Eugen.
4. Robert K. Massie, Castles of Steel (Random House, 2003) — chiến tranh hải quân và eo biển Đan Mạch (bối cảnh).
5. Jak P. Mallmann Showell, The German Navy in World War Two (Naval Institute Press, 1979) — Prinz Eugen phục vụ tại Na Uy và Baltic.
6. Hải quân Hoa Kỳ, Operation Crossroads (1946) — các vụ thử bom nguyên tử tại Bikini và số phận của Prinz Eugen.