Máy bay de Havilland Mosquito

de Havilland Mosquito là một trong những máy bay đáng chú ý nhất của Thế chiến II, và là một trong những máy bay nhanh nhất. Do Geoffrey de Havilland và nhóm của ông thiết kế, Mosquito được chế tạo gần như hoàn toàn bằng gỗ — ván ép và gỗ balsa — và được trang bị hai động cơ Rolls-Royce Merlin, cho tốc độ hơn 640 km/h, nhanh hơn hầu hết tiêm kích cùng thời, và cho phép nó chạy nhanh hơn tiêm kích Đức và hoạt động mà không cần vũ khí phòng thủ. Mosquito được dùng làm máy bay ném bom, tiêm kích, tiêm kích đêm, máy bay trinh sát và máy bay dẫn đường, và phục vụ tại mọi chiến trường, từ châu Âu đến Viễn Đông, và trở nên nổi tiếng với tên “Kỳ quan Gỗ”, vì nó được chế tạo bằng gỗ, và vì nó làm những việc mà không máy bay nào khác làm được. Khoảng 7.781 chiếc Mosquito được chế tạo, từ 1940 đến 1950, và loại máy bay này vẫn phục vụ sau chiến tranh, trong Không quân Hoàng gia và các không quân khác, đến thập niên 1950, và được nhớ đến ngày nay như một trong những máy bay đa năng và thành công nhất của Thế chiến II.
Câu chuyện của Mosquito là câu chuyện về trí tưởng tượng và lòng dũng cảm. Bộ Hàng không, vốn yêu cầu máy bay ném bom, không tin rằng máy bay gỗ, không có súng, có thể sống sót trong chiến đấu, và đã bác bỏ đề xuất của de Havilland, nhưng de Havilland vẫn chế tạo máy bay, bí mật, và chứng tỏ nó nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào, và có thể mang bom tới Berlin và trở về, mà không bị chặn. Kíp lái của Mosquito — hai người, phi công và hoa tiêu, bay mà không có xạ thủ, không có giáp và không có dù cho hoa tiêu trong một số phiên bản — bay một số nhiệm vụ nguy hiểm nhất của chiến tranh, trong các cuộc đột kích ban ngày vào Berlin, các cuộc đột kích ban đêm vào thành phố Đức, và các cuộc tấn công chính xác vào trụ sở Gestapo, nhà tù và địa điểm vũ khí V. Mosquito là vũ khí của sự chính xác, và của tốc độ, và câu chuyện của nó là một trong những câu chuyện truyền cảm hứng nhất của Thế chiến II.

1. Thông tin chính

Loại	Máy bay chiến đấu đa năng (ném bom, tiêm kích, trinh sát)
Xuất xứ	Vương quốc Anh
Người thiết kế	Geoffrey de Havilland; Ronald Bishop (thiết kế trưởng)
Nhà sản xuất	Công ty Máy bay de Havilland; Công ty Standard Motor; Airspeed; và các hãng khác
Chuyến bay đầu tiên	25 tháng 11 năm 1940
Phục vụ	1941–thập niên 1950
Sản xuất	1940–1950; khoảng 7.781 chiếc được chế tạo
Kíp lái	2 (phi công và hoa tiêu/người ngắm bom)
Chiều dài	13,56 m
Sải cánh	16,51 m
Chiều cao	4,65 m
Trọng lượng rỗng	Khoảng 6.490 kg
Trọng lượng cất cánh tối đa	Khoảng 11.300 kg
Động cơ	2 động cơ Rolls-Royce Merlin 21/23/25, khoảng 1.480 mã lực mỗi chiếc (sau đó 1.710 mã lực)
Tốc độ tối đa	Khoảng 668 km/h (B Mk XVI); khoảng 640 km/h (máy bay ném bom điển hình)
Tầm hoạt động	Khoảng 2.400 km (máy bay ném bom); khoảng 3.000 km với thùng nhiên liệu phụ
Trần bay	Khoảng 11.000 m
Tải trọng bom	Tới 1.800 kg (4.000 lb) — gồm bom “Cookie” 4.000 lb
Vũ khí (tiêm kích)	4 pháo Hispano 20 mm; 4 súng máy 7,7 mm

2. Nguồn gốc & phát triển

Máy bay ném bom bằng gỗ, bị từ chối rồi vẫn được chế tạo

Năm 1938, Geoffrey de Havilland đề xuất máy bay ném bom chế tạo bằng gỗ, trang bị hai động cơ Merlin, và đủ nhanh để chạy nhanh hơn tiêm kích, để nó không cần súng phòng thủ. Bộ Hàng không bác bỏ đề xuất, vì không tin máy bay gỗ có thể là máy bay ném bom, và vì muốn máy bay ném bom có súng, nhưng de Havilland, người tin vào thiết kế của mình, vẫn chế tạo máy bay, dùng tiền của chính mình và nguồn lực của công ty, và chứng tỏ Bộ Hàng không đã sai. Nguyên mẫu Mosquito đầu tiên bay ngày 25 tháng 11 năm 1940, và nó nhanh hơn Spitfire, tiêm kích nhanh nhất của Không quân Hoàng gia, và có thể mang bom 1.000 kg tới Berlin và trở về, mà không bị chặn. Bộ Hàng không, vốn đã bác bỏ máy bay, giờ đặt hàng sản xuất, và Mosquito đi vào biên chế năm 1941, làm máy bay trinh sát, rồi làm máy bay ném bom, tiêm kích và tiêm kích đêm.

Gỗ, động cơ Merlin và tốc độ

Tốc độ của Mosquito bắt đầu từ hai lựa chọn mà các nhà thiết kế khác đã bác bỏ: khung thân bằng gỗ và hai động cơ Merlin, và phần này giải thích cách các lựa chọn đó phối hợp với nhau. Gỗ có sẵn khi nhôm khan hiếm, gỗ nhẹ, và có thể được thợ làm đồ nội thất và thợ làm đàn piano, những người chưa từng chế tạo máy bay, gia công, nên Mosquito có thể được chế tạo nhanh chóng và với số lượng lớn bởi các công ty ngoài ngành hàng không. Kết cấu gỗ cũng khiến máy bay dễ sửa chữa, vì tấm gỗ hư hỏng có thể được thợ mộc thay thế, và gỗ phản xạ radar kém hơn kim loại, giúp Mosquito lọt qua phòng thủ. Sức mạnh đến từ hai động cơ Rolls-Royce Merlin, vốn cũng trang bị cho Spitfire và Lancaster, lắp trong khoang dưới cánh, và chúng cho Mosquito tốc độ hơn 640 km/h, nhanh hơn hầu hết tiêm kích cùng thời, bao gồm Fw 190. Cùng nhau, gỗ nhẹ và động cơ mạnh mẽ nghĩa là Mosquito không cần súng phòng thủ: nó có thể chạy nhanh hơn các tiêm kích được cử đi chặn nó, và tốc độ đó trở thành cả sự bảo vệ lẫn nền tảng cho mọi vai trò mà nó đảm nhận sau này.

Vì sao dùng gỗ?

Mosquito được chế tạo bằng gỗ vì hai lý do: gỗ có sẵn, khi nhôm khan hiếm, và gỗ nhẹ, khiến máy bay nhanh. Kết cấu của Mosquito làm bằng ván ép và gỗ balsa, dán lại với nhau trong khuôn, và được chế tạo bởi thợ làm đồ nội thất, thợ làm đàn piano và các thợ thủ công khác biết làm việc với gỗ, và không cần thiết để chế tạo máy bay kim loại. Việc chế tạo bằng gỗ cũng khiến Mosquito khó bị radar phát hiện, vì gỗ không phản xạ radar tốt như kim loại, và khiến máy bay dễ sửa chữa, vì tấm gỗ hư hỏng có thể được thợ mộc thay thế, mà không cần thợ kim loại. Việc chế tạo bằng gỗ là điểm mạnh lớn nhất của Mosquito, và là lý do nó được gọi là “Kỳ quan Gỗ”, và vì sao nó có thể được chế tạo với số lượng lớn, bởi các công ty chưa từng chế tạo máy bay trước đây.

Động cơ Merlin

Mosquito được trang bị hai động cơ Rolls-Royce Merlin, vốn là cùng động cơ trang bị cho Spitfire và Lancaster, và cho Mosquito tốc độ hơn 640 km/h, và cho phép nó chạy nhanh hơn tiêm kích Đức, bao gồm Fw 190, vốn là tiêm kích nhanh nhất của Đức thời đó. Động cơ Merlin đáng tin cậy, mạnh mẽ, và có sẵn với số lượng lớn, vì chúng được chế tạo tại các nhà máy khắp Anh và Hoa Kỳ, và là động cơ trang bị cho các máy bay tốt nhất của Không quân Hoàng gia. Hai động cơ Merlin của Mosquito, lắp trong khoang dưới cánh, cho máy bay tốc độ, và tốc độ cho nó khả năng sống sót, vì Mosquito nhanh hơn tiêm kích không cần súng để tự vệ, và có thể chạy nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào cố chặn nó.

Đi vào biên chế

Mosquito đi vào biên chế năm 1941, làm máy bay trinh sát ảnh, và chứng tỏ nhanh hơn bất kỳ tiêm kích Đức nào, và có thể bay trên nước Đức ở độ cao lớn, chụp ảnh các thành phố, nhà máy và sân bay Đức, mà không bị chặn. Mosquito sau đó đi vào biên chế làm máy bay ném bom, năm 1942, và thực hiện các cuộc đột kích ban ngày vào Berlin, Cologne và các thành phố Đức khác, và trở nên nổi tiếng như máy bay có thể ném bom Berlin vào ban ngày, khi không máy bay ném bom Anh nào khác làm được. Mosquito sau đó đi vào biên chế làm tiêm kích đêm, năm 1942, và bắn rơi máy bay ném bom Đức trên bầu trời Anh, và làm tiêm kích-ném bom, năm 1943, và tấn công tàu, tàu hỏa và địa điểm vũ khí V của Đức, trong các cuộc tấn công chính xác mà không máy bay nào khác thực hiện được. Việc Mosquito phục vụ thành công ngay từ đầu, và vẫn phục vụ suốt chiến tranh, tại mọi chiến trường, và trong mọi vai trò.

3. Thiết kế

Kết cấu gỗ

Mosquito được chế tạo gần như hoàn toàn bằng gỗ, với thân làm bằng ván ép và gỗ balsa, dán lại với nhau trong khuôn, và với cánh làm bằng gỗ và ván ép, và với đuôi làm bằng gỗ. Việc chế tạo bằng gỗ khiến máy bay nhẹ, khiến nó nhanh, và khiến nó dễ chế tạo, vì nó có thể được chế tạo bởi các công ty chưa từng chế tạo máy bay, và khiến nó dễ sửa chữa, vì tấm gỗ hư hỏng có thể được thợ mộc thay thế. Việc chế tạo bằng gỗ cũng khiến Mosquito khó bị radar phát hiện, và khiến nó chống chịu thiệt hại, vì kết cấu gỗ có thể hấp thụ đạn hoặc mảnh đạn mà không vỡ vụn, như kết cấu kim loại. Việc chế tạo bằng gỗ là đặc điểm nổi bật nhất của Mosquito, và là lý do nó được gọi là “Kỳ quan Gỗ”, và vì sao nó vẫn được nhớ đến ngày nay như một trong những máy bay sáng tạo nhất của Thế chiến II.

Hai động cơ Merlin và kíp hai người

Thiết kế của Mosquito có thể được hiểu qua hai sự thật: nó được trang bị hai động cơ Merlin, và được hai người lái, và phần này xem xét cách động cơ và kíp lái đã định hình máy bay. Hai động cơ Rolls-Royce Merlin cho Mosquito tốc độ khoảng 640 đến 668 km/h, tùy phiên bản, cho phép các phiên bản ném bom bay mà không cần súng phòng thủ và chỉ dựa vào tốc độ, trong khi các phiên bản tiêm kích mang bốn pháo 20 mm Hispano và bốn súng máy 7,7 mm ở mũi, để bắn rơi máy bay ném bom và tấn công mục tiêu mặt đất. Kíp lái ngồi cạnh nhau trong buồng lái rộng rãi, phi công và hoa tiêu cùng bay, dẫn đường và thả bom, không có xạ thủ, không có giáp, và trong một số phiên bản không có dù cho hoa tiêu, vì không có chỗ cho dù. Bên dưới họ, khoang bom dưới cánh có thể mang tới 1.800 kg bom, bao gồm bom Cookie 4.000 lb, tải trọng tương đương máy bay ném bom hạng trung trong máy bay cỡ tiêm kích. Tốc độ, vũ khí, buồng lái và khoang bom cùng nhau giải thích vì sao Mosquito có thể đảm nhận nhiều vai trò, và đảm nhận chúng rất tốt.

Tốc độ thay súng

Mosquito được trang bị hai động cơ Rolls-Royce Merlin, cho tốc độ khoảng 640 đến 668 km/h, tùy phiên bản, và cho phép nó chạy nhanh hơn tiêm kích Đức, và hoạt động mà không cần vũ khí phòng thủ. Các phiên bản ném bom của Mosquito không có súng, và dựa vào tốc độ để phòng thủ, và các phiên bản tiêm kích có bốn pháo 20 mm Hispano và bốn súng máy 7,7 mm, ở mũi, dùng để bắn rơi máy bay ném bom Đức và tấn công mục tiêu mặt đất. Kíp lái của Mosquito gồm hai người, phi công và hoa tiêu, ngồi cạnh nhau trong buồng lái, và cùng nhau bay máy bay, dẫn đường và thả bom, và không có xạ thủ, không có giáp và, trong một số phiên bản, không có dù cho hoa tiêu, vì không có chỗ cho dù. Kíp lái hai người của Mosquito là dấu hiệu cho thiết kế của nó: nó là máy bay cho hai người, những người tin tưởng nhau và bay cùng nhau, trong các nhiệm vụ nằm trong số nguy hiểm nhất của chiến tranh.

Buồng lái và khoang bom

Buồng lái của Mosquito rộng rãi, theo tiêu chuẩn thời đó, và cho phi công và hoa tiêu tầm nhìn tốt, đặc biệt phía trước và hai bên, dù tầm nhìn phía sau kém. Khoang bom, nằm trong thân, dưới cánh, có thể mang tới 1.800 kg bom, bao gồm bom “Cookie” 4.000 lb, vốn là bom nổ lớn, và được dùng để phá hủy tòa nhà và gây cháy tại các thành phố Đức. Khoang bom của Mosquito lớn đối với máy bay cỡ này, và là lý do Mosquito có thể mang tải bom tương đương máy bay ném bom hạng nặng, trong máy bay cỡ tiêm kích. Buồng lái và khoang bom của Mosquito được thiết kế cho tốc độ và sự chính xác, và là trái tim của máy bay, và là lý do nó có thể làm những việc mà không máy bay nào khác làm được.

Đa năng do thiết kế

Mosquito được thiết kế để đa năng, và nó đã đa năng: nó được dùng làm máy bay ném bom, tiêm kích, tiêm kích đêm, máy bay trinh sát và máy bay dẫn đường, và được dùng tại mọi chiến trường, từ châu Âu đến Viễn Đông. Tính đa năng của Mosquito là kết quả của thiết kế: tốc độ, tầm bay, tải bom và kíp lái hai người khiến nó phù hợp với nhiều vai trò, và việc chế tạo bằng gỗ khiến nó dễ cải tiến, để các phiên bản mới có thể được chế tạo nhanh chóng, cho các vai trò mới. Tính đa năng của Mosquito là lời nhắc rằng giá trị của máy bay không chỉ là tính năng, mà là khả năng được dùng trong nhiều vai trò, và Mosquito, vốn được thiết kế làm máy bay ném bom, trở thành tiêm kích, tiêm kích đêm, máy bay trinh sát và máy bay dẫn đường, và làm tất cả các vai trò đó tốt, vốn là tính đa năng mà ít máy bay nào sánh được.

4. Thông số kỹ thuật

Tốc độ, tầm bay và tải trọng bom

Bảng cho thấy tính năng của Mosquito: nó nhanh, tầm xa, có thể mang tải bom lớn, và có thể được trang bị làm tiêm kích, vốn là sự kết hợp mà không máy bay nào khác sánh được. Các con số là những giá trị thường được đưa ra nhất trong các sách lịch sử đã xuất bản, và chúng khác nhau đôi chút giữa các nguồn, vì các máy bay khác nhau được thử nghiệm ở trọng lượng khác nhau và với trang bị khác nhau, và vì Mosquito được chế tạo với nhiều biến thể, với động cơ và vũ khí khác nhau. Độc giả nên coi các con số là gần đúng, và là hướng dẫn về sự khác biệt giữa hai phiên bản hơn là phép đo chính xác cho một máy bay đơn lẻ.

So sánh với máy bay khác

So với các máy bay khác, Mosquito nhanh hơn Lancaster, vốn là máy bay ném bom hạng nặng chính của Không quân Hoàng gia, và có thể mang tải bom tương đương máy bay ném bom hạng trung, trong máy bay cỡ tiêm kích. Lancaster có thể mang tới 10.000 kg bom, nhưng chậm, khoảng 450 km/h, và cần kíp lái bảy người và súng phòng thủ để sống sót, trong khi Mosquito có thể mang tới 1.800 kg bom, với tốc độ hơn 640 km/h, với kíp lái hai người và không có súng. Mosquito cũng nhanh hơn Fw 190 của Đức, vốn là tiêm kích nhanh nhất của Đức thời đó, và có thể chạy nhanh hơn bất kỳ tiêm kích Đức nào cố chặn nó, vốn là khả năng mà không máy bay ném bom Anh nào khác có. Tính năng của Mosquito đáng chú ý, và vẫn vậy đến ngày nay, hơn tám mươi năm sau chuyến bay đầu tiên.

Vì sao tốc độ là phòng thủ của nó

Tốc độ của Mosquito là phòng thủ của nó, và đó là phòng thủ đã hoạt động: Mosquito nhanh hơn tiêm kích không cần súng, vì nó có thể chạy nhanh hơn bất kỳ tiêm kích nào cố chặn nó, và có thể ném bom mục tiêu và trở về, mà không bị bắt. Tốc độ của Mosquito là kết quả của thiết kế: việc chế tạo bằng gỗ khiến nó nhẹ, hai động cơ Merlin khiến nó mạnh mẽ, và khí động học gọn gàng khiến nó nhanh, và sự kết hợp của ba yếu tố này khiến nó trở thành máy bay nhanh nhất trong Không quân Hoàng gia, và một trong những máy bay nhanh nhất của Thế chiến II. Tốc độ của Mosquito là lời nhắc rằng phòng thủ của máy bay không chỉ là súng, mà là tốc độ, và máy bay nhanh có thể sống sót nơi máy bay chậm, có súng, không thể.

Bom Cookie 4.000 lb

Mosquito B Mk XVI có thể mang bom Cookie 4.000 lb, vốn là bom nổ lớn, nặng khoảng 1.800 kg, và được dùng để phá hủy tòa nhà và gây cháy tại các thành phố Đức, và là bom lớn nhất mà Mosquito có thể mang. Bom Cookie là bom vỏ mỏng, chứa thuốc nổ, và được thiết kế để nổ khi va chạm, và tạo ra vụ nổ phá hủy tòa nhà, và gây cháy lan sang các tòa nhà khác. Bom Cookie là một trong những quả bom tàn phá nhất của chiến tranh, và nó nhắc nhở rằng Mosquito, vốn là máy bay nhỏ, có thể mang tải trọng bom sánh ngang với máy bay ném bom hạng nặng, trong một máy bay có kích thước bằng tiêm kích.

5. Các biến thể

Các phiên bản ném bom, tiêm kích và trinh sát

Mosquito được chế tạo với nhiều biến thể, cho nhiều vai trò, và bảng trên cho thấy những biến thể quan trọng nhất: trinh sát ảnh PR Mk I, ném bom B Mk IV, tiêm kích đêm NF Mk II, tiêm kích-ném bom FB Mk VI, vốn là phiên bản nhiều nhất, với khoảng 2.718 chiếc được chế tạo, và ném bom B Mk XVI, có thể mang bom Cookie 4.000 lb. Các biến thể được chế tạo song song, và được dùng cùng nhau, trong cùng phi đội và cùng hoạt động, và tất cả đều dựa trên cùng khung thân gỗ, với động cơ, vũ khí và trang bị khác nhau, cho các vai trò khác nhau. Nhiều biến thể của Mosquito là thước đo tính đa năng của nó, và là lời nhắc rằng máy bay được thiết kế để đa năng có thể được điều chỉnh cho nhiều vai trò, và có thể phục vụ tốt trong tất cả các vai trò đó.

Tiêm kích-ném bom FB Mk VI

FB Mk VI là Mosquito mà hầu hết mọi người hình dung khi nghĩ về loại máy bay này, và phần này giải thích vì sao nó trở thành phiên bản nhiều nhất và nổi tiếng nhất. Khoảng 2.718 chiếc được chế tạo, nhiều hơn bất kỳ Mosquito nào khác, và máy bay được trang bị bốn pháo 20 mm Hispano và bốn súng máy 7,7 mm ở mũi, cùng bom và tên lửa dưới cánh, nên nó có thể chiến đấu trên không và tấn công mục tiêu mặt đất trong cùng nhiệm vụ. Nó được Không quân Hoàng gia, Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc và Lực lượng Không quân Lục quân Hoa Kỳ dùng, tại châu Âu, Địa Trung Hải và Viễn Đông, chống tàu, tàu hỏa, sân bay và địa điểm vũ khí V. Công việc nổi tiếng nhất của nó là tấn công chính xác: một số ít Mosquito, bay ở độ cao thấp và tốc độ cao, sẽ tấn công một mục tiêu cụ thể, như trụ sở Gestapo tại Oslo tháng 9 năm 1942, nhà tù Amiens tháng 2 năm 1944, nơi chúng phá vỡ tường để tù nhân Kháng chiến Pháp trốn thoát, hoặc trụ sở Gestapo tại Copenhagen tháng 3 năm 1945, và phá hủy nó bằng bom và pháo mà không làm hư hại các tòa nhà xung quanh.

Mosquito nhiều nhất

FB Mk VI, phiên bản tiêm kích-ném bom, là Mosquito nhiều nhất, với khoảng 2.718 chiếc được chế tạo, và là phiên bản mà hầu hết mọi người nghĩ tới khi nghĩ về Mosquito. FB Mk VI được trang bị bốn pháo 20 mm Hispano và bốn súng máy 7,7 mm ở mũi, và có thể mang bom và tên lửa dưới cánh, và được dùng để tấn công tàu, tàu hỏa, sân bay và địa điểm vũ khí V của Đức, trong các cuộc tấn công chính xác được thực hiện ở độ cao thấp, tốc độ cao, và nằm trong số các nhiệm vụ nguy hiểm nhất của chiến tranh. FB Mk VI được Không quân Hoàng gia, Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc và Lực lượng Không quân Lục quân Hoa Kỳ dùng, và phục vụ tại châu Âu, Địa Trung Hải và Viễn Đông, và trở nên nổi tiếng như máy bay có thể làm bất cứ điều gì, và đã làm mọi thứ, trong Thế chiến II.

Các cuộc tấn công chính xác

FB Mk VI được dùng cho các cuộc tấn công chính xác, trong đó một số ít Mosquito, bay ở độ cao thấp, tốc độ cao, sẽ tấn công mục tiêu cụ thể — trụ sở Gestapo, nhà tù, địa điểm vũ khí V, tàu trong cảng — và phá hủy nó bằng bom và pháo, mà không gây thiệt hại cho các tòa nhà xung quanh. Các cuộc tấn công chính xác nổi tiếng nhất là cuộc tấn công vào trụ sở Gestapo tại Oslo tháng 9 năm 1942, cuộc tấn công vào nhà tù Amiens tháng 2 năm 1944, trong đó Mosquito phá vỡ tường nhà tù để tù nhân Kháng chiến Pháp trốn thoát, và cuộc tấn công vào trụ sở Gestapo tại Copenhagen tháng 3 năm 1945, trong đó Mosquito phá hủy tòa nhà, dù một trường học gần đó vô tình bị trúng. Các cuộc tấn công chính xác nằm trong số các nhiệm vụ nổi tiếng nhất của chiến tranh, và chúng cho thấy Mosquito có thể làm những việc mà không máy bay nào khác làm được, và có thể làm chúng với độ chính xác không gì sánh được.

6. Tham chiến

Trinh sát và các cuộc ném bom đầu tiên

Mosquito lần đầu tham chiến làm máy bay trinh sát ảnh, năm 1941, bay trên nước Đức ở độ cao lớn, chụp ảnh các thành phố, nhà máy và sân bay Đức, mà không bị chặn. Mosquito sau đó đi vào biên chế làm máy bay ném bom, năm 1942, và thực hiện các cuộc đột kích ban ngày vào Berlin, Cologne và các thành phố Đức khác, và trở nên nổi tiếng như máy bay có thể ném bom Berlin vào ban ngày, khi không máy bay ném bom Anh nào khác làm được. Các cuộc đột kích ném bom của Mosquito thành công, và chúng cho thấy máy bay ném bom nhanh, không vũ trang có thể sống sót vào ban ngày, và có thể thực hiện các cuộc tấn công chính xác mà máy bay ném bom hạng nặng không thể, và chúng là tiền thân cho các chiến dịch ném bom chính xác mà Đồng minh sẽ thực hiện sau này trong chiến tranh, với Mosquito và các máy bay khác.

Tiêm kích đêm và máy bay dẫn đường

Mosquito phục vụ trong hai vai trò ban đêm đòi hỏi các kíp lái giàu kinh nghiệm nhất, và phần này bao quát cả hai: tiêm kích đêm bảo vệ nước Anh, và máy bay dẫn đường đưa Bộ Tư lệnh Ném bom tới mục tiêu. Tiêm kích đêm đi vào biên chế năm 1942, trang bị bốn pháo 20 mm và lắp radar AI cho phép tìm máy bay ném bom Đức trong bóng tối, và nó bắn rơi hàng trăm chiếc trên bầu trời Anh trong Blitz và các cuộc đột kích sau đó của Đức vào London, trong điều kiện nằm trong số khó khăn nhất của chiến tranh. Các Mosquito dẫn đường bay trước máy bay ném bom hạng nặng và đánh dấu mục tiêu bằng pháo sáng, để các máy bay ném bom phía sau có thể thả bom chính xác, và kíp lái của chúng nằm trong số giàu kinh nghiệm nhất trong Bộ Tư lệnh Ném bom, bay trên mục tiêu vào ban ngày và ban đêm trong khi tiêm kích và pháo phòng không Đức cố bắn rơi chúng. Cả hai vai trò đều dựa vào cùng phẩm chất, tốc độ và tính năng ở độ cao lớn, và cả hai cho thấy máy bay thiết kế làm máy bay ném bom cũng có thể trở thành tiêm kích xuất sắc.

Chiến đấu ban đêm trên bầu trời Anh

Năm 1942, Mosquito đi vào biên chế làm tiêm kích đêm, và bắn rơi máy bay ném bom Đức trên bầu trời Anh, trong Blitz và trong các cuộc đột kích sau đó của Đức vào London, và trở thành một trong những tiêm kích đêm thành công nhất của chiến tranh. Tiêm kích đêm Mosquito được trang bị bốn pháo 20 mm, và được lắp radar AI, cho phép tìm máy bay ném bom Đức vào ban đêm, và được phi công đã được huấn luyện bay đêm lái, những người chiến đấu trong bóng tối, trong điều kiện nằm trong số khó khăn nhất của chiến tranh. Tiêm kích đêm Mosquito bắn rơi hàng trăm máy bay ném bom Đức, và bảo vệ Anh khỏi chiến dịch ném bom đêm của Đức, và là lời nhắc rằng Mosquito, vốn được thiết kế làm máy bay ném bom, cũng có thể là tiêm kích, và có thể làm tốt cả hai vai trò.

Máy bay dẫn đường cho Bộ Tư lệnh Ném bom

Mosquito cũng phục vụ làm máy bay dẫn đường cho Bộ Tư lệnh Ném bom, trong đó kíp lái Mosquito bay trước máy bay ném bom hạng nặng, và đánh dấu mục tiêu bằng pháo sáng, để máy bay ném bom hạng nặng có thể ném bom chính xác. Các Mosquito dẫn đường nằm trong số các kíp lái giàu kinh nghiệm nhất trong Bộ Tư lệnh Ném bom, và bay một số nhiệm vụ nguy hiểm nhất của chiến tranh, trong đó chúng bay trên mục tiêu, vào ban ngày và ban đêm, và đánh dấu nó, trong khi tiêm kích và pháo phòng không Đức cố bắn rơi chúng. Công việc của các Mosquito dẫn đường là thiết yếu cho thành công của chiến dịch ném bom đêm của Bộ Tư lệnh Ném bom, và là lời nhắc rằng Mosquito, vốn nhanh và có thể bay ở độ cao lớn, là máy bay lý tưởng cho vai trò dẫn đường, và có thể làm những việc mà không máy bay nào khác làm được.

Tấn công chính xác và Viễn Đông

Các nhiệm vụ nổi tiếng nhất của Mosquito là các cuộc tấn công chính xác, trong đó một số ít Mosquito, bay ở độ cao thấp, tốc độ cao, tấn công mục tiêu cụ thể, như trụ sở Gestapo tại Oslo, nhà tù Amiens và trụ sở Gestapo tại Copenhagen, và phá hủy nó bằng bom và pháo. Mosquito cũng phục vụ tại Viễn Đông, nơi nó được Không quân Hoàng gia và Không quân Hoàng gia Úc dùng, tại Miến Điện và Malaya, chống tàu, sân bay và quân Nhật, và nơi nó chứng tỏ thành công như tại châu Âu. Việc Mosquito phục vụ tại Viễn Đông là phần cuối trong phục vụ thời chiến của nó, và chính tại đó tính đa năng của máy bay rõ ràng nhất, khi nó được dùng làm máy bay ném bom, tiêm kích và máy bay trinh sát, trong rừng rậm và trên biển, chống kẻ thù rất khác kẻ thù nó đã đối mặt tại châu Âu.

7. Bên sử dụng & di sản

Bên sử dụng

Không quân Hoàng gia

Mosquito được Không quân Hoàng gia dùng, từ 1941 đến thập niên 1950, và là máy bay đa năng nhất trong Không quân Hoàng gia, phục vụ làm máy bay ném bom, tiêm kích, tiêm kích đêm, máy bay trinh sát và máy bay dẫn đường. Mosquito được hàng chục phi đội vận hành, tại châu Âu, Địa Trung Hải và Viễn Đông, và được phi công và hoa tiêu nằm trong số giỏi nhất của Không quân Hoàng gia lái, những người bay một số nhiệm vụ nguy hiểm nhất của chiến tranh. Việc Mosquito phục vụ với Không quân Hoàng gia là câu chuyện chính của nó, và là câu chuyện về máy bay do công ty Anh thiết kế, thợ thủ công Anh chế tạo, và phi công Anh lái, và trở thành biểu tượng cho kỹ năng hàng không Anh và tính đa năng của Không quân Hoàng gia trong Thế chiến II.

Người dùng khác

Mosquito là máy bay Anh, nhưng nó được bay xa hơn nước Anh nhiều, và phần này theo nó vào tay Khối thịnh vượng chung, Hoa Kỳ và các không quân sau chiến tranh đã giữ nó bay đến thập niên 1950. Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc, Không quân Hoàng gia New Zealand và Lực lượng Không quân Lục quân Hoa Kỳ đều được cấp Mosquito, để dùng làm máy bay trinh sát và tiêm kích đêm, tại châu Âu và Viễn Đông, và các máy bay Canada được chế tạo tại Canada bởi de Havilland Canada trong khi các máy bay Úc được chế tạo tại Úc, nên loại máy bay này trở thành chương trình của Khối thịnh vượng chung cũng như của Anh. Sau chiến tranh, Mosquito được không quân Pháp, Bỉ, Hà Lan, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel dùng, làm máy bay ném bom, tiêm kích và máy bay trinh sát, và nó vẫn phục vụ một thập kỷ sau chiến tranh vì nó nhanh, đa năng và đáng tin cậy, và vì không máy bay nào khác có thể làm những việc nó làm được. Nó cuối cùng được nghỉ hưu trong thập niên 1950, khi máy bay phản lực thay thế nó và việc chế tạo bằng gỗ vốn đã khiến nó thành công trở nên lỗi thời.

Khối Thịnh vượng chung và Hoa Kỳ

Mosquito cũng được Không quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Úc, Không quân Hoàng gia New Zealand và Lực lượng Không quân Lục quân Hoa Kỳ dùng, những người được cấp Mosquito để dùng làm máy bay trinh sát và tiêm kích đêm, và dùng chúng tại châu Âu và Viễn Đông. Các Mosquito Canada được chế tạo tại Canada, bởi de Havilland Canada, và được các phi đội Canada tại châu Âu dùng, nơi chúng bay làm máy bay ném bom và tiêm kích, và các Mosquito Úc được chế tạo tại Úc, và được các phi đội Úc tại Viễn Đông dùng, nơi chúng bay làm tiêm kích và máy bay ném bom. Việc Mosquito được nhiều không quân khác nhau dùng là thước đo thành công của nó, và đảm bảo máy bay được nhớ không chỉ như máy bay Anh, mà như máy bay của Khối thịnh vượng chung và Đồng minh nói chung.

Người dùng sau chiến tranh

Sau chiến tranh, Mosquito được nhiều không quân dùng, bao gồm không quân Pháp, Bỉ, Hà Lan, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel, những người dùng nó làm máy bay ném bom, tiêm kích và máy bay trinh sát, đến thập niên 1950. Việc Mosquito phục vụ sau chiến tranh là thước đo thành công của nó: nó được chế tạo cho Thế chiến II, nhưng vẫn phục vụ một thập kỷ sau chiến tranh, vì nó nhanh, đa năng và đáng tin cậy, và vì không máy bay nào khác có thể làm những việc nó làm được. Mosquito cuối cùng được nghỉ hưu trong thập niên 1950, khi máy bay phản lực thay thế nó, và khi việc chế tạo bằng gỗ vốn đã khiến nó thành công trở nên lỗi thời, khi kim loại và động cơ phản lực trở thành tiêu chuẩn cho máy bay quân sự.

Di sản & ảnh hưởng

Kỳ quan Gỗ

Di sản của Mosquito, trên hết, là danh tiếng của nó như “Kỳ quan Gỗ”, và như máy bay được chế tạo bằng gỗ, và đã làm những việc mà không máy bay nào khác làm được. Mosquito cho thấy máy bay có thể được chế tạo bằng gỗ, và có thể nhanh, và có thể đa năng, và có thể được chế tạo bởi các công ty chưa từng chế tạo máy bay, và những bài học đó ảnh hưởng tới thiết kế máy bay sau này, và vẫn được nghiên cứu ngày nay, bởi các kỹ sư muốn chế tạo máy bay từ vật liệu mới, và bởi các sử gia muốn hiểu Anh đã chế tạo máy bay thế nào trong Thế chiến II. Việc Mosquito chế tạo bằng gỗ là lời nhắc rằng đổi mới không chỉ là về vật liệu mới, mà là về việc dùng vật liệu cũ theo cách mới, và máy bay gỗ, do thợ làm đồ nội thất chế tạo, có thể là một trong những máy bay tốt nhất của Thế chiến II.

Tốc độ là phòng thủ

Mosquito cũng cho thấy tốc độ có thể là phòng thủ, và máy bay nhanh hơn tiêm kích không cần súng để tự vệ. Tốc độ của Mosquito, vốn là kết quả của việc chế tạo bằng gỗ nhẹ và hai động cơ Merlin, trở thành mẫu cho các máy bay sau này, bao gồm máy bay ném bom phản lực tiếp theo, vốn được thiết kế để nhanh, và dựa vào tốc độ để phòng thủ, thay vì súng. Bài học của Mosquito — rằng máy bay ném bom có thể nhanh, và có thể sống sót bằng cách nhanh — ảnh hưởng tới thiết kế của Canberra, B-47 và các máy bay ném bom phản lực khác, vốn được thiết kế để nhanh, và, như Mosquito, không vũ trang hoặc trang bị nhẹ, và dựa vào tốc độ để sống sót. Di sản của Mosquito vì vậy là di sản về thiết kế, cũng như di sản về chiến đấu, và vẫn được nghiên cứu ngày nay, bởi các kỹ sư và sử gia.

Mosquito trong văn hóa đại chúng

Trong văn hóa đại chúng Mosquito được nhớ như “Kỳ quan Gỗ”, và nó xuất hiện trong phim, sách và mô hình, và là một trong những máy bay được làm mô hình nhiều nhất thế giới, với bộ kit ở mọi tỷ lệ và mọi biến thể. Câu chuyện của Mosquito — máy bay gỗ, do thợ làm đồ nội thất chế tạo, có thể ném bom Berlin vào ban ngày, và có thể thực hiện các cuộc tấn công chính xác mà không máy bay nào khác làm được — là một trong những câu chuyện truyền cảm hứng nhất của Thế chiến II, và đã được kể trong phim Mosquito Squadron và các phim khác về chiến tranh, và trong sách của các kíp lái Mosquito, những người bay một số nhiệm vụ nguy hiểm nhất của chiến tranh. Vị trí của Mosquito trong văn hóa đại chúng là thước đo danh tiếng của nó, và đảm bảo máy bay sẽ được nhớ, không chỉ như vũ khí, mà như biểu tượng cho sự khéo léo của Anh và tính đa năng của Không quân Hoàng gia trong Thế chiến II.

Mosquito và lực lượng dẫn đường

Việc Mosquito phục vụ làm máy bay dẫn đường, trong đó kíp lái Mosquito bay trước máy bay ném bom hạng nặng, và đánh dấu mục tiêu bằng pháo sáng, là một trong những vai trò quan trọng nhất của nó, và là vai trò đòi hỏi kỹ năng, lòng dũng cảm và kinh nghiệm, vì các kíp lái dẫn đường phải bay trên mục tiêu, vào ban ngày và ban đêm, và đánh dấu nó, trong khi tiêm kích và pháo phòng không Đức cố bắn rơi chúng. Các Mosquito dẫn đường nằm trong số những kíp lái giàu kinh nghiệm nhất trong Bộ Tư lệnh Ném bom, và chúng là lý do chiến dịch ném bom ban đêm của Bộ Tư lệnh Ném bom chính xác như vậy, và là lý do các máy bay ném bom hạng nặng có thể ném bom các thành phố Đức, vào ban đêm, với độ chính xác vốn không thể có nếu không có các máy bay dẫn đường. Việc Mosquito phục vụ làm máy bay dẫn đường nhắc nhở rằng giá trị của một máy bay không chỉ là bom của chính nó, mà là những quả bom mà nó giúp các máy bay khác thả, chính xác, xuống mục tiêu.

Hiện vật còn lại

Bảo tàng tại Vương quốc Anh

Chỉ một số ít Mosquito còn tồn tại, vì việc chế tạo bằng gỗ vốn khiến máy bay thành công cũng khiến nó khó bảo tồn, khi gỗ mục và keo hư hỏng, và hầu hết Mosquito bị tháo dỡ sau chiến tranh. Các Mosquito còn lại được lưu giữ trong các bảo tàng tại Vương quốc Anh, bao gồm Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford, nơi một chiếc Mosquito được trưng bày, và Bảo tàng Máy bay de Havilland tại Salisbury Hall, nơi nguyên mẫu Mosquito được trưng bày, và nơi du khách có thể thấy máy bay bay lần đầu ngày 25 tháng 11 năm 1940, và tìm hiểu về thiết kế và lịch sử của nó. Bảo tàng Máy bay de Havilland là nơi tốt nhất để xem Mosquito tại Vương quốc Anh, vì nó là bảo tàng của công ty đã chế tạo máy bay, và vì nó giữ nguyên mẫu, vốn là Mosquito quan trọng nhất thế giới.

Bảo tàng ở nước ngoài và mẫu còn bay được

Chỉ một số ít Mosquito còn tồn tại, vì việc chế tạo bằng gỗ vốn khiến máy bay thành công cũng khiến nó khó bảo tồn, khi gỗ mục và keo hư hỏng, và phần này cho độc giả biết nơi có thể tìm các hiện vật còn lại ngoài nước Anh, và chiếc nào vẫn bay được. Các bảo tàng tại Hoa Kỳ, Canada và Úc lưu giữ Mosquito, bao gồm Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia ở Washington, D.C., Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Canada ở Ottawa, và Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc ở Canberra, và các máy bay trong các bảo tàng này được chế tạo tại Canada và Úc, nên chúng là ví dụ về đóng góp của Khối thịnh vượng chung cho chương trình Mosquito và về việc máy bay phục vụ tại Viễn Đông và châu Âu. Một số ít Mosquito còn bay được, và chúng bay tại các buổi trình diễn hàng không tại Anh, Hoa Kỳ, Canada và New Zealand, được phục hồi qua nhiều năm làm việc bởi các đội kỹ sư và thợ thủ công đã tái thiết kết cấu gỗ dùng cùng phương pháp như thập niên 1940. Đối với đa số du khách, cách dễ nhất để xem một chiếc vẫn là Bảo tàng Máy bay de Havilland tại Salisbury Hall, nơi giữ nguyên mẫu, hoặc Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford.

Hoa Kỳ, Canada và Úc

Các Mosquito còn lại cũng được lưu giữ trong các bảo tàng tại Hoa Kỳ, Canada và Úc, bao gồm Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia ở Washington, D.C., Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Canada ở Ottawa, và Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc ở Canberra, nơi các Mosquito được trưng bày như ví dụ về máy bay đã phục vụ trong Thế chiến II. Các Mosquito trong các bảo tàng này được chế tạo tại Canada và Úc, và được trưng bày như ví dụ về đóng góp của Khối thịnh vượng chung cho chương trình Mosquito, và như lời nhắc về việc máy bay phục vụ tại Viễn Đông và châu Âu. Các Mosquito tại Hoa Kỳ, Canada và Úc là dễ xem nhất đối với du khách tại các nước đó, và được trưng bày như ví dụ về một trong những máy bay đáng chú ý nhất của Thế chiến II.

Các Mosquito còn bay được

Một số ít Mosquito còn bay được, và chúng bay tại các buổi trình diễn hàng không tại Anh, Hoa Kỳ, Canada và New Zealand, nơi chúng được phi công đã được huấn luyện bay máy bay gỗ lái, và nơi chúng được hàng nghìn người xem mỗi năm. Các Mosquito còn bay được là kết quả của nhiều năm phục hồi, bởi các đội kỹ sư và thợ thủ công đã tái thiết kết cấu gỗ, dùng cùng phương pháp đã dùng để chế tạo máy bay trong thập niên 1940, và là lời tri ân cho thiết kế của Mosquito và những người đã chế tạo và lái nó. Đối với đa số du khách, cách dễ nhất để xem Mosquito là thăm Bảo tàng Máy bay de Havilland tại Salisbury Hall, hoặc Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford, nơi các Mosquito được trưng bày, và nơi câu chuyện của chúng được kể đầy đủ.

8. Câu hỏi thường gặp

de Havilland Mosquito là gì?

de Havilland Mosquito là máy bay chiến đấu đa năng của Anh trong Thế chiến II, chế tạo gần như hoàn toàn bằng gỗ và trang bị hai động cơ Rolls-Royce Merlin. Nó được dùng làm máy bay ném bom, tiêm kích, tiêm kích đêm và máy bay trinh sát.

Vì sao Mosquito được gọi là Kỳ quan Gỗ?

Mosquito được gọi là Kỳ quan Gỗ vì nó được chế tạo gần như hoàn toàn bằng gỗ — ván ép và gỗ balsa — và vì nó là một trong những máy bay nhanh nhất và đa năng nhất của chiến tranh.

Mosquito nhanh đến mức nào?

Mosquito có tốc độ tối đa khoảng 640 đến 668 km/h, tùy phiên bản, nhanh hơn hầu hết tiêm kích cùng thời, bao gồm Fw 190 của Đức.

Đã chế tạo bao nhiêu chiếc Mosquito?

Khoảng 7.781 chiếc Mosquito được chế tạo từ 1940 đến 1950, với nhiều biến thể, cho nhiều vai trò.

Mosquito được dùng để làm gì?

Mosquito được dùng làm máy bay ném bom, tiêm kích, tiêm kích đêm, máy bay trinh sát ảnh và máy bay dẫn đường cho Bộ Tư lệnh Ném bom, và phục vụ tại châu Âu, Địa Trung Hải và Viễn Đông.

Tôi có thể xem Mosquito ở đâu ngày nay?

Các Mosquito còn lại được trưng bày tại Bảo tàng Máy bay de Havilland ở Salisbury Hall, Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford, Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia ở Washington, D.C., và Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Canada ở Ottawa.

9. Nguồn

1. Wikipedia, “de Havilland Mosquito” — sản xuất khoảng 7.781 chiếc, thông số kỹ thuật, các biến thể và lịch sử phục vụ.
2. Bảo tàng Máy bay de Havilland, Salisbury Hall — nguyên mẫu Mosquito và lịch sử máy bay.
3. Martin W. Bowman, The Mosquito (Crowood Press, 2005) — thiết kế, phát triển và lịch sử hoạt động.
4. C. Martin Sharp và Michael J. F. Bowyer, Mosquito (Crecy Publishing, 1997) — các biến thể, sản xuất và hiện vật còn lại.
5. Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia, Duxford — Mosquito tại Duxford và Kỳ quan Gỗ.
6. Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia, Washington, D.C. — Mosquito trong bộ sưu tập của bảo tàng.