Xe tăng Comet

Comet, tên chính thức là Xe tăng tuần tiễu Comet I (A34), là xe tăng tuần tiễu cuối cùng của Anh trong Thế chiến II và một trong những xe tăng Anh tốt nhất từng được chế tạo. Được thiết kế năm 1943 và chế tạo năm 1944 và 1945, Comet kết hợp tốc độ và khả năng cơ động của xe tăng tuần tiễu với pháo 77 mm mạnh mẽ, có thể đánh bại xe tăng Panther và Tiger của Đức ở cự ly chiến đấu. Khoảng 1.186 chiếc Comet được chế tạo, và loại xe này vào biên chế cuối năm 1944, chiến đấu trong cuộc vượt sông Rhine, trong cuộc tiến quân vào Đức, và trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh ở châu Âu. Sau chiến tranh, Comet phục vụ trong Quân đội Anh, trong Chiến tranh Triều Tiên, và trong quân đội nhiều nước khác, vẫn phục vụ tới những năm 1960. Comet được nhớ tới như biểu tượng cho sự hồi phục của ngành công nghiệp xe tăng Anh sau những thất bại đầu chiến tranh, và là xe tăng mở đường cho Centurion, xe tăng đa năng đầu tiên sau chiến tranh.

Comet được phát triển để đáp ứng nhu cầu của Quân đội Anh về một xe tăng tuần tiễu có thể chiến đấu với Panther và Tiger của Đức trên cơ sở ngang bằng. Cromwell, xe tăng tuần tiễu tiêu chuẩn của Anh năm 1944, nhanh và đáng tin cậy, nhưng pháo 75 mm của nó không thể xuyên giáp trước của Panther. Comet dùng thân xe và động cơ của Cromwell, nhưng lắp pháo 77 mm mới, phiên bản rút ngắn của pháo chống tăng 17-pounder, trong một tháp pháo mới, và nó có giáp dày hơn cùng động cơ mạnh hơn. Kết quả là một xe tăng nặng khoảng 33 tấn, có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 32 dặm một giờ, và có thể đánh bại Panther ở cự ly tới 1.000 mét. Comet là một bước tiến đáng kể so với Cromwell, và nó là xe tăng Anh tốt nhất tham chiến trong Thế chiến II.

Comet được nhớ tới như một xe tăng nhanh, đáng tin cậy và được trang bị tốt, và là xe mang lại cho kíp xe tăng Anh sự tự tin trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh. Nó xuất hiện trong các bảo tàng ở Anh, Phần Lan, Ireland và Nam Phi, và là chủ đề phổ biến đối với các sử gia quân sự và những người làm mô hình. Dáng xe đặc trưng của Comet, với pháo 77 mm dài và giáp trước nghiêng, vẫn là một trong những hình ảnh dễ nhận biết nhất của Quân đội Anh trong năm cuối cùng của Thế chiến II.

1. Thông tin chính

Mục	Nội dung
Loại	Xe tăng tuần tiễu
Xuất xứ	Vương quốc Anh
Thiết kế	1943–1944 (đặc tả A34; Leyland Motors)
Phục vụ	1944 – những năm 1960 (Quân đội Anh; sau đó các nước khác)
Sản xuất	Khoảng 1.186 chiếc
Nhà sản xuất	Leyland Motors
Kíp xe	5 người (xa trưởng, pháo thủ, nạp đạn, lái xe, xạ thủ thân xe)
Trọng lượng	Khoảng 33 tấn
Chiều dài	Khoảng 7,66 m (kèm pháo); thân xe khoảng 6,55 m
Chiều rộng	Khoảng 3,04 m (10 ft)
Chiều cao	Khoảng 2,68 m (8 ft 10 in)
Giáp	Tới 102 mm (mặt trước tháp pháo); mặt trước thân xe tới 76 mm
Vũ khí chính	Pháo 77 mm HV (61 viên đạn)
Vũ khí phụ	Súng máy Besa 7,92 mm (2 khẩu)
Động cơ	Động cơ xăng Rolls-Royce Meteor V-12, khoảng 600 mã lực
Tốc độ	Khoảng 32 dặm/giờ (51 km/giờ) tối đa trên đường
Tầm hoạt động	Khoảng 200 dặm (322 km) trên đường
Biến thể đáng chú ý	Comet I (A34); Comet lắp pháo 20-pounder (thử nghiệm, Quân đội Ireland)

2. Nguồn gốc & phát triển

Hạn chế của Cromwell

Nguồn gốc của Comet nằm ở những hạn chế của Cromwell, xe tăng tuần tiễu tiêu chuẩn của Anh năm 1944. Cromwell nhanh, đáng tin cậy và được bảo vệ tốt, nhưng pháo 75 mm của nó không thể xuyên giáp trước của xe tăng Panther Đức, và kíp xe của nó gặp bất lợi trong chiến đấu xe tăng đối xe tăng. Quân đội Anh cần một xe tăng tuần tiễu với pháo mạnh hơn, và năm 1943, Bộ Chiến tranh ban hành đặc tả A34 cho một xe tăng mới, sử dụng thân xe và động cơ của Cromwell nhưng lắp pháo lớn hơn trong tháp pháo mới. Đặc tả yêu cầu một xe tăng có thể đánh bại Panther và Tiger, và có thể theo kịp Cromwell trong cuộc tiến quân. Kết quả là Comet, được Leyland Motors thiết kế và đưa vào sản xuất năm 1944.

Leyland Motors và đặc tả A34

Comet được Leyland Motors phát triển, dưới sự chỉ đạo của Bộ Chiến tranh, cơ quan này muốn một xe tăng có thể chế tạo nhanh chóng và với số lượng lớn. Thiết kế dùng thân xe của Cromwell, với động cơ Rolls-Royce Meteor và hệ thống treo Christie, nhưng lắp pháo 77 mm mới trong tháp pháo mới, lớn hơn, và có giáp dày hơn ở mặt trước thân xe và tháp pháo. Pháo 77 mm là phiên bản rút ngắn của pháo chống tăng 17-pounder, pháo chống tăng mạnh nhất của Anh trong chiến tranh, và nó được thiết kế để vừa trong tháp pháo của Comet. Nguyên mẫu đầu tiên được giao đầu năm 1944, và được thử nghiệm tại Cơ sở Thử nghiệm Chiến tranh Cơ giới, nơi pháo và khả năng cơ động của nó được khen ngợi. Comet được đặt hàng sản xuất năm 1944, và những xe đầu tiên được giao tháng 9 cùng năm.

Một thiết kế được định hình bởi Panther

Thiết kế của Comet được định hình bởi mối đe dọa mà nó phải đối mặt: xe tăng Panther của Đức, xuất hiện năm 1943 và vượt trội mọi xe tăng Anh đang phục vụ. Bộ Chiến tranh yêu cầu một khẩu pháo có thể xuyên giáp trước của Panther, và pháo 77 mm là câu trả lời: nó có thể xuyên khoảng 110 mm giáp ở cự ly 1.000 mét, đủ để đánh bại mặt trước thân xe của Panther ở cự ly chiến đấu. Giáp của Comet cũng được tăng lên, tới 102 mm ở mặt trước tháp pháo, mang lại khả năng bảo vệ tốt hơn Cromwell. Comet do đó là một xe tăng được thiết kế cho một kẻ thù cụ thể, và nó rất phù hợp với kẻ thù đó. Những hạn chế của nó, giáp hông mỏng và động cơ xăng, là cái giá của tốc độ và hỏa lực, và Quân đội Anh chấp nhận cái giá đó vì họ tin rằng vai trò của xe tăng tuần tiễu là khai thác đột phá, chứ không phải chiến đấu trực diện.

3. Thiết kế

Thân xe, bánh xích và cơ động

Comet dùng thân xe của Cromwell, với động cơ Rolls-Royce Meteor V-12 và hệ thống treo Christie, nhưng nó được cải tiến để mang tháp pháo lớn hơn và giáp dày hơn. Mặt trước thân xe được bảo vệ bởi giáp dày tới 76 mm, và mặt trước tháp pháo bởi giáp tới 102 mm, dày hơn Cromwell. Comet nặng khoảng 33 tấn, và động cơ Meteor của nó cho công suất khoảng 600 mã lực, mang lại tốc độ tối đa khoảng 32 dặm một giờ trên đường và tốc độ việt dã tốt. Hệ thống treo của Comet dùng lò xo cuộn Christie, và áp suất mặt đất của nó tương đối thấp, giúp nó di chuyển trên đất mềm. Khả năng cơ động của Comet là điểm mạnh lớn nhất của nó: nó là một trong những xe tăng nhanh nhất trong chiến tranh, và nó có thể theo kịp Cromwell và Sherman trong cuộc tiến quân. Độ tin cậy của Comet cũng tốt, và kíp xe khen ngợi động cơ cùng hộp số của nó.

Pháo 77 mm HV

Trái tim của Comet là pháo 77 mm HV (vận tốc cao), phiên bản rút ngắn của pháo chống tăng 17-pounder. Pháo bắn đạn xuyên giáp có thể xuyên khoảng 110 mm giáp ở cự ly 1.000 mét, và đạn nổ mạnh hiệu quả chống bộ binh và mục tiêu mềm. Comet mang 61 viên đạn, và tốc độ bắn khoảng sáu viên một phút. Độ chính xác của pháo tốt, và kíp xe thấy rằng nó có thể đánh bại Panther ở cự ly chiến đấu, mặc dù nó không thể xuyên giáp trước của Tiger II. Pháo 77 mm là đặc điểm quan trọng nhất của Comet, và nó mang lại cho kíp xe tăng Anh sự tự tin trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh. Pháo của Comet cũng là một bước tiến đáng kể so với pháo 75 mm của Cromwell, và nó cho thấy ngành công nghiệp xe tăng Anh đã rút ra bài học từ chiến tranh.

Giáp, kíp xe và công thái học

Comet chở kíp xe năm người: xa trưởng, pháo thủ, nạp đạn, lái xe và xạ thủ thân xe. Lái xe và xạ thủ thân xe ngồi ở phía trước thân xe, trong khi xa trưởng, pháo thủ và nạp đạn làm việc trong tháp pháo. Tháp pháo lớn hơn tháp pháo của Cromwell, và nó cho kíp xe nhiều không gian làm việc hơn, mặc dù vẫn chật chội theo tiêu chuẩn hiện đại. Hệ thống thông gió của Comet tốt, và kíp xe khen ngợi cách bố trí cùng tầm nhìn của xe. Thông tin liên lạc của Comet bằng vô tuyến, và các phiên bản sau có máy vô tuyến cải tiến. Điểm yếu chính của Comet, ngoài giáp hông mỏng, là động cơ xăng, vốn có nguy cơ cháy, và chiều cao của nó, khiến nó trở thành mục tiêu dễ thấy. Comet là một xe tăng đòi hỏi cao khi chiến đấu, nhưng kíp xe tin tưởng vào nó, và quá trình phục vụ của xe trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh đã mang lại cho nó danh tiếng bền vững.

4. Thông số kỹ thuật

Hỏa lực

Vũ khí chính của Comet là pháo 77 mm HV, phiên bản rút ngắn của pháo chống tăng 17-pounder, bắn đạn xuyên giáp xuyên khoảng 110 mm giáp ở cự ly 1.000 mét và đạn nổ mạnh hiệu quả chống bộ binh cùng mục tiêu mềm. Xe mang 61 viên đạn, tốc độ bắn khoảng sáu viên một phút, độ chính xác tốt. Pháo này có thể đánh bại Panther ở cự ly chiến đấu, mặc dù không thể xuyên giáp trước của Tiger II, và nó là một bước tiến đáng kể so với pháo 75 mm của Cromwell. Vũ khí phụ gồm hai súng máy Besa 7,92 mm. Hỏa lực của Comet mang lại cho kíp xe tăng Anh sự tự tin trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh, và là đặc điểm quan trọng nhất của xe.

Giáp và cơ động

Comet nặng khoảng 33 tấn, dài khoảng 7,66 m kèm pháo (thân xe khoảng 6,55 m), rộng khoảng 3,04 m, cao khoảng 2,68 m. Giáp mặt trước tháp pháo dày tới 102 mm, mặt trước thân xe tới 76 mm, nhưng giáp hông mỏng, chỉ khoảng 32 mm, khiến xe dễ bị tổn thương trước pháo chống tăng Đức và Panzerfaust trong chiến đấu đường phố. Tốc độ tối đa khoảng 32 dặm một giờ (51 km/giờ) trên đường, tầm hoạt động khoảng 200 dặm (322 km). Hệ thống treo lò xo cuộn Christie và áp suất mặt đất tương đối thấp mang lại khả năng việt dã tốt. Chiều cao của xe khiến nó trở thành mục tiêu dễ thấy, và đó là một trong những điểm yếu chính của nó.

Động cơ và độ tin cậy

Động cơ là loại xăng Rolls-Royce Meteor V-12, công suất khoảng 600 mã lực, mang lại cho Comet tốc độ và khả năng cơ động nêu trên. Động cơ này, cùng hộp số, được kíp xe khen ngợi vì độ tin cậy, và Comet được coi là một trong những xe tăng Anh đáng tin cậy nhất trong chiến tranh. Điểm yếu của động cơ xăng là nguy cơ cháy, và xe cũng đắt để chế tạo, với sản lượng giới hạn khoảng 1.186 chiếc. Tuy vậy, sự kết hợp giữa động cơ Meteor, hệ thống treo Christie và thiết kế kế thừa từ Cromwell giúp Comet vừa nhanh vừa đáng tin cậy, đồng thời có thể sản xuất nhanh chóng và với số lượng lớn.

5. Các biến thể

Comet I

Comet chỉ được chế tạo trong một phiên bản sản xuất duy nhất, Comet I (A34), và không có biến thể lớn nào. Thiết kế của Comet ổn định trong suốt quá trình sản xuất, và những thay đổi duy nhất là các cải tiến nhỏ đối với động cơ, hộp số và giá pháo. Quá trình sản xuất khoảng 1.186 xe của Comet do Leyland Motors chế tạo từ năm 1944 đến năm 1945, và loại xe này được chế tạo với số lượng lớn đối với một xe tăng tuần tiễu. Việc Comet chỉ có một phiên bản là dấu hiệu cho thấy thiết kế của nó đúng đắn: nó không cần thay đổi, vì nó hoạt động tốt ngay từ đầu. Comet I là phiên bản đã chiến đấu trong cuộc vượt sông Rhine và trong cuộc tiến quân vào Đức, và nó là phiên bản thường thấy nhất trong các bảo tàng.

Biến thể thử nghiệm

Sau chiến tranh, Comet được dùng làm cơ sở cho nhiều thiết kế thử nghiệm, gồm một phiên bản lắp pháo 20-pounder, được Quân đội Ireland thử nghiệm trong những năm 1950, và một phiên bản lắp tháp pháo mới cùng động cơ mạnh hơn. Xe Comet của Ireland, với pháo 20-pounder, là một cải tiến đáng kể, và nó cho thấy thân xe của Comet có thể được cải biến cho pháo lớn hơn như thế nào. Khung gầm của Comet cũng được dùng cho xe FV4101 Charioteer, một xe diệt tăng lắp pháo 20-pounder trong tháp pháo mới, phục vụ trong Quân đội Anh trong những năm 1950. Các biến thể thử nghiệm của Comet cho thấy thiết kế của xe đã ảnh hưởng tới sự phát triển xe tăng Anh sau chiến tranh như thế nào, và thân xe cùng động cơ của Comet được dùng cho các xe mới ra sao.

Mối liên hệ với Centurion

Comet là tiền thân trực tiếp của Centurion, xe tăng đa năng đầu tiên sau chiến tranh, vào biên chế năm 1945. Centurion dùng nhiều ý tưởng của Comet, gồm pháo 77 mm của nó (trong các phiên bản đầu) và sự nhấn mạnh vào khả năng cơ động cùng hỏa lực, nhưng nó kết hợp chúng với giáp dày hơn và động cơ mạnh hơn. Di sản của Comet do đó không chỉ là hồ sơ chiến đấu của chính nó, mà còn là Centurion, xe tăng trở thành một trong những xe tăng thành công nhất trong Chiến tranh Lạnh. Vị trí của Comet trong lịch sử xe tăng là cầu nối giữa các xe tăng tuần tiễu trong Thế chiến II và các xe tăng đa năng thời hậu chiến.

6. Tham chiến

Cuộc vượt sông Rhine

Comet vào biên chế cuối năm 1944, và lần đầu ra trận của nó diễn ra trong cuộc vượt sông Rhine tháng 3 năm 1945, khi các xe Comet của Sư đoàn Thiết giáp số 11 tham gia Chiến dịch Plunder, cuộc vượt sông Rhine của Đồng minh. Các xe Comet hoạt động tốt, yểm trợ bộ binh trong cuộc tiến quân và giao chiến với xe tăng cùng pháo chống tăng Đức. Pháo 77 mm của Comet chứng tỏ hiệu quả chống Panther và Tiger, và khả năng cơ động của nó cho phép nó theo kịp cuộc tiến quân. Trận đánh đầu tiên của Comet do đó là một thành công, và loại xe này sớm được yêu cầu trên khắp mặt trận. Đến cuối chiến tranh, các xe Comet phục vụ trong Sư đoàn Thiết giáp số 11 và Lữ đoàn Xe tăng Cận vệ số 6, và chúng đã mang lại danh tiếng là xe tăng nhanh, đáng tin cậy và được trang bị tốt.

Cuộc tiến quân vào Đức

Sau cuộc vượt sông Rhine, Comet chiến đấu trong cuộc tiến quân vào Đức, nơi nó tham gia các trận đánh giành Osnabrück, Bremen và Hamburg. Tốc độ và pháo của Comet khiến nó lý tưởng cho chiến tranh cơ động trong những tuần cuối cùng của chiến tranh, và kíp xe thấy rằng nó có thể đánh bại Panther và Tiger ở cự ly chiến đấu. Comet cũng chiến đấu tại Hà Lan, nơi nó yểm trợ bộ binh trong giao tranh quanh Arnhem và trong việc giải phóng đất nước. Quá trình phục vụ của Comet trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh là quan trọng nhất, và nó cho thấy ngành công nghiệp xe tăng Anh cuối cùng đã sản xuất được một xe tăng có thể chiến đấu với người Đức trên cơ sở ngang bằng.

Triều Tiên và phục vụ sau chiến tranh

Sau chiến tranh, Comet phục vụ trong Quân đội Anh, trong Chiến tranh Triều Tiên, và trong quân đội nhiều nước khác. Tại Triều Tiên, các xe Comet của Trung đoàn Kỵ binh Hoàng gia Ireland số 8 chiến đấu trong các trận đánh năm 1950 và 1951, nơi pháo 77 mm của chúng hiệu quả chống xe tăng Triều Tiên và Trung Quốc. Comet cũng phục vụ trong Quân đội Anh tại Đức, Trung Đông và Hồng Kông, và được xuất khẩu sang Phần Lan, Ireland, Nam Phi, Miến Điện và các nước khác. Comet vẫn phục vụ tới những năm 1960, và cuối cùng được rút khỏi biên chế khi Centurion đã thay thế hoàn toàn nó. Quá trình phục vụ sau chiến tranh của Comet cho thấy thiết kế này được sử dụng lâu dài như thế nào, và nó được phân phối rộng rãi giữa các quân đội trên thế giới ra sao.

Comet trong Sư đoàn Thiết giáp số 11

Đơn vị sử dụng chính của Comet trong Thế chiến II là Sư đoàn Thiết giáp số 11, đơn vị này được trang bị Comet cuối năm 1944 và dùng chúng trong cuộc vượt sông Rhine cùng cuộc tiến quân vào Đức. Sư đoàn Thiết giáp số 11, được gọi là “Bò Đen”, là một trong những sư đoàn thiết giáp nổi tiếng nhất của Quân đội Anh, và các xe Comet của nó mang lại danh tiếng về tốc độ và hỏa lực. Các xe Comet của sư đoàn cũng được dùng trong việc giải phóng trại tập trung Bergen-Belsen tháng 4 năm 1945, nơi chúng bảo vệ cho quân giải phóng. Các xe Comet của Sư đoàn Thiết giáp số 11 là một phần quan trọng trong lịch sử của xe tăng, và chúng cho thấy Comet được dùng trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh như thế nào.

7. Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của Comet là sự kết hợp giữa tốc độ, hỏa lực và độ tin cậy. Tốc độ tối đa khoảng 32 dặm một giờ khiến nó trở thành một trong những xe tăng nhanh nhất trong chiến tranh, và pháo 77 mm của nó có thể đánh bại Panther ở cự ly chiến đấu. Động cơ Meteor của nó đáng tin cậy, và hệ thống treo Christie mang lại khả năng việt dã tốt. Kíp xe khen ngợi khả năng điều khiển và pháo của nó, và hiệu quả của nó trong cuộc vượt sông Rhine cùng cuộc tiến quân vào Đức cho thấy nó là một xe tăng rất hiệu quả. Trong vai trò tuần tiễu, Comet thuộc loại xe tăng tốt nhất trong chiến tranh, và nó là xe tăng Anh duy nhất có thể chiến đấu với Panther trên cơ sở ngang bằng.

8. Điểm yếu

Điểm yếu rất rõ ràng. Giáp hông của Comet mỏng, chỉ khoảng 32 mm, khiến nó dễ bị tổn thương trước pháo chống tăng Đức và Panzerfaust trong chiến đấu đường phố. Động cơ xăng của nó có nguy cơ cháy, và chiều cao của nó khiến nó trở thành mục tiêu dễ thấy. Pháo 77 mm của Comet, dù mạnh, không thể xuyên giáp trước của Tiger II, và khả năng mang đạn 61 viên của nó bị hạn chế. Comet cũng đắt để chế tạo, và sản lượng của nó giới hạn ở khoảng 1.186 xe. Tuy nhiên, hồ sơ tổng thể của Comet rất ấn tượng, và nó là xe tăng Anh tốt nhất tham chiến trong Thế chiến II. Hiệu quả của Comet phải được đánh giá theo vai trò dự định của nó: một xe tăng tuần tiễu nhanh có thể khai thác đột phá và chiến đấu với xe tăng địch, nơi nó thuộc loại xe tăng tốt nhất trong chiến tranh.

So sánh với đối thủ

So với xe tăng Panther của Đức, Comet có pháo tương tự và khả năng cơ động tương tự, nhưng nó có giáp mỏng hơn và động cơ kém mạnh hơn. So với xe tăng M4 Sherman của Mỹ, Comet nhanh hơn, được trang bị tốt hơn và được bảo vệ tốt hơn, mặc dù nó được chế tạo với số lượng nhỏ hơn. So với xe tăng T-34-85 của Liên Xô, Comet có pháo tương tự và khả năng cơ động tương tự, nhưng nó đáng tin cậy hơn và có kính ngắm tốt hơn. So với xe tăng Cromwell của Anh, Comet vượt trội về mọi mặt, và nó là một bước tiến đáng kể so với xe tiền nhiệm. Sự kết hợp giữa tốc độ, hỏa lực và độ tin cậy của Comet khiến nó trở thành một trong những xe tăng tuần tiễu tốt nhất trong chiến tranh, và nó là xe tăng Anh duy nhất có thể sánh ngang với Panther trong giao chiến trực tiếp.

9. Bên sử dụng & di sản

Anh và Khối Thịnh vượng chung

Đơn vị sử dụng chính của Comet là Quân đội Anh, quân đội này dùng nó trong Sư đoàn Thiết giáp số 11 và Lữ đoàn Xe tăng Cận vệ số 6 trong Thế chiến II, và trong các trung đoàn thiết giáp của quân đội hậu chiến. Comet cũng được Quân đội Anh dùng tại Triều Tiên, Đức, Trung Đông và Hồng Kông. Các đơn vị sử dụng Comet đánh giá cao tốc độ, pháo và độ tin cậy của nó, và quá trình phục vụ của xe tăng trong Quân đội Anh kéo dài tới những năm 1960, khi nó được Centurion thay thế.

Người dùng xuất khẩu và đồng minh

Comet được xuất khẩu sang nhiều nước, gồm Phần Lan, Ireland, Nam Phi, Miến Điện, Cuba và các nước khác. Phần Lan nhận Comet trong những năm 1950 và dùng chúng tới những năm 1970, và các xe Comet của Phần Lan thuộc loại được bảo quản tốt nhất hiện nay. Ireland nhận Comet và dùng chúng tới những năm 1970, và các xe Comet của Ireland được cải tiến bằng pháo 20-pounder. Nam Phi dùng Comet trong những năm 1950 và 1960, và Miến Điện dùng Comet trong giao tranh chống phiến quân. Quá trình phục vụ xuất khẩu của Comet cho thấy xe tăng được phân phối rộng rãi như thế nào, và nó vẫn được sử dụng lâu dài sau chiến tranh ra sao.

Cầu nối tới Centurion

Di sản của Comet là cầu nối giữa các xe tăng tuần tiễu trong Thế chiến II và các xe tăng đa năng thời hậu chiến. Nó cho thấy một xe tăng Anh có thể kết hợp tốc độ, hỏa lực và độ tin cậy, và nó mở đường cho Centurion, xe tăng trở thành một trong những xe tăng thành công nhất trong Chiến tranh Lạnh. Pháo 77 mm, động cơ Meteor và hệ thống treo Christie của Comet đều ảnh hưởng tới thiết kế của Centurion, và quá trình phục vụ của Comet trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh cho thấy ngành công nghiệp xe tăng Anh đã hồi phục sau những thất bại đầu chiến tranh. Di sản của Comet do đó không chỉ là hồ sơ chiến đấu của chính nó, mà còn là Centurion và các xe tăng Anh hậu chiến tiếp theo.

Ký ức văn hóa và đánh giá lịch sử

Comet là một trong những xe tăng Anh nổi tiếng nhất trong chiến tranh, và danh tiếng của nó đã tăng lên trong những thập kỷ gần đây khi các sử gia đánh giá lại hiệu quả của nó. Các sử gia đã đánh giá Comet là một thiết kế đúng đắn và hiệu quả, rất phù hợp với vai trò của nó, và là xe tăng Anh tốt nhất tham chiến trong Thế chiến II. Danh tiếng của Comet đã được nâng cao nhờ sự xuất hiện của nó trong phim ảnh, sách vở và trò chơi điện tử, nơi pháo dài và giáp nghiêng của nó khiến nó dễ nhận biết ngay lập tức. Comet được nhớ tới như biểu tượng cho sự hồi phục của ngành công nghiệp xe tăng Anh, và của xe tăng nhanh, đáng tin cậy và được trang bị tốt mà Quân đội Anh cần trong năm cuối cùng của chiến tranh.

Đánh giá lại Comet

Việc đánh giá lại Comet bắt đầu trong những năm 1970 và 1980, khi các sử gia tiếp cận được hồ sơ thời chiến và lời kể của kíp xe. Các sách lịch sử hậu chiến ban đầu thường bỏ qua Comet, vì nó vào biên chế muộn trong chiến tranh và chỉ chiến đấu trong vài trận đánh. Công trình sau này, dựa trên nhật ký chiến tranh của các đơn vị và hồ sơ của chương trình sản xuất, cho thấy pháo và khả năng cơ động của Comet là một bước tiến đáng kể so với Cromwell, và rằng xe tăng trở thành một trong những xe tăng Anh đáng tin cậy nhất trong chiến tranh. Kíp xe của Comet, được các sử gia phỏng vấn, luôn khen ngợi tốc độ, pháo và độ tin cậy của nó, và họ đánh giá cao sự tự tin mà giáp của nó mang lại cho họ.

Các xe còn tồn tại

Một số lượng đáng kể xe Comet còn tồn tại trong các bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân trên khắp thế giới. Bảo tàng Xe tăng tại Bovington ở Dorset lưu giữ nhiều chiếc, gồm một chiếc Comet I, một trong những hiện vật phổ biến nhất trong bảo tàng. Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford cũng lưu giữ một chiếc Comet, và Bảo tàng Xe tăng Phần Lan tại Parola lưu giữ các xe từng phục vụ trong Quân đội Phần Lan. Tại Ireland, Bảo tàng Quốc gia Ireland lưu giữ một chiếc Comet, và tại Nam Phi, Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử Quân sự Nam Phi ở Johannesburg trưng bày một chiếc Comet. Số lượng lớn xe Comet còn tồn tại phản ánh quá trình sản xuất của loại xe này cùng quá trình phục vụ dài lâu của nó, và đảm bảo xe tăng vẫn hiện diện trước công chúng.

Các xe Comet còn tồn tại khác gồm các xe tại Bảo tàng Xe tăng Kubinka ở Nga và Bảo tàng Giáp và Kỵ binh Quốc gia tại Fort Benning ở Hoa Kỳ. Nhiều chiếc Comet được duy trì trong tình trạng vận hành bởi các bảo tàng và nhà sưu tập tư nhân, và chúng xuất hiện tại các buổi trưng bày xe quân sự và các sự kiện tưởng niệm. Các xe còn chạy được đặc biệt có giá trị, vì chúng thể hiện tốc độ của Comet và tiếng động cơ đặc trưng của nó, điều mà không bức ảnh nào có thể truyền tải, và điều này giúp khách tham quan hiểu vì sao kíp xe của Comet mô tả nó là nhanh và đáng tin cậy.

10. Câu hỏi thường gặp

Comet có phải là xe tăng tốt không?

Comet là một xe tăng rất tốt, xét theo vai trò dự định của nó là xe tăng tuần tiễu. Nó nhanh, đáng tin cậy và được trang bị tốt, với pháo 77 mm có thể đánh bại Panther ở cự ly chiến đấu. Kíp xe đánh giá cao tốc độ và pháo của nó, và quá trình phục vụ của nó trong cuộc vượt sông Rhine cùng tại Triều Tiên đã mang lại cho nó danh tiếng bền vững là xe tăng Anh tốt nhất trong chiến tranh.

Có bao nhiêu chiếc Comet được chế tạo?

Khoảng 1.186 chiếc Comet được chế tạo từ năm 1944 đến năm 1945, tất cả đều do Leyland Motors chế tạo. Đây là một đợt sản xuất đáng kể đối với một xe tăng tuần tiễu, và nó phản ánh tầm quan trọng mà Quân đội Anh dành cho pháo 77 mm của Comet.

Comet có thể đánh bại Panther không?

Có. Pháo 77 mm của Comet có thể xuyên giáp trước của Panther ở cự ly tới 1.000 mét, và đạn nổ mạnh của nó hiệu quả chống bộ binh và mục tiêu mềm. Panther có giáp dày hơn và pháo mạnh hơn, nhưng tốc độ và tốc độ bắn của Comet mang lại cho nó cơ hội tốt trong giao chiến trực tiếp.

Comet có chiến đấu trong Thế chiến II không?

Có. Comet vào biên chế cuối năm 1944 và chiến đấu trong cuộc vượt sông Rhine tháng 3 năm 1945 và trong cuộc tiến quân vào Đức. Nó cũng chiến đấu tại Hà Lan và trong các trận đánh cuối cùng của chiến tranh ở châu Âu, nơi tốc độ và pháo của nó khiến nó lý tưởng cho chiến tranh cơ động.

Comet còn phục vụ trong bao lâu?

Comet vẫn phục vụ trong quân đội Anh tới những năm 1960, và trong quân đội các nước khác còn lâu hơn. Các xe Comet của Phần Lan phục vụ tới những năm 1970, và các xe Comet của Ireland, được cải tiến bằng pháo 20-pounder, cũng phục vụ tới những năm 1970. Quá trình phục vụ dài lâu của Comet phản ánh độ tin cậy và tính đa năng của nó.

Xe nào thay thế Comet?

Comet được Centurion thay thế, xe tăng đa năng đầu tiên sau chiến tranh, vào biên chế năm 1945. Centurion kết hợp tốc độ và hỏa lực của Comet với giáp dày hơn và động cơ mạnh hơn, và nó trở thành một trong những xe tăng thành công nhất trong Chiến tranh Lạnh.

Sources

• David Fletcher, The Comet Tank (Osprey Publishing, New Vanguard series).
• Bryan Perrett, The Comet Tank (Ian Allan, 1990s).
• David Fletcher, The Great Tank Scandal: British Armour in the Second World War (HMSO).
• The Tank Museum, Bovington, Comet collection records and vehicle guides.
• Chamberlain, Peter, and Ellis, Chris, British and American Tanks of World War II (Arms and Armour Press).
• Finnish Tank Museum, Parola, Comet collection records.