Tàu ngầm U-boat Type XXI

Tàu ngầm U-boat Type XXI là tàu ngầm cách mạng của Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, gọi là Elektroboot, tàu ngầm đầu tiên được thiết kế để hoạt động chủ yếu dưới nước, chứ không phải là tàu mặt nước có thể lặn. Được chế tạo 118 chiếc trong giai đoạn 1944–1945, Type XXI có thể di chuyển dưới nước nhanh hơn, khoảng 17,2 hải lý/giờ, so với trên mặt nước, khoảng 15,6 hải lý/giờ, và có thể ở dưới nước nhiều ngày, sạc pin bằng ống thở và tấn công bằng hệ thống ngư lôi nạp nhanh mới. Chiếc tàu là bước đột phá triệt để so với Type VII và Type IX, vốn được thiết kế trong thập niên 1930, và ảnh hưởng đến thiết kế tàu ngầm trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh, trong hải quân Liên Xô, Mỹ, Anh, và Pháp. Type XXI đến quá muộn để thay đổi kết quả chiến tranh: chỉ hai tàu thực hiện tuần tra chiến đấu, không tàu nào đánh chìm tàu đối phương, và hầu hết các tàu bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ cuối chiến tranh. Tầm quan trọng của chiếc tàu không nằm ở những gì nó làm trong chiến tranh, mà ở những gì nó cho thấy về tương lai của tàu ngầm.

1. Thông tin chính

Lớp / Loại	Type XXI Elektroboot
Hạ thủy	Tàu đầu tiên, U-2501, hạ thủy năm 1944
Đưa vào biên chế	1944–1945
Lượng giãn nước	Khoảng 1.621 tấn nổi; khoảng 1.819 tấn lặn
Chiều dài	76,7 mét
Tốc độ	Khoảng 15,6 hải lý/giờ nổi; khoảng 17,2 hải lý/giờ lặn
Quân số	57 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí	6 ống phóng ngư lôi (đều ở mũi); 23 ngư lôi; 2 pháo phòng không 20 mm
Máy bay	Không
Số phận	118 chiếc được chế tạo; 2 chuyến tuần tra chiến đấu; hầu hết bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ; U-2540 được bảo tồn

2. Nguồn gốc & phát triển

Khủng hoảng năm 1943

Type XXI ra đời từ cuộc khủng hoảng năm 1943, khi cuộc chiến tàu ngầm đã thất bại. Tháng 5 năm 1943, gọi là Tháng Năm Đen, Đồng minh đánh chìm 43 tàu ngầm chỉ trong một tháng, và Đô đốc Karl Donitz rút tàu của mình khỏi Đại Tây Dương. Type VII và Type IX, vốn được thiết kế làm tàu mặt nước có thể lặn, dễ bị tổn thương trước máy bay, radar, và tàu sân bay hộ tống, và không thể hoạt động tại Đại Tây Dương mà không bị phát hiện và đánh chìm. Hải quân Đức cần một tàu ngầm mới, có thể ở dưới nước, chạy nhanh hơn tàu hộ tống, và tấn công mà không nổi lên, và Type XXI là câu trả lời. Thiết kế được vạch ra năm 1943, dựa trên công trình của kỹ sư hải quân Hellmuth Walter, người đã thiết kế một tàu ngầm với thân tàu tốc độ cao, hình dáng khí động học và ắc quy lớn, cùng kinh nghiệm của cuộc chiến tàu ngầm. Tàu đầu tiên, U-2501, được đặt lườn năm 1944, và sản xuất được tổ chức theo từng phân đoạn, chế tạo tại các xưởng khác nhau rồi lắp ráp tại các xưởng khác, để tăng tốc chế tạo và tránh ném bom.

Sản xuất theo phân đoạn

Type XXI được chế tạo theo từng phân đoạn, một phương pháp mới đối với đóng tàu Đức, trong đó thân tàu được chia thành tám phân đoạn đúc sẵn, chế tạo tại các xưởng nội địa rồi vận chuyển tới các xưởng lắp ráp ven biển. Phương pháp này nhằm tăng tốc sản xuất và sử dụng các xưởng chưa từng chế tạo tàu ngầm, nhưng nó gây ra vấn đề: các phân đoạn được chế tạo với dung sai khác nhau, và chúng thường không khớp với nhau, gây chậm trễ và rò rỉ. Sản xuất cũng bị gián đoạn bởi ném bom của Đồng minh, vốn làm hư hại các xưởng và phá hủy các phân đoạn, cùng tình trạng thiếu thép, lao động, và thiết bị. Bất chấp những vấn đề này, 118 tàu Type XXI được hoàn thành trong giai đoạn 1944–1945, và nhiều tàu khác đang đóng khi chiến tranh kết thúc. Các tàu được chế tạo nhanh chóng, trong khoảng sáu tháng, nhưng nhiều tàu chưa hoàn chỉnh khi được đưa vào biên chế, và cần nhiều tháng làm việc để sẵn sàng ra biển. Chỉ một số ít tàu từng hoạt động, và chỉ hai tàu thực hiện tuần tra chiến đấu.

3. Thiết kế

Thân tàu hình dáng khí động học

Thân tàu Type XXI dài 76,7 mét, rộng 8 mét, và lượng giãn nước khoảng 1.621 tấn khi nổi, tăng lên khoảng 1.819 tấn khi lặn. Thân tàu có hình dáng khí động học, với hình giọt nước mượt mà, tháp chỉ huy nhỏ, và không có pháo boong, giảm lực cản và cho phép tàu di chuyển dưới nước nhanh hơn trên mặt nước. Thiết kế là bước đột phá so với Type VII và Type IX, vốn có boong phẳng, tháp chỉ huy lớn, và pháo boong, và được thiết kế cho tác chiến mặt nước. Thân tàu Type XXI được thiết kế cho tốc độ lặn, với ắc quy lớn cho tầm hoạt động lặn khoảng 340 hải lý ở tốc độ 5 hải lý/giờ, và tốc độ lặn khoảng 17,2 hải lý/giờ trong thời gian ngắn. Tàu có thể ở dưới nước nhiều ngày, dùng ống thở để chạy động cơ diesel và sạc pin, và có thể tấn công mà không nổi lên, dùng sonar để tìm mục tiêu và ngư lôi để đánh chìm chúng.

Ắc quy và ống thở

Ắc quy của Type XXI lớn gấp ba lần ắc quy của Type VII, với 372 ngăn, và mang lại cho tàu khả năng lặn lâu hơn nhiều so với bất kỳ tàu ngầm nào trước đó. Ắc quy có thể sạc bằng động cơ diesel, dùng ống thở, một ống hô hấp cho phép động cơ diesel chạy khi tàu lặn ở độ sâu kính tiềm vọng, và có thể cấp điện cho tàu nhiều ngày mà không nổi lên. Ống thở là một phần then chốt của thiết kế, vì nó cho phép tàu ở dưới nước và tránh máy bay, dù nó có thể bị radar phát hiện, và nó giới hạn tốc độ và độ sâu của tàu. Máy móc của tàu cũng mới: hai động cơ diesel, sản sinh khoảng 4.000 mã lực, và hai động cơ điện, sản sinh khoảng 5.000 mã lực, dẫn động hai trục. Động cơ điện mạnh hơn động cơ diesel, đảo ngược cách bố trí thông thường, và mang lại cho tàu tốc độ lặn cao. Thiết kế của tàu là một cuộc cách mạng, và đặt ra khuôn mẫu cho tàu ngầm hậu chiến.

4. Thông số kỹ thuật

Kích thước và hiệu năng

Type XXI dài 76,7 mét, rộng 8 mét, và mớn nước 6,3 mét. Lượng giãn nước nổi của tàu khoảng 1.621 tấn, và lượng giãn nước lặn khoảng 1.819 tấn. Tốc độ mặt nước của tàu khoảng 15,6 hải lý/giờ, và tốc độ lặn khoảng 17,2 hải lý/giờ, nhanh hơn dưới nước so với trên mặt nước, lần đầu tiên đối với một tàu ngầm. Tầm hoạt động của tàu khoảng 15.500 hải lý ở tốc độ 10 hải lý/giờ trên mặt nước, và khoảng 340 hải lý ở tốc độ 5 hải lý/giờ khi lặn. Độ sâu thử nghiệm của tàu khoảng 280 mét, sâu hơn Type VII, và quân số của tàu 57 sĩ quan và thủy thủ, gồm thuyền trưởng, sĩ quan, hạ sĩ quan, và thủy thủ. Tàu mang 23 ngư lôi, tất cả ở mũi, và sức chứa nhiên liệu khoảng 250 tấn. Các con số khác nhau giữa các nguồn vì các tàu được chế tạo theo phân đoạn và cải biến trong sản xuất, và vì nhiều tàu chưa hoàn chỉnh khi được đưa vào biên chế.

Hỏa lực

Type XXI mang sáu ống phóng ngư lôi, tất cả ở mũi, và 23 ngư lôi. Ngư lôi được mang trong khoang ngư lôi mũi, và trong một hệ thống nạp nhanh mới dùng pít-tông thủy lực để nạp ngư lôi trong vài phút, thay vì 20 phút như trên Type VII. Hệ thống cho phép tàu bắn một loạt sáu ngư lôi, nạp lại, và bắn tiếp trong chưa đầy 10 phút, một tốc độ bắn cao hơn nhiều so với bất kỳ tàu ngầm nào trước đó. Ngư lôi là loại điện G7e tiêu chuẩn, tầm bắn khoảng 5.000 mét ở tốc độ 30 hải lý/giờ, và ngư lôi âm thanh Zaunkonig, tự dẫn theo tiếng ồn chân vịt của tàu. Tàu không có ống phóng ngư lôi đuôi, vì thiết kế ưu tiên tấn công bằng mũi, và không có pháo boong, vì tàu được thiết kế để ở dưới nước và tránh tác chiến mặt nước. Vũ khí của tàu được thiết kế cho tấn công lặn, và là vũ khí ngư lôi hiệu quả nhất của bất kỳ tàu ngầm nào trong chiến tranh.

Để phòng không, Type XXI mang hai pháo phòng không 20 mm, lắp trên bệ tháp chỉ huy, dù các pháo này chỉ là biện pháp cuối cùng, vì tàu được thiết kế để ở dưới nước và tránh máy bay. Các pháo hiếm khi được dùng, và bị tháo khỏi một số tàu để giảm trọng lượng và lực cản. Biện pháp phòng thủ chính của tàu là khả năng ở dưới nước, chạy nhanh hơn tàu hộ tống, và tránh bị phát hiện, và pháo phòng không của nó chỉ được giữ cho trường hợp khẩn cấp. Thiết kế của tàu phản ánh bài học của cuộc chiến tàu ngầm: một tàu ngầm chiến đấu với máy bay trên mặt nước có khả năng bị đánh chìm, và tàu ngầm an toàn duy nhất là tàu ngầm đang lặn. Vũ khí phòng không của Type XXI tối thiểu, vì tàu không được kỳ vọng chiến đấu trên mặt nước, và sự sống còn của nó phụ thuộc vào tốc độ lặn và sonar, chứ không phải pháo của nó.

Giáp & cơ động

Type XXI không mang giáp như tàu mặt nước: khả năng bảo vệ của tàu đến từ độ sâu thử nghiệm khoảng 280 mét — sâu hơn Type VII — cùng thân tàu hình giọt nước mượt mà giảm lực cản, cho tốc độ lặn khoảng 17,2 hải lý/giờ, nhanh hơn tốc độ mặt nước 15,6 hải lý/giờ. Tàu dài 76,7 mét, rộng 8 mét, và có thể ở dưới nước nhiều ngày nhờ ống thở, tránh máy bay và tàu hộ tống. Điểm yếu là ống thở có thể bị radar phát hiện, và nó giới hạn tốc độ cùng độ sâu của tàu khi sử dụng.

Động cơ & vận hành

Tàu dùng hai động cơ diesel sản sinh khoảng 4.000 mã lực và hai động cơ điện sản sinh khoảng 5.000 mã lực, dẫn động hai trục chân vịt — động cơ điện mạnh hơn động cơ diesel, đảo ngược cách bố trí thông thường, và mang lại cho tàu tốc độ lặn cao. Ắc quy của tàu lớn gấp ba lần ắc quy của Type VII, với 372 ngăn, cho tầm hoạt động lặn khoảng 340 hải lý ở tốc độ 5 hải lý/giờ, và có thể sạc bằng động cơ diesel qua ống thở khi tàu lặn ở độ sâu kính tiềm vọng. Tầm hoạt động mặt nước của tàu khoảng 15.500 hải lý ở tốc độ 10 hải lý/giờ, với sức chứa nhiên liệu khoảng 250 tấn.

Cảm biến và thiết bị

Type XXI mang các cảm biến tiên tiến nhất của bất kỳ tàu ngầm Đức nào: sonar thụ động Gruppenhorchgerat để nghe, và sonar chủ động Nibelung để đo cự ly, cho phép tàu tìm và tấn công mục tiêu mà không dùng kính tiềm vọng. Tàu cũng mang thiết bị phát hiện radar Metox, và bộ radar FuMO 65 để tìm kiếm mặt nước, dù radar hiếm khi được dùng, vì nó tiết lộ vị trí của tàu. Kính tiềm vọng của tàu gồm kính tiềm vọng tấn công, để ngắm ngư lôi, và kính tiềm vọng quan sát, để quan sát chung, dù tàu được thiết kế để tấn công chỉ dùng sonar, mà không cần nâng kính tiềm vọng. Hệ thống điều khiển hỏa lực ngư lôi của tàu dùng máy tính, tính toán nghiệm bắn từ dữ liệu sonar, và có thể bắn ngư lôi thành loạt, nạp lại trong vài phút, và bắn tiếp. Thiết bị của tàu là một bước tiến lớn, và ảnh hưởng đến thiết kế tàu ngầm hậu chiến, dù nó không bao giờ được thử nghiệm đầy đủ trong chiến đấu.

5. Các biến thể

Type XXI không có biến thể thiết kế riêng: cả 118 tàu được chế tạo trong giai đoạn 1944–1945 đều theo cùng một thiết kế Elektroboot — thân tàu hình giọt nước dài 76,7 mét, sáu ống phóng ngư lôi ở mũi, ắc quy 372 ngăn, và ống thở — với những khác biệt nhỏ do chế tạo theo phân đoạn tại các xưởng khác nhau và cải biến trong sản xuất. Một số tàu bị tháo pháo phòng không 20 mm để giảm trọng lượng và lực cản, và nhiều tàu chưa hoàn chỉnh khi được đưa vào biên chế, cần nhiều tháng làm việc mới sẵn sàng ra biển. Không có phiên bản Type XXI nào khác được chế tạo với thiết kế khác biệt, và ảnh hưởng của tàu nằm ở các lớp tàu ngầm hậu chiến dựa trên nó — lớp Tang của Mỹ và lớp Whiskey của Liên Xô — chứ không phải ở các biến thể của chính nó.

6. Tham chiến

Hai chuyến tuần tra chiến đấu

Type XXI chỉ thực hiện hai chuyến tuần tra chiến đấu, và không chuyến nào đánh chìm tàu nào. U-2511, dưới quyền Adalbert Schnee, ra khơi ngày 30 tháng 4 năm 1945, và ngày 4 tháng 5 năm 1945, tàu gặp một nhóm tuần dương hạm Anh, và Schnee, dùng sonar, cơ động vào vị trí tấn công mà không bị phát hiện, và mô phỏng một cuộc tấn công vào tuần dương hạm Norfolk, trước khi rút lui theo lệnh khi chiến tranh kết thúc. U-3008, dưới quyền Helmut Manseck, ra khơi ngày 3 tháng 5 năm 1945, và cũng không thực hiện cuộc tấn công nào trước khi chiến tranh kết thúc. Hai chuyến tuần tra cho thấy Type XXI có thể hoạt động dưới nước, tránh tàu hộ tống, và tấn công mà không bị phát hiện, nhưng chúng đến quá muộn để ảnh hưởng đến chiến tranh. Các tàu được đưa vào biên chế giai đoạn 1944–1945 dành phần lớn thời gian cho thử nghiệm, huấn luyện, và sửa chữa, và nhiều tàu không bao giờ hoạt động. Lịch sử phục vụ của Type XXI là lịch sử của lời hứa chưa thành hiện thực, của một chiếc tàu được chế tạo quá muộn, với số lượng quá ít, và quá ít thời gian để học cách sử dụng nó.

U-2511 và cuộc tấn công mô phỏng

U-2511, dưới quyền Adalbert Schnee, là tàu Type XXI nổi tiếng nhất vì nó thực hiện chuyến tuần tra chiến đấu duy nhất suýt tấn công được. Ngày 4 tháng 5 năm 1945, Schnee, dùng sonar, phát hiện một nhóm tuần dương hạm Anh, gồm tuần dương hạm Norfolk, và ông cơ động U-2511 vào vị trí tấn công, mà không bị các tàu hộ tống Anh phát hiện, và mô phỏng một cuộc tấn công ngư lôi vào Norfolk, trước khi rút lui theo lệnh khi lệnh ngừng bắn được công bố. Cuộc tấn công mô phỏng cho thấy Type XXI có thể tiếp cận một nhóm tàu chiến, không bị phát hiện, và tấn công, một việc mà Type VII không thể làm được, vì nó sẽ bị phát hiện trên mặt nước hay bằng sonar. Chuyến tuần tra của Schnee thường được trích dẫn làm bằng chứng rằng Type XXI sẽ là một vũ khí đáng gờm nếu nó có sẵn sớm hơn, và đó là bằng chứng duy nhất về khả năng của tàu trong điều kiện chiến đấu. U-2511 đầu hàng Anh sau chiến tranh và bị đánh chìm làm mục tiêu năm 1946.

U-2540 và Wilhelm Bauer

U-2540, một tàu Type XXI, là tàu còn sót lại nổi tiếng nhất, vì nó được trục vớt sau chiến tranh, phục vụ trong hải quân Đức với tên Wilhelm Bauer, và hiện được bảo tồn làm tàu bảo tàng tại Bremerhaven, Đức. U-2540 bị tự đánh đắm tháng 5 năm 1945, được trục vớt năm 1957, và đưa vào biên chế hải quân Tây Đức với tên Wilhelm Bauer năm 1960, nơi nó phục vụ làm tàu ngầm nghiên cứu cho đến năm 1982. Sau đó, nó được bảo tồn làm bảo tàng, và hiện là tàu Type XXI duy nhất còn sót lại, và là nơi duy nhất du khách có thể thấy bên trong Elektroboot. Việc bảo tồn tàu là sự tri ân đối với thiết kế của Type XXI, và các kỹ sư đã chế tạo nó, và hàng nghìn người đến thăm mỗi năm. Câu chuyện của U-2540, từ tự đánh đắm đến bảo tàng, là câu chuyện của chính Type XXI: một chiếc tàu được chế tạo cho chiến tranh, nhưng tìm thấy mục đích của mình trong hòa bình, làm bảo tàng và tàu nghiên cứu.

Cuối chiến tranh

Cuối chiến tranh, hầu hết tàu Type XXI bị thủy thủ đoàn tự đánh đắm, để chúng không rơi vào tay Đồng minh, hoặc đầu hàng Đồng minh. Khoảng 84 tàu bị tự đánh đắm tháng 5 năm 1945, trong Chiến dịch Regenbogen, và số còn lại được bàn giao cho Đồng minh, những người chia nhau để nghiên cứu. Các tàu được hải quân Mỹ, Anh, Liên Xô, và Pháp nghiên cứu, và chúng ảnh hưởng đến thiết kế tàu ngầm hậu chiến tại cả bốn nước. Hải quân Mỹ chế tạo lớp Tang, dựa trên Type XXI, và hải quân Liên Xô chế tạo lớp Whiskey, cũng dựa trên Type XXI, và hải quân Anh và Pháp chế tạo các tàu ngầm rút kinh nghiệm từ thiết kế của Type XXI. Lịch sử phục vụ của Type XXI kết thúc cùng chiến tranh, nhưng ảnh hưởng của nó tiếp tục trong nhiều thập kỷ, trong các tàu ngầm được chế tạo sau nó.

7. Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Type XXI là tốc độ lặn khoảng 17,2 hải lý/giờ, nhanh hơn tốc độ mặt nước 15,6 hải lý/giờ — lần đầu tiên đối với một tàu ngầm — kết hợp với ắc quy lớn gấp ba lần Type VII, cho phép tàu ở dưới nước nhiều ngày và sạc pin bằng ống thở mà không cần nổi lên. Hệ thống ngư lôi nạp nhanh bằng pít-tông thủy lực cho phép tàu bắn một loạt sáu ngư lôi, nạp lại, và bắn tiếp trong chưa đầy 10 phút, nhanh hơn nhiều so với 20 phút nạp một loạt của Type VII. Sonar thụ động Gruppenhorchgerat và sonar chủ động Nibelung, cùng hệ thống điều khiển hỏa lực bằng máy tính, cho phép tàu tìm và tấn công mục tiêu mà không cần nâng kính tiềm vọng, như U-2511 đã chứng minh khi cơ động vào vị trí tấn công nhóm tuần dương hạm Anh mà không bị phát hiện.

8. Điểm yếu

Điểm yếu của Type XXI không nằm ở thiết kế mà ở thời điểm và sản xuất: tàu đến quá muộn, chỉ hai tàu thực hiện tuần tra chiến đấu và không tàu nào đánh chìm tàu đối phương, vì chiến tranh kết thúc trước khi các tàu có thể được dùng với số lượng lớn. Sản xuất theo phân đoạn gây ra vấn đề: các phân đoạn chế tạo với dung sai khác nhau thường không khớp với nhau, gây chậm trễ và rò rỉ, và ném bom của Đồng minh cùng tình trạng thiếu thép, lao động, và thiết bị càng làm gián đoạn sản xuất. Nhiều tàu chưa hoàn chỉnh khi được đưa vào biên chế, cần nhiều tháng làm việc mới sẵn sàng ra biển, và ống thở, dù cho phép tàu ở dưới nước, có thể bị radar phát hiện và giới hạn tốc độ cùng độ sâu của tàu. Vũ khí phòng không chỉ hai pháo 20 mm là tối thiểu, vì tàu không được kỳ vọng chiến đấu trên mặt nước.

9. Bên sử dụng & di sản

Đức — bên sử dụng duy nhất

Type XXI chỉ phục vụ trong Hải quân Đức (Kriegsmarine), từ khi tàu đầu tiên U-2501 được đưa vào biên chế năm 1944 đến cuối chiến tranh tháng 5 năm 1945. Không tàu nào phục vụ chiến đấu cho hải quân khác trong chiến tranh, dù các tàu bị thu giữ sau đó được hải quân Mỹ, Anh, Liên Xô, và Pháp nghiên cứu, thử nghiệm, và trong một số trường hợp đưa vào phục vụ: Mỹ nhận U-2513 và U-3008, Anh nhận U-2502 cùng các tàu khác, Liên Xô nhận U-3515 cùng các tàu khác, và Pháp nhận U-2518, phục vụ với tên Roland Morillot cho đến năm 1967.

Số phận: tự đánh đắm và bị thu giữ

Hầu hết tàu Type XXI bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ cuối chiến tranh. Trong 118 tàu được chế tạo, khoảng 84 tàu bị tự đánh đắm tháng 5 năm 1945, trong Chiến dịch Regenbogen, và số còn lại đầu hàng Đồng minh. Các tàu bị tự đánh đắm được trục vớt sau chiến tranh và tháo dỡ, và những xác tàu còn lại là mộ chiến tranh. Số phận của Type XXI là được chế tạo quá muộn, bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ, và bị nghiên cứu, chứ không phải chiến đấu, và câu chuyện của nó nhắc nhở về giới hạn của công nghệ khi nó đến quá muộn.

Tàu duy nhất còn sót lại

Chỉ một tàu Type XXI còn tồn tại: U-2540, được bảo tồn với tên Wilhelm Bauer tại Bremerhaven, Đức. Tàu bị tự đánh đắm năm 1945, được trục vớt năm 1957, và phục vụ trong hải quân Tây Đức cho đến năm 1982, trước khi được bảo tồn làm bảo tàng. Nó là Elektroboot duy nhất còn sót lại, và là nơi duy nhất du khách có thể thấy bên trong chiếc tàu đã cách mạng hóa thiết kế tàu ngầm. Các tàu Type XXI khác được bảo tồn một thời gian, nhưng bị tháo dỡ hoặc đánh chìm làm mục tiêu, và U-2540 là tàu cuối cùng. Việc bảo tồn tàu là sự tri ân đối với thiết kế của Type XXI, và các kỹ sư đã chế tạo nó, và hàng nghìn người đến thăm mỗi năm.

Di sản: tàu ngầm của tương lai

Type XXI là tàu ngầm của tương lai, và định hình thiết kế tàu ngầm trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh. Thân tàu hình dáng khí động học, ắc quy lớn, ống thở, và hệ thống ngư lôi nạp nhanh của nó được hải quân Mỹ, Liên Xô, Anh, và Pháp áp dụng, và trở thành tiêu chuẩn cho tàu ngầm hậu chiến. Lớp Tang của Mỹ, chế tạo cuối thập niên 1940, dựa trên Type XXI, và lớp Whiskey của Liên Xô, chế tạo thập niên 1950, cũng dựa trên Type XXI, với hơn 200 tàu được chế tạo. Hải quân Anh và Pháp chế tạo các tàu ngầm rút kinh nghiệm từ thiết kế của Type XXI, và ảnh hưởng của tàu có thể thấy trong các tàu ngầm chế tạo thập niên 1950 và 1960, gồm cả những tàu ngầm hạt nhân đầu tiên, vốn dùng hình dáng thân tàu của Type XXI. Type XXI cho thấy một tàu ngầm có thể nhanh hơn dưới nước so với trên mặt nước, và có thể ở dưới nước nhiều ngày, và những ý tưởng đó trở thành nền tảng của thiết kế tàu ngầm hiện đại.

Type XXI được nhớ đến với tên Elektroboot, tàu ngầm cách mạng đến quá muộn, và là chiếc tàu định hình tương lai của chiến tranh tàu ngầm. Tàu được nhớ đến trong tàu bảo tàng U-2540, tại Bremerhaven, và trong lịch sử cuộc chiến tàu ngầm, vốn trích dẫn nó như vũ khí có thể thay đổi trận Đại Tây Dương nếu nó có sẵn năm 1943. Câu chuyện của tàu là bài học cảnh báo cho bất kỳ hải quân nào tìm cách chế tạo một vũ khí cách mạng: nó phải được chế tạo đúng lúc, với số lượng đủ, và với huấn luyện để sử dụng nó, nếu không nó sẽ là hiện vật bảo tàng, chứ không phải vũ khí. Đối với các sử gia, Type XXI là ví dụ về một vũ khí được thiết kế xuất sắc cho cuộc chiến mà nó được dự định, và trở nên lỗi thời khi chiến tranh kết thúc, một khuôn mẫu lặp lại trong chiến tranh hải quân kể từ đó.

10. Câu hỏi thường gặp

Tàu ngầm U-boat Type XXI là gì?

Type XXI là tàu ngầm cách mạng của Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, gọi là Elektroboot, tàu ngầm đầu tiên được thiết kế để hoạt động chủ yếu dưới nước. Nó là bước đột phá triệt để so với Type VII và Type IX, vốn được thiết kế trong thập niên 1930 làm tàu mặt nước có thể lặn. Được chế tạo 118 chiếc trong giai đoạn 1944–1945, nó có thể di chuyển dưới nước nhanh hơn, khoảng 17,2 hải lý/giờ, so với trên mặt nước, khoảng 15,6 hải lý/giờ, và có thể ở dưới nước nhiều ngày, sạc pin bằng ống thở và tấn công bằng hệ thống ngư lôi nạp nhanh mới.

Đã chế tạo bao nhiêu tàu ngầm U-boat Type XXI?

118 tàu Type XXI được chế tạo trong giai đoạn 1944–1945, nhưng chỉ hai tàu thực hiện tuần tra chiến đấu, và không tàu nào đánh chìm tàu đối phương. Chiến tranh kết thúc trước khi các tàu có thể được dùng với số lượng lớn, và hầu hết các tàu bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ cuối chiến tranh. Tàu đầu tiên, U-2501, hạ thủy năm 1944, và tàu ảnh hưởng đến thiết kế tàu ngầm trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh.

Type XXI chạy ngầm nhanh đến mức nào?

Type XXI có thể di chuyển khoảng 17,2 hải lý/giờ khi lặn, nhanh hơn tốc độ mặt nước khoảng 15,6 hải lý/giờ, lần đầu tiên đối với một tàu ngầm. Nó có thể ở dưới nước nhiều ngày, dùng ống thở để sạc pin, và là tàu ngầm đầu tiên được thiết kế để hoạt động chủ yếu dưới nước. Ắc quy điện lớn của nó mang lại tốc độ lặn cao và khả năng lặn lâu, và tàu dài 76,7 mét, lượng giãn nước khoảng 1.621 tấn khi nổi và khoảng 1.819 tấn khi lặn, với quân số 57 sĩ quan và thủy thủ.

Elektroboot là gì?

Elektroboot, nghĩa là tàu điện, là tên Đức gọi Type XXI, vì nó chủ yếu chạy bằng ắc quy điện lớn của mình. Ắc quy đó mang lại tốc độ lặn cao và khả năng lặn lâu cho tàu, và Type XXI có thể di chuyển khoảng 17,2 hải lý/giờ khi lặn, nhanh hơn trên mặt nước. Tàu có thể ở dưới nước nhiều ngày, sạc pin bằng ống thở, và là tàu ngầm đầu tiên được thiết kế để hoạt động chủ yếu dưới nước.

Ngày nay có thể xem Type XXI ở đâu?

U-2540, một tàu Type XXI, được bảo tồn làm tàu bảo tàng Wilhelm Bauer tại Bremerhaven, Đức, và là tàu Type XXI duy nhất còn sót lại. 118 tàu Type XXI được chế tạo trong giai đoạn 1944–1945, và hầu hết bị tự đánh đắm hoặc bị thu giữ cuối chiến tranh, nên chỉ một tàu còn tồn tại. Chỉ hai tàu thực hiện tuần tra chiến đấu, và không tàu nào đánh chìm tàu đối phương, vì chiến tranh kết thúc trước khi các tàu có thể được dùng với số lượng lớn.

Type XXI ảnh hưởng đến tàu ngầm hậu chiến như thế nào?

Type XXI ảnh hưởng đến lớp Tang của Mỹ, lớp Whiskey của Liên Xô, và các tàu ngầm Anh và Pháp sau chiến tranh. Thân tàu hình dáng khí động học, ắc quy lớn và ống thở của nó trở thành tiêu chuẩn cho thiết kế tàu ngầm hậu chiến, và các hải quân nghiên cứu tàu sau chiến tranh. Nó có thể di chuyển dưới nước nhanh hơn, khoảng 17,2 hải lý/giờ, so với trên mặt nước, khoảng 15,6 hải lý/giờ, và có thể ở dưới nước nhiều ngày.

11. Nguồn tham khảo

1. Wikipedia, “German Type XXI submarine” — development, specifications, and service.
2. Clay Blair, “Hitler’s U-Boat War: The Hunted, 1942-1945” (Random House, 1998) — the Type XXI and the end of the U-boat war.
3. Erich Groner, “German Warships 1815-1945, Vol. 2: U-boats and Mine Warfare Vessels” (Conway, 1991) — specifications and production data.
4. Uboat.net, “Type XXI” — boat lists, patrols, and losses.
5. Eberhard Rossler, “The U-boat: The Evolution and Technical History of German Submarines” (Cassell, 1981) — design and development.
6. German Maritime Museum, Bremerhaven, “Wilhelm Bauer (U-2540)” — the preservation of U-2540.