Chiến dịch Husky

1. Mở đầu

Chiến dịch Husky là cuộc xâm lược Sicily của Đồng minh, diễn ra từ ngày 9 tháng 7 đến ngày 17 tháng 8 năm 1943, và là chiến dịch đổ bộ đường biển lớn nhất của Thế chiến II trước ngày D-Day. Trong một đêm duy nhất, hơn 150.000 binh lính Đồng minh — quân Mỹ dưới quyền Tướng George S. Patton và quân Anh, Canada dưới quyền Tướng Bernard Montgomery — đã đổ bộ lên bờ biển phía nam Sicily từ biển và từ trên không, trong một chiến dịch huy động khoảng 3.000 tàu và xuồng đổ bộ cùng hơn 4.000 máy bay. Trong 38 ngày, hòn đảo nằm trong tay Đồng minh, lực lượng phe Trục bị đánh bật qua eo biển Messina tới đất liền Ý, và hậu quả vượt xa Sicily: Mussolini bị lật đổ, Ý rời khỏi cuộc chiến, và Đồng minh có căn cứ để xâm lược đất liền Ý.

Husky cũng là trận đánh của những lần đầu tiên và những bài học. Đó là lần đầu tiên Đồng minh thử một cuộc xâm lược đổ bộ quy mô lớn vào một bờ biển được phòng thủ, và lần đầu tiên họ sử dụng lính dù ở quy mô như vậy. Cả cuộc đổ bộ lẫn các đợt nhảy dù đều diễn ra tệ hại ở nhiều nơi — lính dù bị rải khắp đảo, xuồng đổ bộ bị gió và sóng đánh vỡ, và hai quân đội Đồng minh dành cả chiến dịch để cạnh tranh với nhau thay vì hợp tác — nhưng chiến dịch đã thành công, và những bài học rút ra tại Sicily đã định hình việc hoạch định cuộc đổ bộ Normandy một năm sau đó. Đặc điểm nổi tiếng nhất của chiến dịch là cuộc đua tới Messina: Patton, quyết tâm không để Montgomery chiếm cảng trước, đã thúc Quân đoàn 7 của mình băng qua đảo trong một cuộc tiến quân nhanh chóng trở thành huyền thoại, trong khi quân Đức, dưới quyền các Tướng Albert Kesselring và Hans-Valentin Hube, chiến đấu cầm chân khéo léo rồi sơ tán gần như toàn bộ lực lượng qua eo biển, ngay trước mắt Đồng minh.

Cái giá của Husky rất nặng nề, và được chia sẻ không đều. Đồng minh mất khoảng 24.000 người chết, bị thương và mất tích, trong đó có khoảng 5.500 người chết. Phe Trục mất nhiều hơn: khoảng 29.000 người chết và bị thương cùng hơn 100.000 tù binh, phần lớn là người Ý. Quân đội Ý tại Sicily, mất tinh thần và chỉ huy kém, phần lớn sụp đổ, trong khi các sư đoàn Đức chiến đấu quyết liệt và rút lui trong trật tự tốt. Sicily là mảnh lãnh thổ phe Trục đầu tiên ở châu Âu bị Đồng minh chiếm lấy, và việc chiếm được nó chứng minh rằng cuộc xâm lược châu Âu của Hitler là khả thi.

2. Thông tin chính

Ngày	9 tháng 7 – 17 tháng 8 năm 1943 (38 ngày)
Địa điểm	Sicily, Ý
Kết quả	Đồng minh thắng; chiếm được Sicily; phe Trục sơ tán sang đất liền Ý
Chỉ huy Đồng minh	Tướng Dwight D. Eisenhower (tổng tư lệnh); Tướng Harold Alexander (lực lượng mặt đất); Trung tướng George S. Patton (Quân đoàn 7 Mỹ); Tướng Bernard Montgomery (Quân đoàn 8 Anh)
Chỉ huy phe Trục	Thống chế Albert Kesselring; Tướng Hans-Valentin Hube; Tướng Alfredo Guzzoni (Quân đoàn 6 Ý)
Lực lượng Đồng minh	Khoảng 150.000–160.000 người trong đợt đầu; khoảng 470.000 người tổng cộng trong chiến dịch
Lực lượng phe Trục	Khoảng 200.000–260.000 người (khoảng 200.000 người Ý, khoảng 60.000 người Đức)
Tổn thất Đồng minh	Khoảng 24.000 người chết, bị thương và mất tích, trong đó có khoảng 5.500 người chết
Tổn thất phe Trục	Khoảng 29.000 người chết và bị thương; hơn 100.000 tù binh

3. Bối cảnh

Sau Bắc Phi

Chiến dịch Husky được quyết định tại Hội nghị Casablanca tháng 1 năm 1943, khi chiến dịch Bắc Phi vẫn đang diễn ra. Với quân đội phe Trục tại Tunisia gần thất bại, các lãnh đạo Đồng minh phải quyết định bước tiếp theo. Người Mỹ muốn xâm lược Pháp càng sớm càng tốt; người Anh, do Winston Churchill lãnh đạo, muốn tấn công vào cái mà ông gọi là “phần bụng mềm” của châu Âu — Ý và Địa Trung Hải. Thỏa hiệp là Sicily: xâm lược hòn đảo sẽ loại Ý khỏi chiến tranh, mở Địa Trung Hải cho tàu bè Đồng minh, và cho Đồng minh các sân bay để ném bom sườn phía nam của Đức. Quyết định cũng mang tính thực tế: các quân đội Đồng minh tại Bắc Phi, với tàu và xuồng đổ bộ đã có mặt tại Địa Trung Hải, đã sẵn sàng tấn công, và Sicily là bước tiếp theo hiển nhiên. Cuộc xâm lược được đặt mật danh Husky, và ngày được ấn định vào mùa hè năm 1943.

Kế hoạch và các vấn đề của nó

Kế hoạch cho Husky là một thỏa hiệp, và điều đó thể hiện rõ. Tư lệnh Đồng minh tại Địa Trung Hải, Tướng Dwight D. Eisenhower, là tổng tư lệnh, và tư lệnh mặt đất của ông là Tướng Harold Alexander. Lực lượng xâm lược được chia thành hai quân đội: Quân đoàn 8 Anh của Montgomery, đổ bộ lên bờ biển phía đông nam quanh Syracuse và Catania, và Quân đoàn 7 Mỹ của Patton, đổ bộ lên bờ biển phía nam-trung tâm quanh Gela và Licata. Quân Anh được giao vai trò chính — tiến quân dọc bờ biển phía đông tới Messina — trong khi quân Mỹ được giao vai trò yểm trợ là bảo vệ sườn của quân Anh. Patton, người tin rằng quân đội của mình bị xếp hạng hai, đã bất bình với kế hoạch ngay từ đầu, và sự bất bình đó đã định hình chiến dịch. Phần đổ bộ đường không của kế hoạch yêu cầu lính dù Anh và Mỹ nhảy xuống phía sau các bãi biển trong đêm trước cuộc đổ bộ, để chiếm cầu và ngã tư. Kế hoạch trông có vẻ hợp lý trên giấy tờ; trên thực tế, gần như mọi thứ có thể trục trặc với một chiến dịch dù đều đã trục trặc.

Hòn đảo và quân phòng thủ

Sicily là hòn đảo lớn nhất Địa Trung Hải, một tam giác đất núi non dài khoảng 250 km, ngăn cách với đất liền Ý bởi eo biển Messina, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 3 km. Địa hình của đảo đã định hình chiến dịch: bờ biển phía nam, nơi Đồng minh đổ bộ, bằng phẳng và trống trải, nhưng nội địa là núi non, và bờ biển phía đông bị chi phối bởi núi Etna, ngọn núi lửa lớn nhô lên phía trên Catania. Các con đường qua đảo rất ít và hẹp, và chúng chạy qua các đèo núi mà một lực lượng nhỏ có thể giữ trước một lực lượng lớn. Hệ thống phòng thủ của phe Trục được xây dựng quanh địa hình này: Quân đoàn 6 Ý dưới quyền Tướng Alfredo Guzzoni giữ bờ biển, với các sư đoàn Đức — Sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring và Sư đoàn Panzergrenadier 15 — giữ lại làm lực lượng cơ động dự bị. Tư lệnh Đức tổng thể tại Ý là Thống chế Albert Kesselring, một trong những tướng tài năng nhất của Đức, và ông hiểu địa hình của đảo cũng như bất kỳ ai.

Kesselring và quân đội Ý

Bộ chỉ huy phe Trục tại Sicily bị chia rẽ, và sự chia rẽ đó có ý nghĩa. Quân đoàn 6 Ý chịu trách nhiệm phòng thủ đảo, nhưng binh lính của nó được trang bị kém, chỉ huy kém và mất tinh thần sau nhiều năm thất bại. Binh lính Ý tại Sicily phần lớn là người Sicily, đang bảo vệ chính quê hương mình, và nhiều người trong số họ không muốn chết vì cuộc chiến của Mussolini. Các sư đoàn Đức lại khác: được trang bị tốt, chỉ huy tốt và quyết tâm chiến đấu. Kế hoạch của Kesselring là để người Ý giữ bờ biển, phản công các cuộc đổ bộ bằng các sư đoàn cơ động Đức, và, nếu đảo không thể giữ được, rút qua eo biển Messina trong trật tự tốt. Kế hoạch rất thực tế, và nó được thực hiện gần như đúng như đã viết. Quân đội Ý sụp đổ như Kesselring dự kiến; các sư đoàn Đức chiến đấu như ông dự kiến; và cuộc sơ tán, khi nó đến, là một mẫu mực.

4. Lực lượng đối đầu

Các quân đội Đồng minh

Lực lượng xâm lược của Đồng minh là lực lượng đổ bộ lớn nhất được tập hợp cho tới thời điểm đó trong chiến tranh. Quân đoàn 8 Anh, dưới quyền Tướng Bernard Montgomery, là cựu binh của chiến dịch Bắc Phi — quân đội đã đánh bại Rommel tại El Alamein — và đổ bộ lên bờ biển phía đông nam với nhiệm vụ tiến quân dọc bờ biển phía đông tới Messina. Quân đoàn 7 Mỹ, dưới quyền Trung tướng George S. Patton, là một quân đội mới, thành lập cho cuộc xâm lược, và đổ bộ lên bờ biển phía nam-trung tâm với nhiệm vụ bảo vệ sườn của Montgomery. Hai quân đội cộng lại có khoảng 150.000–160.000 người trong đợt đầu, với khoảng 470.000 người tham gia chiến dịch tổng cộng. Lực lượng hải quân, do Đô đốc Andrew Cunningham chỉ huy, gồm khoảng 3.000 tàu và xuồng đổ bộ, và không quân, do Thống chế Không quân Arthur Tedder chỉ huy, gồm hơn 4.000 máy bay. Lực lượng dù — Sư đoàn Dù 1 Anh và Sư đoàn Dù 82 Mỹ — sẽ nhảy dù trong đêm trước cuộc đổ bộ.

Patton, Montgomery và sự cạnh tranh

Sự cạnh tranh giữa Patton và Montgomery là một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất của chiến dịch, và nó đã định hình trận đánh không kém bất kỳ quyết định nào của Đức. Montgomery là vị chỉ huy thận trọng, có phương pháp, anh hùng của El Alamein, người tin vào sức mạnh áp đảo và sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Patton là vị chỉ huy táo bạo, quyết liệt, người tin vào tốc độ, bất ngờ và tấn công. Alexander, cấp trên của họ, là một quý ông không thích ra lệnh trực tiếp, và ông cho phép hai tư lệnh quân đội một sự tự do đã trở thành cạnh tranh. Cuộc tiến quân của Montgomery dọc bờ biển phía đông bị chặn trước Catania, nơi quân Đức giữ các vị trí mạnh quanh núi Etna. Patton, được phép tiến quân về Palermo ở phía tây, đã chiếm thành phố trong một cuộc tiến quân nhanh chóng rồi quay về phía đông, quyết tâm tới Messina trước Montgomery. Cuộc đua tới Messina trở thành câu chuyện định hình của chiến dịch, và đó là cuộc đua mà quân Đức theo dõi với sự hài lòng, vì nó có nghĩa là Đồng minh không gây áp lực lên họ mạnh như họ có thể.

Quân phòng thủ phe Trục

Lực lượng phe Trục tại Sicily có khoảng 200.000–260.000 người, trong đó khoảng 200.000 người Ý và khoảng 60.000 người Đức. Quân đoàn 6 Ý, dưới quyền Tướng Alfredo Guzzoni, chịu trách nhiệm phòng thủ bờ biển, và các sư đoàn của nó rải mỏng dọc bờ biển phía nam và phía đông. Lực lượng Đức — Sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring, Sư đoàn Panzergrenadier 15, và sau đó là Sư đoàn Dù 1 cùng Sư đoàn Panzergrenadier 29 — là sức mạnh chiến đấu thực sự của hệ thống phòng thủ. Các sư đoàn Đức được trang bị tốt với xe tăng, pháo binh và pháo chống tăng, và do các sĩ quan giàu kinh nghiệm chỉ huy. Tư lệnh Đức tổng thể tại chiến trường là Thống chế Albert Kesselring, và tư lệnh trên đảo ban đầu là Tướng Guzzoni rồi từ ngày 17 tháng 7 là Tướng Hans-Valentin Hube, người nắm quyền chỉ huy lực lượng Đức và điều hành cuộc chiến cầm chân cùng cuộc sơ tán.

Sư đoàn Hermann Göring

Sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring là đơn vị Đức tốt nhất tại Sicily, và cuộc phản công của nó tại Gela ngày 11 tháng 7 là thời khắc nguy hiểm nhất của cuộc xâm lược. Sư đoàn là một đơn vị tinh nhuệ, ban đầu được thành lập từ quân mặt đất của Luftwaffe, và được trang bị xe tăng Tiger, pháo binh cùng bộ binh mạnh. Tư lệnh của nó, Tướng Paul Conrath, tấn công đầu cầu Mỹ tại Gela sáng hôm sau cuộc đổ bộ, đưa xe tăng tới cách bãi biển chỉ vài trăm mét trước khi bị pháo hải quân và xe tăng Mỹ chặn lại. Cuộc tấn công của sư đoàn thất bại, nhưng nó cho thấy quân Đức có thể làm gì, và thuyết phục Đồng minh rằng chiến dịch sẽ không dễ dàng. Sư đoàn tiếp tục chiến đấu suốt chiến dịch, tại vùng núi quanh Etna và trên đường tới Messina, và được sơ tán qua eo biển cùng phần còn lại của lực lượng Đức.

	Đồng minh	Phe Trục
Bộ binh	Quân đoàn 7 Mỹ; Quân đoàn 8 Anh (gồm quân Canada)	Quân đoàn 6 Ý; các sư đoàn Đức Hermann Göring, Panzergrenadier 15, Dù 1, Panzergrenadier 29
Lính dù	Sư đoàn Dù 82 Mỹ; Sư đoàn Dù 1 Anh	Sư đoàn Dù 1 Đức (tới trong chiến dịch)
Xe tăng	Các sư đoàn thiết giáp Mỹ và Anh	Sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring (gồm xe tăng Tiger)
Pháo binh	Pháo binh sư đoàn; hỏa lực hải quân từ 3.000 tàu	Pháo binh Đức và Ý; các khẩu đội pháo bờ biển
Không quân	Hơn 4.000 máy bay Đồng minh	Luftwaffe và không quân Ý, ít hơn về số lượng
Hải quân	Khoảng 3.000 tàu và xuồng đổ bộ	Hải quân Ý, phần lớn không hoạt động; xuồng E-boat và thủy lôi Đức

Các chỉ huy Đồng minh

Tướng Dwight D. Eisenhower (Hoa Kỳ). Tổng tư lệnh lực lượng Đồng minh tại Địa Trung Hải và là tư lệnh tổng thể của Chiến dịch Husky. Eisenhower đã chỉ huy các cuộc đổ bộ Bắc Phi và sẽ tiếp tục chỉ huy cuộc xâm lược Normandy. Tại Sicily, ông là người giữ liên minh đoàn kết, quản lý sự cạnh tranh giữa Patton và Montgomery cùng các yêu cầu cạnh tranh của chính phủ Anh và Mỹ. Sự lãnh đạo của ông tại Sicily là cuộc diễn tập cho nhiệm vụ lớn hơn đang chờ ông tại Pháp.

Tướng Harold Alexander (Anh). Tư lệnh lực lượng mặt đất tại Sicily, dưới quyền Eisenhower. Alexander là một quân nhân quý tộc không thích ra lệnh trực tiếp, và phong cách chỉ huy lỏng lẻo của ông cho phép Patton và Montgomery cạnh tranh với nhau. Sau này ông chỉ huy lực lượng Đồng minh tại Ý, nơi ông điều hành chiến dịch dài lên bán đảo. Cách xử lý chiến dịch Sicily của ông bị chỉ trích vì thiếu chỉ đạo vững chắc, và được khen ngợi vì sự khéo léo.

Trung tướng George S. Patton (Hoa Kỳ). Tư lệnh Quân đoàn 7 Mỹ. Cuộc tiến quân của Patton tới Palermo rồi tới Messina khiến ông trở thành tướng Mỹ nổi tiếng nhất của chiến dịch, và cuộc tiến quân nhanh chóng của ông trở thành huyền thoại. Patton cũng là trung tâm của vụ bê bối nổi tiếng nhất chiến dịch: việc tát hai binh lính bị mệt mỏi chiến đấu, suýt kết thúc sự nghiệp của ông. Ông vượt qua vụ bê bối, tiếp tục chỉ huy Quân đoàn 3 tại Pháp, và chết trong một tai nạn xe hơi tháng 12 năm 1945.

Montgomery và Quân đoàn 8

Tướng Bernard Montgomery (Anh). Tư lệnh Quân đoàn 8 Anh, lực lượng cựu binh đã đánh bại Rommel tại El Alamein. Cuộc tiến quân của Montgomery dọc bờ biển phía đông Sicily chậm chạp và có phương pháp, và bị chặn trước Catania, nơi quân Đức giữ các vị trí mạnh quanh núi Etna. Sự thận trọng của ông bị chỉ trích, và những người bênh vực ông chỉ ra rằng ông đang tấn công phần mạnh nhất của hệ thống phòng thủ Đức với lực lượng hạn chế. Montgomery tiếp tục chỉ huy lực lượng mặt đất tại Normandy, và danh tiếng của ông như một chỉ huy cẩn thận, thận trọng được tạo dựng tại Bắc Phi và xác nhận tại Sicily. Ông, dù tốt hay xấu, là đối lập với Patton, và sự tương phản giữa hai người đã định hình chiến dịch.

Các chỉ huy phe Trục

Thống chế Albert Kesselring (Đức). Tư lệnh Đức tổng thể tại Địa Trung Hải và Ý. Kesselring là một trong những tướng tài năng nhất của Đức, một cựu sĩ quan Luftwaffe trở thành bậc thầy về chiến tranh phòng thủ. Tại Sicily, ông điều hành hệ thống phòng thủ Đức và cuộc sơ tán, và tại Ý, ông sẽ điều hành cuộc phòng thủ dài và khéo léo trên bán đảo. Sau chiến tranh, ông bị kết án tội ác chiến tranh vì sát hại dân thường Ý, và bản án sau đó được giảm nhẹ. Ông qua đời năm 1960.

Tướng Hans-Valentin Hube (Đức). Tư lệnh lực lượng Đức tại Sicily từ ngày 17 tháng 7 năm 1943, và là người điều hành cuộc chiến cầm chân cùng cuộc sơ tán qua eo biển Messina. Hube là cựu binh một tay của Thế chiến I, một chỉ huy cứng rắn và tài năng từng chiến đấu ở Mặt trận phía Đông. Cuộc sơ tán Sicily của ông là một mẫu mực, và ông tiếp tục chỉ huy Tập đoàn quân Thiết giáp 1 tại Nga, nơi ông thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay tháng 4 năm 1944.

Tướng Alfredo Guzzoni (Ý). Tư lệnh Quân đoàn 6 Ý, chịu trách nhiệm phòng thủ Sicily. Quân đội của Guzzoni được trang bị kém và mất tinh thần, và sụp đổ dưới cuộc xâm lược của Đồng minh. Ông bị thay thế trong chiến dịch, và sự nghiệp của ông không sống sót sau sự thất thủ của Sicily. Số phận của ông là số phận của quân đội Ý tại Sicily: bị áp đảo, yếu thế và bị đồng minh bỏ rơi.

Kesselring: Bậc thầy phòng thủ

Cách Kesselring điều hành chiến dịch Sicily xứng đáng được nghiên cứu, vì nó là mẫu mực về cách thua một trận đánh một cách tốt. Ông hiểu ngay từ đầu rằng Sicily không thể giữ được, và ông không lãng phí lực lượng để cố giữ nó. Thay vào đó, ông dùng núi non của đảo để làm chậm Đồng minh, chiến đấu một loạt hành động cầm chân khiến Đồng minh tốn thời gian và thương vong, và rút lực lượng qua eo biển trong trật tự tốt, để chiến đấu trở lại tại Ý. Cuộc phòng thủ Ý của ông, kéo dài hai mươi tháng, được xây dựng trên cùng nguyên tắc, và là một trong những chiến dịch phòng thủ khéo léo nhất của cuộc chiến. Kesselring, theo đánh giá của nhiều sử gia, là chỉ huy phòng thủ giỏi nhất mà Đức có, và Sicily là lần đầu tiên thể hiện kỹ năng của ông.

5. Diễn biến mở đầu

Cuộc đổ bộ, 10 tháng 7

Cuộc xâm lược bắt đầu đêm 9–10 tháng 7 năm 1943, trong thời tiết xấu. Gió mạnh thổi qua Địa Trung Hải, và biển động. Các đợt nhảy dù, diễn ra trước tiên, là một thảm họa: gió đã rải lính dù và tàu lượn khắp đảo, và nhiều tàu lượn rơi xuống biển. Trong số 144 tàu lượn Anh xuất phát, chỉ khoảng 12 chiếc đáp xuống gần mục tiêu, và hơn 300 người chết đuối. Lính dù Mỹ thuộc Sư đoàn Dù 82 bị rải rác còn rộng hơn, một số người đáp xuống cách vùng thả 50 km. Sự rải rác có một lợi ích ngoài ý muốn, như tại bãi Utah một năm sau đó: nó làm quân Đức bối rối, khi họ nhận được báo cáo về các cuộc đổ bộ ở khắp nơi và không thể biết đâu là hướng tấn công chính.

Các bãi biển tại Gela và Syracuse

Các cuộc đổ bộ đường biển, bắt đầu vào những giờ đầu ngày 10 tháng 7, diễn ra tốt hơn các đợt nhảy dù, dù thời tiết khiến chúng khó khăn. Quân đoàn 7 Mỹ đổ bộ quanh Gela, Licata và Scoglitti, và Quân đoàn 8 Anh đổ bộ quanh Syracuse và bán đảo Pachino. Sự kháng cự trên các bãi biển rất nhẹ: các sư đoàn phòng thủ bờ biển Ý, bị bất ngờ và mất tinh thần, gần như không kháng cự, và nhiều binh lính của họ đầu hàng ngay khi có cơ hội. Đến cuối ngày đầu tiên, Đồng minh đã đổ bộ hơn 150.000 người, và các đầu cầu đã an toàn. Quân Anh chiếm Syracuse trong ngày đầu tiên, và quân Mỹ chiếm Gela và Licata. Cuộc xâm lược đã thành công, và câu hỏi duy nhất là Đồng minh có thể tiến vào nội địa nhanh đến đâu.

6. Trận đánh chính

Cuộc phản công tại Gela

Thời khắc nguy hiểm nhất của cuộc xâm lược đến ngày 11 tháng 7, ngày sau cuộc đổ bộ, khi Sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring phản công đầu cầu Mỹ tại Gela. Xe tăng Đức, được bộ binh Ý yểm trợ, xuyên qua tuyến phòng thủ Mỹ và tiến tới cách bãi biển chỉ vài trăm mét, nơi các xuồng đổ bộ vẫn đang dỡ hàng. Bộ binh Mỹ, không có đủ xe tăng của mình trên bờ, rút lui, và trong vài giờ, đầu cầu tưởng như sẽ bị phá hủy. Trận đánh được cứu bởi pháo hải quân: các tàu tuần dương và khu trục Mỹ, bắn từ ngoài khơi, dội đạn lên xe tăng Đức, và pháo hải quân, được dẫn bắn bởi quan sát viên trên bãi biển, đã phá hủy từng chiếc xe tăng. Pháo binh Mỹ, một khi đã lên bờ, tham gia cùng, và đến buổi chiều, cuộc tấn công của Đức đã bị bẻ gãy. Cuộc phản công tại Gela là lần phe Trục tới gần nhất với việc đẩy Đồng minh trở lại biển, và nó đã bị chặn lại bởi pháo của hạm đội.

Pháo hải quân cứu đầu cầu

Cuộc phản công tại Gela chứng minh một điều sẽ được chứng minh lại tại bãi Omaha một năm sau đó: rằng pháo hải quân có thể cứu một đầu cầu mà lục quân không thể tự giữ. Các tàu tuần dương Mỹ ngoài khơi Gela bắn hàng trăm phát đạn vào xe tăng Đức, và các tàu khu trục áp sát bờ để tấn công các mục tiêu ở cự ly gần. Xe tăng Đức, vốn được chế tạo để chiến đấu với xe tăng khác, không được chế tạo để chịu được đạn pháo 6 inch và 8 inch rơi từ trên trời, và chúng bị phá hủy với số lượng khiến kíp lái của chúng kinh hoàng. Bài học được Đồng minh rút ra và áp dụng tại Normandy, nơi các tàu khu trục ngoài khơi Omaha sẽ lặp lại màn trình diễn đó. Tại Gela, pháo hải quân đã mua thời gian mà quân Mỹ cần để đưa xe tăng và pháo binh của mình lên bờ, và đầu cầu đã sống sót.

Cuộc đua tới Messina

Sau khi các đầu cầu đã an toàn, chiến dịch trở thành một cuộc đua, và cuộc đua diễn ra giữa chính các Đồng minh. Quân đoàn 8 của Montgomery tiến lên dọc bờ biển phía đông tới Catania, nhưng bị quân Đức chặn lại quanh núi Etna, nơi Sư đoàn Hermann Göring và Sư đoàn Panzergrenadier 15 giữ các vị trí mạnh trên núi. Trong khi đó, Patton được phép tiến về phía tây tới Palermo, và ông chiếm thành phố ngày 22 tháng 7 trong một cuộc tiến quân nhanh chóng qua đảo. Sau đó, khi Montgomery vẫn bị chặn, Patton quay về phía đông và tiến tới Messina, cảng ở mũi đông bắc của đảo, nơi quân Đức sẽ phải sơ tán qua. Cuộc tiến quân của Patton nhanh chóng và ngoạn mục: binh lính của ông dùng các cuộc đổ bộ đường biển phía sau tuyến phòng thủ Đức — những cuộc “chạy vòng” nhỏ bằng đường biển — để đánh bọc sườn các vị trí Đức, và họ tới Messina ngày 17 tháng 8, vài giờ sau khi quân Đức cuối cùng vượt qua eo biển. Lực lượng của Montgomery tiến vào Messina cùng ngày, từ phía nam.

Cuộc sơ tán của Đức

Cuộc sơ tán của Đức qua eo biển Messina là cơ hội lớn bị bỏ lỡ của chiến dịch, và nó được thực hiện với kỹ năng mà Đồng minh chỉ có thể ngưỡng mộ. Dưới quyền chỉ huy của Tướng Hube, quân Đức rút lực lượng về góc đông bắc của đảo, cầm chân cuộc tiến quân của Đồng minh bằng một loạt vị trí trì hoãn trên núi, và chở binh lính, xe tăng và pháo qua eo biển tới đất liền Ý. Cuộc sơ tán, mật danh Chiến dịch Lehrgang, đã chuyển khoảng 40.000 lính Đức, khoảng 60.000 lính Ý, cùng hàng nghìn xe cộ và pháo qua eo biển trong hai tuần đầu tháng 8, dưới sự yểm trợ của pháo phòng không và bất chấp sức mạnh không quân Đồng minh. Đồng minh, những người nắm quyền kiểm soát hoàn toàn biển và trời, đã không ngăn chặn được nó: máy bay của họ tấn công các phà, nhưng hệ thống phòng không Đức rất mạnh, và eo biển chỉ rộng 3 km, vì vậy việc vượt qua chỉ mất vài phút. Khi Patton tiến vào Messina ngày 17 tháng 8, quân Đức đã đi rồi, và họ sẽ chiến đấu trở lại trên đất liền Ý.

Đảo Sicily

Sicily có hình tam giác, và hình dạng của nó quyết định chiến dịch. Bờ biển phía nam, nơi Đồng minh đổ bộ, là một bờ biển dài, bằng phẳng, trống trải ra biển và ra trời, và đó là nơi hiển nhiên cho một cuộc xâm lược. Bờ biển phía đông, nơi Montgomery tiến quân, bị chi phối bởi núi Etna, một ngọn núi lửa cao hơn 3.300 m, với các cánh đồng dung nham và chân đồi khiến việc di chuyển khó khăn. Bờ biển phía bắc, hướng ra biển Tyrrhenian, là núi non, và các con đường dọc theo nó hẹp và dễ bị chặn. Nội địa của đảo là một cao nguyên đồi núi và thung lũng, bị cắt bởi sông và hẻm núi, và các thị trấn — Enna, Caltanissetta, Leonforte — nằm trên đỉnh đồi, mỗi thị trấn là một pháo đài tự nhiên. Eo biển Messina, ở mũi đông bắc, chỉ rộng khoảng 3 km, và đó là cánh cửa mà quân Đức rời đi. Bản đồ Sicily là bản đồ của núi non, và chiến dịch đã diễn ra trên núi.

Núi Etna và bờ biển phía đông

Núi Etna chi phối chiến dịch phía đông, và nó chi phối suy nghĩ của cả hai bên. Ngọn núi lửa nhô lên trên đồng bằng Catania, và sườn núi của nó được bao phủ bởi các cánh đồng dung nham, vườn nho và thị trấn nhỏ, tất cả đều là địa hình khó khăn cho bên tấn công. Quân Đức xây dựng tuyến phòng thủ chính của họ — Tuyến Etna — qua chân đồi của núi lửa, từ Catania trên bờ biển tới vùng núi phía tây, và họ giữ nó trong nhiều tuần. Các cuộc tấn công của Anh vào tuyến này diễn ra trên các con đường hẹp, dưới hỏa lực từ vùng đất cao, và thất bại nhiều lần. Tuyến Etna là lý do cuộc tiến quân của Montgomery bị chặn, và là lý do Patton có thể tiến quân tới Palermo và Messina. Ngọn núi lửa, vốn đã phun trào hàng nghìn năm, trở thành một pháo đài, và trận đánh giành Sicily diễn ra dưới bóng của nó.

Eo biển Messina

Eo biển Messina là một trong những vùng nước nổi tiếng nhất thế giới, và tháng 8 năm 1943, nó là vùng quan trọng nhất. Eo biển ngăn cách Sicily với đất liền Ý, và tại điểm hẹp nhất, nó chỉ rộng khoảng 3 km. Dòng chảy trong eo biển rất mạnh và hiểm trở — các xoáy nước Scylla và Charybdis trong truyền thuyết Hy Lạp được cho là ở đây — và việc vượt qua, bằng phà hay thuyền, chỉ mất vài phút. Quân Đức dùng eo biển để sơ tán lực lượng, và Đồng minh, những người nắm quyền kiểm soát hoàn toàn biển và trời, không thể ngăn chặn họ. Sự hẹp của eo biển là cứu cánh của quân Đức: các phà nằm dưới hỏa lực của pháo phòng không ở cả hai bờ, và máy bay Đồng minh, tấn công một mục tiêu chỉ cách bờ vài phút, không thể gây đủ thiệt hại. Khi chiến dịch kết thúc, eo biển là ranh giới giữa Sicily mà Đồng minh đã chiếm và nước Ý mà họ chưa chiếm.

Vì sao Đồng minh không thể đóng eo biển

Thất bại trong việc đóng eo biển Messina đã được nghiên cứu kể từ đó, và lý do đã rõ ràng. Đồng minh có tàu và máy bay, nhưng họ không có kế hoạch dùng chúng chống lại cuộc sơ tán. Lực lượng hải quân tập trung vào việc yểm trợ các cuộc đổ bộ và tiến quân, chứ không phải phong tỏa eo biển, và không quân được giao nhiệm vụ yểm trợ trận đánh trên mặt đất, chứ không phải đánh chìm phà. Hệ thống phòng không Đức ở cả hai bờ eo biển rất mạnh — một trong những hệ thống mạnh nhất châu Âu — và chúng đã bắn rơi nhiều máy bay tấn công các phà. Sự hẹp của eo biển có nghĩa là một chiếc phà có thể vượt qua trong vài phút, và quân Đức có thể di chuyển vào ban đêm, khi máy bay Đồng minh không thể tìm thấy họ. Kết quả là quân Đức đã sơ tán gần như toàn bộ lực lượng, và Đồng minh rút ra một bài học mà họ sẽ nhớ tại Normandy: rằng một kẻ thù được phép rút lui sẽ chiến đấu trở lại.

7. Bước ngoặt

Sự sụp đổ của Mussolini

Bước ngoặt của chiến dịch Sicily không phải là một trận đánh mà là một sự kiện chính trị: sự sụp đổ của Benito Mussolini ngày 25 tháng 7 năm 1943. Cuộc xâm lược Sicily đã cho người dân Ý thấy rằng chiến tranh đã thua, và Hội đồng Phát xít lớn, họp đêm 24–25 tháng 7, đã bỏ phiếu loại Mussolini khỏi quyền lực. Vua Victor Emmanuel III cho bắt ông ngày hôm sau, và một chính phủ mới dưới quyền Thống chế Pietro Badoglio bắt đầu đàm phán bí mật với Đồng minh. Sự sụp đổ của Mussolini đã thay đổi cuộc chiến: Ý, đồng minh chính của Đức, đang rời khỏi phe Trục, và quân Đức sẽ phải tự phòng thủ Ý. Đối với Đồng minh, đó là bằng chứng cho thấy chiến lược tấn công “phần bụng mềm” đã hiệu quả. Đối với quân Đức, đó là thảm họa: Kesselring phải chuyển các sư đoàn để giải giáp quân đội Ý và chiếm đóng Ý, và các đơn vị có thể tăng viện cho Sicily lại được gửi tới đất liền.

Ý rời khỏi phe Trục

Sự sụp đổ của Mussolini được tiếp nối, ngày 3 tháng 9 năm 1943, bằng hiệp định đình chiến của Ý với Đồng minh, và ngày 8 tháng 9, hiệp định đình chiến được công bố, đúng lúc Đồng minh đổ bộ lên đất liền Ý tại Salerno. Quân đội Ý, vốn đã mất tinh thần, phần lớn tan rã: binh lính của nó về nhà, hoặc bị quân Đức giải giáp, hoặc gia nhập Đồng minh. Quân Đức, vốn đã dự kiến sự sụp đổ của Ý, hành động nhanh chóng: họ giải giáp lực lượng Ý, chiếm Rome và miền bắc Ý, và giải cứu Mussolini khỏi nhà tù trên núi Gran Sasso trong một cuộc đột kích táo bạo của biệt kích SS. Mussolini được dựng lên làm người đứng đầu chính phủ bù nhìn tại miền bắc Ý, Cộng hòa Xã hội Ý, nhưng nước Ý thực sự — nước Ý có ý nghĩa đối với cuộc chiến — đã rời khỏi phe Trục. Chiến dịch Sicily đã đạt được mục tiêu chính trị của nó, và đã làm được điều đó trong chưa đầy ba tuần.

Thế giằng co tại Catania

Bước ngoặt thứ hai mang tính quân sự, và đó là thế giằng co trước Catania. Quân đoàn 8 của Montgomery, tiến lên dọc bờ biển phía đông, đụng phải các vị trí của Đức quanh núi Etna và không thể đột phá. Quân Đức giữ vùng đất cao, đường xá chật hẹp, và các cuộc tấn công của Anh, thực hiện với lực lượng hạn chế, bị đẩy lùi. Thế giằng co kéo dài nhiều tuần, và nó có hai hệ quả. Thứ nhất, nó cho Patton cơ hội tiến quân tới Palermo rồi tới Messina, biến chiến dịch thành một cuộc đua. Thứ hai, nó cho quân Đức thời gian cần thiết để tổ chức cuộc sơ tán qua eo biển Messina. Thế giằng co tại Catania là thời điểm chiến dịch không còn là cuộc truy kích mà trở thành hành động cầm chân — và hành động cầm chân chính là điều quân Đức muốn.

Núi Etna và chiến tranh núi non

Giao tranh quanh núi Etna là chiến tranh núi non, và nó có lợi cho bên phòng thủ. Các vị trí của Đức được đào trong các cánh đồng dung nham và sườn đồi, và các cuộc tấn công của Anh phải tiến lên các con đường hẹp dưới hỏa lực từ trên cao. Địa hình khó khăn đến mức xe tăng không thể sử dụng hiệu quả, và trận đánh do bộ binh thực hiện, với pháo binh yểm trợ, trong cái nóng của mùa hè Sicily. Quân Anh chiếm Catania ngày 5 tháng 8, sau nhiều tuần giao tranh, nhưng lúc đó quân Đức đã rút về các vị trí mới xa hơn về phía bắc, và mô hình đó lặp lại suốt tới Messina: Đồng minh tấn công, quân Đức giữ vài ngày, rồi rút về tuyến tiếp theo. Chiến tranh núi non quanh Etna là lý do chiến dịch kéo dài 38 ngày thay vì hai tuần, và là lý do quân Đức có thể sơ tán trong trật tự tốt.

8. Thương vong & tổn thất

Tổn thất Đồng minh

Đồng minh mất khoảng 24.000 người chết, bị thương và mất tích trong chiến dịch Sicily, trong đó khoảng 5.500 người chết. Tổn thất được chia sẻ không đều: Quân đoàn 8 Anh mất khoảng 13.000 người, trong đó có khoảng 2.000 người chết, và Quân đoàn 7 Mỹ mất khoảng 11.000 người, trong đó có khoảng 2.200 người chết, phần tổn thất còn lại của Đồng minh rơi vào quân Canada và các sư đoàn dù. Tổn thất của lính dù đặc biệt nặng nề so với quân số của họ: lực lượng tàu lượn Anh mất hơn 300 người chết đuối trong đêm đổ bộ, và lính dù Mỹ mất nặng trong các đợt nhảy dù rải rác. Chiến dịch cũng khiến Đồng minh mất nhiều máy bay và xuồng đổ bộ, và các bài học từ các đợt nhảy dù — rằng lính dù không nên nhảy vào ban đêm khi gió lớn, và tàu lượn không nên được kéo qua biển — đã được rút ra với cái giá cao.

Cái giá của lính dù

Các chiến dịch dù của Husky nằm trong số tốn kém nhất của cuộc chiến so với kết quả của chúng, và chúng được nghiên cứu kỹ lưỡng sau đó. Các cuộc đổ bộ bằng tàu lượn của Anh đêm 9–10 tháng 7 mất hơn 300 người chết đuối khi tàu lượn của họ rơi xuống biển, và chỉ một số ít tàu lượn tới được mục tiêu. Các đợt nhảy dù của Mỹ bị rải khắp đảo, và lính dù phải mất nhiều ngày chiến đấu để trở về đơn vị. Tổng tổn thất của lính dù lên tới hàng nghìn người, và các mục tiêu — cầu và ngã tư phía sau các bãi biển — phần lớn vẫn do lực lượng đổ bộ đường biển chiếm được. Bài học mà Đồng minh rút ra không phải là các chiến dịch dù vô dụng, mà là chúng cần hoạch định tốt hơn, dẫn đường tốt hơn và thời tiết tốt hơn. Các bài học được áp dụng tại Normandy một năm sau đó, nơi các đợt nhảy dù vẫn bị rải rác nhưng lính dù vẫn đạt được mục tiêu.

Tổn thất phe Trục

Tổn thất của phe Trục tại Sicily nặng nề hơn nhiều so với Đồng minh, và phần lớn là người Ý. Phe Trục mất khoảng 29.000 người chết và bị thương, cùng hơn 100.000 tù binh, trong đó đại đa số là người Ý. Quân đoàn 6 Ý, vốn có khoảng 200.000 người, thực tế đã không còn tồn tại: các sư đoàn của nó đầu hàng với số lượng lớn, binh lính của nó về nhà, và sĩ quan của nó bị bắt làm tù binh. Tổn thất của Đức nhỏ hơn nhiều — khoảng 4.000–5.000 người chết và số tương tự bị thương — vì quân Đức chiến đấu cầm chân và rút lui trong trật tự tốt, và vì phần lớn lực lượng của họ được sơ tán qua eo biển. Các sư đoàn Đức rời Sicily sẽ chiến đấu trở lại tại Ý, và những người lính mà Đồng minh không bắt được tại Messina sẽ khiến họ phải trả giá đắt trong những tháng tiếp theo.

Sự sụp đổ của Ý

Sự sụp đổ của quân đội Ý tại Sicily là đặc điểm nổi bật nhất của chiến dịch, và đó là một sự kiện chính trị cũng như quân sự. Binh lính Ý tại Sicily phần lớn đang bảo vệ chính quê hương mình, và họ không có nhiệt tình với một cuộc chiến mà Mussolini đã thua. Sĩ quan của họ thường bất tài hoặc bi quan, trang bị của họ kém, và tinh thần của họ đã bị phá vỡ bởi nhiều năm thất bại tại Bắc Phi và Nga. Khi Đồng minh đổ bộ, cả sư đoàn Ý đầu hàng mà không chiến đấu, và binh lính về nhà ở làng của họ. Sự sụp đổ hoàn toàn đến mức quân Đức, vốn đã dự kiến nó, đã lên kế hoạch chiến đấu mà không cần người Ý. Sự sụp đổ của Ý tại Sicily là khởi đầu cho sự kết thúc của nước Ý Phát xít, và đó là lý do cuộc xâm lược đạt được mục tiêu chính trị của nó trong vài tuần.

	Đồng minh	Phe Trục
Chết	Khoảng 5.500	Khoảng 29.000 người chết và bị thương tổng cộng
Bị thương và mất tích	Khoảng 18.500	Hơn 100.000 tù binh, phần lớn là người Ý
Tổng cộng	Khoảng 24.000	Khoảng 130.000+ bao gồm tù binh
Tổn thất Đức	—	Khoảng 4.000–5.000 người chết; phần lớn lực lượng được sơ tán

9. Hậu quả

Cuộc xâm lược Ý

Việc chiếm Sicily dẫn trực tiếp tới cuộc xâm lược đất liền Ý. Ngày 3 tháng 9 năm 1943, ngày hiệp định đình chiến Ý được ký, lực lượng Anh vượt eo biển Messina và đổ bộ tại Reggio di Calabria, và ngày 9 tháng 9, quân Mỹ đổ bộ tại Salerno, phía nam Naples. Chiến dịch Ý tiếp theo kéo dài hai mươi tháng, và là một trong những chiến dịch khó khăn nhất của cuộc chiến, diễn ra trên núi và trong mùa đông, chống lại một quân đội Đức đã học, tại Sicily, cách chiến đấu cầm chân. Những người lính mà Đồng minh không bắt được tại Messina — các sư đoàn Thiết giáp Hermann Göring, Panzergrenadier 15 và các sư đoàn khác — chính là những người sẽ giữ Tuyến Gustav tại Monte Cassino và Tuyến Gothic ở phía bắc. Thất bại trong việc đóng eo biển là cái giá của chiến thắng tại Sicily, và cái giá đó đã được trả tại Ý.

Salerno và chiến dịch dài

Các cuộc đổ bộ tại Salerno, ngày 9 tháng 9 năm 1943, suýt trở thành thảm họa, và chúng cho thấy quân Đức đã học được gì tại Sicily. Lực lượng Đức, dưới quyền Kesselring, phản công đầu cầu và suýt đẩy Đồng minh trở lại biển, giống như họ đã làm tại Gela. Đầu cầu được cứu, một lần nữa, bởi pháo hải quân, và Đồng minh đột phá và chiếm Naples ngày 1 tháng 10. Nhưng chiến dịch tiếp theo chậm chạp và tốn kém: cuộc tiến quân lên bán đảo Ý bị chặn bởi ngọn núi này tới ngọn núi khác, và mùa đông 1943–44 là một trong những mùa đông khắc nghiệt nhất trong ký ức. Chiến dịch Ý sẽ không kết thúc cho tới tháng 5 năm 1945, và sẽ khiến Đồng minh mất hàng trăm nghìn thương vong. Sicily đã mở cánh cửa tới Ý, nhưng cánh cửa đó dẫn tới một con đường dài và đẫm máu.

10. Di sản & tưởng niệm

Bài học cho Normandy

Di sản quan trọng nhất của Husky là những bài học nó dạy Đồng minh cho cuộc xâm lược Normandy một năm sau đó. Các đợt nhảy dù tại Sicily đã bị rải rác bởi gió và dẫn đường kém, và bài học là lính dù cần đội dẫn đường tốt hơn, dẫn đường tốt hơn và thời tiết tốt hơn. Các cuộc đổ bộ đã cho thấy một đầu cầu có thể được cứu bởi pháo hải quân, và bài học là đợt pháo kích hải quân tại Normandy phải nặng nề và kéo dài hơn. Chiến dịch đã cho thấy hai quân đội tiến quân cạnh nhau cần một kế hoạch duy nhất, vững chắc, và bài học là kế hoạch Normandy phải rõ ràng về việc ai làm gì. Sự cạnh tranh giữa Patton và Montgomery, vốn đã biến chiến dịch Sicily thành một cuộc đua, là một lời cảnh báo, và các chỉ huy Normandy được chọn với lời cảnh báo đó trong tâm trí. Husky là một cuộc diễn tập cho ngày D-Day, và đó là cuộc diễn tập tốn 24.000 thương vong của Đồng minh — nhưng là cuộc diễn tập đã thành công.

Mảnh đất đầu tiên của châu Âu phe Trục

Sicily là mảnh lãnh thổ phe Trục đầu tiên ở châu Âu bị Đồng minh chiếm lấy, và việc chiếm được nó có ý nghĩa biểu tượng vượt ra ngoài giá trị quân sự của nó. Nó chứng minh rằng Đồng minh có thể xâm lược châu Âu của Hitler, rằng Bức tường Đại Tây Dương không phải là bức tường duy nhất, và rằng phe Trục có thể bị đánh bại trên đất liền. Nó cũng chứng minh rằng người dân Ý không muốn chiến tranh, và chế độ của Mussolini là rỗng tuếch. Sự sụp đổ của Mussolini, diễn ra hai tuần sau cuộc xâm lược, là vết nứt đầu tiên trong phe Trục, và tiếp theo là những vết nứt khác: hiệp định đình chiến của Ý, sự đào ngũ của Ý, và sự sụp đổ chậm chạp, kéo dài của sườn phía nam nước Đức. Sicily là một hòn đảo nhỏ, nhưng việc chiếm được nó đã thay đổi cuộc chiến, và thay đổi nó theo hướng chiến thắng.

11. Câu hỏi thường gặp

Chiến dịch Husky diễn ra khi nào?

Từ ngày 9 tháng 7 đến ngày 17 tháng 8 năm 1943 — 38 ngày. Các cuộc đổ bộ bắt đầu đêm 9–10 tháng 7, và chiến dịch kết thúc khi lực lượng của Patton tiến vào Messina ngày 17 tháng 8.

Vì sao Sicily bị xâm lược?

Để loại Ý khỏi chiến tranh, mở Địa Trung Hải cho tàu bè Đồng minh, và giành các sân bay để ném bom sườn phía nam của Đức. Quyết định được đưa ra tại Hội nghị Casablanca tháng 1 năm 1943 như một thỏa hiệp giữa mong muốn xâm lược Pháp của Mỹ và mong muốn tấn công tại Địa Trung Hải của Anh.

Có bao nhiêu người đổ bộ lên Sicily?

Hơn 150.000 binh lính Đồng minh đổ bộ trong ngày đầu tiên, từ khoảng 3.000 tàu và xuồng đổ bộ, và khoảng 470.000 binh lính Đồng minh tham gia chiến dịch tổng cộng.

Vì sao quân Đức thoát khỏi Sicily?

Vì Đồng minh không đóng được eo biển Messina. Quân Đức chở khoảng 40.000 lính của mình và khoảng 60.000 người Ý qua eo biển rộng 3 km trong hai tuần đầu tháng 8, dưới hệ thống phòng không mạnh, và hải quân cùng không quân Đồng minh không được giao nhiệm vụ ngăn chặn họ.

Điều gì xảy ra với Mussolini sau Sicily?

Ông bị lật đổ ngày 25 tháng 7 năm 1943 bởi Hội đồng Phát xít lớn và bị Nhà vua bắt giữ. Ý ký hiệp định đình chiến với Đồng minh ngày 3 tháng 9, và Mussolini được biệt kích Đức giải cứu và dựng lên làm người đứng đầu chính phủ bù nhìn tại miền bắc Ý.

Chiến dịch Husky dạy Đồng minh điều gì cho ngày D-Day?

Rằng các đợt nhảy dù cần hoạch định và dẫn đường tốt hơn, rằng pháo hải quân có thể cứu một đầu cầu, rằng hai quân đội cần một kế hoạch duy nhất vững chắc, và rằng một kẻ thù được phép rút lui sẽ chiến đấu trở lại. Các bài học được áp dụng tại Normandy một năm sau đó.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Allied invasion of Sicily” — ngày tháng, lực lượng, số liệu thương vong (khoảng 24.000 Đồng minh; khoảng 29.000 phe Trục chết và bị thương; hơn 100.000 tù binh), các chỉ huy và diễn biến chiến dịch.

2. US Army Center of Military History, Sicily and the Surrender of Italy, American Forces in Action series — lịch sử chính thức, các cuộc đổ bộ, cuộc phản công tại Gela và cuộc đua tới Messina.

3. Encyclopædia Britannica, “Sicily campaign” — bối cảnh, cuộc xâm lược và kết quả của nó.

4. Carlo D’Este, Bitter Victory: The Battle for Sicily, 1943 (E. P. Dutton, 1988) — sử liệu tiếng Anh chi tiết nhất về chiến dịch, sự ganh đua giữa Patton và Montgomery, và cuộc sơ tán.

5. Samuel Eliot Morison, History of United States Naval Operations in World War II, Vol. IX — các hoạt động hải quân, các cuộc đổ bộ và hỏa lực yểm trợ tại Gela.

6. Albert Kesselring, The Memoirs of Field-Marshal Kesselring (Greenhill, 2007) — phía Đức, phòng thủ Sicily và cuộc sơ tán qua eo biển.

Đọc thêm

• Rick Atkinson, The Day of Battle: The War in Sicily and Italy, 1943–1944 (Henry Holt, 2007).

• Douglas Porch, The Path to Victory: The Mediterranean Theater in World War II (Farrar, Straus and Giroux, 2004).