Jisaburo Ozawa

1. Mở đầu

Jisaburo Ozawa (1886–1966) là phi công hải quân Nhật Bản quan trọng nhất của Thế chiến II và là người được biết đến như cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản. Một phó đô đốc đã dành cả sự nghiệp xây dựng lực lượng không quân tàu sân bay của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, ông chỉ huy Hạm đội Cơ động 1 trong trận chiến tàu sân bay lớn ở biển Philippines tháng 6 năm 1944, và chỉ huy Lực lượng phía Bắc mồi nhử trong Trận vịnh Leyte tháng 10 năm 1944, trận hải chiến lớn nhất trong lịch sử.

Ozawa là một sĩ quan chu đáo, sáng tạo, người hiểu chiến tranh tàu sân bay hơn bất kỳ đô đốc Nhật nào khác, và người đã cảnh báo, trước chiến tranh, rằng Nhật Bản không thể thắng một cuộc chiến dài chống lại Hoa Kỳ.

Những cảnh báo của ông bị phớt lờ, và ông bị bỏ lại để chiến đấu trong cuộc chiến mà ông đã dự đoán, với một lực lượng không quân đã bị phá hủy và một hạm đội, đến năm 1944, chỉ còn là cái bóng của chính nó.

2. Thông tin chính

| | |

|—|—|

| Sinh | 2 tháng 10 năm 1886, tỉnh Miyazaki, Nhật Bản |

| Mất | 9 tháng 11 năm 1966, Tokyo, Nhật Bản (80 tuổi) |

| Quân ngũ | Hải quân Đế quốc Nhật Bản, 1909–1945 |

| Chỉ huy | Hạm đội Cơ động 1; Lực lượng phía Bắc (vịnh Leyte) |

| Được biết đến | “Cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản” |

| Trận đánh lớn | Biển Philippines (tháng 6/1944); vịnh Leyte (tháng 10/1944) |

| Quân hàm cuối | Phó đô đốc |

| Vai trò sau chiến tranh | Cố vấn lịch sử hải quân; nhân chứng tại các phiên tòa tội phạm chiến tranh |

3. Thời thơ ấu và sự nghiệp hải quân

Gia đình samurai

Jisaburo Ozawa sinh ngày 2 tháng 10 năm 1886 tại tỉnh Miyazaki, đảo Kyushu, trong một gia đình có nguồn gốc samurai. Ông nhập học Học viện Hải quân Đế quốc tại Etajima năm 1906, tốt nghiệp năm 1909, và phục vụ với vai trò sĩ quan trẻ sau Chiến tranh Nga–Nhật và trong Thế chiến I, khi Nhật Bản chiến đấu phe Đồng minh.

Ozawa, ngay từ đầu, là người của hải quân mới: ông quan tâm tới hàng không, tàu ngầm, và các công nghệ mới đang biến đổi chiến tranh hải quân, và theo tiêu chuẩn của hải quân Nhật, ông là một người suy nghĩ độc lập. Ông giữ một loạt chức vụ trên biển và tham mưu, và học tại Trường Chiến tranh Hải quân, nơi ông phát triển ý tưởng về chiến tranh tàu sân bay. Đến thập niên 1930, ông là một trong những người ủng hộ hàng đầu của hàng không hải quân tại Nhật Bản, và ông được biết đến, ngay từ lúc đó, như cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản.

Ozawa nhập học Học viện Hải quân Đế quốc tại Etajima năm 1906, lúc hai mươi tuổi, và tốt nghiệp năm 1909, trong một khóa sẽ cung cấp nhiều đô đốc của Thế chiến II. Học viện Etajima, mô phỏng theo Trường Hải quân Hoàng gia Anh tại Dartmouth, đào tạo học viên trong một chương trình đòi hỏi cao về nghề biển, pháo thuật, hàng hải và chiến thuật, và nó thấm nhuần cho họ các giá trị của truyền thống samurai: bổn phận, danh dự và hy sinh.

Ozawa, một sĩ quan trẻ nghiêm túc và chu đáo, đón nhận hải quân với sự nhiệt huyết, và ông phục vụ trong một loạt chức vụ trên biển, trên thiết giáp hạm và tàu tuần dương, nơi ông học công việc thực tế của một con tàu trên biển. Ông học tại Trường Chiến tranh Hải quân, nơi ông phát triển ý tưởng về chiến tranh tàu sân bay, và ông thăng tiến qua các cấp bậc, trở thành, thập niên 1930, một trong những người ủng hộ hàng đầu của hàng không hải quân tại Nhật Bản.

Xây dựng lực lượng tàu sân bay

Công việc vĩ đại của Ozawa thập niên 1930 là xây dựng lực lượng không quân tàu sân bay của Nhật Bản. Ông chỉ huy tàu sân bay Akagi, một trong hai tàu sân bay lớn sẽ dẫn đầu cuộc tấn công Trân Châu Cảng, và ông làm tham mưu trưởng lực lượng không quân của Hạm đội Liên hợp, nơi ông chịu trách nhiệm đào tạo và học thuyết cho các phi công hải quân Nhật Bản.

Dưới sự lãnh đạo của ông, lực lượng không quân hải quân Nhật Bản trở thành tốt nhất thế giới: phi công của nó được đào tạo xuất sắc, máy bay của nó — đáng chú ý là Mitsubishi A6M Zero — nằm trong số những máy bay tốt nhất thế giới, và chiến thuật của nó, phát triển cho cuộc tấn công Trân Châu Cảng và các trận chiến tàu sân bay lớn năm 1942, mang tính cách mạng. Đóng góp của Ozawa cho thành tựu này thường bị bỏ qua, vì ông không chỉ huy tại Trân Châu Cảng hay Midway, nhưng chính công việc của ông, thập niên 1930, đã làm cho các chiến dịch đó trở nên khả thi.

4. Chiến tranh Thái Bình Dương

Cảnh báo chống chiến tranh

Ozawa, như Đô đốc Isoroku Yamamoto, đã cảnh báo trước chiến tranh rằng Nhật Bản không thể thắng một cuộc chiến dài chống lại Hoa Kỳ. Ông hiểu, hơn hầu hết sĩ quan Nhật, sức mạnh công nghiệp của Hoa Kỳ, và ông biết rằng lực lượng không quân tàu sân bay của Nhật, dù giỏi đến đâu, cũng không thể thay thế một khi bị phá hủy.

Những cảnh báo của ông bị phớt lờ, như cảnh báo của Yamamoto, và Nhật Bản bước vào chiến tranh tháng 12 năm 1941. Ozawa phục vụ trong các chiến dịch đầu của Chiến tranh Thái Bình Dương, chỉ huy lực lượng hải quân ở Biển Đông và Đông Ấn Hà Lan, và năm 1942, ông được giao chỉ huy lực lượng hải quân ở Ấn Độ Dương, nơi ông dẫn đầu một cuộc tấn công vào vận tải Anh.

Nhưng các trận đánh quyết định của cuộc chiến tàu sân bay — biển Coral, Midway, Đông Solomons và Santa Cruz — do các đô đốc khác chỉ huy, và Ozawa, người có thâm niên hơn nhiều người trong số họ, bị giữ ở các chức vụ thứ yếu, một phần vì quan điểm thẳng thắn của ông và một phần vì chính trị trong hải quân Nhật.

Sự phá hủy của lực lượng không quân

Đến năm 1943, lực lượng không quân hải quân Nhật Bản mà Ozawa đã xây dựng đang bị phá hủy. Các trận chiến tàu sân bay lớn năm 1942 khiến Nhật mất bốn tàu sân bay hạm đội và, quan trọng hơn, nòng cốt các phi công hải quân được đào tạo, và các trận đánh năm 1943 — ở Solomons và Trung Thái Bình Dương — khiến Nhật mất thêm.

Hệ thống đào tạo Nhật Bản không thể thay thế các phi công đã mất, và các phi công mới, được đào tạo vội vàng, không thể sánh với người Mỹ. Ozawa, người hiểu điều đang xảy ra, lập luận cho việc bảo tồn các tàu sân bay và phi công còn lại, và cho một chiến lược sẽ giữ họ cho một trận đánh quyết định.

Cuối cùng, lập luận của ông được chấp nhận, và năm 1944, ông được giao chỉ huy Hạm đội Cơ động 1, lực lượng tàu sân bay Nhật Bản được tái tổ chức, với lệnh chiến đấu trận quyết định chống lại hạm đội Mỹ ở Marianas.

Các trận đánh năm 1943, ở Solomons và Trung Thái Bình Dương, khiến Nhật mất thêm các phi công hải quân được đào tạo, và hệ thống đào tạo Nhật Bản, vốn chậm chạp và cứng nhắc, không thể thay thế họ.

Hệ thống đào tạo Mỹ, ngược lại, đang sản sinh phi công với số lượng lớn, và các phi công Mỹ, những người, năm 1941, được đào tạo kém hơn người Nhật, đến năm 1944, trở thành những người giỏi nhất thế giới.

Ozawa, người hiểu điều đang xảy ra, lập luận cho việc bảo tồn các tàu sân bay và phi công còn lại, và cho một chiến lược sẽ giữ họ cho một trận đánh quyết định, nhưng lập luận của ông, trong một thời gian, bị phớt lờ, và lực lượng không quân hải quân Nhật tiếp tục bị tiêu hao trong các trận đánh mà nó không thể thắng. Đến năm 1944, khi Ozawa được giao chỉ huy Hạm đội Cơ động 1, lực lượng không quân mà ông đã xây dựng chỉ còn là cái bóng của chính nó, và trận đánh ông được lệnh chiến đấu là trận mà Nhật Bản không thể thắng.

5. Trận biển Philippines

“Cuộc săn gà tây vĩ đại Marianas”

Trận biển Philippines, diễn ra ngày 19–20 tháng 6 năm 1944, là trận chiến tàu sân bay lớn nhất của cuộc chiến, và là thảm họa đối với Nhật Bản. Ozawa, chỉ huy Hạm đội Cơ động 1, với chín tàu sân bay và khoảng 430 máy bay, ra khơi tấn công Hạm đội 5 của Mỹ, dưới quyền Đô đốc Raymond Spruance, đang yểm trợ cuộc xâm lược Saipan.

Kế hoạch của Ozawa hợp lý: máy bay của ông, cất cánh từ ngoài tầm của tàu sân bay Mỹ, sẽ tấn công hạm đội Mỹ, và các tàu sân bay của ông, dùng tầm hoạt động vượt trội, sẽ ở ngoài tầm với.

Nhưng kế hoạch phụ thuộc vào phi công của ông, và các phi công của ông, phần lớn thiếu kinh nghiệm, không thể sánh với người Mỹ. Các tiêm kích Mỹ, dùng radar và chiến thuật vượt trội, đã bắn rơi máy bay Nhật với số lượng lớn — trận đánh được người Mỹ gọi là “Cuộc săn gà tây vĩ đại Marianas” — và tàu ngầm Mỹ đánh chìm ba tàu sân bay của Ozawa, gồm soái hạm của ông, Taiho, bị chìm chỉ bởi một quả ngư lôi.

Mất lực lượng không quân

Biển Philippines khiến Nhật mất hơn 400 máy bay và ba tàu sân bay, và phá hủy, lần thứ hai, lực lượng không quân hải quân Nhật Bản. Ozawa, người đã xây dựng lực lượng không quân đó, còn lại với một hạm đội tàu sân bay gần như không có máy bay và gần như không có phi công, và với một hải quân không còn có thể chiến đấu trận tàu sân bay nữa.

Cách chỉ huy trận đánh của ông đã bị phê phán — ông đánh giá thấp người Mỹ, đánh giá quá cao phi công của mình, và không phối hợp được các cuộc tấn công — nhưng các sử gia ngày nay nhận ra rằng trận đánh, phần lớn, đã thua trước khi nó diễn ra, vì các phi công Nhật không đủ giỏi và lợi thế của Mỹ về radar, đào tạo và số lượng quá lớn.

Thất bại của Ozawa tại biển Philippines, cuối cùng, không phải là thất bại trong chỉ huy mà là thất bại của hệ thống đã đào tạo phi công của ông, và của chính cuộc chiến, mà Nhật Bản không thể thắng.

6. Trận vịnh Leyte

Lực lượng mồi nhử

Trận đánh cuối cùng của Ozawa là Trận vịnh Leyte, diễn ra ngày 23–26 tháng 10 năm 1944, trận hải chiến lớn nhất trong lịch sử. Đến tháng 10 năm 1944, lực lượng tàu sân bay Nhật Bản chỉ còn vỏ rỗng: Lực lượng phía Bắc của Ozawa, ra khơi từ Nhật Bản tới vùng biển ngoài khơi Philippines, gồm bốn tàu sân bay — Zuikaku, tàu sống sót cuối cùng của cuộc tấn công Trân Châu Cảng, và ba tàu sân bay hạng nhẹ — với chỉ khoảng một trăm máy bay, phần lớn do các phi công thiếu kinh nghiệm lái.

Kế hoạch của Nhật, gọi là Sho-Go, là một kế hoạch tuyệt vọng: các tàu sân bay của Ozawa sẽ đi về phía nam, làm mồi nhử, để dụ Hạm đội 3 của Mỹ, dưới quyền Đô đốc William Halsey, rời khỏi các bãi đổ bộ tại Leyte, trong khi các thiết giáp hạm Nhật, dưới quyền Đô đốc Kurita và Nishimura, tấn công hạm đội xâm lược Mỹ.

Ozawa hiểu kế hoạch, và ông hiểu rằng lực lượng của mình là vật hy sinh: các tàu sân bay của ông, gần như không có máy bay, không thể chiến đấu trận tàu sân bay, và nhiệm vụ của chúng là bị nhìn thấy, bị tấn công, và kéo Halsey đi.

Trận chiến ngoài khơi mũi Engaño

Mồi nhử đã hiệu quả. Halsey, tin rằng các tàu sân bay của Ozawa là lực lượng chính của Nhật, đưa hạm đội của mình lên phía bắc để tấn công chúng, bỏ lại các bãi đổ bộ tại Leyte không được bảo vệ.

Ngày 25 tháng 10 năm 1944, các tàu sân bay Mỹ tấn công lực lượng của Ozawa ngoài khơi mũi Engaño, đánh chìm cả bốn tàu sân bay của ông, gồm Zuikaku, và phá hủy các máy bay còn lại của ông.

Bản thân Ozawa sống sót, chuyển cờ của mình sang một tàu tuần dương, và ông chứng kiến các tàu sân bay của mình chìm, biết rằng ông đã làm nhiệm vụ: ông đã kéo Halsey đi, và các thiết giáp hạm Nhật, trong một thời gian, có đường tiến rõ ràng tới hạm đội xâm lược.

Nhưng các thiết giáp hạm, sau các trận đánh của chính chúng — eo biển Surigao và Trận chiến ngoài khơi Samar — đã quay lại, và kế hoạch Sho-Go thất bại. Vịnh Leyte là một chiến thắng quyết định của Mỹ, và nó phá hủy, lần cuối cùng, lực lượng tàu sân bay mà Ozawa đã xây dựng.

Sự hy sinh của Ozawa, như sự hy sinh của các tàu sân bay của ông, đã trở nên vô ích.

7. Cuối chiến tranh

Những tháng cuối cùng

Sau vịnh Leyte, Ozawa được giao chỉ huy Hạm đội Liên hợp, hạm đội chính của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, nhưng đến lúc đó, gần như không còn hạm đội nào để chỉ huy. Hải quân Nhật Bản, vốn từng là hải quân lớn thứ ba thế giới, chỉ còn lại một ít tàu bị hư hại, không nhiên liệu, không máy bay và không thủy thủ được đào tạo, và nhiệm vụ của Ozawa, thực tế, là chủ trì sự giải thể của nó.

Trong những tháng cuối chiến tranh, ông là một chỉ huy không có hạm đội, và ông chứng kiến, từ Tokyo, khi các máy bay ném bom Mỹ phá hủy các thành phố Nhật Bản và khi Liên Xô tham chiến chống Nhật Bản.

Khi Nhật Bản đầu hàng tháng 8 năm 1945, Ozawa, người từng cảnh báo chống lại cuộc chiến, là một trong những sĩ quan chấp nhận đầu hàng, và ông hợp tác với chính quyền chiếm đóng Mỹ, cung cấp bằng chứng về các hoạt động của hải quân Nhật và về chính cuộc chiến.

Sau chiến tranh

Sau chiến tranh, Ozawa sống lặng lẽ tại Tokyo, làm cố vấn lịch sử hải quân và làm chứng tại các phiên tòa tội phạm chiến tranh, nơi ông khai về các hoạt động của hải quân Nhật và về các quyết định dẫn tới chiến tranh.

Bản thân ông không bị truy tố tội phạm chiến tranh, và ông được người Mỹ coi là một sĩ quan chuyên nghiệp đã làm nhiệm vụ. Ông viết về chiến tranh, và ông suy ngẫm về các bài học của nó, và những năm cuối đời, ông là một nhân vật được tôn trọng trong cộng đồng lịch sử hải quân Nhật Bản. Ông qua đời tại Tokyo ngày 9 tháng 11 năm 1966, thọ tám mươi tuổi, một trong những đô đốc Nhật vĩ đại cuối cùng của Thế chiến II.

Cái chết của ông ít được chú ý bên ngoài Nhật Bản, nhưng vị trí của ông trong lịch sử — cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản, và chỉ huy đã chiến đấu các trận tàu sân bay cuối cùng của cuộc chiến — là vững chắc.

8. Lãnh đạo và tính cách

Một đô đốc biết suy nghĩ

Ozawa, theo tiêu chuẩn của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, là một sĩ quan khác thường: ông chu đáo, sáng tạo, và sẵn sàng chất vấn các quan điểm chính thống trong quân chủng của mình. Ông là người tiên phong của hàng không tàu sân bay, vào thời điểm nhiều đô đốc Nhật vẫn tin vào thiết giáp hạm, và ông là người phê phán hệ thống đào tạo của hải quân, mà ông tin là quá cứng nhắc và quá chậm trong việc thay thế các phi công đã mất.

Những cảnh báo của ông về một cuộc chiến dài với Hoa Kỳ, và lập luận của ông về việc bảo tồn lực lượng tàu sân bay, có tầm nhìn xa, và ngày nay chúng được nhớ đến như bằng chứng về khả năng phán đoán chiến lược của ông.

Binh lính tôn trọng ông, và các sĩ quan đồng đội, ngay cả những người bất đồng với ông, công nhận khả năng của ông. Theo lời một sử gia, ông là “đô đốc thông minh nhất trong hải quân Nhật Bản”, và sự nghiệp của ông là một nghiên cứu về bi kịch của một người hiểu cuộc chiến mà ông đang chiến đấu và không thể ngăn chặn nó.

Con người đằng sau huyền thoại

Đằng sau hình ảnh công chúng về cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản, Ozawa là một người kín đáo và dè dặt, tận tụy với gia đình và nghề nghiệp, và không thoải mái với danh tiếng mà các chức vụ chỉ huy thời chiến mang lại.

Theo tiêu chuẩn của các đô đốc Nhật, ông là người của hải quân mới, quan tâm tới công nghệ và ý tưởng, thay vì truyền thống và nghi lễ. Cuộc đời ông, từ một gia đình samurai ở Miyazaki tới quyền chỉ huy Hạm đội Cơ động 1, là câu chuyện về một người đón nhận thế giới hiện đại, và cuối cùng, bị nó phá hủy.

Cái chết của ông, năm 1966, thọ tám mươi tuổi, là sự kết thúc của một sự nghiệp trải dài toàn bộ lịch sử hàng không hải quân Nhật Bản, từ khởi đầu thập niên 1920 tới sự phá hủy năm 1944.

9. Di sản và đánh giá

Cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản

Di sản của Ozawa, trên hết, chính là lực lượng không quân hải quân Nhật Bản. Ông xây dựng nó, thập niên 1930, thành lực lượng không quân tàu sân bay tốt nhất thế giới, và ông chỉ huy nó, năm 1944, trong các trận đánh cuối cùng.

Thành tựu của ông trong việc xây dựng lực lượng không quân thường bị bỏ qua, vì các trận đánh ông chiến đấu là thất bại, nhưng đó là một thành tựu đáng chú ý, và đó là lý do ông được nhớ đến như cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản.

Những cảnh báo của ông về một cuộc chiến dài, và lập luận của ông về việc bảo tồn lực lượng tàu sân bay, được nhớ đến như bằng chứng về tầm nhìn chiến lược của ông, và hành động của ông tại vịnh Leyte — sự hy sinh sẵn lòng các tàu sân bay của mình làm mồi nhử — được nhớ đến như một hành động làm nhiệm vụ, dù vô ích.

Cuộc đời ông nhắc nhở rằng hải quân Nhật, dù giỏi giang và dũng cảm đến đâu, cũng đang chiến đấu một cuộc chiến mà nó không thể thắng, và Ozawa, người hiểu điều này, vẫn bị bỏ lại để chiến đấu nó.

Lịch sử nhớ về ông như thế nào

Các sử gia ngày nay nhớ Ozawa là một trong những đô đốc vĩ đại của Chiến tranh Thái Bình Dương, và là một nhân vật có tầm quan trọng vượt ra ngoài các trận đánh của ông. Ông được nghiên cứu không chỉ như một chỉ huy mà còn như một nhà tư tưởng quân sự, và ý tưởng của ông về chiến tranh tàu sân bay được so sánh với ý tưởng của các đô đốc Mỹ vĩ đại, Nimitz, Spruance và Halsey.

Cuộc đời ông, từ Miyazaki tới vịnh Leyte, là câu chuyện về một người đã xây dựng một vũ khí, cảnh báo rằng nó không thể thắng cuộc chiến, rồi sử dụng nó trong các trận đánh cuối cùng của cuộc chiến, biết rằng nó sẽ bị phá hủy.

Tên ông được nhớ ở Nhật Bản như một trong những sĩ quan hải quân vĩ đại của thế kỷ XX, và câu chuyện của ông tiếp tục được kể trong các sách lịch sử về Chiến tranh Thái Bình Dương.

10. Chiến tranh hải quân Thái Bình Dương

Cuộc chiến tàu sân bay

Sự nghiệp của Ozawa, thu nhỏ lại, là câu chuyện về cuộc chiến tàu sân bay ở Thái Bình Dương: từ việc xây dựng lực lượng tàu sân bay Nhật Bản thập niên 1930, qua các thắng lợi tại Trân Châu Cảng và Ấn Độ Dương, tới sự phá hủy của nó tại Midway, ở Solomons, tại biển Philippines và vịnh Leyte.

Cuộc chiến tàu sân bay là cuộc chiến hải quân quyết định của Thế chiến II, và nó được chiến đấu, phần lớn, bởi những người Ozawa đã đào tạo. Chiến thắng của Mỹ trong cuộc chiến tàu sân bay là chiến thắng của công nghiệp, đào tạo, và số lượng, và cũng là chiến thắng của một hệ thống có thể thay thế tổn thất, chống lại một hệ thống không thể.

Ozawa hiểu điều này, và ông đã cảnh báo về nó, và sự nghiệp của ông là minh chứng cho bi kịch của một hải quân đã xây dựng lực lượng không quân tàu sân bay tốt nhất thế giới rồi mất nó, trong hai năm, vì nó không thể thay thế những gì đã mất.

Bài học của Chiến tranh Thái Bình Dương

Các bài học của Chiến tranh Thái Bình Dương, như Ozawa hiểu, là các bài học về công nghiệp, đào tạo, và giới hạn của lòng dũng cảm và kỹ năng. Các phi công hải quân Nhật Bản, năm 1941, là những người giỏi nhất thế giới, nhưng họ quá ít, và họ không thể được thay thế, và các phi công hải quân Mỹ, những người, năm 1941, được đào tạo kém hơn, đến năm 1944, trở thành những người giỏi nhất thế giới, vì hệ thống đào tạo Mỹ có thể sản sinh họ với số lượng lớn.

Câu chuyện của Ozawa nhắc nhở rằng chiến tranh không được thắng chỉ bởi các anh hùng, mà bởi các hệ thống, và phía có hệ thống tốt hơn, cuối cùng, sẽ thắng. Cuộc đời ông, và những cảnh báo của ông, là một phần của lịch sử Chiến tranh Thái Bình Dương, và chúng vẫn được các sử gia hải quân và sinh viên chiến lược quân sự nghiên cứu ngày nay.

11. Câu hỏi thường gặp

Jisaburo Ozawa là ai?

Ông là một phó đô đốc Nhật Bản, được biết đến như cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản, người chỉ huy Hạm đội Cơ động 1 tại Trận biển Philippines tháng 6 năm 1944 và Lực lượng phía Bắc mồi nhử tại Trận vịnh Leyte tháng 10 năm 1944. Ông là một phó đô đốc đã dành sự nghiệp xây dựng lực lượng không quân tàu sân bay của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và ông được biết tới như cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản. Ông chỉ huy Hạm đội Cơ động 1 trong trận chiến tàu sân bay lớn tại Biển Philippines tháng 6 năm 1944, và ông chỉ huy Lực lượng phía Bắc làm mồi nhử trong Trận Vịnh Leyte tháng 10 năm 1944.

Trận biển Philippines là gì?

Đó là trận chiến tàu sân bay lớn nhất của cuộc chiến, diễn ra ngày 19–20 tháng 6 năm 1944, trong đó Hạm đội Cơ động 1 của Ozawa mất ba tàu sân bay và hơn 400 máy bay trước Hạm đội 5 của Mỹ. Người Mỹ gọi nó là “Cuộc săn gà tây vĩ đại Marianas”.

Hạm đội Cơ động 1 của Ozawa, với chín tàu sân bay và khoảng 430 máy bay, ra khơi để tấn công Hạm đội 5 của Mỹ, dưới quyền Đô đốc Raymond Spruance, vốn đang hỗ trợ cuộc đổ bộ Saipan.

Trận chiến khiến Nhật Bản mất hơn 400 máy bay và ba tàu sân bay, và nó phá hủy, lần thứ hai, lực lượng không quân hải quân Nhật Bản.

Vai trò của Ozawa tại vịnh Leyte là gì?

Ông chỉ huy Lực lượng phía Bắc, bốn tàu sân bay với chỉ khoảng một trăm máy bay, làm mồi nhử để dụ Hạm đội 3 của Đô đốc Halsey rời khỏi các bãi đổ bộ tại Leyte. Mồi nhử đã hiệu quả, nhưng các thiết giáp hạm Nhật không phá hủy được hạm đội xâm lược, và cả bốn tàu sân bay của Ozawa đều bị đánh chìm.

Ozawa hiểu kế hoạch, và ông hiểu rằng lực lượng của mình là một sự hy sinh: các tàu sân bay của ông, với hầu như không có máy bay, không thể chiến đấu một trận tàu sân bay, và nhiệm vụ của chúng là bị nhìn thấy, bị tấn công, và kéo Halsey đi xa.

Vì sao Ozawa được gọi là cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản?

Vì ông đã xây dựng lực lượng không quân tàu sân bay của Nhật Bản thập niên 1930, chỉ huy tàu sân bay Akagi và làm tham mưu trưởng lực lượng không quân của Hạm đội Liên hợp, nơi ông chịu trách nhiệm đào tạo và học thuyết cho các phi công hải quân Nhật Bản. Ông chỉ huy tàu sân bay Akagi, một trong hai tàu sân bay lớn sẽ dẫn đầu cuộc tấn công Trân Châu Cảng, và ông phục vụ với tư cách tham mưu trưởng lực lượng không quân của Hạm đội Liên hợp.

Dưới sự lãnh đạo của ông, lực lượng không quân hải quân Nhật Bản trở thành tốt nhất thế giới, với các phi công được huấn luyện xuất sắc và máy bay Mitsubishi A6M Zero, một trong những máy bay tốt nhất thế giới.

Ozawa có cảnh báo chống chiến tranh với Hoa Kỳ không?

Có. Như Đô đốc Yamamoto, ông cảnh báo rằng Nhật Bản không thể thắng một cuộc chiến dài chống lại Hoa Kỳ, vì sức mạnh công nghiệp của Mỹ. Những cảnh báo của ông bị phớt lờ, và Nhật Bản bước vào chiến tranh tháng 12 năm 1941. Ông hiểu, hơn hầu hết các sĩ quan Nhật Bản, sức mạnh công nghiệp của Hoa Kỳ, và ông biết rằng lực lượng không quân tàu sân bay của Nhật Bản, dù tốt đến đâu, cũng không thể thay thế một khi bị phá hủy.

Các cảnh báo của ông bị bỏ qua, như của Yamamoto, và Nhật Bản gây chiến tháng 12 năm 1941, trong một cuộc chiến mà Ozawa đã dự đoán nó không thể thắng.

Ozawa mất khi nào?

Ông qua đời tại Tokyo ngày 9 tháng 11 năm 1966, thọ tám mươi tuổi, một trong những đô đốc Nhật vĩ đại cuối cùng của Thế chiến II. Ông không bị truy tố tội phạm chiến tranh, và ông được người Mỹ coi là một sĩ quan chuyên nghiệp đã làm nhiệm vụ, và là người đã cảnh báo chống lại cuộc chiến trước khi nó bắt đầu. Ông không bị truy tố tội ác chiến tranh, và ông được người Mỹ coi là một sĩ quan chuyên nghiệp đã làm tròn nhiệm vụ, và ông sống lặng lẽ tại Tokyo, làm cố vấn về lịch sử hải quân.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Jisaburo Ozawa” — ngày sinh và ngày mất, Hạm đội Cơ động 1, biển Philippines, vịnh Leyte, cha đẻ của hàng không hải quân Nhật Bản.
2. Wikipedia, “Battle of the Philippine Sea” — trận đánh, “Cuộc săn gà tây vĩ đại Marianas”, mất ba tàu sân bay.
3. Wikipedia, “Battle of Leyte Gulf” — trận hải chiến lớn nhất trong lịch sử, lực lượng mồi nhử của Ozawa, Trận chiến ngoài khơi mũi Engaño.
4. Samuel Eliot Morison, History of United States Naval Operations in World War II, tập VIII và XII — biển Philippines và vịnh Leyte.
5. Paul S. Dull, A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945 (Naval Institute Press, 1978) — hải quân Nhật và các đô đốc của nó.
6. Mark R. Peattie, Sunburst: The Rise of Japanese Naval Air Power, 1909–1941 (Naval Institute Press, 2001) — quá trình xây dựng hàng không hải quân Nhật Bản.

Đọc thêm

• Jonathan Parshall và Anthony Tully, Shattered Sword: The Untold Story of the Battle of Midway (Potomac, 2005).
• H. P. Willmott, The Battle of Leyte Gulf (Indiana University Press, 2005).

Bài viết liên quan

• Alexander Pokryshkin
• Bernard Freyberg
• Eileen Nearne