Xe tăng Whippet

1. Mở đầu

Whippet (Medium Mark A) là xe tăng hạng trung của Anh năm 1918, và là xe tăng nhanh nhất của Thế chiến I. Do William Tritton, nhà thiết kế của xe tăng Mark I, thiết kế, nó là xe tăng nhẹ, nhanh, trang bị bốn súng máy và dùng hai động cơ xăng, và được thiết kế cho vai trò mới: khai thác. Trong khi các xe tăng hạng nặng, Mark IV và xe tăng Mark V, chọc thủng phòng tuyến Đức, Whippet sẽ lao qua khe hở, truy kích địch đang rút lui, tấn công pháo và vận tải của địch, và gieo rắc hoảng loạn sau phòng tuyến địch. Tại Amiens ngày 8 tháng 8 năm 1918, Whippet đã làm đúng như vậy, và một chiếc Whippet, “Musical Box”, chiến đấu đơn độc sau phòng tuyến Đức trong chín giờ, phá hủy pháo, vận tải và bộ binh, trước khi cuối cùng bị hạ. Khoảng 200 chiếc Whippet được chế tạo, và loại xe này phục vụ sau chiến tranh tại Ireland, Nam Phi và Nga, và nó là tổ tiên của các xe tăng hạng trung nhanh của Thế chiến II.

Cái tên Whippet, lấy từ giống chó whippet, giống chó nhanh và nhanh nhẹn, là mô tả đúng về xe tăng: nó nhanh, nhẹ và nhanh nhẹn, và được thiết kế để chạy, thay vì chiến đấu trực diện. Whippet không phải xe tăng chiến đấu, và không được thiết kế để đấu với xe tăng khác hay tấn công điểm mạnh: nó chỉ trang bị súng máy, và giáp của nó, dày tối đa 14 mm, có thể bị đạn xuyên giáp của súng trường Đức xuyên thủng. Nhưng Whippet là loại xe tăng mới, và nó cho thấy xe tăng có thể được dùng để khai thác, truy kích và đột kích sau phòng tuyến địch, và tốc độ có thể quan trọng như giáp và hỏa lực. Câu chuyện của Whippet vì vậy là câu chuyện về xe tăng nhanh, và về ý tưởng sẽ trở thành xe tăng tuần tiễu của Thế chiến II, và xe tăng hạng trung ngày nay.

2. Thông tin chính

Loại	Xe tăng hạng trung (xe tăng khai thác)
Xuất xứ	Anh
Nhà thiết kế	William Tritton (Foster’s of Lincoln)
Nhà sản xuất	William Foster & Co., Lincoln
Trong biên chế	1918–1919 (Lục quân Anh); lâu hơn ở nơi khác
Sản xuất	1917–1918; khoảng 200 chiếc được chế tạo
Trọng lượng	Khoảng 14 tấn
Chiều dài	Khoảng 6,1 m
Chiều rộng	Khoảng 2,6 m
Chiều cao	Khoảng 2,8 m
Kíp lái	3 (trưởng xe, lái xe, pháo thủ)
Giáp	5–14 mm
Vũ khí chính	Bốn súng máy Hotchkiss .303
Vũ khí phụ	Không có (chỉ súng máy)
Động cơ	Hai động cơ xăng bốn xi-lanh Tylor JB4, 45 mã lực mỗi chiếc (tổng 90 mã lực)
Tốc độ tối đa	Khoảng 13 km/giờ trên mặt đất bằng phẳng
Tầm hoạt động	Khoảng 130 km

3. Bối cảnh và phát triển

Nhu cầu xe tăng nhanh

Whippet ra đời từ kinh nghiệm của các xe tăng hạng nặng, xe tăng Mark I và xe tăng Mark IV, vốn đã chứng minh ý tưởng xe tăng, nhưng chậm, di chuyển với tốc độ đi bộ, và không thể khai thác bước đột phá. Tại Flers-Courcelette năm 1916 và tại Cambrai năm 1917, xe tăng hạng nặng đã chọc thủng phòng tuyến Đức, nhưng chúng quá chậm để khai thác bước đột phá, và Lục quân Đức có thời gian đưa lực lượng dự bị lên và lấp khe hở. Lục quân Anh cần một xe tăng nhanh, có thể lao qua khe hở, truy kích địch đang rút lui và gieo rắc hoảng loạn sau phòng tuyến địch, và kết quả là Whippet, do William Tritton, nhà thiết kế của Mark I, thiết kế, và do Foster ở Lincoln, công ty từng chế tạo những xe tăng đầu tiên, chế tạo.

Whippet được thiết kế năm 1917, và nguyên mẫu đầu tiên sẵn sàng đầu năm 1918. Nó là xe tăng nhỏ, nhẹ, nặng khoảng 14 tấn, chưa bằng một nửa trọng lượng của Mark IV, và được trang bị hai động cơ xăng Tylor, mỗi chiếc 45 mã lực, tổng cộng 90 mã lực, và cho tốc độ tối đa khoảng 13 km/h, gấp hơn hai lần tốc độ của Mark IV. Whippet trang bị bốn súng máy Hotchkiss, lắp trong tháp pháo cố định có thể xoay, và được bảo vệ bởi giáp dày tới 14 mm, đủ để chặn đạn súng trường và súng máy, nhưng không đủ để chặn đạn xuyên giáp của súng trường Đức. Kíp lái Whippet chỉ có ba người, ít hơn tám người của Mark IV, khiến xe dễ bố trí nhân sự và huấn luyện hơn, dù cũng có nghĩa kíp lái phải làm việc vất vả hơn, với xa trưởng đồng thời làm pháo thủ.

Thiết kế của Tritton và hai động cơ

William Tritton, người từng thiết kế Mark I cùng Walter Wilson, thiết kế Whippet một mình, và nó là xe tăng rất khác Mark I. Mark I là cỗ máy lớn, hình thoi, với xích chạy quanh toàn bộ thân xe, nhưng Whippet là xe tăng nhỏ, thông thường, với thân xe, tháp pháo và xích chạy dọc hai bên thân xe, và nó là xe tăng Anh đầu tiên có bố cục thông thường, với lái xe ở phía trước, khoang chiến đấu ở giữa và động cơ ở phía sau. Hai động cơ của Whippet, lắp cạnh nhau phía sau xe, là đặc điểm mới lạ: mỗi động cơ dẫn động một bên xích, và xe được lái bằng cách thay đổi tốc độ của hai động cơ, đơn giản hơn hộp số của Mark I, nhưng đòi hỏi lái xe điều khiển hai bướm ga và hai hộp số, và khiến xe khó lái theo đường thẳng.

Sản xuất: 200 xe Whippet

Khoảng 200 chiếc Whippet được chế tạo năm 1917 và 1918, bởi Foster ở Lincoln, và chúng được giao cho Quân đoàn Xe tăng kịp cho các cuộc tấn công lớn mùa hè và mùa thu năm 1918. Việc sản xuất Whippet là thành tựu đáng kể, xét tình trạng công nghiệp Anh năm 1917 và 1918, khi các nhà máy làm việc ngày đêm để sản xuất xe tăng, pháo và đạn dược cho chiến tranh, và khi vật liệu cùng lao động khan hiếm. Whippet chỉ được chế tạo với một phiên bản, Medium Mark A, và không được tiếp nối bởi Mark B hay Mark C với số lượng lớn, dù Medium Mark B và Medium Mark C được thiết kế làm xe kế tiếp, và một số ít được chế tạo. Việc sản xuất Whippet kết thúc năm 1918, khi chiến tranh chấm dứt, và loại xe này không được chế tạo lại, dù nó vẫn phục vụ sau chiến tranh, tại Ireland, Nam Phi và Nga.

4. Thiết kế

Bố cục thông thường

Whippet là xe tăng Anh đầu tiên có bố cục thông thường, với lái xe ở phía trước, khoang chiến đấu ở giữa và động cơ ở phía sau, và nó là bước tiến đáng kể so với Mark I và Mark IV, mà động cơ của chúng đặt trong khoang chiến đấu và kíp lái làm việc trong điều kiện khủng khiếp. Lái xe Whippet ngồi phía trước thân xe, với tầm nhìn tốt về mặt đất phía trước, và xa trưởng cùng pháo thủ ngồi trong tháp pháo, vốn có thể xoay 360 độ, và mang lại cho xe tầm bắn rộng. Động cơ của Whippet, lắp phía sau xe, tiếp cận được từ phía sau, và có thể bảo dưỡng mà không cần vào khoang chiến đấu, khiến xe dễ bảo dưỡng hơn Mark IV. Bố cục thông thường của Whippet trở thành tiêu chuẩn cho xe tăng Anh, và được dùng trên Medium Mark B và Medium Mark C, cùng các xe tăng Thế chiến II.

Giáp và vũ khí

Giáp của Whippet mỏng theo bất kỳ tiêu chuẩn sau này nào: 14 mm ở phía trước và tháp pháo, 10 mm ở hông và 5 mm ở phía sau cùng nóc xe. Nó đủ để chặn đạn súng trường và súng máy, vốn là mối đe dọa chính trên Mặt trận phía Tây, nhưng không đủ để chặn đạn xuyên giáp của súng trường Đức, vốn có thể xuyên thủng ở cự ly gần, và chắc chắn không đủ để chặn pháo binh Đức. Vũ khí của Whippet là bốn súng máy .303 Hotchkiss, lắp trong tháp pháo, với một khẩu bắn về phía trước, một khẩu bắn sang trái, một khẩu bắn sang phải và một khẩu bắn về phía sau, để xe có thể bắn mọi hướng. Súng máy hiệu quả chống bộ binh, kíp pháo và vận tải, nhưng không hiệu quả chống xe tăng hay điểm mạnh, và Whippet không được thiết kế để chiến đấu với xe tăng hay tấn công điểm mạnh: nó được thiết kế để khai thác bước đột phá, truy kích địch và tấn công phía sau địch.

Hai động cơ và kíp lái ba người

Whippet được trang bị hai động cơ xăng bốn xi-lanh Tylor JB4, mỗi chiếc 45 mã lực, tổng cộng 90 mã lực, và được lắp cạnh nhau phía sau xe. Mỗi động cơ dẫn động một bên xích, và xe được lái bằng cách thay đổi tốc độ của hai động cơ, đơn giản hơn hộp số của Mark I, nhưng đòi hỏi lái xe điều khiển hai bướm ga và hai hộp số, và khiến xe khó lái theo đường thẳng. Kíp lái Whippet chỉ có ba người: lái xe, ngồi phía trước thân xe, xa trưởng, ngồi trong tháp pháo và đồng thời làm pháo thủ, và pháo thủ, ngồi trong tháp pháo và vận hành súng máy. Kíp lái ít người khiến xe dễ bố trí nhân sự và huấn luyện hơn, nhưng cũng có nghĩa kíp lái phải làm việc vất vả hơn, và xa trưởng, người phải chỉ huy xe, phát hiện mục tiêu và bắn súng, bị quá tải.

5. Các biến thể

Biến thể	Năm	Đặc điểm chính	Sản xuất
Medium Mark A (Whippet)	1917–1918	Bốn súng máy Hotchkiss; hai động cơ Tylor	Khoảng 200
Medium Mark A với pháo 6-pounder	1918	Thử nghiệm; một súng máy thay bằng pháo 6-pounder	1 (thử nghiệm)
Medium Mark B	1918	Kế nhiệm; pháo 6-pounder; thân xe dài hơn	Khoảng 45
Medium Mark C	1918	Kế nhiệm; pháo 57 mm; tháp pháo lớn hơn	Khoảng 36

Medium Mark A và xe tăng pháo thử nghiệm

Whippet chỉ được chế tạo với một phiên bản sản xuất, Medium Mark A, và nó trang bị bốn súng máy Hotchkiss. Medium Mark A được chế tạo khoảng 200 chiếc, và là Whippet duy nhất tham chiến, và nó chiến đấu tại Amiens và trong Chiến dịch Trăm Ngày năm 1918. Một chiếc Whippet được thử nghiệm lắp pháo 6-pounder, thay cho một trong các súng máy, để thử xem Whippet có thể trang bị pháo hay không, nhưng thử nghiệm không thành công, vì pháo 6-pounder quá lớn đối với tháp pháo của Whippet, và vì hệ thống treo của xe không chịu nổi lực giật. Xe tăng pháo thử nghiệm không được đưa vào sản xuất, và Whippet vẫn chỉ trang bị súng máy, vốn đủ cho vai trò xe tăng khai thác, nhưng hạn chế khả năng hữu dụng của nó chống lại xe tăng và điểm mạnh. Vũ khí súng máy của Whippet là điển hình của xe tăng năm 1918, và phản ánh niềm tin rằng kẻ thù chính của xe tăng là bộ binh, không phải xe tăng khác.

Medium Mark B và Medium Mark C

Whippet được tiếp nối bởi Medium Mark B và Medium Mark C, vốn được thiết kế làm xe kế tiếp, và được chế tạo với số lượng nhỏ. Medium Mark B, trong đó khoảng 45 chiếc được chế tạo, là phiên bản dài hơn của Whippet, với pháo 6-pounder và động cơ mạnh hơn, và nhằm trở thành xe tăng hạng trung có thể chiến đấu với xe tăng khác, nhưng nó không hoàn thành kịp để tham chiến trong Thế chiến I, và được dùng để huấn luyện sau chiến tranh. Medium Mark C, trong đó khoảng 36 chiếc được chế tạo, là phiên bản lớn hơn của Whippet, với pháo 57 mm và tháp pháo lớn hơn, và nhằm trở thành xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Lục quân Anh sau chiến tranh, nhưng nó không được chế tạo với số lượng lớn, và được thay thế bằng các xe tăng Vickers Medium thập niên 1920. Medium Mark B và Medium Mark C cho thấy thiết kế của Whippet ảnh hưởng tới các xe tăng hạng trung Anh ra đời sau như thế nào, và ý tưởng về xe tăng hạng trung nhanh đã tồn tại sau Thế chiến I ra sao.

6. Lịch sử hoạt động

Lần đầu sử dụng, tháng 3 năm 1918

Whippet lần đầu tham chiến tháng 3 năm 1918, trong Chiến dịch Mùa xuân của Đức, khi nó được dùng để lấp khe hở trong phòng tuyến Anh và phản công cuộc tiến công của Đức. Whippet được dùng với số lượng nhỏ, và chúng chiến đấu trong các trận phòng thủ tháng 3 và 4 năm 1918, nơi chúng giúp quân Anh giữ vững phòng tuyến, dù nhiều chiếc mất mát do pháo binh và pháo chống tăng Đức. Những trận đầu của Whippet cho thấy nó là xe tăng nhanh và nhanh nhẹn, nhưng cũng dễ bị tổn thương trước pháo binh và pháo chống tăng, và nó cần được dùng phối hợp với bộ binh và xe tăng hạng nặng, thay vì đơn độc. Kíp lái Whippet rút ra bài học từ các trận đánh này, và họ phát triển chiến thuật mà Whippet dùng trong suốt phần còn lại của chiến tranh: lao qua khe hở, tấn công phía sau địch và tránh chiến đấu trực diện với điểm mạnh của địch.

Amiens, 8 tháng 8 năm 1918

Tại Amiens ngày 8 tháng 8 năm 1918, Whippet chiến đấu trận lớn nhất của nó, và trận đánh mà nó được thiết kế cho. Các xe Whippet, được dùng với số lượng lớn tại Amiens, lao qua khe hở trong phòng tuyến Đức mà xe tăng hạng nặng đã tạo ra, và chúng truy kích Lục quân Đức đang rút lui, tấn công pháo, vận tải và bộ binh của địch, và gieo rắc hoảng loạn sau phòng tuyến địch. Whippet tiến lên tới 12 km trong ngày đầu, và chúng bắt giữ pháo, tù binh và hàng tiếp tế Đức, và giúp quân Anh chọc thủng phòng tuyến Đức và mở đầu Chiến dịch Trăm Ngày. Vai trò của Whippet tại Amiens là then chốt: nó là xe tăng khai thác bước đột phá, và nó cho thấy xe tăng nhanh có thể được dùng để truy kích địch đang rút lui, và tốc độ có thể quan trọng như giáp và hỏa lực.

“Musical Box” tại Amiens

Chiếc Whippet nổi tiếng nhất của chiến tranh là “Musical Box”, một chiếc Whippet thuộc Tiểu đoàn Xe tăng 6, do Trung úy C. B. Arnold chỉ huy, đã chiến đấu đơn độc sau phòng tuyến Đức tại Amiens trong chín giờ. “Musical Box” chọc thủng phòng tuyến Đức, và tấn công pháo Đức, vận tải Đức và bộ binh Đức, phá hủy vài khẩu pháo, một số xe tải và một khinh khí cầu, đồng thời giết hoặc bắt nhiều binh lính Đức. Whippet cuối cùng bị pháo binh Đức hạ, và kíp lái của nó, ngoại trừ lái xe, người đã hy sinh, bị bắt, nhưng hành động của họ đã gieo rắc hoảng loạn sau phòng tuyến Đức, và cho thấy một chiếc Whippet đơn độc có thể làm gì. Trung úy Arnold được trao Huân chương Quân công vì hành động của mình, và “Musical Box” trở thành chiếc Whippet nổi tiếng nhất của chiến tranh, và câu chuyện của nó vẫn được kể ngày nay như ví dụ về những gì xe tăng nhanh có thể làm sau phòng tuyến địch.

Trăm ngày, tháng 8–11 năm 1918

Sau Amiens, Whippet chiến đấu trong Chiến dịch Trăm Ngày, cuộc tấn công lớn của Đồng minh kết thúc chiến tranh, và nó được dùng trong mọi cuộc tấn công lớn mùa hè và mùa thu năm 1918. Whippet lao qua các khe hở trong phòng tuyến Đức, truy kích Lục quân Đức đang rút lui, và tấn công pháo cùng vận tải của địch, và chúng giúp quân Anh chọc thủng phòng tuyến Hindenburg và tiến qua Pháp. Tốc độ và độ tin cậy của Whippet phát huy tốt nhất trong Chiến dịch Trăm Ngày, khi Lục quân Anh tiến nhanh và khi hai động cơ cùng trọng lượng nhẹ của Whippet cho phép nó theo kịp cuộc tiến công. Những trận cuối của Whippet diễn ra tháng 11 năm 1918, và đến lúc đó loại xe này đang được thay thế bằng Medium Mark B và Medium Mark C, và các xe Whippet còn lại được dùng để huấn luyện hoặc gửi tới Ireland, Nam Phi và Nga.

7. Hiệu năng và thông số kỹ thuật

Thông số	Whippet (Medium Mark A)
Vũ khí chính	Bốn súng máy Hotchkiss .303
Giáp (tối đa)	14 mm
Giáp (trước)	14 mm
Giáp (hông)	10 mm
Trọng lượng	Khoảng 14 tấn
Động cơ	Hai động cơ Tylor JB4, 45 mã lực mỗi chiếc (tổng 90 mã lực)
Tỉ lệ công suất/trọng lượng	Khoảng 6,4 mã lực mỗi tấn
Tốc độ tối đa (đường bộ)	Khoảng 13 km/giờ
Tầm hoạt động (đường bộ)	Khoảng 130 km
Dung tích nhiên liệu	Khoảng 270 lít
Kíp lái	3
Số lượng chế tạo	Khoảng 200

Hỏa lực và bảo vệ

Hỏa lực của Whippet chỉ giới hạn ở súng máy, và đủ cho vai trò xe tăng khai thác, nhưng không đủ để chiến đấu với xe tăng khác hay tấn công điểm mạnh. Bốn súng máy Hotchkiss của nó có thể bắn mọi hướng, và chúng hiệu quả chống bộ binh, kíp pháo và vận tải, nhưng chúng không thể xuyên giáp xe tăng, và không thể phá hủy điểm mạnh bê tông. Khả năng bảo vệ của Whippet cũng hạn chế: giáp của nó, dày tối đa 14 mm, đủ để chặn đạn súng trường và súng máy, nhưng không đủ để chặn đạn xuyên giáp của súng trường Đức, và chắc chắn không đủ để chặn pháo binh Đức. Sự bảo vệ thực sự của Whippet là tốc độ của nó: nó có thể di chuyển nhanh, có thể dùng địa hình để ẩn nấp, và có thể tránh bị bắn trúng, đó là học thuyết của xe tăng khai thác, và là lý do Whippet được thiết kế để nhanh thay vì giáp dày.

Cơ động và so sánh với Mark IV

Khả năng cơ động là điểm mạnh lớn nhất của Whippet. Với tốc độ tối đa khoảng 13 km/h trên mặt đất bằng, nó nhanh gấp hơn hai lần xe tăng Mark IV, vốn chỉ đạt 6 km/h, và nó là xe tăng nhanh nhất của Thế chiến I. Hai động cơ Tylor của nó, tổng cộng 90 mã lực, mang lại tỷ lệ công suất/trọng lượng khoảng 6,4 mã lực mỗi tấn, tốt hơn Mark IV, và trọng lượng nhẹ của nó, khoảng 14 tấn so với 28 tấn của Mark IV, cho phép nó qua những cây cầu mà Mark IV không thể qua, và di chuyển trên mặt đất mà Mark IV không thể qua. So với Mark IV, Whippet nhanh hơn, nhẹ hơn và nhanh nhẹn hơn, nhưng trang bị kém hơn và bảo vệ kém hơn, và nó được thiết kế cho vai trò khác: khai thác, thay vì đột phá. Tốc độ của Whippet khiến nó trở thành xe tăng khai thác xuất sắc, và nó được dùng cho vai trò đó trong suốt phần còn lại của chiến tranh.

8. Các nước sử dụng

Anh: Quân đoàn Xe tăng

Whippet được Anh sử dụng, và nó là xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Quân đoàn Xe tăng năm 1918. Quân đoàn Xe tăng, vốn phát triển từ vài trăm người năm 1916 lên hơn 20.000 người năm 1918, vận hành khoảng 200 chiếc Whippet trong các cuộc tấn công lớn của năm cuối chiến tranh, và trở thành một trong những binh chủng quan trọng nhất của Lục quân Anh. Kíp lái Whippet là tình nguyện viên, và họ học cách lái, bảo dưỡng và chiến đấu trong xe, cùng cách dùng nó phối hợp với bộ binh và xe tăng hạng nặng, và họ phát triển chiến thuật mà Quân đoàn Xe tăng dùng trong suốt phần còn lại của chiến tranh. Whippet vẫn phục vụ trong Lục quân Anh sau chiến tranh, khi nó được dùng để huấn luyện, và được thay thế bằng Medium Mark B và Medium Mark C, cùng các xe tăng Vickers Medium thập niên 1920.

Ireland, Nam Phi, Nga và Nhật Bản

Sau chiến tranh, Whippet được nhiều quốc gia dùng, gồm Ireland, nước nhận Whippet và dùng chúng trong Nội chiến Ireland, và Nam Phi, nước nhận Whippet và dùng chúng để huấn luyện cùng an ninh nội địa, và Nga, nơi Whippet của Anh được Bạch vệ Nga dùng trong Nội chiến Nga, và nơi Whippet bị bắt được Hồng quân dùng. Whippet cũng được Nhật Bản dùng, nước mua Whippet thập niên 1920 và dùng chúng để thử nghiệm, và bởi Đức, nước bắt được Whippet và dùng chúng để thử nghiệm, dù người Đức không chế tạo xe tăng như Whippet. Việc Whippet được nhiều quốc gia dùng là bằng chứng về tầm quan trọng của nó, và về việc nó là xe tăng nhanh đầu tiên, và nó là thiết kế mà các quốc gia khác muốn nghiên cứu, ngay cả khi họ không chế tạo nó với số lượng lớn. Việc xuất khẩu Whippet bị hạn chế, vì Lục quân Anh có ít Whippet dư thừa, và vì hầu hết chúng đã hao mòn vào cuối chiến tranh.

9. Di sản và ảnh hưởng

Xe tăng nhanh đầu tiên

Di sản của Whippet là nó là xe tăng nhanh đầu tiên, và là tổ tiên của xe tăng tuần tiễu. Nó cho thấy xe tăng có thể nhanh, nhẹ và nhanh nhẹn, và tốc độ có thể quan trọng như giáp và hỏa lực, và xe tăng có thể được dùng để khai thác, truy kích và đột kích sau phòng tuyến địch. Thiết kế của Whippet, với bố cục thông thường, tháp pháo xoay và hai động cơ, ảnh hưởng tới các xe tăng hạng trung Anh ra đời sau, gồm Medium Mark B và Medium Mark C, cùng các xe tăng Vickers Medium thập niên 1920, và ảnh hưởng tới các xe tăng tuần tiễu của Thế chiến II, gồm Crusader và xe tăng Cromwell, vốn được thiết kế cho tốc độ và cơ động, như Whippet. Tốc độ của Whippet, vốn là điểm mạnh lớn nhất của nó, trở thành tiêu chuẩn cho xe tăng Anh, và xe tăng tuần tiễu, vốn kế tiếp nó, được thiết kế để nhanh cũng như trang bị tốt và bảo vệ tốt.

“Musical Box” và Whippet trong ký ức

Whippet ngày nay được nhớ trên hết vì “Musical Box”, chiếc Whippet chiến đấu đơn độc sau phòng tuyến Đức tại Amiens trong chín giờ, và câu chuyện của nó vẫn được kể như ví dụ về những gì xe tăng nhanh có thể làm. Trung úy Arnold, người chỉ huy “Musical Box”, được trao Huân chương Quân công, và hành động của ông trở thành một trong những chiến công xe tăng nổi tiếng nhất của Thế chiến I, và được nhớ tại Anh như thắng lợi của lòng dũng cảm và xe tăng nhanh. Whippet cũng được nhớ như xe tăng nhanh nhất của Thế chiến I, và như xe tăng chỉ ra hướng đi cho thiết kế xe tăng, và như tổ tiên của xe tăng tuần tiễu. Cái tên Whippet, lấy từ giống chó whippet, đã trở thành một trong những tên nổi tiếng nhất trong lịch sử xe tăng Anh, và ngày nay vẫn được Lục quân Anh dùng, đơn vị đặt tên cho phương tiện trinh sát mới của mình là Ajax, theo tên xe kế tiếp Whippet, Comet.

10. Hiện vật còn lại

Bảo tàng Xe tăng, Bovington

Chỉ một số ít Whippet còn tồn tại, và ví dụ nổi tiếng nhất được lưu giữ tại Bảo tàng Xe tăng ở Bovington, Anh. Bảo tàng có một chiếc Whippet, A347, được gọi là “Firefly”, vốn được trao tặng cho bảo tàng sau chiến tranh, và được trưng bày cùng các xe tăng Thế chiến I khác của bảo tàng, gồm Mark I, Mark IV và Mark V. Chiếc Whippet của bảo tàng vẫn chạy được, và là hình ảnh thường xuyên tại lễ hội Tankfest thường niên của bảo tàng, nơi nó được lái quanh sân và nơi du khách có thể thấy tốc độ cùng khả năng cơ động của nó. Đối với đa số du khách, cách dễ nhất để nhìn thấy Whippet là tại Bovington, nơi chiếc Whippet của Bảo tàng Xe tăng được trưng bày theo thứ tự chế tạo, và nơi hai động cơ cùng tháp pháo xoay của Whippet có thể được nhìn thấy đầy đủ, và nơi hướng dẫn viên của bảo tàng giải thích vai trò của Whippet tại Amiens cùng câu chuyện về “Musical Box”.

Các xe còn lại khác tại Nam Phi và nơi khác

Các xe Whippet còn lại khác được lưu giữ tại Nam Phi, nơi Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử Quân sự Nam Phi ở Johannesburg có một chiếc Whippet, vốn được Lục quân Nam Phi dùng sau chiến tranh, và tại Canada, nơi Bảo tàng Quân sự Căn cứ Borden có một chiếc Whippet, và tại Hoa Kỳ, nơi Bộ sưu tập Thiết giáp và Kỵ binh Lục quân Mỹ ở Fort Benning, Georgia, có một chiếc Whippet. Việc Whippet còn tồn tại ở nhiều nơi là bằng chứng về tầm quan trọng của nó, và về việc nó là xe tăng nhanh đầu tiên, và nó là thiết kế mà các quốc gia khác muốn bảo tồn, ngay cả khi họ không chế tạo nó với số lượng lớn. Kích thước nhỏ và trọng lượng nhẹ của Whippet khiến nó trở thành một trong những xe tăng Thế chiến I dễ sở hữu và bảo dưỡng nhất, và nó là một trong những xe tăng Thế chiến I phổ biến nhất trong các bộ sưu tập tư nhân, dù rất ít chiếc còn lại, và hầu hết chúng ở trong bảo tàng.

11. Câu hỏi thường gặp

Whippet là xe tăng gì?

Whippet (Medium Mark A) là xe tăng hạng trung của Anh năm 1918, thiết kế để khai thác — lao qua bước đột phá và truy kích địch đang rút lui. Khoảng 200 chiếc được chế tạo.

Vì sao Whippet nhanh như vậy?

Whippet dùng hai động cơ xăng Tylor công suất 45 mã lực mỗi chiếc, và chỉ nặng khoảng 14 tấn, chưa bằng một nửa trọng lượng của Mark IV. Nó có thể đạt khoảng 13 km/h, gấp hơn hai lần tốc độ của Mark IV.

Đã chế tạo bao nhiêu xe tăng Whippet?

Khoảng 200 xe tăng Whippet được chế tạo năm 1917 và 1918 bởi Foster ở Lincoln.

“Musical Box” là gì?

“Musical Box” là một chiếc Whippet thuộc Tiểu đoàn Xe tăng 6, do Trung úy C. B. Arnold chỉ huy, đã chiến đấu đơn độc sau phòng tuyến Đức tại Amiens ngày 8 tháng 8 năm 1918 trong chín giờ, phá hủy pháo, vận tải và bộ binh trước khi bị hạ.

Whippet có pháo gì?

Whippet không có pháo. Nó trang bị bốn súng máy .303 Hotchkiss, lắp trong tháp pháo có thể xoay 360 độ.

Tôi có thể xem Whippet ở đâu ngày nay?

Chiếc Whippet còn lại nổi tiếng nhất, A347 “Firefly”, ở Bảo tàng Xe tăng tại Bovington, Anh. Các chiếc khác còn lại tại Nam Phi, Canada và Hoa Kỳ.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Medium Mark A Whippet” — khoảng 200 chiếc được chế tạo, thông số, Amiens và “Musical Box”.
2. The Tank Museum, Bovington, “Whippet” — thiết kế, thành tích chiến đấu và xe còn lại A347.
3. David Fletcher, British Mark IV Tank (Osprey Publishing, 2007) — Whippet và Medium Mark A.
4. Paddy Griffith, Battle Tactics of the Western Front (Yale University Press, 1994) — Whippet tại Amiens.
5. John Glanfield, The Devil’s Chariots (Sutton Publishing, 2006) — Quân đoàn Xe tăng năm 1918.
6. Tank Encyclopedia, “Medium Mark A Whippet” — thông số, các biến thể và các xe còn lại.