Xe tăng 44M Tas

1. Mở đầu

44M Tas là xe tăng hạng nặng của Hungary trong Thế chiến II không bao giờ đi vào biên chế. Được thiết kế năm 1943 và 1944 bởi nhà máy Weiss Manfréd, nó nhằm mang lại cho Lục quân Hungary một xe tăng hạng nặng hiện đại, trang bị pháo 75 mm nòng dài và được bảo vệ bởi giáp dày, nghiêng, và thay thế các xe tăng Turán đã lỗi thời.

Chỉ hai khung gầm được chế tạo, và không chiếc nào từng hoàn thành: chiếc tiên tiến hơn, với tháp pháo phần lớn đã xong, bị phá hủy trong một cuộc không kích của Mỹ vào nhà máy Weiss Manfréd tại Csepel ngày 27 tháng 7 năm 1944, và dự án bị bỏ dở.

44M Tas không bao giờ bắn một phát đạn trong chiến đấu, không bao giờ tham gia trận đánh và không bao giờ đi vào sản xuất, nhưng nó vẫn là một trong những xe tăng thú vị nhất của Thế chiến II, vì nó cho thấy một quốc gia nhỏ, với công nghiệp hạn chế, có thể thiết kế gì khi cố chế tạo một xe tăng hiện đại bằng sức mình.

Điều quan trọng là phải nói rõ 44M Tas là gì và không phải là gì. Nó là nguyên mẫu, không phải xe tăng sản xuất, và hầu hết những gì chúng ta biết về nó đến từ tài liệu thiết kế, từ ảnh chụp khung gầm chưa hoàn thành và từ ký ức của những người từng làm việc với nó.

Các con số về trọng lượng, giáp, pháo và tốc độ của nó là mục tiêu thiết kế, không phải giá trị đo được, và chúng khác nhau giữa các nguồn, vì xe tăng không bao giờ hoàn thành và không bao giờ được thử nghiệm.

Bài viết này đưa ra các con số dưới dạng khoảng, và nói rõ nơi các nguồn không thống nhất, vì đưa ra một con số duy nhất cho xe tăng chưa từng hoàn thành sẽ gây hiểu lầm. 44M Tas xứng đáng được nhớ, nhưng xứng đáng được nhớ như những gì nó vốn là: một thiết kế táo bạo và đầy tham vọng bị phá hủy trước khi kịp thử nghiệm, và biểu tượng cho nỗ lực của Hungary xây dựng ngành công nghiệp xe tăng hiện đại giữa một cuộc chiến đang thua.

2. Thông tin chính

Loại	Xe tăng hạng nặng (hoặc hạng nặng vừa) — chỉ nguyên mẫu
Xuất xứ	Hungary
Nhà thiết kế	nhà máy Weiss Manfréd, Csepel (János Korbuly và nhóm thiết kế)
Nhà sản xuất	Weiss Manfréd, Csepel
Trong biên chế	Không bao giờ đi vào biên chế
Sản xuất	1943–1944; hai khung gầm được chế tạo, không chiếc nào hoàn thành
Trọng lượng	Khoảng 37–38 tấn (mục tiêu thiết kế)
Chiều dài	Khoảng 6,5–6,8 m (ước tính từ khung gầm)
Chiều rộng	Khoảng 2,9–3,0 m (ước tính)
Chiều cao	Khoảng 2,6–2,8 m (ước tính)
Kíp lái	5 (theo kế hoạch: trưởng xe, pháo thủ, nạp đạn, lái xe, điện đài viên)
Giáp	Tới khoảng 75–120 mm (mục tiêu thiết kế; các nguồn khác nhau)
Vũ khí chính (theo kế hoạch)	Pháo 75 mm 43.M; pháo 80 mm được lên kế hoạch cho các xe sau
Vũ khí phụ (theo kế hoạch)	Hai súng máy Gebauer 8 mm
Động cơ (theo kế hoạch)	Hai động cơ xăng Weiss Manfréd V-8H, 260 mã lực mỗi chiếc (tổng 520 mã lực)
Tốc độ tối đa (theo kế hoạch)	Khoảng 45 km/giờ
Tầm hoạt động (theo kế hoạch)	Không rõ
Ghi chú	Mọi con số đều là mục tiêu thiết kế hoặc ước tính; xe tăng không bao giờ hoàn thành hay thử nghiệm.

3. Bối cảnh và phát triển

Vấn đề xe tăng của Hungary

Hungary tham gia Thế chiến II năm 1941, với tư cách đồng minh của Đức, và quân đội của họ được trang bị xe tăng đã lỗi thời. Xe tăng tiêu chuẩn của Lục quân Hungary là Turán, phiên bản Hungary của xe tăng T-21 Tiệp Khắc, trang bị pháo 40 mm và giáp dày tới 50 mm, và không thể sánh với T-34 của Liên Xô, mà pháo 76,2 mm của nó có thể tiêu diệt Turán từ xa và giáp của nó thì Turán không thể xuyên thủng.

Lục quân Hungary cũng dùng xe tăng hạng nhẹ Toldi, trang bị pháo 20 mm, và pháo tự hành Nimród, nhưng không phương tiện nào trong số đó có thể chiến đấu với T-34, và các sư đoàn thiết giáp Hungary chịu tổn thất nặng trên Mặt trận phía Đông, trên hết tại sông Don tháng 1 năm 1943, nơi Tập đoàn quân 2 Hungary bị tiêu diệt.

Lục quân Hungary cần một xe tăng hiện đại, và cần nó nhanh chóng, nhưng công nghiệp Hungary nhỏ, và không thể chế tạo xe tăng lớn và phức tạp như Panther của Đức hay T-34 của Liên Xô.

Vì vậy Bộ Quốc phòng Hungary ra lệnh cho nhà máy Weiss Manfréd, doanh nghiệp công nghiệp lớn nhất Hungary, thiết kế một xe tăng hạng nặng mới, và công việc do nhóm do János Korbuly dẫn đầu thực hiện, người từng thiết kế Turán và Toldi.

Xe tăng mới, được gọi là 44M Tas, sẽ là xe tăng hạng nặng hiện đại, trang bị pháo 75 mm nòng dài và được bảo vệ bởi giáp dày, nghiêng, và sẽ được chế tạo bằng công nghiệp Hungary, với càng ít bộ phận nhập khẩu càng tốt.

Thiết kế chịu ảnh hưởng của Panther Đức và T-34 Liên Xô, cả hai đều được người Hungary nghiên cứu, và cũng chịu ảnh hưởng của Turán, mà khung gầm và động cơ của nó được dùng làm nền tảng cho xe tăng mới.

Tas là thiết kế đầy tham vọng, và là xe tăng tham vọng nhất từng được thiết kế tại Hungary, nhưng nó cũng là thiết kế mà công nghiệp Hungary hầu như không thể chế tạo, và nó không bao giờ hoàn thành.

Thiết kế của Tas

Tas được thiết kế năm 1943, và khung gầm đầu tiên được chế tạo năm 1944. Xe tăng sẽ nặng khoảng 37–38 tấn, khiến nó trở thành xe tăng hạng nặng theo tiêu chuẩn Hungary, dù nhẹ hơn Panther của Đức, nặng khoảng 45 tấn, và sẽ được trang bị pháo 75 mm 43.M, pháo nòng dài cũng dùng trên Turán III, và có thể xuyên giáp T-34 ở cự ly chiến đấu thông thường.

Tas sẽ được bảo vệ bởi giáp dày, nghiêng, với tấm trước dày tới 75 mm, nghiêng ở góc lớn, và mặt trước tháp pháo dày tới 120 mm, dù các con số chính xác khác nhau giữa các nguồn, và giáp sẽ được làm bằng thép Hungary, vốn chất lượng tốt nhưng khan hiếm.

Tas sẽ được trang bị hai động cơ xăng Weiss Manfréd V-8H, mỗi chiếc 260 mã lực, tổng cộng 520 mã lực, và sẽ cho xe tốc độ tối đa khoảng 45 km/h, dù bố cục động cơ đôi phức tạp và chưa từng được dùng trên xe tăng Hungary trước đó.

Vụ ném bom Csepel, 27 tháng 7 năm 1944

Dự án Tas kết thúc ngày 27 tháng 7 năm 1944, khi máy bay ném bom Mỹ tấn công nhà máy Weiss Manfréd tại Csepel, hòn đảo trên sông Danube phía nam Budapest nơi nhà máy đặt. Cuộc ném bom là một phần của chiến dịch Đồng minh chống lại công nghiệp Hungary, và nó phá hủy phần lớn nhà máy, gồm cả nguyên mẫu Tas, vốn đang trong xưởng lắp ráp và bị bom trúng.

Khung gầm Tas tiên tiến hơn, với tháp pháo phần lớn đã xong, bị phá hủy trong vụ ném bom, và khung gầm thứ hai, ít hoàn thành hơn, bị hư hại và không bao giờ hoàn thành. Dự án bị bỏ dở sau vụ ném bom, vì nhà máy đã thành đống đổ nát và vì công nghiệp Hungary không thể xây dựng lại nó, và vì chiến tranh đang diễn biến xấu cho Hungary, vốn đang bị Lục quân Liên Xô xâm lược.

Tas không bao giờ hoàn thành, không bao giờ được thử nghiệm và không bao giờ chiến đấu, và bằng chứng duy nhất về sự tồn tại của nó là một số ít ảnh chụp khung gầm chưa hoàn thành cùng tài liệu thiết kế còn sót lại sau chiến tranh.

4. Thiết kế

Thân xe và giáp nghiêng

Tas được thiết kế với thân xe kết cấu hàn, với giáp nghiêng mọi phía, và nó là xe tăng Hungary đầu tiên dùng giáp nghiêng, vốn là bài học rút ra từ T-34 của Liên Xô. Tấm trước sẽ dày tới 75 mm, nghiêng ở góc lớn, mang lại độ dày hiệu dụng hơn 100 mm, và tấm hông sẽ dày 50 mm, nghiêng ở góc nhỏ hơn, trong khi tấm sau sẽ dày 50 mm.

Tháp pháo, vốn sẽ dùng kết cấu hàn với mặt trước cong, sẽ có tấm trước dày tới 120 mm, dù con số chính xác không chắc chắn, và tháp pháo sẽ lớn hơn tháp pháo của Turán, để có chỗ cho pháo 75 mm và kíp lái.

Giáp của Tas sẽ được làm bằng thép Hungary, vốn chất lượng tốt, nhưng khan hiếm, và các tấm giáp sẽ được hàn, thay vì tán đinh, vốn là kỹ thuật mới đối với công nghiệp Hungary và cần thợ hàn lành nghề vốn khan hiếm.

Pháo 75 mm và pháo 80 mm dự kiến

Tas sẽ được trang bị pháo 75 mm 43.M, pháo nòng dài cũng dùng trên Turán III, và là pháo mạnh nhất mà công nghiệp Hungary có được. Pháo 75 mm có thể xuyên khoảng 100 mm giáp ở cự ly 500 mét, đủ để tiêu diệt T-34 ở cự ly chiến đấu thông thường, dù không đủ để tiêu diệt IS-2 của Liên Xô hay Panther của Đức từ phía trước.

Tas cũng sẽ được trang bị hai súng máy 8 mm Gebauer, một khẩu đồng trục với pháo chính và một khẩu trong thân xe, và sẽ mang khoảng 60 viên đạn 75 mm. Một phiên bản sau của Tas sẽ được trang bị pháo 80 mm, 29/44M, vốn đang được nhà máy vũ khí Hungary phát triển, nhưng pháo 80 mm không bao giờ hoàn thành, và Tas không bao giờ được lắp nó, và pháo 75 mm vẫn là vũ khí duy nhất của Tas.

Động cơ đôi và hệ thống chạy

Tas sẽ được trang bị hai động cơ xăng Weiss Manfréd V-8H, mỗi chiếc 260 mã lực, tổng cộng 520 mã lực, và sẽ được lắp cạnh nhau phía sau xe. Bố cục động cơ đôi được chọn vì không động cơ Hungary nào đủ mạnh để dẫn động xe tăng nặng 37 tấn, và vì động cơ V-8H đã có trong sản xuất cho Turán, nhưng bố cục này phức tạp, và chưa từng được dùng trên xe tăng Hungary trước đó, và sẽ khó bảo dưỡng và làm mát.

Tas sẽ có tốc độ tối đa khoảng 45 km/h, khiến nó nhanh như Panther, và hệ thống chạy của nó sẽ dựa trên Turán, với sáu bánh xe mỗi bên và hệ thống treo thanh xoắn, dù các chi tiết chính xác của hệ thống treo không được biết, vì xe tăng không bao giờ hoàn thành và vì tài liệu thiết kế còn sót lại không đầy đủ.

5. Các biến thể

Biến thể	Năm	Đặc điểm chính	Sản xuất
44M Tas (nguyên mẫu)	1943–1944	Pháo 75 mm; hai khung gầm được chế tạo, không chiếc nào hoàn thành	2 khung gầm
44M Tas (theo kế hoạch, 80 mm)	1944 (theo kế hoạch)	Pháo 80 mm dự kiến cho các xe sau	0
Tas Rohamlöveg (theo kế hoạch)	1944 (theo kế hoạch)	Phiên bản pháo tấn công trên khung gầm Tas	0

Hai khung gầm nguyên mẫu

Chỉ hai khung gầm Tas được chế tạo, và không chiếc nào từng hoàn thành. Khung gầm đầu tiên, tiên tiến hơn, có thân xe phần lớn đã xong và tháp pháo phần lớn đã xong, và nó đang trong xưởng lắp ráp tại Csepel khi bị phá hủy trong vụ ném bom ngày 27 tháng 7 năm 1944.

Khung gầm thứ hai, ít hoàn thành hơn, có thân xe mới xong một phần và không có tháp pháo, và nó bị hư hại trong vụ ném bom và không bao giờ hoàn thành. Hai khung gầm là những xe Tas duy nhất từng được chế tạo, và cả hai đều bị phá hủy hoặc bị bỏ lại năm 1944, và không chiếc Tas nào từng hoàn thành, thử nghiệm hay dùng trong chiến đấu.

Các bức ảnh về khung gầm đầu tiên, cho thấy thân xe lớn, nghiêng và tháp pháo với pháo nòng dài, là bằng chứng hình ảnh duy nhất về Tas, và chúng là cơ sở cho các mô hình và bản vẽ về xe tăng tồn tại ngày nay.

Các bức ảnh được lưu giữ trong kho lưu trữ quân sự Hungary, và đã được các sử gia nghiên cứu, những người cố phục dựng Tas từ số ít hình ảnh còn lại.

Các phiên bản dự kiến không bao giờ được chế tạo

Hai phiên bản nữa của Tas đã được lên kế hoạch, nhưng không phiên bản nào từng được chế tạo. Phiên bản đầu là Tas trang bị pháo 80 mm 29/44M, vốn đang được nhà máy vũ khí Hungary phát triển, và sẽ được lắp trên các xe Tas sau, nhưng pháo không bao giờ hoàn thành, và không chiếc Tas nào từng được lắp nó.

Phiên bản thứ hai là Tas Rohamlöveg, phiên bản pháo tấn công của Tas, với khoang chiến đấu cố định và pháo lớn, vốn sẽ được chế tạo trên khung gầm Tas và dùng để hỗ trợ bộ binh, nhưng pháo tấn công không bao giờ được chế tạo, và nó vẫn chỉ là thiết kế trên giấy.

Các phiên bản được lên kế hoạch cho thấy dự án Tas tham vọng ra sao, và Lục quân Hungary hy vọng chế tạo một họ phương tiện trên khung gầm Tas như thế nào, nhưng chúng cũng cho thấy dự án còn cách hoàn thành bao xa, và có ít phần của nó từng được chế tạo đến mức nào.

6. Lịch sử hoạt động

Không có thành tích chiến đấu

44M Tas không có thành tích chiến đấu, vì nó không bao giờ đi vào biên chế và không bao giờ tham gia trận đánh. Đây là sự thật quan trọng, và phải được nói rõ: Tas không bao giờ bắn một phát đạn trong chiến đấu, không bao giờ gặp xe tăng địch và không bao giờ hỗ trợ bộ binh, và bất kỳ mô tả nào về Tas trong chiến đấu đều sai.

Câu chuyện của Tas là câu chuyện về một thiết kế, không phải về một vũ khí, và là câu chuyện về những gì có thể đã xảy ra, chứ không phải những gì đã xảy ra. Tas được nhớ không phải vì những gì nó làm, mà vì những gì nó đại diện: nỗ lực của Hungary chế tạo xe tăng hạng nặng hiện đại, và sự phá hủy nỗ lực đó bởi vụ ném bom Csepel.

Việc Tas không có thành tích chiến đấu không phải thất bại của thiết kế, mà là hệ quả của chiến tranh, và của việc công nghiệp Hungary bị phá hủy trước khi xe tăng kịp hoàn thành.

Lực lượng thiết giáp Hungary trên Mặt trận phía Đông

Tas được thiết kế cho một cuộc chiến mà Hungary đang thua, và câu chuyện của nó không thể hiểu được nếu không có câu chuyện về lực lượng thiết giáp Hungary trên Mặt trận phía Đông. Lục quân Hungary chiến đấu trên Mặt trận phía Đông từ năm 1941 đến 1944, và các sư đoàn thiết giáp của họ, trang bị Turán, Toldi và Nimród, chiến đấu với Lục quân Liên Xô tại Ukraina và sông Don, nơi họ chịu tổn thất nặng.

Tháng 1 năm 1943, Tập đoàn quân 2 Hungary bị tiêu diệt tại sông Don, và các sư đoàn thiết giáp Hungary mất hầu hết xe tăng, và Lục quân Hungary không bao giờ hồi phục. Tas nhằm thay thế Turán và mang lại cho Lục quân Hungary xe tăng có thể chiến đấu với T-34, nhưng nó được thiết kế quá muộn, và bị phá hủy trước khi kịp chế tạo, và Lục quân Hungary chiến đấu phần còn lại của chiến tranh với các xe tăng sẵn có, gồm xe tăng Đức do Đức cung cấp.

Thảm họa sông Don và nhu cầu xe tăng mới

Thảm họa tại sông Don tháng 1 năm 1943 là bước ngoặt đối với lực lượng thiết giáp Hungary, và là lý do Tas được đặt hàng. Tập đoàn quân 2 Hungary, vốn được đưa tới sông Don để giữ mặt trận, bị Lục quân Liên Xô tấn công trong Chiến dịch Little Saturn, và bị tiêu diệt, mất hầu hết binh lính và hầu hết xe tăng.

Các sư đoàn thiết giáp Hungary, vốn được trang bị Turán và Toldi, mất xe tăng vào tay T-34 của Liên Xô, mà chúng không thể chiến đấu, và Lục quân Hungary nhận ra họ cần một xe tăng hiện đại, và cần nó nhanh chóng.

Tas được đặt hàng năm 1943, sau thảm họa sông Don, và được thiết kế để trở thành xe tăng mà Lục quân Hungary cần, nhưng nó được thiết kế quá muộn, và bị phá hủy trước khi kịp chế tạo, và Lục quân Hungary không bao giờ có được xe tăng họ cần.

Năm cuối chiến tranh

Trong năm cuối chiến tranh, Hungary bị Lục quân Liên Xô xâm lược, và Lục quân Hungary chiến đấu trong các trận đánh giành Budapest và hồ Balaton, nơi họ dùng xe tăng Đức, gồm Panther và Tiger I, do Đức cung cấp, và xe tăng Hungary, gồm Turán và pháo tấn công Zrínyi.

Tas, vốn bị phá hủy tháng 7 năm 1944, không đóng vai trò gì trong các trận đánh này, và Lục quân Hungary chiến đấu mà không có nó, và họ bị đánh bại. Chiến tranh kết thúc đối với Hungary tháng 5 năm 1945, khi Lục quân Liên Xô chiếm đóng đất nước, và dự án Tas, vốn bị bỏ dở tháng 7 năm 1944, bị lãng quên, và không được nhớ tới cho đến sau chiến tranh, khi các sử gia bắt đầu nghiên cứu ngành công nghiệp xe tăng Hungary và viết về Tas.

Những trận cuối của Lục quân Hungary diễn ra trong đống đổ nát của Budapest, nơi binh lính chiến đấu từng ngôi nhà, và nơi dân thường của thành phố chịu đựng khủng khiếp.

Kết thúc dự án

Dự án Tas kết thúc ngày 27 tháng 7 năm 1944, khi nhà máy Weiss Manfréd tại Csepel bị ném bom, và nó không bao giờ được khởi động lại. Nhà máy đã thành đống đổ nát, và công nghiệp Hungary không thể xây dựng lại nó, và chiến tranh đang diễn biến xấu cho Hungary, vốn đang bị Lục quân Liên Xô xâm lược, và chính phủ Hungary, vốn cố rời khỏi chiến tranh tháng 10 năm 1944, bị người Đức lật đổ.

Tas bị lãng quên sau chiến tranh, và không được nhớ tới cho đến thập niên 1970, khi các sử gia Hungary bắt đầu nghiên cứu ngành công nghiệp xe tăng Hungary, và khi các bức ảnh về khung gầm Tas được công bố.

Tas ngày nay được nhớ như biểu tượng cho nỗ lực của Hungary chế tạo xe tăng hiện đại, và như lời nhắc rằng một quốc gia nhỏ, với công nghiệp hạn chế, có thể thiết kế xe tăng tham vọng như Tas, ngay cả khi không thể chế tạo nó.

Dự án Tas được nhớ tại Hungary như một giả định có-thể-đã-xảy-ra, và câu chuyện của nó được kể tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Hungary ở Budapest.

7. Hiệu năng và thông số kỹ thuật

Thông số	44M Tas (mục tiêu thiết kế — không bao giờ được đo)
Pháo chính	75 mm 43.M (theo kế hoạch); 80 mm 29/44M (theo kế hoạch, không bao giờ chế tạo)
Khả năng xuyên giáp (75 mm, ước tính)	Khoảng 100 mm ở 500 m
Giáp (thân trước)	Tới khoảng 75 mm, nghiêng (mục tiêu thiết kế)
Giáp (tháp pháo trước)	Tới khoảng 120 mm (mục tiêu thiết kế; các nguồn khác nhau)
Giáp (hông)	Khoảng 50 mm (mục tiêu thiết kế)
Trọng lượng	Khoảng 37–38 tấn (mục tiêu thiết kế)
Động cơ	Hai động cơ Weiss Manfréd V-8H, 260 mã lực mỗi chiếc (tổng 520 mã lực)
Tỉ lệ công suất/trọng lượng	Khoảng 14 mã lực mỗi tấn (tính từ mục tiêu thiết kế)
Tốc độ tối đa (theo kế hoạch)	Khoảng 45 km/giờ
Tầm hoạt động	Không rõ
Kíp lái	5 (theo kế hoạch)
Số lượng chế tạo	2 khung gầm, không chiếc nào hoàn thành

Tas có thể đã làm gì

Hiệu năng của Tas chỉ có thể được ước tính, vì xe tăng không bao giờ hoàn thành và không bao giờ được thử nghiệm, và các con số đưa ra ở đây là mục tiêu thiết kế, không phải giá trị đo được.

Nếu Tas từng hoàn thành, pháo 75 mm của nó có thể xuyên khoảng 100 mm giáp ở cự ly 500 mét, đủ để tiêu diệt T-34 ở cự ly chiến đấu thông thường, dù không đủ để tiêu diệt IS-2 của Liên Xô hay Panther của Đức từ phía trước.

Giáp của nó, với tấm trước dày tới 75 mm nghiêng ở góc lớn, sẽ mang lại độ dày hiệu dụng hơn 100 mm, đủ chống pháo 76,2 mm của T-34 ở cự ly chiến đấu thông thường, dù không chống được pháo 85 mm của T-34/85. Động cơ đôi của nó, cho công suất 520 mã lực, sẽ mang lại tỷ lệ công suất/trọng lượng khoảng 14 mã lực mỗi tấn, tốt hơn Panther, và tốc độ tối đa khoảng 45 km/h, khiến nó nhanh như Panther.

So sánh với Turán, Panther và T-34

So với Turán, mà nó nhằm thay thế, Tas sẽ là xe tăng tốt hơn nhiều: nó nặng hơn, trang bị tốt hơn và bảo vệ tốt hơn, và được thiết kế để chiến đấu với T-34, mà Turán không thể chiến đấu.

So với Panther, vốn là mẫu của nó, Tas nhẹ hơn và trang bị kém hơn, nhưng tương tự về giáp nghiêng và pháo nòng dài, và được thiết kế để chế tạo bởi công nghiệp Hungary, vốn không thể chế tạo xe tăng lớn như Panther.

So với T-34, vốn là kẻ thù của nó, Tas sẽ nặng hơn và trang bị tốt hơn, nhưng sẽ được chế tạo với số lượng nhỏ hơn nhiều, và sẽ khó bảo dưỡng hơn, vì bố cục động cơ đôi phức tạp và vì công nghiệp Hungary không thể sản xuất nó với số lượng lớn.

Việc so sánh Tas với các xe tăng này cho thấy nó là thiết kế đúng đắn, nhưng cũng là thiết kế mà công nghiệp Hungary hầu như không thể chế tạo, và nó không bao giờ được thử nghiệm.

8. Các nước sử dụng

Hungary: nước sử dụng dự kiến

Tas được thiết kế cho Lục quân Hungary, và đó là quân đội duy nhất sẽ dùng nó. Lục quân Hungary, vốn chiến đấu trên Mặt trận phía Đông từ năm 1941 đến 1944, cần một xe tăng hạng nặng hiện đại, và Tas được thiết kế để trở thành xe tăng đó, và thay thế Turán, vốn đã lỗi thời.

Các sư đoàn thiết giáp của Lục quân Hungary, vốn được trang bị Turán, Toldi và Nimród, sẽ được tái trang bị bằng Tas, và Tas sẽ là xe tăng hạng nặng tiêu chuẩn của Lục quân Hungary, với Turán vẫn phục vụ làm xe tăng hạng trung.

Tas không bao giờ được giao cho Lục quân Hungary, vì nó không bao giờ hoàn thành, và Lục quân Hungary chiến đấu phần còn lại của chiến tranh với các xe tăng sẵn có, gồm xe tăng Đức do Đức cung cấp, như Panther và Tiger I, và xe tăng Hungary, như Turán và Zrínyi.

Không có nước sử dụng nào khác

Không quốc gia nào khác dùng Tas, vì nó không bao giờ đi vào biên chế và không bao giờ rời khỏi Hungary. Tas là thiết kế Hungary, chế tạo bởi công nghiệp Hungary cho Lục quân Hungary, và nó không bao giờ được xuất khẩu, không bao giờ được cung cấp cho Đức và không bao giờ bị Lục quân Liên Xô bắt, vì nó bị phá hủy trước khi kịp sử dụng.

Việc Tas không có nước sử dụng nào khác là hệ quả của vị thế nguyên mẫu của nó, và là lời nhắc rằng Tas không bao giờ là vũ khí, mà là thiết kế, và câu chuyện của nó là câu chuyện về những gì có thể đã xảy ra, chứ không phải những gì đã xảy ra.

Tas ngày nay được nhớ tại Hungary, nơi nó được các sử gia và người làm mô hình nghiên cứu, và nơi nó là biểu tượng cho nỗ lực của Hungary chế tạo xe tăng hiện đại, nhưng nó không được nhớ ngoài Hungary, vì nó không bao giờ chiến đấu và không bao giờ rời khỏi đất nước.

Câu chuyện của Tas vì vậy là câu chuyện Hungary, và nó được kể trong sách Hungary và tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Hungary, thay vì trong các bảo tàng của nước khác.

9. Di sản và ảnh hưởng

Xe tăng tham vọng nhất của Hungary

Di sản của Tas là nó là xe tăng tham vọng nhất của Hungary, và xe tăng tham vọng nhất từng được thiết kế tại Hungary. Nó cho thấy các kỹ sư Hungary, do János Korbuly dẫn đầu, có thể thiết kế xe tăng hạng nặng hiện đại, với giáp nghiêng, pháo nòng dài và động cơ mạnh, và công nghiệp Hungary, dù có hạn chế, có thể cố chế tạo xe tăng như vậy.

Thiết kế của Tas ảnh hưởng tới các xe tăng Hungary sau, gồm Turán III, vốn trang bị pháo 75 mm, và pháo tấn công Zrínyi, vốn chế tạo trên khung gầm Turán, và nó chỉ ra hướng đi cho thiết kế xe tăng Hungary, dù chính Tas không bao giờ được chế tạo.

Tas được nhớ tại Hungary như biểu tượng của kỹ thuật Hungary, và như lời nhắc về những gì Hungary có thể đạt được nếu chiến tranh diễn biến khác đi, và nếu công nghiệp của họ không bị phá hủy.

Các nhà thiết kế của Tas, do János Korbuly dẫn đầu, được nhớ tại Hungary như những người tiên phong của thiết kế xe tăng Hungary, và công việc của họ được các kỹ sư cùng sử gia nghiên cứu ngày nay.

Tas trong lịch sử và ký ức

Tas ngày nay được các sử gia và người làm mô hình nhớ tới, những người nghiên cứu thiết kế và ảnh chụp của nó, và làm mô hình về nó, và nó được nhớ tại Hungary, nơi nó là biểu tượng cho nỗ lực của đất nước xây dựng ngành công nghiệp xe tăng hiện đại.

Câu chuyện của Tas cũng là bài học cảnh báo: nó cho thấy một quốc gia nhỏ, với công nghiệp hạn chế, có thể thiết kế xe tăng hiện đại, nhưng không thể chế tạo nó với số lượng lớn, và xe tăng không bao giờ được chế tạo không thể thay đổi kết cục chiến tranh.

Việc Tas bị phá hủy trong vụ ném bom Csepel là lời nhắc về tính dễ tổn thương của công nghiệp trong thời chiến, và về việc một nhà máy xe tăng, dù được bảo vệ tốt đến đâu, có thể bị phá hủy do ném bom, và xe tăng bị phá hủy trước khi chế tạo là xe tăng không bao giờ chiến đấu.

Tas xứng đáng được nhớ, nhưng xứng đáng được nhớ như những gì nó vốn là: nguyên mẫu, không phải xe tăng sản xuất, và biểu tượng của tham vọng, không phải của thành tựu.

10. Hiện vật còn lại

Không còn chiếc Tas nào

Không chiếc 44M Tas nào còn tồn tại, vì không chiếc Tas nào từng hoàn thành. Hai khung gầm được chế tạo đều bị phá hủy hoặc bị bỏ lại năm 1944, và không chiếc Tas nào từng được bảo tồn trong bảo tàng, và không chiếc Tas nào có thể được nhìn thấy ngày nay. Đây là sự thật quan trọng, và phải được nói rõ: không có chiếc Tas nào trong bất kỳ bảo tàng nào, tại Hungary hay nơi khác, và bất kỳ phương tiện nào được mô tả là Tas trong bảo tàng đều là bản sao hoặc mô hình, không phải xe gốc.

Việc Tas không có hiện vật còn lại là hệ quả của vị thế nguyên mẫu của nó, và là lời nhắc rằng Tas không bao giờ là xe tăng sản xuất, và câu chuyện của nó là câu chuyện về một thiết kế bị phá hủy trước khi kịp chế tạo.

Tas ngày nay chỉ được biết qua ảnh chụp, qua tài liệu thiết kế và qua ký ức của những người từng làm việc với nó, và qua các mô hình cùng bản vẽ được làm từ chúng.

Ảnh chụp, mô hình và các bảo tàng quân sự Hungary

Dù không chiếc Tas nào còn lại, Tas có thể được nhìn thấy dưới dạng ảnh chụp, mô hình và bản vẽ, và trong các bảo tàng quân sự Hungary, nơi lịch sử ngành công nghiệp xe tăng Hungary được trưng bày.

Các bức ảnh về khung gầm Tas, cho thấy thân xe lớn, nghiêng và tháp pháo với pháo nòng dài, được lưu giữ trong kho lưu trữ quân sự Hungary, và đã được công bố trong sách và bài viết về Tas, và chúng là cơ sở cho các mô hình Tas mà người làm mô hình khắp thế giới chế tạo.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Hungary tại Budapest trưng bày lịch sử xe tăng Hungary, gồm Turán, Toldi và Zrínyi, và kể câu chuyện về Tas, dù nó không có chiếc Tas nào để trưng bày. Đối với đa số du khách, cách tốt nhất để tìm hiểu về Tas là thăm Bảo tàng Lịch sử Quân sự Hungary, và xem ảnh chụp cùng mô hình Tas, và tìm hiểu về ngành công nghiệp xe tăng Hungary đã chế tạo nó.

11. Câu hỏi thường gặp

44M Tas là gì?

44M Tas là xe tăng hạng nặng nguyên mẫu của Hungary trong Thế chiến II, do nhà máy Weiss Manfréd thiết kế năm 1943–1944. Chỉ hai khung gầm được chế tạo, không chiếc nào hoàn thành, và dự án bị phá hủy do ném bom ngày 27 tháng 7 năm 1944.

44M Tas có từng chiến đấu không?

Không. Tas không bao giờ đi vào biên chế, không bao giờ bắn một phát đạn trong chiến đấu và không bao giờ gặp xe tăng địch. Nó bị phá hủy trước khi kịp hoàn thành hay thử nghiệm.

Đã chế tạo bao nhiêu xe tăng 44M Tas?

Hai khung gầm được chế tạo, và không chiếc nào hoàn thành. Không chiếc Tas nào từng được sản xuất hàng loạt, và không chiếc Tas nào còn tồn tại ngày nay.

Tas sẽ có pháo gì?

Tas sẽ được trang bị pháo 75 mm 43.M, và pháo 80 mm được lên kế hoạch cho các xe sau, nhưng pháo 80 mm không bao giờ hoàn thành và không chiếc Tas nào từng được lắp nó.

Vì sao dự án Tas bị bỏ dở?

Nhà máy Weiss Manfréd tại Csepel bị phá hủy do ném bom của Mỹ ngày 27 tháng 7 năm 1944, gồm cả nguyên mẫu Tas trong xưởng lắp ráp. Nhà máy không thể xây dựng lại, và dự án bị bỏ dở.

Tôi có thể xem 44M Tas ở đâu ngày nay?

Không ở đâu cả — không chiếc Tas nào còn tồn tại. Tas chỉ được biết qua ảnh chụp, tài liệu thiết kế và mô hình. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Hungary tại Budapest kể câu chuyện của nó và trưng bày mô hình cùng ảnh chụp.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “44M Tas” — hai khung gầm được chế tạo, bị phá hủy ngày 27 tháng 7 năm 1944, thông số là mục tiêu thiết kế.
2. Tank Encyclopedia, “44M Tas” — thiết kế, vụ ném bom Csepel và các phiên bản dự kiến.
3. Péter Mujzer, Hungarian Armour in the Second World War — ngành công nghiệp xe tăng Hungary và dự án Tas.
4. Csaba Becze, Magyar Steel (MMP Books, 2006) — xe tăng Hungary và nhà máy Weiss Manfréd.
5. Steven J. Zaloga, Tanks of Hitler’s Eastern Allies (Osprey Publishing, 2013) — lực lượng thiết giáp Hungary và Turán.
6. The Hungarian Military History Museum, Budapest — ảnh chụp Tas và lịch sử ngành công nghiệp xe tăng Hungary.

Bài viết liên quan

• Máy bay ném bom Douglas A-20 Havoc
• Tàu ngầm lớp Balao
• Tiêm kích hạng nặng Bristol Beaufighter