Thiết giáp hạm Tirpitz

1. Mở đầu

Tirpitz là thiết giáp hạm thứ hai và cuối cùng của lớp Bismarck của Đức, và là một trong những thiết giáp hạm lớn nhất và mạnh nhất của Thế chiến II. Được đặt tên theo Đô đốc Alfred von Tirpitz, người sáng lập Hải quân Đức, tàu được đưa vào biên chế ngày 25 tháng 2 năm 1941, và là, cùng với tàu chị em Bismarck, thiết giáp hạm lớn nhất từng được Đức chế tạo, lượng giãn nước đầy tải khoảng 52.600 tấn, trang bị tám pháo 380 mm, và được bảo vệ bởi giáp dày tới 320 mm. Không giống Bismarck, bị đánh chìm trong nhiệm vụ đầu tiên, tháng 5 năm 1941, Tirpitz dành phần lớn chiến tranh trong các vịnh hẹp Na Uy, nơi nó đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực chở vật tư từ Anh và Hoa Kỳ tới Liên Xô, và nơi nó trói buộc một phần lớn Hải quân Hoàng gia, vốn phải giữ thiết giáp hạm, tàu sân bay và khu trục hạm tại vùng biển phía bắc, phòng khi Tirpitz ra khơi. Tàu bị tấn công nhiều lần — bởi tàu ngầm mini, máy bay tàu sân bay và máy bay ném bom Lancaster của Không quân Hoàng gia — và cuối cùng bị đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944, bởi máy bay ném bom Lancaster của Phi đội 617, “Dambusters”, dùng bom Tallboy, tại vịnh Tromsø, Na Uy, với mất mát khoảng 1.000 thủy thủ đoàn.
Câu chuyện của Tirpitz là câu chuyện về con tàu, theo lời Churchill, là “Quái thú”, và được sợ hãi vượt xa thành tích thực tế của nó, vì chỉ sự tồn tại của nó đã buộc Đồng minh phải chuyển tàu, máy bay và người để theo dõi nó, và tấn công nó, nhiều lần, với cái giá lớn. Tirpitz chỉ đánh chìm một tàu buôn, và chỉ bắn pháo chính trong giận dữ một lần, trong cuộc đột kích Spitsbergen tháng 9 năm 1943, nhưng nó là, trong ba năm, tàu quan trọng nhất trong Hải quân Đức, và tàu mà Hải quân Hoàng gia muốn đánh chìm nhất. Việc nó bị đánh chìm, tháng 11 năm 1944, là thắng lợi cho Không quân Hoàng gia, và là dấu chấm hết cho thiết giáp hạm Đức như mối đe dọa với đoàn tàu Bắc Cực, và là lời nhắc rằng thiết giáp hạm, dù lớn và mạnh đến đâu, có thể bị máy bay đánh chìm, và thời đại của thiết giáp hạm đã qua.

2. Thông tin chính

Loại	Thiết giáp hạm (lớp Bismarck)
Xuất xứ	Đức
Nơi đóng	Kriegsmarinewerft, Wilhelmshaven
Đặt lườn	2 tháng 11 năm 1936
Hạ thủy	1 tháng 4 năm 1939
Đi vào biên chế	25 tháng 2 năm 1941
Bị đánh chìm	12 tháng 11 năm 1944 (Tromsø, Na Uy)
Lượng giãn nước	Khoảng 42.900 tấn tiêu chuẩn; khoảng 52.600 tấn đầy tải
Chiều dài	251,0 m
Chiều rộng	36,0 m
Mớn nước	Khoảng 10,2 m
Thủy thủ đoàn	Khoảng 2.600 (thời chiến, gồm không đoàn)
Động lực	3 tua-bin hơi nước, 150.170 mã lực trục; 12 nồi hơi
Tốc độ	Khoảng 30,8 hải lý
Tầm hoạt động	Khoảng 8.870 hải lý ở tốc độ 19 hải lý
Giáp	Đai giáp 320 mm; sàn giáp 100–120 mm; tháp pháo 360 mm; tháp chỉ huy 350 mm
Vũ khí	8 pháo 380 mm (4 × 2); 12 pháo 150 mm; 16 pháo phòng không 105 mm; 16 pháo phòng không 37 mm; 20 pháo phòng không 20 mm
Máy bay	4 thủy phi cơ Arado Ar 196; 1 máy phóng

3. Nguồn gốc & phát triển

Lớp Bismarck và Kế hoạch Z

Tirpitz là tàu thứ hai của lớp Bismarck, được thiết kế trong thập niên 1930, theo Hiệp định Hải quân Anh-Đức năm 1935, cho phép Đức chế tạo thiết giáp hạm tới 35.000 tấn, dù lớp Bismarck, với 42.900 tấn tiêu chuẩn, vượt giới hạn đó, và Đức, vốn đã bắt đầu tái vũ trang, không quan tâm. Lớp Bismarck được thiết kế làm lõi cho Kế hoạch Z của Hải quân Đức, vốn là kế hoạch của Đô đốc Raeder nhằm chế tạo hạm đội thiết giáp hạm, tàu sân bay và tuần dương hạm, thách thức Hải quân Hoàng gia, và cho phép Đức kiểm soát biển. Kế hoạch Z không bao giờ hoàn thành, vì chiến tranh bắt đầu năm 1939, trước khi hạm đội có thể được chế tạo, và chỉ hai thiết giáp hạm lớp Bismarck được hoàn thành, Bismarck và Tirpitz, và chúng là thiết giáp hạm lớn nhất và mạnh nhất từng được Đức chế tạo, và là những tàu mà Hải quân Hoàng gia sợ nhất, trong những năm đầu chiến tranh.

Chế tạo Tirpitz tại Wilhelmshaven

Tirpitz được chế tạo tại Kriegsmarinewerft ở Wilhelmshaven, và phần này bao quát việc chế tạo, hạ thủy và đưa vào biên chế của nó, và số phận của tàu chị em, vốn đã định hình mọi thứ tiếp theo. Nó được đặt lườn ngày 2 tháng 11 năm 1936, hạ thủy ngày 1 tháng 4 năm 1939 trong buổi lễ có Adolf Hitler tham dự, và đưa vào biên chế ngày 25 tháng 2 năm 1941 dưới quyền Đại tá Karl Topp, và việc chế tạo mất hơn bốn năm, bị trì hoãn bởi chiến tranh, bởi nhu cầu chế tạo tàu ngầm và các tàu khác, và bởi việc ném bom Wilhelmshaven, nên nó không hoàn toàn sẵn sàng phục vụ cho đến đầu năm 1942, khi nó được gửi tới Na Uy. Nó được đặt tên theo Đô đốc Alfred von Tirpitz, người đã xây dựng Hải quân Đức trước Thế chiến I, và tên nó là lời nhắc về tham vọng hải quân của Đức. Tàu chị em của nó, Bismarck, đưa vào biên chế tháng 8 năm 1940, bị đánh chìm trong nhiệm vụ đầu tiên tháng 5 năm 1941, sau khi đánh chìm HMS Hood, và bài học đã được rút ra: Tirpitz không bao giờ được gửi vào nhiệm vụ tại Đại Tây Dương như Bismarck, mà được giữ tại Na Uy, được vịnh hẹp, pháo phòng không và màn khói bảo vệ, nơi nó đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực mà không ra khơi xa căn cứ.

Hạ thủy và đưa vào biên chế

Tirpitz được chế tạo tại Kriegsmarinewerft ở Wilhelmshaven, và được đặt lườn ngày 2 tháng 11 năm 1936, hạ thủy ngày 1 tháng 4 năm 1939, trong buổi lễ có Adolf Hitler tham dự, và đưa vào biên chế ngày 25 tháng 2 năm 1941, dưới quyền Đại tá Karl Topp. Việc chế tạo tàu mất hơn bốn năm, và bị trì hoãn bởi chiến tranh, và bởi nhu cầu chế tạo tàu ngầm và các tàu khác, và bởi việc ném bom Wilhelmshaven, và tàu không hoàn toàn sẵn sàng phục vụ cho đến đầu năm 1942, khi nó được gửi tới Na Uy, nơi nó sẽ dành phần lớn chiến tranh. Tirpitz được đặt tên theo Đô đốc Alfred von Tirpitz, người đã xây dựng Hải quân Đức trước Thế chiến I, và là anh hùng tại Đức, và tên tàu là lời nhắc về tham vọng hải quân của Đức, và về hạm đội mà Tirpitz đã xây dựng, và đã bị phá hủy tại Jutland và Scapa Flow.

Tàu chị em Bismarck

Tàu chị em của Tirpitz, Bismarck, được đưa vào biên chế tháng 8 năm 1940, và bị đánh chìm trong nhiệm vụ đầu tiên, tháng 5 năm 1941, trong Trận Eo biển Đan Mạch và tại Đại Tây Dương, sau khi nó đánh chìm tàu chiến-tuần dương Anh HMS Hood, và sau khi bị Hải quân Hoàng gia săn lùng, vốn đã gửi mọi tàu có sẵn để đánh chìm nó. Việc Bismarck bị đánh chìm là đòn giáng với Hải quân Đức, và là bài học mà người Đức đã học: thiết giáp hạm, dù lớn và mạnh đến đâu, có thể bị máy bay và lực lượng vượt trội đánh chìm, và Tirpitz, vốn được đưa vào biên chế ba tháng trước khi Bismarck bị chìm, không bao giờ được gửi vào nhiệm vụ như Bismarck, tại Đại Tây Dương, nơi nó sẽ bị Hải quân Hoàng gia săn lùng, và nó được giữ tại Na Uy, nơi nó được vịnh hẹp, pháo phòng không và màn khói bảo vệ, và nơi nó đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực, mà không bao giờ phải ra khơi xa căn cứ.

Mối đe dọa với đoàn tàu Bắc Cực

Tirpitz được gửi tới Na Uy tháng 1 năm 1942, và đóng tại các vịnh hẹp gần Trondheim và sau đó gần Tromsø, nơi nó được sườn dốc của vịnh hẹp, pháo phòng không trên bờ, màn khói che giấu nó khỏi máy bay, và lưới chống ngư lôi dưới nước, bảo vệ nó khỏi tàu ngầm, bảo vệ. Từ Na Uy, Tirpitz đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực, vốn chở vật tư từ Anh và Hoa Kỳ tới Liên Xô, qua Biển Barents, tới Murmansk và Archangel, và vốn thiết yếu cho nỗ lực chiến tranh của Liên Xô, và bị tàu ngầm Đức, máy bay Đức tấn công, và, người ta lo sợ, bởi chính Tirpitz. Hải quân Hoàng gia, vốn phải bảo vệ các đoàn tàu, phải giữ thiết giáp hạm, tàu sân bay và khu trục hạm tại vùng biển phía bắc, phòng khi Tirpitz ra khơi, và chỉ sự tồn tại của tàu đã trói buộc một phần lớn Hải quân Hoàng gia, và buộc Đồng minh phải chuyển tàu, máy bay và người để theo dõi nó, và tấn công nó, nhiều lần, với cái giá lớn.

4. Thiết kế

Vỏ tàu, giáp và pháo chính

Tirpitz dài 251 m, rộng 36 m, và có lượng giãn nước tiêu chuẩn khoảng 42.900 tấn và đầy tải khoảng 52.600 tấn, và được vận hành bởi ba tuabin hơi nước, cho tổng cộng 150.170 mã lực trục và tốc độ khoảng 30,8 hải lý/giờ, nhanh đối với thiết giáp hạm, và cho phép nó chạy nhanh hơn bất kỳ thiết giáp hạm Anh nào, trừ lớp King George V, vốn nhanh gần bằng. Giáp của tàu gồm đai giáp 320 mm, bảo vệ hầm đạn và máy móc, boong giáp 100 đến 120 mm, tháp pháo 360 mm, và tháp chỉ huy 350 mm, vốn là giáp dày nhất trên bất kỳ tàu Đức nào, và bảo vệ bộ chỉ huy của tàu. Vũ khí chính của tàu gồm tám pháo 380 mm, trong bốn tháp pháo đôi, hai phía trước và hai phía sau, có thể bắn đạn nặng khoảng 800 kg tới cự ly khoảng 36.000 m, và là pháo mạnh nhất trên bất kỳ tàu Đức nào, và được Hải quân Hoàng gia sợ hãi, vốn không có thiết giáp hạm nào sánh được, trừ lớp King George V, vốn có pháo 356 mm.

Vũ khí phụ và máy bay

Ngoài tám pháo chính 380 mm, Tirpitz mang vũ khí phụ và phòng không lớn cùng máy bay của riêng nó, và phần này mô tả các vũ khí đó và cuộc sống của những người vận hành chúng. Nó được trang bị 12 pháo 150 mm để dùng chống tàu mặt nước, và 16 pháo phòng không 105 mm, 16 pháo 37 mm và 20 pháo 20 mm chống máy bay, vốn là phòng thủ chính của nó chống Không quân Hoàng gia và Không quân Hạm đội, và vũ khí phòng không của nó được tăng cường trong chiến tranh khi mối đe dọa từ máy bay tăng, đến năm 1944 nó có nhiều pháo phòng không hơn bất kỳ tàu Đức nào, được màn khói và tiêm kích yểm trợ bảo vệ khi neo đậu. Nó cũng mang bốn thủy phi cơ Arado Ar 196, phóng từ máy phóng và dùng để trinh sát, vốn là đôi mắt của nó khi ở biển. Cuộc sống trên tàu rất gian khổ: thủy thủ đoàn khoảng 2.600 người sống trong các khoang đông đúc, nóng và ồn ào, làm việc theo ca suốt ngày đêm, ăn trong khoang ăn đông đúc và ngủ trong các khoang có mùi nhiên liệu và mồ hôi, và họ dành phần lớn chiến tranh neo đậu trong vịnh hẹp, buồn chán, lạnh lẽo và sợ hãi, chờ lệnh ra khơi không bao giờ tới.

Pháo phòng không và thủy phi cơ

Tirpitz cũng được trang bị 12 pháo 150 mm, dùng chống tàu mặt nước, và 16 pháo phòng không 105 mm, 16 pháo phòng không 37 mm và 20 pháo phòng không 20 mm, dùng chống máy bay, và là phòng thủ chính của tàu chống Không quân Hoàng gia và Không quân Hạm đội, vốn tấn công nó nhiều lần. Vũ khí phòng không của tàu được tăng cường trong chiến tranh, khi mối đe dọa từ máy bay tăng, và đến năm 1944 nó có nhiều pháo phòng không hơn bất kỳ tàu Đức nào, và được màn khói và tiêm kích yểm trợ bảo vệ, khi nó neo đậu trong vịnh hẹp. Tàu cũng mang bốn thủy phi cơ Arado Ar 196, được phóng từ máy phóng, và dùng để trinh sát, và là đôi mắt của tàu, khi nó ở biển, và cho phép nó tìm đoàn tàu và tránh tàu Anh.

Đời sống trên Tirpitz

Cuộc sống trên Tirpitz rất gian khổ, và điển hình cho cuộc sống trên tàu chiến lớn. Thủy thủ đoàn khoảng 2.600 người sống trong các khoang của tàu, vốn đông đúc, nóng và ồn ào, và họ làm việc theo ca, suốt ngày đêm, để giữ tàu và vũ khí sẵn sàng chiến đấu, và ăn trong khoang ăn đông đúc, và ngủ trong các khoang nóng và có mùi nhiên liệu và mồ hôi. Những người phục vụ trên Tirpitz còn trẻ, được huấn luyện cao, và biết tàu của họ là mục tiêu cho máy bay và tàu ngầm Anh, và cơ hội sống sót của họ phụ thuộc vào pháo phòng không của tàu và vịnh hẹp bảo vệ nó. Những người của Tirpitz dành phần lớn chiến tranh neo đậu, trong vịnh hẹp, chờ lệnh ra khơi không bao giờ tới, và họ buồn chán, lạnh lẽo, và sợ hãi, và biết tàu của họ, vốn là tàu mạnh nhất trong Hải quân Đức, cũng là tàu bị săn lùng nhất thế giới.

Pháo đài vịnh hẹp

Tirpitz được bảo vệ, khi neo đậu, bởi vịnh hẹp nơi nó nằm, bởi pháo phòng không trên bờ, bởi màn khói che giấu nó khỏi máy bay, bởi lưới chống ngư lôi dưới nước, và bởi tiêm kích yểm trợ, khi có sẵn. Sườn dốc của vịnh hẹp khiến máy bay khó tấn công tàu, vì chúng phải bay xuống vịnh hẹp, và bị pháo phòng không bắn, và màn khói, vốn được tạo bởi máy tạo khói trên bờ, che giấu tàu khỏi tầm nhìn, và lưới chống ngư lôi, vốn được treo dưới nước quanh tàu, bảo vệ nó khỏi ngư lôi bắn bởi tàu ngầm và máy bay. Pháo đài vịnh hẹp là phòng thủ chính của Tirpitz, và là lý do tàu sống sót lâu như vậy, dù bị tấn công nhiều lần, bởi tàu ngầm mini, máy bay tàu sân bay và máy bay ném bom Lancaster, và chỉ khi các Lancaster, bay từ Scotland, thả bom Tallboy xuống tàu, tháng 11 năm 1944, pháo đài vịnh hẹp cuối cùng mới bị vượt qua.

5. Thông số kỹ thuật

Tốc độ, giáp và pháo

Bảng cho thấy điểm mạnh của Tirpitz: nó lớn, nhanh, trang bị nặng và giáp nặng, và có tầm xa, cho phép nó hoạt động xa nhà. Các con số là những giá trị thường được đưa ra nhất trong các sách lịch sử đã xuất bản, và chúng khác nhau đôi chút giữa các nguồn, vì các nguồn khác nhau cho lượng giãn nước và tốc độ khác nhau, và vì tàu được cải tiến trong chiến tranh, với nhiều pháo phòng không hơn và trang bị khác nhau. Độc giả nên coi các con số là gần đúng, và là hướng dẫn về khả năng của tàu hơn là phép đo chính xác cho một tàu đơn lẻ.

So sánh với thiết giáp hạm Anh

So với thiết giáp hạm Anh, Tirpitz lớn hơn, nhanh hơn và trang bị tốt hơn lớp King George V, vốn là thiết giáp hạm hiện đại nhất của Hải quân Hoàng gia, và có lượng giãn nước khoảng 42.000 tấn, tốc độ khoảng 28 hải lý/giờ, và trang bị mười pháo 356 mm, so với tám pháo 380 mm của Tirpitz. Tirpitz cũng lớn hơn và trang bị tốt hơn lớp Nelson, vốn có lượng giãn nước khoảng 34.000 tấn, tốc độ khoảng 23 hải lý/giờ, và trang bị chín pháo 406 mm, lớn hơn pháo của Tirpitz, nhưng được lắp trên tàu chậm hơn và ít được bảo vệ hơn. Ưu thế của Tirpitz là sự kết hợp giữa tốc độ, giáp và hỏa lực, khiến nó, trên giấy, trở thành thiết giáp hạm mạnh nhất tại vùng biển châu Âu, và là lý do Hải quân Hoàng gia sợ nó, và vì sao nó trói buộc nhiều tàu Anh, phòng khi nó ra khơi.

Vì sao Tirpitz bị máy bay đánh chìm

Tirpitz bị máy bay đánh chìm vì máy bay có thể tấn công nó từ trên cao, nơi giáp của nó mỏng nhất, và vì bom Tallboy, nặng 5.400 kg, có thể xuyên giáp của nó, và vì các Lancaster thả chúng bay trên tầm pháo phòng không của nó, và vì tàu, vốn neo đậu trong vịnh hẹp, không thể cơ động để tránh bom. Việc Tirpitz bị đánh chìm là lời nhắc rằng thiết giáp hạm, dù lớn và mạnh đến đâu, dễ bị máy bay tấn công, và thời đại của thiết giáp hạm, vốn kéo dài nhiều thế kỷ, đã qua, và tàu sân bay, và máy bay mà nó mang, đã trở thành tàu chủ lực của hải quân hiện đại. Việc Tirpitz bị đánh chìm, như việc Bismarck bị đánh chìm, là bài học mà các hải quân trên thế giới đã học, và không quên, ngay cả ngày nay, khi thiết giáp hạm không còn được chế tạo, và khi tàu sân bay là tàu lớn nhất thế giới.

Pháo 380 mm chi tiết

Pháo chính của Tirpitz là tám pháo 380 mm, trong bốn tháp pháo đôi, có thể bắn đạn nặng khoảng 800 kg, tới cự ly khoảng 36.000 m, với tốc độ khoảng 2 phát mỗi phút, mỗi pháo, và là pháo mạnh nhất trên bất kỳ tàu Đức nào. Các pháo được ngắm bằng hệ thống điều khiển hỏa lực tính toán cự ly, tốc độ và hướng đi của mục tiêu, từ dữ liệu do máy đo xa cung cấp, và chúng được nạp đạn bởi một kíp làm việc trong tháp pháo, và trong các hầm đạn bên dưới, và xử lý những viên đạn nặng khoảng 800 kg, vốn là công việc nặng nhọc, và đòi hỏi một đội người, làm việc cùng nhau, để nạp đạn, và bắn, chính xác, ở cự ly xa. Pháo 380 mm là vũ khí chính của Tirpitz, và chúng là lý do con tàu bị khiếp sợ, và là lý do Hải quân Hoàng gia giữ thiết giáp hạm ở vùng biển phía bắc, phòng khi Tirpitz ra khơi, và là lý do con tàu trói chân nhiều tàu Anh như vậy, trong ba năm, mà không bao giờ phải khai hỏa trong giận dữ, trừ một lần, tại Spitsbergen.

6. Các biến thể

Lớp Bismarck

Tirpitz là tàu thứ hai và cuối cùng của lớp Bismarck, và không có tàu nào khác trong lớp, dù các tàu khác đã được lên kế hoạch, theo Kế hoạch Z, và không bao giờ được chế tạo, vì chiến tranh bắt đầu trước khi chúng có thể được đặt lườn. Hai tàu, Bismarck và Tirpitz, gần như giống hệt nhau, trừ việc Tirpitz có vũ khí phòng không nặng hơn, và có cách bố trí pháo phụ khác nhau, và nặng hơn một chút, 42.900 tấn tiêu chuẩn, so với 41.700 tấn của Bismarck. Hai tàu thường bị nhầm lẫn, nhưng dễ phân biệt: Bismarck bị đánh chìm tháng 5 năm 1941, trong nhiệm vụ đầu tiên, trong khi Tirpitz sống sót đến tháng 11 năm 1944, tại Na Uy, và Bismarck được nhớ vì đánh chìm HMS Hood, trong khi Tirpitz được nhớ vì đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực và vì bị Lancaster đánh chìm.

Tirpitz năm 1944

Đến năm 1944, Tirpitz được trang bị nặng nhất và bị đe dọa nhiều nhất, và phần này bao quát năm cuối cùng của nó, từ pháo đài nổi mà nó đã trở thành tới việc di chuyển khiến nó bị lộ. Nó có vũ khí phòng không nặng nhất trong bất kỳ tàu Đức nào, với 16 pháo 105 mm, 16 pháo 37 mm và 20 pháo 20 mm, và được màn khói, tiêm kích yểm trợ, và vịnh hẹp được lưới chống ngư lôi và pháo phòng không trên bờ bảo vệ, với thủy thủ đoàn được huấn luyện chiến đấu với máy bay và giàu kinh nghiệm từ các cuộc tấn công các năm 1943–1944. Tuy nhiên, vũ khí đó không thể cứu nó khỏi bom Tallboy, vốn được thả từ độ cao lớn bởi các Lancaster bay trên tầm pháo của nó và có thể xuyên giáp của nó. Trong những tháng cuối, nó được chuyển từ Kaafjord, gần Alta, tới Tromsø, nơi nó neo đậu trong vịnh hẹp rộng hơn và ít được bảo vệ hơn, với màn khói kém hiệu quả hơn, vì người Đức sợ bị lực lượng Liên Xô đang tiến quân tại miền bắc Na Uy tấn công và muốn dùng nó làm pháo đài nổi để phòng thủ Tromsø. Việc di chuyển tỏ ra là sai lầm, vì các Lancaster bay từ Scotland có thể tới Tromsø, và chúng đánh chìm nó tại đó ngày 12 tháng 11 năm 1944, với mất mát khoảng 1.000 thủy thủ đoàn.

Vũ khí phòng không nặng nhất

Đến năm 1944, Tirpitz có vũ khí phòng không nặng nhất trong bất kỳ tàu Đức nào, với 16 pháo 105 mm, 16 pháo 37 mm và 20 pháo 20 mm, và được màn khói và tiêm kích yểm trợ bảo vệ, và neo đậu trong vịnh hẹp được lưới chống ngư lôi và pháo phòng không trên bờ bảo vệ. Vũ khí phòng không của tàu được tăng cường trong chiến tranh, khi mối đe dọa từ máy bay tăng, và đến năm 1944 nó là pháo đài nổi, với nhiều pháo hơn bất kỳ tàu nào, và với thủy thủ đoàn được huấn luyện chiến đấu với máy bay, và đã chiến đấu với chúng nhiều lần, trong các cuộc tấn công vào tàu các năm 1943–1944. Tuy nhiên, vũ khí phòng không của tàu không thể cứu nó khỏi bom Tallboy, vốn được thả từ độ cao lớn, bởi các Lancaster bay trên tầm pháo của tàu, và xuyên giáp tàu và đánh chìm nó.

Những tháng cuối

Trong những tháng cuối đời, Tirpitz được chuyển từ Kaafjord, gần Alta, tới Tromsø, nơi nó neo đậu trong vịnh hẹp ít được bảo vệ hơn, và nơi nó dễ bị tấn công từ trên không hơn, vì vịnh hẹp rộng hơn và vì màn khói kém hiệu quả hơn. Việc di chuyển được thực hiện vì người Đức sợ tàu sẽ bị lực lượng Liên Xô, vốn đang tiến quân tại miền bắc Na Uy, tấn công, và vì họ muốn dùng tàu làm pháo đài nổi, để phòng thủ Tromsø, và vì họ tin tàu an toàn hơn tại Tromsø so với Kaafjord. Việc di chuyển tỏ ra là sai lầm, vì các Lancaster, bay từ Scotland, có thể tới Tromsø, và chúng tấn công tàu ngày 12 tháng 11 năm 1944, và đánh chìm nó, với mất mát khoảng 1.000 thủy thủ đoàn, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của Không quân Hoàng gia trong Thế chiến II.

7. Tham chiến

Na Uy và đoàn tàu Bắc Cực, 1942–1943

Tirpitz tới Na Uy tháng 1 năm 1942, và đóng tại các vịnh hẹp gần Trondheim, nơi nó đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực, vốn chở vật tư tới Liên Xô, và nơi nó trói buộc một phần lớn Hải quân Hoàng gia. Tháng 3 năm 1942, Tirpitz ra khơi tấn công Đoàn tàu PQ-12, nhưng không tìm thấy, và trở về vịnh hẹp, và tháng 7 năm 1942, mối đe dọa của Tirpitz khiến Bộ Hải quân ra lệnh cho Đoàn tàu PQ-17 tản ra, dẫn tới mất 24 trong số 35 tàu buôn, do tàu ngầm và máy bay, trong một trong những thảm họa đoàn tàu tồi tệ nhất của chiến tranh. Tirpitz không đánh chìm tàu nào của PQ-17, nhưng chỉ sự tồn tại của nó đã khiến đoàn tàu tản ra, và nó là, theo lời một sử gia, “con tàu đã đánh chìm PQ-17 mà không bắn một phát đạn”. Mối đe dọa của Tirpitz với các đoàn tàu là đóng góp chính của nó cho chiến tranh, và là đóng góp được thực hiện mà tàu không bao giờ phải ra khơi xa căn cứ, và mà không bao giờ phải bắn pháo chính trong giận dữ, trừ một lần, tại Spitsbergen, tháng 9 năm 1943.

Cuộc đột kích Spitsbergen

Tháng 9 năm 1943, Tirpitz, cùng với tàu chiến-tuần dương Scharnhorst và các tàu khu trục, ra khơi tới Spitsbergen, tại Bắc Băng Dương, nơi nó bắn phá căn cứ Đồng minh tại Barentsburg, và nơi nó bắn pháo chính trong giận dữ lần duy nhất trong sự nghiệp, và nơi nó phá hủy căn cứ và đánh chìm một số ít tàu. Cuộc đột kích Spitsbergen là hoạt động tấn công duy nhất của Tirpitz, và thành công, ở chỗ nó phá hủy căn cứ, nhưng nó cũng là dấu hiệu cho giới hạn của tàu: nó phải được Scharnhorst và các tàu khu trục hộ tống, nó có nguy cơ từ tàu ngầm và máy bay Anh, và nó trở về vịnh hẹp, nơi nó bị tàu ngầm mini Anh tấn công, vài tuần sau, trong Chiến dịch Source, khiến nó hư hại nặng và mất khả năng hoạt động sáu tháng. Cuộc đột kích Spitsbergen là giờ phút huy hoàng nhất của Tirpitz, và cũng là hoạt động tấn công cuối cùng của nó, và sau đó, tàu không bao giờ ra khơi trong nhiệm vụ tấn công nữa.

Chiến dịch Source và các cuộc tấn công tàu sân bay

Thiệt hại nghiêm trọng đầu tiên đối với Tirpitz đến từ dưới nước, và các cuộc tấn công tiếp theo đến từ trên không, và phần này bao quát cả hai: các tàu ngầm mini của Chiến dịch Source, và máy bay tàu sân bay đã tấn công nó nhiều lần trong năm 1944. Tháng 9 năm 1943, sáu tàu ngầm mini Anh, X-craft, được kéo tới Na Uy, và ngày 22 tháng 9 năm 1943, trong Chiến dịch Source, X-6 và X-7 tới được Tirpitz tại Kaafjord và đặt thuốc nổ dưới thân tàu, khiến các khoang ngập nước, máy móc hư hại và nó mất khả năng hoạt động sáu tháng, dù thủy thủ đoàn của chúng bị bắt và các X-craft khác bị mất. Đó là lần đầu tiên Tirpitz bị hư hại nghiêm trọng, và là khởi đầu cho sự kết thúc, vì nó sẽ không bao giờ được sửa chữa hoàn toàn. Năm 1944, Không quân Hạm đội tấn công nó trong các Chiến dịch Tungsten, Planet, Brawn, Tiger Claw và Mascot, bằng máy bay ném bom bổ nhào Barracuda được tiêm kích hộ tống, và các cuộc tấn công làm hư hại nó và giết nhiều thủy thủ đoàn nhưng không đánh chìm nó, vì giáp của nó quá dày đối với bom mà máy bay tàu sân bay có thể mang, phòng thủ của vịnh hẹp rất mạnh, và màn khói che giấu nó. Các cuộc tấn công bằng tàu sân bay khiến nó mất khả năng hoạt động và buộc người Đức phải tốn người và vật liệu để sửa chữa và phòng thủ nó, và chúng là tiền thân cho các cuộc tấn công bằng Lancaster, với bom Tallboy quá lớn để máy bay tàu sân bay mang, vốn cuối cùng đã đánh chìm nó.

Tàu ngầm mini

Tháng 9 năm 1943, sáu tàu ngầm mini Anh, được gọi là X-craft, được kéo tới Na Uy, và chúng tấn công Tirpitz tại Kaafjord, trong Chiến dịch Source, ngày 22 tháng 9 năm 1943. Hai chiếc X-craft, X-6 và X-7, tới được Tirpitz và đặt thuốc nổ dưới thân tàu, vốn nổ và làm tàu hư hại nặng, ngập các khoang, hư hại máy móc và khiến nó mất khả năng hoạt động sáu tháng. Thủy thủ đoàn của X-6 và X-7 bị bắt, và các X-craft khác bị mất, nhưng cuộc tấn công thành công, và là một trong những hành động táo bạo nhất của chiến tranh, và cho thấy ngay cả thiết giáp hạm, được lưới chống ngư lôi và pháo phòng không bảo vệ, có thể bị tàu ngầm nhỏ, do bốn người vận hành, những người đã đi biển nhiều ngày, dưới nước, để tới nó, làm hư hại. Chiến dịch Source là lần đầu tiên Tirpitz bị hư hại nghiêm trọng, và là khởi đầu cho sự kết thúc của tàu, vốn sẽ không bao giờ được sửa chữa hoàn toàn, và sẽ bị tấn công nhiều lần, cho đến khi cuối cùng bị đánh chìm.

Các cuộc tấn công của Không đoàn Hạm đội

Năm 1944, Không quân Hạm đội của Hải quân Hoàng gia tấn công Tirpitz nhiều lần, bằng máy bay tàu sân bay, trong các Chiến dịch Tungsten, Planet, Brawn, Tiger Claw và Mascot, trong đó máy bay ném bom bổ nhào Barracuda, được tiêm kích hộ tống, tấn công tàu trong vịnh hẹp, và làm hư hại nó, và giết nhiều thủy thủ đoàn, nhưng không đánh chìm nó. Các cuộc tấn công bằng tàu sân bay dũng cảm, và được thực hiện với cái giá lớn, với nhiều máy bay bị mất, nhưng chúng không đánh chìm Tirpitz, vì giáp của tàu quá dày đối với bom mà máy bay tàu sân bay có thể mang, và vì phòng thủ của vịnh hẹp quá mạnh, và vì màn khói che giấu tàu khỏi tầm nhìn. Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng tàu sân bay đã làm hư hại Tirpitz và khiến nó mất khả năng hoạt động, và buộc người Đức phải tốn người và vật liệu để sửa chữa nó, và để phòng thủ nó, và chúng là tiền thân cho các cuộc tấn công bằng Lancaster, vốn cuối cùng sẽ đánh chìm tàu, bằng bom quá lớn để máy bay tàu sân bay mang, và có thể xuyên giáp tàu.

Vụ đánh chìm, 12 tháng 11 năm 1944

Ngày 12 tháng 11 năm 1944, 31 máy bay ném bom Lancaster của Phi đội 9 và Phi đội 617, “Dambusters”, bay từ Scotland, tấn công Tirpitz tại Tromsø, bằng bom Tallboy, nặng 5.400 kg mỗi quả, và là bom lớn nhất được dùng trong chiến tranh. Ba quả bom Tallboy trúng Tirpitz, và chúng xuyên giáp của nó, và gây ra vụ nổ lớn, và tàu lật úp và chìm, với mất mát khoảng 1.000 thủy thủ đoàn, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của Không quân Hoàng gia trong Thế chiến II. Việc Tirpitz bị đánh chìm là thắng lợi cho Không quân Hoàng gia, và là dấu chấm hết cho thiết giáp hạm Đức như mối đe dọa với đoàn tàu Bắc Cực, và là lời nhắc rằng thiết giáp hạm, dù lớn và mạnh đến đâu, có thể bị máy bay đánh chìm, và thời đại của thiết giáp hạm đã qua. Xác tàu Tirpitz vẫn nằm trong vịnh Tromsø, nơi nó được trục vớt một phần sau chiến tranh, và nơi nó vẫn được nhớ đến ngày nay, như đài tưởng niệm những người đã chết trên nó, và những người đã đánh chìm nó.

8. Bên sử dụng & di sản

Bên sử dụng

Đức

Tirpitz được Hải quân Đức, Kriegsmarine, dùng, từ khi đưa vào biên chế ngày 25 tháng 2 năm 1941 đến khi bị đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944, và được Hải quân Đức vận hành tại Na Uy, nơi nó đóng tại các vịnh hẹp gần Trondheim và Tromsø, và nơi nó đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực. Thủy thủ đoàn của tàu là thủy thủ Đức, được đào tạo trong Hải quân Đức, và họ phục vụ trên tàu trong ba năm tại Na Uy, trong điều kiện lạnh lẽo, buồn chán và nguy hiểm, và họ biết tàu của họ là mục tiêu cho máy bay và tàu ngầm Anh, và cơ hội sống sót của họ phụ thuộc vào vịnh hẹp bảo vệ nó và pháo phòng không phòng thủ nó. Tirpitz là tàu Đức, chế tạo tại Đức, do người Đức vận hành, và trở thành biểu tượng cho Hải quân Đức, và cho tham vọng hải quân của Đức, và cho hạm đội mà Đức đã cố xây dựng, và đã bị phá hủy, trong Thế chiến II.

Đồng minh đã đánh chìm nó

Tirpitz bị Không quân Hoàng gia đánh chìm, nhưng bị Hải quân Hoàng gia săn lùng, và phần này giải thích cách hai quân chủng, và Liên Xô, đã cùng nhau đánh chìm nó. Hải quân Hoàng gia giữ thiết giáp hạm, tàu sân bay và khu trục hạm tại vùng biển phía bắc phòng khi nó ra khơi, tấn công nó bằng tàu ngầm mini và máy bay tàu sân bay, và cung cấp thông tin tình báo cho phép Không quân Hoàng gia tìm và đánh chìm nó, trong cuộc săn lùng kéo dài ba năm, từ 1942 đến 1944, và là một trong những cuộc săn lùng dài nhất trong lịch sử hải quân. Việc đánh chìm là nỗ lực chung, liên quan tới tàu, tàu ngầm và máy bay, và không quân chủng nào có thể làm một mình. Liên Xô, vốn nhận vật tư từ các đoàn tàu Bắc Cực mà Tirpitz đe dọa, cũng góp phần, bằng cách cung cấp thông tin tình báo, tấn công các căn cứ Đức tại Na Uy, và tiến quân tại miền bắc Na Uy năm 1944, buộc Tirpitz phải chuyển từ Kaafjord tới Tromsø, nơi nó dễ bị tấn công từ trên không hơn. Việc đánh chìm vì vậy không chỉ là thắng lợi của Anh, mà là thắng lợi của Đồng minh, liên quan tới Anh, Hoa Kỳ và Liên Xô, và bản thân các đoàn tàu là nỗ lực của Đồng minh, trong đó cả ba nước đều đóng vai trò.

Hải quân Hoàng gia và Không quân Hoàng gia

Tirpitz bị Không quân Hoàng gia đánh chìm, nhưng bị Hải quân Hoàng gia săn lùng, vốn giữ thiết giáp hạm, tàu sân bay và khu trục hạm tại vùng biển phía bắc, phòng khi nó ra khơi, và tấn công nó bằng tàu ngầm mini và máy bay tàu sân bay, và cung cấp thông tin tình báo cho phép Không quân Hoàng gia tìm và đánh chìm nó. Cuộc săn lùng Tirpitz của Hải quân Hoàng gia là một trong những cuộc săn lùng dài nhất trong lịch sử hải quân, và liên quan tới tàu, tàu ngầm và máy bay, và kéo dài ba năm, từ 1942 đến 1944, và kết thúc với việc tàu bị đánh chìm, bởi Lancaster, tháng 11 năm 1944. Hải quân Hoàng gia và Không quân Hoàng gia đã cùng nhau đánh chìm Tirpitz, và sự hợp tác của họ là lời nhắc rằng việc đánh chìm thiết giáp hạm, trong Thế chiến II, là nỗ lực chung, liên quan tới tàu, tàu ngầm và máy bay, và không quân chủng nào có thể làm một mình.

Liên Xô và đoàn tàu Bắc Cực

Liên Xô, vốn nhận vật tư từ các đoàn tàu Bắc Cực mà Tirpitz đe dọa, cũng góp phần vào cuộc săn lùng Tirpitz, bằng cách cung cấp thông tin tình báo, bằng cách tấn công các căn cứ Đức tại Na Uy, và bằng cách tiến quân tại miền bắc Na Uy, năm 1944, buộc Tirpitz phải chuyển từ Kaafjord tới Tromsø, nơi nó dễ bị tấn công từ trên không hơn. Bước tiến của Liên Xô tại miền bắc Na Uy là một lý do Tirpitz bị di chuyển, và vì sao nó bị đánh chìm, và là lời nhắc rằng việc Tirpitz bị đánh chìm không chỉ là thắng lợi của Anh, mà là thắng lợi của Đồng minh, liên quan tới Anh, Hoa Kỳ và Liên Xô, và các đoàn tàu Bắc Cực, mà Tirpitz đe dọa, là nỗ lực của Đồng minh, trong đó cả ba nước đều đóng vai trò.

Di sản & ảnh hưởng

Con quái vật trói chân một hải quân

Di sản của Tirpitz, trên hết, là danh tiếng của nó như “Quái thú”, và như con tàu đã trói buộc một phần lớn Hải quân Hoàng gia, trong ba năm, mà không bao giờ phải ra khơi xa căn cứ, và mà không bao giờ phải bắn pháo chính trong giận dữ, trừ một lần, tại Spitsbergen. Tirpitz cho thấy giá trị của tàu không chỉ là thành tích, mà là sự tồn tại, và tàu mạnh, bằng cách tồn tại, có thể buộc kẻ thù phải chuyển tàu, máy bay và người để theo dõi nó, và tấn công nó, và có thể có hiệu quả chiến lược vượt xa thành tích chiến thuật. Di sản của Tirpitz vì vậy là di sản về chiến lược, cũng như di sản về chiến đấu, và được giảng dạy trong các trường hải quân như ví dụ về “hạm đội hiện hữu”, hạm đội mà, bằng cách tồn tại, ảnh hưởng tới hành động của kẻ thù, mà không bao giờ phải chiến đấu.

Sự kết thúc của thiết giáp hạm

Việc Tirpitz bị đánh chìm, như việc Bismarck bị đánh chìm, cho thấy thiết giáp hạm, dù lớn và mạnh đến đâu, có thể bị máy bay đánh chìm, và thời đại của thiết giáp hạm đã qua. Việc Tirpitz bị Lancaster đánh chìm, dùng bom Tallboy, là một trong những hành động nổi tiếng nhất của Không quân Hoàng gia, và là lời nhắc rằng máy bay đã trở thành tàu chủ lực của hải quân hiện đại, và thiết giáp hạm, vốn là tàu chủ lực trong nhiều thế kỷ, đã lỗi thời. Việc Tirpitz bị đánh chìm được giảng dạy trong các trường hải quân như ví dụ về sự dễ bị tổn thương của thiết giáp hạm trước tấn công trên không, và về tầm quan trọng của không quân trong chiến tranh hải quân, và là bài học mà các hải quân không quên, ngay cả ngày nay, khi thiết giáp hạm không còn được chế tạo, và khi tàu sân bay là tàu lớn nhất thế giới.

Tirpitz trong văn hóa đại chúng

Trong văn hóa đại chúng Tirpitz được nhớ như “Quái thú”, và nó xuất hiện trong phim, sách và chương trình truyền hình về các đoàn tàu Bắc Cực và về cuộc săn lùng Tirpitz, nơi nó được thể hiện như con tàu mà Hải quân Hoàng gia muốn đánh chìm nhất. Câu chuyện của tàu được kể trong phim Above Us the Waves, kể câu chuyện về Chiến dịch Source, và trong sách của những người đã tấn công nó, và trong các bảo tàng kỷ niệm các đoàn tàu Bắc Cực, nơi Tirpitz được nhớ như mối đe dọa mà các đoàn tàu phải đối mặt, và như con tàu bị Lancaster đánh chìm, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của Không quân Hoàng gia. Vị trí của Tirpitz trong văn hóa đại chúng là thước đo danh tiếng của nó, và đảm bảo tàu sẽ được nhớ, không chỉ như thiết giáp hạm, mà như biểu tượng cho các đoàn tàu Bắc Cực và cuộc săn lùng đã đánh chìm nó.

Đoàn tàu Bắc Cực trong ký ức

Các đoàn tàu Bắc Cực, vốn chở vật tư từ Anh và Hoa Kỳ tới Liên Xô, qua Biển Barents, tới Murmansk và Archangel, được nhớ tại Anh, Hoa Kỳ và Nga, như một trong những hoạt động nguy hiểm và quan trọng nhất của Thế chiến II, trong đó các thủy thủ buôn, vốn là dân thường, đi biển trên các tàu bị tàu ngầm, máy bay tấn công, và, người ta lo sợ, bởi Tirpitz, và trong đó nhiều người đã chết, trong vùng nước lạnh của Bắc Cực, xa nhà. Câu chuyện của các đoàn tàu được kể trong các bảo tàng kỷ niệm chúng, tại Anh và Nga, nơi Tirpitz được nhớ như mối đe dọa mà các đoàn tàu đối mặt, và như con tàu bị máy bay Lancaster đánh chìm, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của Không quân Hoàng gia, và nơi các thủy thủ buôn đã chết được nhớ, như những anh hùng, những người đã đi biển tại Bắc Cực, vào mùa đông, để cung cấp cho Liên Xô, trong cuộc chiến của nước này chống Đức.

Hiện vật còn lại

Xác tàu tại Tromsø

Tirpitz bị đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944, và xác tàu vẫn nằm trong vịnh Tromsø, nơi nó được trục vớt một phần sau chiến tranh, và nơi nó vẫn được nhớ đến ngày nay, như đài tưởng niệm những người đã chết trên nó. Xác tàu được trục vớt cuối thập niên 1940–1950, bởi một công ty Na Uy, vốn cắt tàu và bán thép, và chỉ để lại một phần nhỏ xác tàu dưới đáy biển, nơi nó vẫn có thể thấy khi thủy triều xuống, tại vịnh Tromsø. Xác tàu không phải tàu bảo tàng, và không thể thăm, trừ thợ lặn, nhưng nó được nhớ tại Tromsø, nơi đài tưởng niệm đứng trên bờ, và nơi du khách có thể tìm hiểu về tàu và về những người đã chết trên nó, và về các Lancaster đã đánh chìm nó. Xác tàu Tirpitz là lời nhắc rằng tàu, vốn từng là tàu mạnh nhất trong Hải quân Đức, hiện là xác tàu dưới đáy biển, trong vịnh hẹp tại Na Uy, xa biển mà nó được chế tạo để chiến đấu.

Đài tưởng niệm và hiện vật

Tirpitz tự nó là xác tàu dưới đáy biển, nên câu chuyện của nó ngày nay được kể bởi các đài tưởng niệm và các vật được trục vớt từ nó, và phần này hướng dẫn độc giả tới cả hai. Đài tưởng niệm đứng trên bờ tại Tromsø, gần nơi tàu bị đánh chìm, tảng đá đơn giản với tấm biển kể câu chuyện về tàu, về việc nó bị đánh chìm, và về những người đã chết, khoảng 1.000 người trong số đó vẫn còn trong xác tàu, vốn được nhớ như mộ chiến tranh được luật Na Uy bảo vệ. Các đài tưởng niệm khác ở Đức, nơi thủy thủ đoàn của tàu được nhớ, và tại Anh, nơi những người đã đánh chìm nó được nhớ, và trong các bảo tàng kỷ niệm các đoàn tàu Bắc Cực, nơi Tirpitz được nhớ như mối đe dọa mà các đoàn tàu phải đối mặt. Các hiện vật từ tàu được lưu giữ trong các bảo tàng tại Na Uy, Đức và Anh, bao gồm chuông tàu, được lưu giữ trong bảo tàng tại Na Uy, và pháo của tàu, được trục vớt và trưng bày trong các bảo tàng, và bom Tallboy đã đánh chìm nó, được trưng bày tại Bảo tàng Không quân Hoàng gia ở London. Đối với đa số du khách, cách dễ nhất để tìm hiểu về Tirpitz là thăm đài tưởng niệm tại Tromsø, hoặc Bảo tàng Không quân Hoàng gia, nơi bom Tallboy được trưng bày và câu chuyện về tàu và việc nó bị đánh chìm được kể đầy đủ.

Tromsø và các đài tưởng niệm khác

Đài tưởng niệm Tirpitz đứng trên bờ tại Tromsø, gần nơi tàu bị đánh chìm, và được những người tới tìm hiểu về tàu và về những người đã chết trên nó thăm. Đài tưởng niệm là tảng đá đơn giản, với tấm biển kể câu chuyện về tàu, và về việc nó bị đánh chìm, và về những người đã chết, khoảng 1.000 người trong số đó vẫn còn trong xác tàu, và được nhớ như mộ chiến tranh, được luật Na Uy bảo vệ. Các đài tưởng niệm khác về Tirpitz ở Đức, nơi thủy thủ đoàn của tàu được nhớ, và tại Anh, nơi những người đã đánh chìm nó được nhớ, và trong các bảo tàng kỷ niệm các đoàn tàu Bắc Cực, nơi Tirpitz được nhớ như mối đe dọa mà các đoàn tàu phải đối mặt. Các đài tưởng niệm là lời nhắc rằng Tirpitz, vốn là tàu chiến, hiện là đài tưởng niệm những người đã chết trong chiến tranh, ở cả hai phía, và câu chuyện của nó là câu chuyện về mất mát, cũng như câu chuyện về chiến thắng.

Hiện vật trong bảo tàng

Các hiện vật từ Tirpitz được lưu giữ trong các bảo tàng tại Na Uy, Đức và Anh, bao gồm chuông tàu, được lưu giữ trong bảo tàng tại Na Uy, và pháo của tàu, được trục vớt và trưng bày trong các bảo tàng, và bom Tallboy đã đánh chìm nó, được trưng bày tại Bảo tàng Không quân Hoàng gia ở London. Các hiện vật là lời nhắc rằng Tirpitz, vốn từng là tàu, hiện là bộ sưu tập hiện vật, trong các bảo tàng, và câu chuyện của nó được kể không phải bởi chính tàu, vốn là xác tàu dưới đáy biển, mà bởi các vật được trục vớt từ nó, và bởi những người đã phục vụ trên nó và đã đánh chìm nó. Đối với đa số du khách, cách dễ nhất để tìm hiểu về Tirpitz là thăm đài tưởng niệm tại Tromsø, hoặc Bảo tàng Không quân Hoàng gia ở London, nơi bom Tallboy đã đánh chìm nó được trưng bày, và nơi câu chuyện về tàu và việc nó bị đánh chìm được kể đầy đủ.

9. Câu hỏi thường gặp

Tirpitz* là gì?

Tirpitz là thiết giáp hạm thứ hai và cuối cùng của lớp Bismarck của Đức, đưa vào biên chế ngày 25 tháng 2 năm 1941. Nó dành phần lớn chiến tranh trong các vịnh hẹp Na Uy, đe dọa các đoàn tàu Bắc Cực, và bị đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944 bởi máy bay ném bom Lancaster.

Tirpitz* bị đánh chìm như thế nào?

Tirpitz bị đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944 bởi 31 máy bay ném bom Lancaster của Phi đội 9 và Phi đội 617, dùng bom Tallboy, tại Tromsø ở Na Uy. Ba quả bom Tallboy trúng tàu, và nó lật úp và chìm, với mất mát khoảng 1.000 thủy thủ đoàn.

Chuyện gì đã xảy ra với Đoàn tàu PQ-17?

Tháng 7 năm 1942, mối đe dọa của Tirpitz khiến Bộ Hải quân ra lệnh cho Đoàn tàu PQ-17 tản ra, dẫn tới mất 24 trong số 35 tàu buôn, do tàu ngầm và máy bay. Tirpitz không đánh chìm tàu nào, nhưng chỉ sự tồn tại của nó đã khiến đoàn tàu tản ra.

Chiến dịch Source là gì?

Chiến dịch Source là cuộc tấn công Tirpitz bởi tàu ngầm mini Anh, X-craft, ngày 22 tháng 9 năm 1943, tại Kaafjord, Na Uy. Hai chiếc X-craft đặt thuốc nổ dưới tàu, làm hư hại nặng và khiến nó mất khả năng hoạt động sáu tháng.

Tirpitz* ở đâu ngày nay?

Xác tàu Tirpitz nằm trong vịnh Tromsø, tại Na Uy, nơi nó được trục vớt một phần sau chiến tranh. Đài tưởng niệm đứng trên bờ tại Tromsø, gần nơi tàu bị đánh chìm.

Tirpitz* mang pháo gì?

Tirpitz mang tám pháo 380 mm trong bốn tháp pháo đôi, 12 pháo 150 mm, và vũ khí phòng không lớn gồm pháo 105 mm, 37 mm và 20 mm.

10. Nguồn

1. Wikipedia, “German battleship Tirpitz” — đưa vào biên chế, thông số kỹ thuật, đoàn tàu Bắc Cực, Chiến dịch Source và vụ đánh chìm ngày 12 tháng 11 năm 1944.
2. Bảo tàng Không quân Hoàng gia, London — bom Tallboy và vụ đánh chìm Tirpitz bởi Phi đội 617.
3. John Sweetman, Tirpitz: Hunting the Beast (Sutton Publishing, 2000) — cuộc săn lùng Tirpitz và các cuộc tấn công vào nó.
4. Niklas Zetterling và Michael Tamelander, Tirpitz: The Life and Death of Germany’s Last Super Battleship (Casemate, 2009) — thiết kế, phục vụ tại Na Uy và vụ đánh chìm.
5. David Brown, Tirpitz: The Floating Fortress (Arms and Armour Press, 1977) — pháo đài vịnh hẹp và các cuộc tấn công tàu sân bay.
6. Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia, London — đoàn tàu Bắc Cực và Đoàn tàu PQ-17.