Tướng Patton

1. Mở đầu

Patton cũng là một con người đầy mâu thuẫn ngoạn mục. Ông tin sâu sắc vào luân hồi và nghĩ mình từng chiến đấu trong các trận đánh cổ đại; một nhà thơ và học giả sử quân sự hay trích dẫn kinh điển; một người kỷ luật sắt đá, phạt cả lính của mình vì không cạo râu hay không cài khuy áo; và một vị tướng mà cái miệng nhiều lần phá hỏng sự nghiệp của chính mình. Ông đã tát hai binh sĩ bị sốc tâm lý tại Sicily năm 1943 và suýt bị cách chức. Ông so sánh công khai mục tiêu của Mỹ và Anh, xúc phạm người Nga, và bị cách chức tư lệnh Tập đoàn quân 3 tháng 10 năm 1945 vì không chịu ngừng nói về chính trị. Ông chết tháng 12 năm 1945, chỉ vài tuần sau khi chiến tranh kết thúc, trong một tai nạn xe hơi tại Đức — một người lính bị tước đi cuộc sống thời bình mà ông vẫn nói mình sợ hãi. Bài viết này kể câu chuyện cuộc đời, các chiến dịch, phương pháp và tranh cãi của ông, đồng thời đặt câu hỏi: hồ sơ của ông thực sự cho thấy điều gì về cái giá và giá trị của lối chỉ huy quyết liệt.

George Smith Patton Jr. (1885–1945) là vị tướng chỉ huy dã chiến nổi tiếng nhất — và đáng sợ nhất — của Mỹ trong Thế chiến II. Một kỵ binh trở thành người tiên phong về xe tăng, Patton tin rằng chiến tranh được thắng nhờ tốc độ, sự quyết liệt và truy kích không ngừng kẻ địch đã bị đánh bại, và ông thực hành đúng điều mình rao giảng. Tại Bắc Phi và Sicily năm 1942–43, ông tái thiết một quân đoàn rệu rã và đưa nó tới chiến thắng; tại Pháp năm 1944, Tập đoàn quân 3 của ông tiến xuyên nước Pháp nhanh hơn bất kỳ đạo quân nào trong lịch sử từng tiến, giải vây cho lính dù bị bao vây tại Bastogne trong Trận Bulge, và vượt sông Rhine trước mọi quân đội Đồng minh khác. Đến cuối chiến tranh, trong mắt bộ chỉ huy tối cao Đức, ông là vị tướng Đồng minh mà họ sợ nhất — một đánh giá mà chính người Đức đã ghi lại.

2. Thông tin chính

| | |

|—|—|

| Tên đầy đủ | George Smith Patton Jr. |

| Sinh | 11 tháng 11 năm 1885, San Gabriel, California, Hoa Kỳ |

| Mất | 21 tháng 12 năm 1945, Heidelberg, Đức (tai nạn xe hơi) |

| Quân hàm | Đại tướng (bốn sao được truy phong; ba sao trong chiến tranh) |

| Quân ngũ | Lục quân Hoa Kỳ, 1909–1945 |

| Chỉ huy chính | Sư đoàn Thiết giáp 2; Quân đoàn II; Tập đoàn quân 7; Tập đoàn quân 3; Tập đoàn quân 15 |

| Chiến dịch chính | Bắc Phi (1942–43), Sicily (1943), Normandy và Pháp (1944), Bulge (1944–45), Đức (1945) |

| Nổi tiếng vì | Các cuộc tiến công thiết giáp thần tốc; giải vây Bastogne; vượt sông Rhine; các “vụ tát lính” |

| Huân chương | Thập tự Quân công (2), Huân chương Quân công Lục quân (3), Sao Bạc (2), Huân chương Legion of Merit, Trái tim Tím |

| An táng | Nghĩa trang Mỹ Luxembourg, Hamm, Luxembourg |

3. Thời trẻ & học vấn

Một gia đình quân nhân ở California

George Patton sinh ngày 11 tháng 11 năm 1885 tại Lake Vineyard, trang trại của gia đình ở San Gabriel, miền nam California. Gia đình Patton là một gia đình quân nhân có gốc rễ sâu ở miền Nam nước Mỹ: cụ của ông từng là thống đốc Virginia, và ông nội của ông, Đại tá George S. Patton, đã tử trận khi chiến đấu cho Liên minh miền Nam tại Trận Winchester lần thứ ba năm 1864. Cậu bé lớn lên nghe những câu chuyện về kỵ binh miền Nam xung phong và về các tổ tiên từng chiến đấu bên cạnh Robert E. Lee, và từ đó hình thành một quan niệm lãng mạn, gần như thần bí, về chiến tranh như thử thách tối thượng của một người đàn ông. Ông là một học sinh kém — có thể mắc chứng khó đọc chưa được chẩn đoán, và suốt đời vật lộn với việc đọc và chính tả — nhưng lại là vận động viên xuất sắc, kỵ sĩ giỏi và thủ lĩnh bẩm sinh của các bạn trai khác. Gia đình ông giàu có, tuổi thơ sung túc, và từ nhỏ ông đã chắc chắn mình sinh ra để sống đời quân ngũ. Sự chắc chắn đó không bao giờ rời bỏ ông: nhiều thập kỷ sau, ông vẫn viết trong nhật ký, không chút ngượng ngùng, rằng mình tin đã sinh ra để chỉ huy các đạo quân trong trận đánh.

West Point và sĩ quan trẻ

Năm 1903, Patton nhập học Học viện Quân sự Virginia, trường cũ của cha ông, và năm 1904 ông được bổ nhiệm vào Học viện Quân sự Hoa Kỳ tại West Point. Ông phải học lại năm đầu vì điểm toán kém, nhưng tốt nghiệp năm 1909, xếp thứ 46 trong lớp 103 người, và được phong thiếu úy kỵ binh. Tại West Point, ông đã bộc lộ hai mặt tính cách sẽ theo ông suốt đời: một sinh viên tận tụy với sử quân sự, đọc Caesar, Napoleon và các chiến dịch Nội chiến Mỹ để giải trí, và một sĩ quan trẻ đầy tham vọng, tin rằng định mệnh của mình là trở thành một vị tướng vĩ đại. Các bạn học nhớ ông là người mãnh liệt, nghiêm túc về tham vọng của mình, và hoàn toàn tin vào sự vĩ đại tương lai của bản thân — niềm tin mà nhiều người cho là lố bịch ở một thiếu úy trẻ, và sự kiện sau này chứng minh là có cơ sở.

Olympic, kiếm thuật và Mexico

Sự nghiệp đầu đời của Patton là sự pha trộn giữa công tác tham mưu, thể thao và binh nghiệp. Năm 1912, ông đại diện cho Hoa Kỳ thi đấu năm môn phối hợp hiện đại tại Thế vận hội Olympic Stockholm, xếp thứ năm — một kết quả đáng nể, và ông luôn tin rằng lẽ ra phải tốt hơn, đổ lỗi cho điểm bắn súng gây tranh cãi. Năm 1913, ông sang Pháp học kiếm thuật tại trường kỵ binh Saumur, và khi trở về, ông trở thành chuyên gia hàng đầu của quân đội về kiếm, thiết kế một thanh kiếm kỵ binh mới và viết sách hướng dẫn kiếm thuật của quân đội. Năm 1916, ông tới Mexico cùng đoàn viễn chinh trừng phạt của Tướng John J. Pershing chống Pancho Villa, và tại đó ông tham gia một trong những hành động cơ giới đầu tiên trong lịch sử quân sự Mỹ, giết ba người của Villa trong trận đánh tại San Miguelito sau khi truy đuổi họ bằng xe Dodge gắn súng máy. Đó là một trận đánh nhỏ, nhưng đã làm nên tên tuổi ông trong quân đội, giành được sự ưu ái lâu dài của Pershing, và củng cố niềm tin của ông vào sức mạnh của cơ động và máy móc — niềm tin sẽ định hình toàn bộ cách tiếp cận chiến tranh của ông.

4. Nhập ngũ & thăng tiến

Khám phá xe tăng tại Pháp

Khi Hoa Kỳ tham chiến trong Thế chiến I tháng 4 năm 1917, Patton sang Pháp làm sĩ quan tham mưu cho Lực lượng Viễn chinh Mỹ của Pershing. Ông nhanh chóng bị cuốn hút bởi một vũ khí mới mà hầu hết sĩ quan cấp cao coi là trò lạ: xe tăng. Tháng 11 năm 1917, Pershing giao ông phụ trách Quân đoàn Xe tăng Mỹ mới thành lập, và Patton lao vào nhiệm vụ với năng lượng thường thấy. Ông lập trường xe tăng Mỹ đầu tiên tại Langres, huấn luyện các kíp xe tăng Mỹ đầu tiên trên xe tăng hạng nhẹ Renault FT của Pháp, và nghiên cứu trực tiếp kinh nghiệm chiến tranh thiết giáp của Anh và Pháp. Ông cũng kết bạn nghề nghiệp thân thiết với sĩ quan xe tăng trẻ người Anh J. F. C. Fuller và với sĩ quan bộ binh Mỹ Dwight D. Eisenhower, người chỉ huy trung tâm huấn luyện xe tăng tại Camp Colt, Pennsylvania — một tình bạn sẽ định hình sự nghiệp của cả hai người và, một phần tư thế kỷ sau, cơ cấu chỉ huy của các quân đội Đồng minh tại châu Âu.

St. Mihiel và những năm dài giữa hai cuộc chiến

Trận xe tăng đầu tiên và duy nhất của Patton trong chiến tranh diễn ra tháng 9 năm 1918, trong cuộc tấn công St. Mihiel. Dẫn đầu xe tăng từ tuyến đầu — đi bộ, sau khi xe tăng của chính ông hỏng — ông chỉ huy cuộc tấn công xuyên qua phòng tuyến Đức cho đến khi bị đạn súng máy bắn trúng chân và được sơ tán. Ông được trao Thập tự Quân công vì hành động hôm đó, và vết thương, khiến ông khập khiễng vĩnh viễn khi trời lạnh, trở thành một phần huyền thoại của ông. Ông trở lại mặt trận trong cuộc tấn công Meuse-Argonne tháng 11 năm 1918, nhưng chiến tranh kết thúc trước khi ông tham chiến thêm. Những năm giữa hai cuộc chiến, đối với Patton, là một sự thất vọng dài. Ông phục vụ tại Hawaii, tại Fort Myer ở Washington, và tại Trường Chỉ huy và Tham mưu ở Fort Leavenworth, nơi ông tốt nghiệp xuất sắc năm 1923, và ông lo lắng theo dõi nước Đức tái thiết lực lượng thiết giáp trong khi Hoa Kỳ hầu như không làm gì.

Bài báo về xe tăng bị cấm năm 1920

Patton viết bài lập luận rằng xe tăng, dùng tập trung với số lượng lớn và tốc độ cao, sẽ thay đổi chiến tranh, và cùng Eisenhower viết một bài báo nổi tiếng năm 1920 về tương lai của xe tăng mà tư lệnh bộ binh đã cấm vì nó thách thức quyền kiểm soát vũ khí mới của bộ binh. Sự việc dạy cả hai người một bài học về cách các thể chế chống lại ý tưởng mới, và gắn kết họ với nhau như những người cải cách. Giống hầu hết sĩ quan Mỹ cùng thế hệ, Patton trải qua thập niên 1920 và 1930 trong một quân đội thời bình nhỏ bé, thiếu kinh phí, nhưng ông không bao giờ ngừng nghiên cứu chiến tranh thiết giáp hay chuẩn bị cho cuộc chiến mà ông chắc chắn sẽ đến. Khi chiến tranh lại nổ ra ở châu Âu năm 1939, ông đã 54 tuổi, một đại tá chỉ huy trung đoàn kỵ binh, và ông tin — đúng như sự thật sau này — rằng giờ của mình cuối cùng đã đến. Việc bài báo bị cấm cũng giải thích vì sao Patton và Eisenhower vẫn là đồng minh thân thiết trong hai mươi lăm năm tiếp theo, gắn kết bởi niềm tin chung rằng lãnh đạo quân đội quá chậm chạp trong việc chấp nhận vũ khí mới và ý tưởng mới.

5. Các chỉ huy & chiến dịch chính

Bắc Phi và Sicily

Tháng 7 năm 1943, Patton chỉ huy Tập đoàn quân 7 trong cuộc xâm lược Sicily, đổ bộ cùng Tập đoàn quân 8 của Anh dưới quyền Bernard Montgomery. Kế hoạch yêu cầu quân Mỹ bảo vệ sườn Montgomery trong khi quân Anh chiếm Messina, nhưng Patton, giận dữ vì bị giao vai trò phụ, đã đưa quân đội của mình tiến thần tốc khắp miền tây Sicily, chiếm Palermo, rồi đua dọc bờ biển phía bắc để tới Messina ngày 17 tháng 8 năm 1943 — chỉ vài giờ trước khi lính của Montgomery đến. Đó là một kỳ tích chiến tranh cơ động xuất sắc, khiến Patton trở thành anh hùng trên báo chí Mỹ. Nhưng chính tại Sicily, Patton suýt phá hủy sự nghiệp của mình. Khi thăm các bệnh viện dã chiến, ông gặp hai binh sĩ bị “mệt mỏi chiến đấu” — nay gọi là rối loạn stress sau sang chấn. Patton, người tin rằng sợ hãi là một khiếm khuyết đạo đức, đã tát cả hai người, gọi họ là hèn nhát và ra lệnh trở lại mặt trận. Hai người lính, Kuhl và Bennett, sau đó được trở lại nhiệm vụ, và cả hai đều sống sót qua chiến tranh, nhưng sự việc đã theo Patton suốt đời ông.

Tái thiết Quân đoàn II tại Tunisia

Cơ hội của Patton đến năm 1942. Sau thất bại của Mỹ tại Trận Kasserine Pass tháng 2 năm 1943, nơi lính Mỹ thiếu kinh nghiệm bị Quân đoàn Châu Phi của Rommel đánh tan, Eisenhower cách chức tư lệnh quân đoàn và giao Quân đoàn II cho Patton. Patton đến Tunisia tháng 3 năm 1943 và áp đặt kỷ luật với sự dữ dội khiến binh lính choáng váng: ông phạt sĩ quan vì quân phục luộm thuộm, đòi hỏi sự chỉnh tề tuyệt đối, và nói với lính rằng họ sẽ giết người Đức, chứ không phải chết vì đất nước. Phương pháp của ông tàn nhẫn, nhưng hiệu quả. Chỉ trong vài ngày, quân đoàn lại chiến đấu, và tại El Guettar ngày 23 tháng 3 năm 1943, quân đoàn đã đánh bại một cuộc tấn công của Đức trong trận phòng ngự ác liệt — chiến thắng đầu tiên của Mỹ trước quân Đức trong chiến tranh. Patton sau đó dẫn quân đoàn trong cuộc tấn công cuối cùng của Đồng minh tại Tunisia, chiếm Bizerte tháng 5 năm 1943 khi lực lượng phe Trục ở Bắc Phi đầu hàng. Chiến thắng có ý nghĩa vượt ra ngoài Tunisia: nó khôi phục niềm tin của Mỹ sau Kasserine, chứng minh rằng lính Mỹ có thể đánh bại các đơn vị Đức giàu kinh nghiệm, và mang lại cho Eisenhower một tư lệnh quân đoàn mà ông có thể tin tưởng giao một tập đoàn quân.

Cuộc đua tới Messina

Các vụ tát lính bị công khai, Eisenhower vô cùng giận dữ, và Patton buộc phải xin lỗi các binh sĩ và toàn quân. Trong mười một tháng tiếp theo, ông bị giữ khỏi chiến đấu, chỉ huy một đạo quân ma tại Anh trong kế hoạch nghi binh cho ngày D-Day — một hình phạt cũng phục vụ mục đích, vì người Đức, vốn đánh giá Patton là tướng giỏi nhất của Đồng minh, tin chắc ông sẽ dẫn đầu cuộc xâm lược thật. Kế nghi binh đã hiệu quả: các tư lệnh Đức giữ lực lượng mạnh chờ đợi cuộc tấn công của Patton tại Pas-de-Calais lâu sau khi cuộc đổ bộ thật diễn ra tại Normandy. Bản thân Patton sau này viết rằng các vụ việc là sai lầm tồi tệ nhất trong sự nghiệp, và sự việc vẫn là ví dụ rõ ràng nhất về cách tính khí của ông có thể phá hỏng thành tựu của mình trong một buổi chiều — và về cách Eisenhower, người hiểu giá trị của Patton hơn bất kỳ ai, đã bảo vệ ông khi người khác muốn cách chức ông. Giá trị nghi binh của việc Patton bị buộc ngồi không là thật, và tình báo Đức tiếp tục theo dõi đạo quân ma của ông cho đến khi cuộc đổ bộ Normandy đã diễn ra được một thời gian.

Pháp 1944: Cuộc tiến công vĩ đại của Tập đoàn quân 3

Cuộc tiến công vượt quá tuyến tiếp tế của chính nó. Đến tháng 9 năm 1944, các quân đội Đồng minh tại Pháp thiếu nhiên liệu, và Eisenhower ưu tiên cho cuộc tiến công của Montgomery ở phía bắc. Quân đội của Patton buộc phải dừng lại tại Moselle, và trong hai tháng, nó chiến đấu một trận đánh chậm chạp, đẫm máu quanh Metz — một thành phố pháo đài mà quân Đức phòng thủ ngoan cường, khiến Tập đoàn quân 3 chịu thương vong nặng nề mà thu được ít. Patton giận dữ vì bị dừng lại, và ông không bao giờ tha thứ cho Eisenhower hay Montgomery vì điều đó. Ông tin, lúc đó và sau này, rằng nếu được cấp nhiên liệu, ông đã có thể vượt sông Rhine tháng 9 năm 1944 và kết thúc chiến tranh ngay trong năm đó. Các sử gia không đồng ý: hệ thống tiếp tế không thể hỗ trợ một cuộc tiến sâu, quân Đức đang hồi phục, và chiến lược mặt trận rộng mà Eisenhower theo đuổi có lý do vững chắc. Tuy nhiên, đối với Patton, việc dừng lại vừa là một sự sỉ nhục cá nhân vừa là một thất vọng chiến lược, và ông phàn nàn về nó trong nhật ký gần như mỗi ngày trong suốt mùa thu còn lại.

Cuộc đột phá xuyên nước Pháp

Tập đoàn quân 3 của Patton bắt đầu tác chiến tại Pháp ngày 1 tháng 8 năm 1944, một tháng sau ngày D-Day. Nhiệm vụ của nó là khai thác cuộc đột phá khỏi Normandy, và Patton đã làm điều đó với tốc độ khiến ngay cả cấp trên của ông cũng sửng sốt. Trong hai tuần đầu tháng 8, các sư đoàn thiết giáp của ông lao qua Brittany rồi ngoặt về phía đông, vượt hàng trăm km, chiếm hết thị trấn này đến thị trấn khác, và cắt đứt quân Đức đang rút về sông Seine. Đến cuối tháng 8, Tập đoàn quân 3 đã tới sông Moselle, giải phóng các thị trấn từ Rennes đến Nancy, và tiến xa, nhanh hơn bất kỳ đạo quân nào trong lịch sử. Bí quyết là phương pháp của Patton: ông giao cho các tư lệnh quân đoàn mục tiêu rộng, bảo họ tiếp tục tiến, và không cho phép dừng lại để chỉnh đốn sườn. Các sĩ quan hậu cần của ông đã làm nên kỳ tích, và không quân yểm trợ — Bộ tư lệnh Không quân Chiến thuật XIX dưới quyền Tướng Otto Weyland — bay hàng nghìn phi vụ yểm trợ trực tiếp cho thiết giáp đang tiến, một sự phối hợp không-bộ trở thành hình mẫu cho chiến tranh hiện đại.

Dừng lại tại Moselle và trận Metz

Cuộc tranh luận về Metz cho thấy điều quan trọng về Patton — ông hiểu chiến tranh là chuyển động, và ông không thể chịu đựng việc dừng lại. Những người bênh vực ông chỉ ra rằng cuộc tiến công của Tập đoàn quân 3 là chiến dịch thành công nhất của Đồng minh trong mùa hè, và việc dừng nó đã lãng phí đà tiến có thể đưa Đồng minh vào Đức trước mùa đông. Những người chỉ trích đáp lại rằng việc dừng lại do hậu cần ép buộc, không phải do lựa chọn, và sự nóng vội của chính Patton tại Metz — tấn công trực diện một pháo đài thay vì vòng qua — cho thấy giới hạn của phương pháp của ông khi tốc độ là không thể. Sự thật có lẽ là cả hai bên đều đúng một phần: khủng hoảng tiếp tế là thật, và sự thất vọng của Patton là dễ hiểu, nhưng tuyên bố của ông rằng có thể kết thúc chiến tranh năm 1944 dựa trên giả định về sự yếu kém của Đức mà chính giao tranh quanh Metz đã bác bỏ. Tranh luận vẫn tiếp tục giữa các sử gia, và có lẽ sẽ không bao giờ được giải quyết, vì nó xoay quanh một giả thuyết phản thực mà không lượng bằng chứng nào có thể giải quyết đầy đủ.

Bastogne và sông Rhine

Mùa xuân năm 1945, Tập đoàn quân 3 vượt sông Rhine tại Oppenheim ngày 22 tháng 3, một ngày trước cuộc vượt sông được chuẩn bị kỹ lưỡng của Montgomery ở phía bắc — một điều khiến Patton thích thú, ông gọi điện cho cấp trên Bradley và nói: “Brad, đừng nói với ai, nhưng tôi đã qua sông.” Từ sông Rhine, quân đội của ông lao qua miền nam nước Đức, chiếm Frankfurt, giải phóng trại tập trung Ohrdruf — trại đầu tiên được quân Mỹ giải phóng — và tới biên giới Tiệp Khắc và dãy Alps Áo khi chiến tranh ở châu Âu kết thúc ngày 8 tháng 5 năm 1945. Trong mười tháng chiến đấu, Tập đoàn quân 3 đã tiến xa hơn, bắt nhiều tù binh hơn — hơn 1,2 triệu người — và giải phóng nhiều lãnh thổ hơn bất kỳ quân đội Đồng minh nào khác ở phía tây. Nó cũng chịu khoảng 137.000 thương vong, một lời nhắc nhở rằng tốc độ, dù có nhiều lợi thế, không bao giờ là miễn phí. Hồ sơ của Tập đoàn quân 3 cũng bao gồm việc giải phóng một số trại tập trung, và Patton ra lệnh cho dân thường Đức từ các thị trấn gần đó tới thăm Ohrdruf để họ có thể thấy những gì đã được làm ở đó.

Cú xoay quân tới Bastogne

Giờ phút vinh quang nhất của Patton đến tháng 12 năm 1944, trong Trận Bulge. Ngày 16 tháng 12, quân Đức mở cuộc tấn công bất ngờ qua Ardennes, và chỉ trong vài ngày, họ đã bao vây Sư đoàn Dù 101 của Mỹ tại Bastogne. Eisenhower triệu tập hội nghị tại Verdun ngày 19 tháng 12 và hỏi các tư lệnh bao lâu thì có thể phản công. Patton, người đã dự đoán trước động thái của Đức và bắt đầu xoay quân đội về phía bắc, trả lời rằng ông có thể tấn công với ba sư đoàn trong 48 giờ. Eisenhower kinh ngạc — tham mưu của ông dự kiến một tuần — nhưng Patton đã chuẩn bị công tác tham mưu từ trước, và ngày 22 tháng 12, xe tăng của ông di chuyển về phía bắc qua tuyết và băng. Ngày 26 tháng 12, Sư đoàn Thiết giáp 4 đột phá tới Bastogne và giải vây cho lính dù, những người đã cầm cự một tuần trong giá lạnh khắc nghiệt. Đó là một trong những kỳ tích chỉ huy tác chiến vĩ đại nhất của chiến tranh. Việc giải vây cũng cứu Sư đoàn Dù 101 khỏi bị tiêu diệt và chứng minh rằng một đạo quân có thể được chuyển hướng giữa trận đánh, một bài học được nghiên cứu trong các trường tham mưu kể từ đó.

Vượt sông Rhine và tiến vào Đức

Cú xoay quân tới Bastogne xứng đáng được xem xét kỹ hơn, vì nó cho thấy điều khiến Patton khác biệt với các tướng khác. Ông đã xoay toàn bộ một đạo quân hơn 200.000 người một góc 90 độ giữa mùa đông, giữa trận đánh, và tấn công theo hướng mới — điều không tư lệnh Đồng minh nào khác trong chiến tranh thử làm ở quy mô đó. Kỳ tích phụ thuộc vào ba điều: thói quen chuẩn bị kế hoạch dự phòng trước khi cần của Patton, chất lượng tham mưu của ông, và kỷ luật của binh lính, những người thực hiện cuộc di chuyển trong tuyết và băng mà không mất tính gắn kết. Nó cũng phụ thuộc vào sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro mà một chỉ huy thận trọng hơn sẽ từ chối: ông rút quân dự bị khỏi mặt trận của mình và đánh cược rằng quân Đức sẽ không tấn công khu vực ông đã làm yếu đi. Canh bạc đã thành công, và đây là chiến dịch duy nhất được các sử gia viện dẫn nhiều nhất khi lập luận rằng Patton là chỉ huy tác chiến giỏi nhất mà Đồng minh có ở phía tây.

6. Phong cách chỉ huy

Tốc độ, hiện diện và kỷ luật

Phương pháp chỉ huy của Patton dựa trên ba ý tưởng. Thứ nhất là tốc độ: ông tin rằng một đạo quân luôn di chuyển gần như không thể bị đánh bại, vì một đạo quân đang di chuyển tạo ra sự hỗn loạn cho kẻ địch, nắm bắt cơ hội trước khi địch kịp phản ứng, và giữ cho binh lính của mình quá bận rộn để sợ hãi. Thứ hai là lãnh đạo bằng gương mẫu: Patton dành càng nhiều thời gian càng tốt ở tuyến đầu, thăm các sư đoàn, nói chuyện với binh lính và quyết định ngay tại chỗ. Ông mang một cặp súng lục cán ngà, đội mũ sắt bóng loáng có ba sao, và xây dựng một hình ảnh kịch tính — một phần vì ông tin binh lính cần một hình tượng để noi theo, và một phần vì ông thích sự kịch tính. Thứ ba là kỷ luật: ông yêu cầu binh lính trông như lính, cạo râu mỗi ngày, đội mũ sắt, đeo cà vạt và tuân lệnh ngay lập tức. Các nhà phê bình gọi sự ám ảnh với vẻ bề ngoài này là lãng phí thời gian; Patton gọi đó là nền tảng của tinh thần, lập luận rằng người trông như lính sẽ chiến đấu như lính.

Nhà thơ, người có niềm tin và tính khí nóng nảy

Tính cách của ông nổi tiếng không kém phương pháp của ông. Ông sùng đạo theo cách riêng, không chính thống, và tin vào luân hồi — ông từng nói với cháu trai rằng mình đã chiến đấu bên cạnh tướng Hannibal của Carthage và đã chết tại Trận Crécy. Ông làm thơ, viết nhật ký và đọc sử quân sự bằng nhiều ngôn ngữ. Ông cũng hay chửi thề, nóng nảy và thường tàn nhẫn với cấp dưới, và tính khí của ông có thể biến một cuộc họp tham mưu thành trận cãi vã. Binh lính của ông có câu nói về ông: “Máu của chúng ta, gan của ông ta” — một câu đùa cay đắng thể hiện cả sự ngưỡng mộ lẫn oán giận. Ông được nhiều binh lính yêu mến và còn nhiều người hơn sợ hãi, và chính những phẩm chất khiến ông trở thành chỉ huy xuất sắc cũng khiến ông trở thành cấp dưới khó chịu. Ông không bao giờ học cách kiểm soát mâu thuẫn đó, và nó theo ông từ Sicily tới Bavaria, định hình cả chiến thắng lẫn thất bại của ông.

“Máu của chúng ta, gan của ông ta”

Câu đùa của binh lính về Patton — “máu của chúng ta, gan của ông ta” — xứng đáng được xem xét nghiêm túc, vì nó nắm bắt mâu thuẫn trung tâm trong lối lãnh đạo của ông. Binh lính ngưỡng mộ lòng dũng cảm, năng lượng và sự sẵn sàng chia sẻ hiểm nguy ở tuyến đầu của ông, và nhiều người tin rằng phục vụ dưới quyền Patton nghĩa là phục vụ dưới một người chiến thắng. Đồng thời họ oán giận cái giá ông đòi hỏi: những cuộc hành quân dài, nhịp độ không ngừng, kỷ luật trừng phạt những lỗi nhỏ, và danh sách thương vong sau mỗi cuộc tiến công. Patton biết về câu đùa và dường như chấp nhận nó như cái giá của quyền chỉ huy. Ông tin rằng nhiệm vụ của một vị tướng là chiến thắng, không phải được yêu mến, và binh lính sẽ tha thứ cho một chỉ huy dẫn họ tới chiến thắng ngay cả khi họ ghét phương pháp của ông. Lịch sử của Tập đoàn quân 3 cho thấy ông phần lớn đã đúng — nhưng sự oán giận là thật, và đó là một phần lý do danh tiếng của ông luôn bị tranh luận thay vì được khẳng định.

7. Tranh cãi

Các vụ tát lính

Không vị tướng Mỹ nào trong Thế chiến II gây nhiều tranh cãi như Patton, và tranh cãi nổi tiếng nhất là các vụ tát lính tại Sicily tháng 8 năm 1943. Patton tát Binh nhì Charles Kuhl và Binh nhì Paul Bennett, hai binh sĩ đang điều trị vì mệt mỏi chiến đấu, gọi họ là hèn nhát và ra lệnh trở lại mặt trận. Các sĩ quan y tế của quân đội coi mệt mỏi chiến đấu là một tình trạng thực sự, và hành vi của Patton bị báo chí và nhiều sĩ quan đồng nghiệp lên án. Eisenhower giữ ông ở lại chỉ huy chỉ vì ông cần tài năng của Patton, và vì ông tin — đúng — rằng Patton đã rút ra bài học. Bản thân Patton sau này viết rằng các vụ việc là sai lầm tồi tệ nhất trong sự nghiệp, và ông đã xin lỗi trực tiếp cả hai người. Sự việc vẫn còn được tranh luận: một số cho rằng nó cho thấy một chỉ huy không thể hiểu cái giá tâm lý của chiến tranh, trong khi những người khác cho rằng nó cho thấy một con người của thời đại, hành động theo niềm tin về lòng dũng cảm phổ biến trong quân đội năm 1943.

Lời nói, tù binh và chính trị

Tranh cãi thứ hai liên quan đến cách ông đối xử với kẻ địch. Mệnh lệnh của Patton cho quân đội nhấn mạnh việc giết người Đức, và các bài diễn văn của ông — nổi tiếng nhất là bài phát biểu tục tĩu, đẫm máu ông đọc trước Tập đoàn quân 3 trước ngày D-Day — ca ngợi bạo lực theo cách khiến một số cấp trên khó chịu. Sau chiến tranh, các sử gia cũng xem xét vai trò của Tập đoàn quân 3 trong vụ giết tù binh Đức tại Chenogne ngày 1 tháng 1 năm 1945, khi lính Mỹ bắn tù binh Đức để trả đũa vụ thảm sát Malmedy của SS đối với tù binh Mỹ. Bằng chứng không cho thấy Patton ra lệnh giết người, nhưng lời lẽ của ông về việc giết người Đức khiến binh lính dễ tin rằng những hành động như vậy là chấp nhận được. Đó là lời nhắc nhở rằng lời nói của một chỉ huy có hậu quả vượt ra ngoài chiến trường, và rằng ngôn ngữ của chiến tranh toàn diện có thể làm giảm những ràng buộc ngăn binh lính phạm tội. Bản thân Patton không bao giờ phải đối mặt với một cuộc điều tra chính thức về Chenogne, và không mệnh lệnh nào từ ông về việc giết tù binh từng được tìm thấy trong hồ sơ lịch sử.

Bavaria 1945: Tranh cãi về phi phát xít hóa

Tranh cãi thứ ba mang tính chính trị. Mùa hè và mùa thu năm 1945, với tư cách thống đốc quân sự Bavaria, Patton công khai chỉ trích chính sách loại bỏ cựu phát xít khỏi chức vụ công của Đồng minh, lập luận rằng người Đức cần các quản trị viên có kinh nghiệm và rằng Liên Xô, chứ không phải Đức, mới là kẻ thù thực sự. Ông đưa ra những nhận xét này công khai, trước báo chí, và từ chối dừng lại khi Eisenhower ra lệnh. Ông cũng so sánh Đảng Quốc xã với Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa của Mỹ, một nhận xét gây bão tại Hoa Kỳ. Eisenhower cách chức tư lệnh Tập đoàn quân 3 của ông tháng 10 năm 1945 và giao cho ông Tập đoàn quân 15, một chức vụ trên giấy tờ với nhiệm vụ viết lịch sử chiến tranh ở châu Âu. Những người bênh vực ông cho rằng ông đã đúng về mối đe dọa Xô viết và về tính không thực tế của việc phi phát xít hóa; những người chỉ trích cho rằng ông thể hiện sự cảm thông nguy hiểm với cựu phát xít và hoàn toàn không hiểu rằng một vị tướng không làm chính sách đối ngoại. Cả hai đánh giá đều chứa sự thật.

8. Cuối đời

Cái chết tại Đức

Patton chết ngày 21 tháng 12 năm 1945, mười hai ngày sau một tai nạn xe hơi gần Mannheim, Đức. Xe của ông va chạm với một xe tải quân đội Mỹ ở tốc độ thấp; Patton, ngồi ở ghế sau, bị hất về phía trước và gãy cổ. Ông bị liệt từ cổ xuống và chết vì tắc mạch phổi tại bệnh viện quân đội ở Heidelberg. Ông sáu mươi tuổi. Ông được chôn cất, theo nguyện vọng của mình, tại Nghĩa trang Mỹ Luxembourg ở Hamm, giữa những người lính của Tập đoàn quân 3 đã tử trận trong Trận Bulge — một lựa chọn nói về ông nhiều hơn bất kỳ bài diễn văn nào. Vợ ông, Beatrice, người ông cưới từ năm 1910, sống thêm tám năm và được chôn bên cạnh ông. Patton, người vẫn nói thà chết trận còn hơn sống trong hòa bình, lại chết trên giường bệnh, trong một tai nạn đường bộ, tại đất nước ông đã chinh phục — một kết thúc mà ông hẳn căm ghét, và một kết thúc đã nuôi dưỡng các thuyết âm mưu kể từ đó, không thuyết nào có bằng chứng nghiêm túc.

9. Đánh giá của sử gia

Bảng cân đối của một vị tướng

Di sản của Patton vẫn còn được tranh luận, và tốt nhất nên hiểu nó như một bảng cân đối. Về phía tài sản, ông là người thực hành chiến tranh thiết giáp cơ động thành công nhất phía Đồng minh trong Thế chiến II. Cuộc tiến công của Tập đoàn quân 3 qua Pháp, cú xoay quân tới Bastogne và cuộc vượt sông Rhine là những kỳ tích chỉ huy tác chiến mà không tướng Đồng minh nào khác sánh được, và các tướng Đức đối mặt với ông đánh giá ông là chỉ huy Đồng minh nguy hiểm nhất ở phía tây. Ông hiểu, sớm hơn hầu hết mọi người, rằng xe tăng đã biến tốc độ thành yếu tố quyết định trong chiến tranh, và ông đã xây dựng một đạo quân có thể di chuyển với tốc độ mà người Đức không thể theo kịp. Về phía nợ, phương pháp của ông tốn kém sinh mạng — thương vong của Tập đoàn quân 3 cao, và sự nóng vội đôi khi khiến ông tấn công các vị trí kiên cố, đáng chú ý tại Metz, nơi một chỉ huy kiên nhẫn hơn có thể đã tìm ra cách khác.

10. Di sản

Patton trong ký ức và điện ảnh

Hình ảnh phổ biến về Patton — hình ảnh được cố định bởi bộ phim Patton năm 1970, trong đó George C. Scott đoạt giải Oscar khi đóng vai ông — là một chiến binh-thi sĩ ngạo mạn, tục tĩu, và hình ảnh đó không sai. Nhưng nó chưa đầy đủ. Patton cũng là một học giả nghiêm túc về chiến tranh, một người suy nghĩ sâu sắc về mối quan hệ giữa tốc độ, tinh thần và chiến thắng, và những ý tưởng của ông về chiến tranh cơ động đã ảnh hưởng đến học thuyết quân sự Mỹ trong nhiều thập kỷ sau khi ông qua đời. Hơn bảy mươi năm sau khi ông mất, ông vẫn là vị tướng Mỹ thể hiện rõ nhất cả sức mạnh lẫn nguy hiểm của lối lãnh đạo quyết liệt trong chiến tranh: vị chỉ huy có thể làm điều không ai khác làm được, và không thể ngăn mình nói điều không ai khác dám nói. Đó là lý do ông vẫn được nghiên cứu tại các học viện quân sự, vẫn được trích dẫn, và vẫn bị tranh luận — không phải như một anh hùng đơn giản hay một kẻ ác đơn giản, mà như một lời cảnh báo và một tấm gương cùng lúc.

11. Câu hỏi thường gặp

Vì sao người Đức sợ Patton?

Các tướng Đức đánh giá Patton là chỉ huy Đồng minh nguy hiểm nhất ở phía tây vì tốc độ và sự quyết liệt của ông. Họ dự đoán ông sẽ dẫn đầu cuộc xâm lược Pháp, và giữ quân chờ đợi cuộc tấn công của ông tại Pas-de-Calais lâu sau ngày D-Day. Cuộc tiến công của Tập đoàn quân 3 qua Pháp năm 1944 nhanh hơn bất cứ điều gì họ từng đối mặt.

Các vụ tát lính đã xảy ra như thế nào?

Tháng 8 năm 1943 tại Sicily, Patton tát hai binh sĩ đang điều trị vì mệt mỏi chiến đấu, gọi họ là hèn nhát và ra lệnh trở lại mặt trận. Các vụ việc bị công khai, Eisenhower ra lệnh cho ông xin lỗi, và Patton bị giữ khỏi chiến đấu mười một tháng. Sau này ông gọi đó là sai lầm tồi tệ nhất trong sự nghiệp.

Patton đã giải vây Bastogne như thế nào?

Trong Trận Bulge, Patton xoay toàn bộ Tập đoàn quân 3 — hơn 200.000 người — một góc 90 độ về phía bắc giữa mùa đông và tấn công trong vòng 48 giờ sau khi được yêu cầu. Ngày 26 tháng 12 năm 1944, Sư đoàn Thiết giáp 4 đột phá tới Bastogne và giải vây cho Sư đoàn Dù 101 bị bao vây.

Patton chết như thế nào?

Ông chết ngày 21 tháng 12 năm 1945 tại bệnh viện quân đội ở Heidelberg, mười hai ngày sau một tai nạn xe hơi tốc độ thấp gần Mannheim khiến ông gãy cổ. Ông bị liệt từ cổ xuống và chết vì tắc mạch phổi. Ông được chôn tại Nghĩa trang Mỹ Luxembourg giữa các binh sĩ của mình.

Patton có thực sự tin vào luân hồi không?

Có. Ông nói với gia đình và bạn bè rằng mình tin đã sống những kiếp trước làm lính, bao gồm chiến đấu cùng Hannibal và chết tại Crécy. Ông làm thơ về điều đó và ghi niềm tin vào nhật ký. Các sử gia coi đó là niềm tin cá nhân thực sự, không phải dáng vẻ bề ngoài.

Patton có phải là tướng Đồng minh giỏi nhất trong chiến tranh không?

Ông là người thực hành chiến tranh thiết giáp cơ động giỏi nhất phía Đồng minh, và người Đức sợ ông hơn bất kỳ tướng Đồng minh nào khác ở phía tây. Việc ông có phải là “giỏi nhất” nói chung hay không là vấn đề đánh giá: Eisenhower và Bradley giỏi hơn trong chỉ huy liên minh, và Montgomery giỏi hơn trong các trận đánh được chuẩn bị kỹ. Thiên tài của Patton là tốc độ, truy kích và tấn công.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “George S. Patton” — các ngày, chỉ huy, chiến dịch, các vụ tát lính, Bastogne và vượt sông Rhine.

2. Encyclopædia Britannica, “George Patton” — cuộc đời, sự nghiệp và đánh giá.

3. Martin Blumenson, Patton: The Man Behind the Legend, 1885–1945 (William Morrow, 1985) — tiểu sử học thuật tiêu chuẩn.

4. Carlo D’Este, Patton: A Genius for War (HarperCollins, 1995) — các chiến dịch, tính cách và tranh cãi về phương pháp của ông.

5. Trung tâm Lịch sử Quân sự Lục quân Mỹ, The Lorraine Campaign và The Ardennes: Battle of the Bulge — lịch sử chính thức các chiến dịch của Tập đoàn quân 3.

6. George S. Patton Jr., War As I Knew It (Houghton Mifflin, 1947) — tường thuật của chính Patton, xuất bản sau khi ông mất.

7. Ladislas Farago, Patton: Ordeal and Triumph (Obolensky, 1963) — tiểu sử đứng sau bộ phim năm 1970.