Tuần dương hạm HMS Hood

1. Mở đầu

Ngày 24/5/1941, tại eo biển Đan Mạch giữa Greenland và Iceland, Hood gặp thiết giáp hạm Bismarck của Đức trong chiến đấu, và chưa đầy 10 phút, nó biến mất: một quả đạn của Bismarck xuyên giáp boong mỏng của nó, kích nổ kho đạn, và con tàu gãy làm đôi rồi chìm, mang theo 1.415 trong 1.418 thủy thủ. Chỉ ba người sống sót.

HMS Hood là tàu chiến lớn nhất thế giới suốt 20 năm, và là niềm tự hào của Hải quân Hoàng gia Anh. Hạ thủy năm 1918 và biên chế năm 1920, nó là tuần dương hạm 47.000 tấn, trang bị tám pháo 15 inch, chạy được 31 hải lý/giờ, lớn và ấn tượng tới mức trở thành biểu tượng của sức mạnh biển Anh — con tàu mà mọi học sinh đều biết và mọi hải quân nước ngoài đều lấy làm thước đo.

Hood trải qua những năm giữa hai cuộc chiến làm soái hạm của Hạm đội Đại Tây Dương và Hạm đội Địa Trung Hải, phô trương cờ Anh tại các cảng khắp thế giới, từ Rio de Janeiro tới Singapore, và là con tàu mà công chúng Anh gắn với chính Hải quân.

Mất Hood là cú sốc vang khắp thế giới, và vẫn là tổn thất sinh mạng lớn nhất trong lịch sử Hải quân Hoàng gia Anh trên một con tàu. Câu chuyện Hood là câu chuyện về con tàu vừa tráng lệ, vừa lỗi thời — biểu tượng của thời đại sức mạnh hải quân kết thúc trong vài phút khủng khiếp ở vùng biển lạnh Bắc Đại Tây Dương.

2. Thông tin chính

Bảng dưới đây tóm tắt HMS Hood khi hoàn thành năm 1920, cùng các số liệu chính của tàu.

| | |

|—|—|

| Loại | Tuần dương hạm |

| Nước sản xuất | Anh (John Brown & Co., Clydebank) |

| Đặt ky | 1 tháng 9 năm 1916 |

| Hạ thủy | 22 tháng 8 năm 1918 |

| Biên chế | 15 tháng 5 năm 1920 |

| Lượng giãn nước | Khoảng 47.000 tấn đầy tải |

| Chiều dài | 262 m |

| Chiều rộng | 32 m |

| Mớn nước | Khoảng 9,8 m |

| Động lực | 4 tua-bin hơi nước, 144.000 mã lực, 4 trục |

| Tốc độ | 31 hải lý/giờ (57 km/h) |

| Tầm hoạt động | Khoảng 7.500 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ |

| Thủy thủ đoàn | 1.418 sĩ quan và thủy thủ (1941) |

| Pháo chính | 8 pháo 15 inch (381 mm) trong bốn tháp đôi |

| Pháo phụ | 12 pháo 5,5 inch (140 mm); pháo phòng không |

| Giáp | Đai giáp 305 mm; boong 76 mm; tháp pháo 381 mm |

| Số phận | Bị Bismarck đánh chìm ngày 24/5/1941; 3 người sống sót trong 1.418 người |

3. Nguồn gốc & phát triển

Ý tưởng tuần dương hạm

HMS Hood là tuần dương hạm — loại tàu chiến do Đô đốc John Fisher, Đệ nhất Hải quân Đại thần, phát minh trong những năm trước Thế chiến I. Ý tưởng của Fisher đơn giản: tàu có pháo của thiết giáp hạm và tốc độ của tuần dương hạm, có thể chạy thoát khỏi bất cứ thứ gì không đánh bại được và đánh bại bất cứ thứ gì không chạy thoát được.

Tuần dương hạm hy sinh giáp để lấy tốc độ, với lý thuyết rằng tốc độ tự thân là một dạng bảo vệ, vì tàu nhanh có thể chọn thời điểm và địa điểm chiến đấu, và thoát khỏi kẻ thù mạnh hơn. Ý tưởng được thử nghiệm tại trận Jutland năm 1916, nơi ba tuần dương hạm Anh — Invincible, Indefatigable và Queen Mary — bị thiết giáp hạm Đức phá hủy, gần như toàn bộ thủy thủ thiệt mạng, trong các vụ nổ do giáp mỏng bị xuyên thủng và kho đạn phát nổ.

Thảm họa Jutland cho thấy giáp tuần dương hạm quá mỏng, và Hood được thiết kế sau Jutland, với giáp dày hơn mọi tuần dương hạm trước đó, nhằm sửa chữa khuyết điểm chí mạng của loại tàu này. Đai giáp của Hood dày 12 inch, so với 6–9 inch của các tuần dương hạm trước, và giáp boong dày 3 inch — dày hơn các tàu tiền nhiệm nhưng vẫn mỏng theo tiêu chuẩn thiết giáp hạm — và điều đó sẽ chứng minh là nguyên nhân diệt vong của nó.

Jutland và thiết kế lại

Hood được đặt ky ngày 1/9/1916, khi trận Jutland vẫn còn mới trong tâm trí Bộ Hải quân, và thiết kế của nó được sửa đổi trong quá trình đóng để tiếp thu bài học của trận đánh. Thiết kế gốc có đai giáp 8 inch và giáp boong 2 inch, nhưng sau Jutland, đai giáp tăng lên 12 inch và giáp boong lên 3 inch, và lượng giãn nước của tàu tăng từ khoảng 36.000 tấn lên khoảng 47.000 tấn, khiến nó trở thành tàu chiến lớn nhất thế giới.

Thiết kế lại còn thêm phần lồi chống ngư lôi vào thân tàu để bảo vệ chống ngư lôi, và cải thiện việc chia khoang nội thất tàu để hạn chế ngập nước nếu thân tàu bị thủng. Các thay đổi làm chậm hoàn thành Hood, và nó không hạ thủy tới tháng 8/1918, không biên chế tới tháng 5/1920 — sau khi Thế chiến I kết thúc — nghĩa là nó không bao giờ khai hỏa trong chiến tranh mà nó được chế tạo cho.

Sự chậm trễ cũng nghĩa là Hood là tàu duy nhất trong lớp được hoàn thành: ba tàu chị em — Anson, Howe và Rodney — bị hủy năm 1919, trong đợt cắt giảm đóng tàu sau chiến tranh, và Hood trở thành tàu độc nhất, loại duy nhất, và là tàu chiến lớn nhất thế giới trong 20 năm tiếp theo.

Soái hạm thời kỳ giữa hai cuộc chiến

Suốt 20 năm, Hood là soái hạm của Hải quân Hoàng gia Anh và là biểu tượng công khai của nó, và sự nghiệp thời bình của nó là các chuyến tuần tra, diễn tập hạm đội và thăm ngoại giao, chứ không phải chiến đấu.

Nó làm soái hạm Hạm đội Đại Tây Dương từ 1920 tới 1929, và Hạm đội Địa Trung Hải từ 1936 tới 1939, thăm các cảng ở mọi đại dương, từ Caribe tới Viễn Đông, phô trương cờ Anh và thể hiện sức mạnh biển Anh.

Chuyến đi nổi tiếng nhất của Hood là chuyến vòng quanh thế giới 1923–1924, khi nó cùng tuần dương hạm Repulse và một hải đội tuần dương hạm đi vòng quanh thế giới, thăm Úc, New Zealand, Canada và Hoa Kỳ, đi hơn 38.000 dặm trong 10 tháng.

Chuyến đi là thắng lợi về quan hệ công chúng, khắc sâu hình ảnh Hood trong tâm trí công chúng như hiện thân của Hải quân Hoàng gia Anh. Sự nghiệp thời bình của Hood không phải không có sự cố: nó va chạm với tuần dương hạm Renown năm 1935, bị hư hại trong bão ở vịnh Biscay, và là mục tiêu của cuộc không kích của phe Cộng hòa Tây Ban Nha năm 1937, trong Nội chiến Tây Ban Nha, khi nó phục vụ ở Địa Trung Hải.

Nhưng phục vụ thời bình cũng nghĩa là nó không bao giờ được hiện đại hóa: pháo phòng không không đủ, điều khiển hỏa lực lỗi thời, và giáp boong — điểm yếu sẽ giết nó — không bao giờ được làm dày thêm, vì Hải quân không thể cho soái hạm của mình ngừng hoạt động để đại tu dài ngày.

4. Thiết kế

Kích thước, tốc độ và pháo 15 inch

Hood dài 860 ft, rộng 104 ft, giãn nước khoảng 47.000 tấn đầy tải — lớn hơn mọi thiết giáp hạm trong Hải quân Hoàng gia Anh và lớn hơn mọi tàu chiến trên thế giới cho tới khi Yamato của Nhật hạ thủy năm 1940.

Hệ thống động lực gồm bốn tua-bin hơi nước cho 144.000 mã lực, đẩy nó tới 31 hải lý/giờ — tốc độ nhanh hơn mọi thiết giáp hạm thời đó, cho phép nó hoạt động cùng tuần dương hạm nhanh và truy đuổi bất kỳ tàu nào được lệnh truy đuổi.

Pháo chính gồm tám pháo 15 inch trong bốn tháp đôi — hai tháp trước, hai tháp sau — là pháo hạng nặng tiêu chuẩn của Hải quân Hoàng gia Anh, bắn đạn nặng 1.920 pound tới tầm khoảng 18 dặm.

Pháo 15 inch là một trong những pháo hải quân tốt nhất từng chế tạo, phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh từ Thế chiến I tới thập niên 1950, trên các thiết giáp hạm lớp Queen Elizabeth, tuần dương hạm lớp Renown và chính Hood.

Pháo phụ gồm 12 pháo 5,5 inch, lắp trong hầm dọc hai bên thân tàu, dùng để phòng thủ chống tàu khu trục và tàu phóng ngư lôi, và pháo phòng không — không đủ vào năm 1941 — gồm một số ít pháo 4 inch và pháo pom-pom 2-pounder.

Pháo 15 inch

Pháo 15 inch/42 Mark I là pháo hạng nặng tiêu chuẩn của Hải quân Hoàng gia Anh, và là một trong những pháo hải quân thành công nhất lịch sử. Nó được thiết kế năm 1912, biên chế năm 1915, phục vụ trên các thiết giáp hạm lớp Queen Elizabeth tại Jutland, tuần dương hạm lớp Renown, Hood, và Vanguard — thiết giáp hạm Anh cuối cùng, hoàn thành năm 1946.

Pháo bắn đạn xuyên giáp nặng 1.920 pound với sơ tốc khoảng 2.450 ft/s, tới tầm tối đa khoảng 18 dặm, và bắn được khoảng hai phát mỗi phút. Độ chính xác của pháo xuất sắc, đạn đủ nặng để xuyên giáp mọi thiết giáp hạm thời đó, khiến nó trở thành vũ khí đáng gờm.

Tuổi thọ của pháo 15 inch — phục vụ hơn 30 năm, từ 1915 tới thập niên 1950 — là minh chứng cho sự đúng đắn của thiết kế, và nó là pháo mà Hood mang vào trận đánh cuối cùng, nơi nó bắn vài loạt đạn vào Bismarck trước khi bị phá hủy.

Danh tiếng của pháo lớn tới mức nó trở thành biểu tượng của pháo hải quân Anh, và vẫn được nhớ như một trong những pháo hải quân tốt nhất từng chế tạo.

Giáp: sự thỏa hiệp chí mạng

Giáp của Hood là kết quả của sự thỏa hiệp, và chính sự thỏa hiệp đó đã giết nó. Đai giáp dày 12 inch — dày đối với tuần dương hạm, đủ chống đạn 15 inch của thiết giáp hạm ở tầm trung — nhưng giáp boong chỉ dày 3 inch — mỏng theo tiêu chuẩn thiết giáp hạm, dễ tổn thương trước hỏa lực rơi từ trên cao — đạn rơi từ góc cao và đánh trúng boong thay vì đai giáp.

Giáp boong mỏng là hệ quả của thiết kế Hood như tuần dương hạm: tốc độ của tàu đòi hỏi thân tàu nhẹ, và trọng lượng tiết kiệm bằng cách làm mỏng giáp boong được dùng cho máy móc và đai giáp, với lý thuyết rằng tàu nhanh có thể rút ngắn tầm nhanh chóng và chiến đấu ở tầm gần, nơi hỏa lực rơi từ trên cao ít đe dọa hơn.

Lý thuyết đúng đắn năm 1916, khi Hood được thiết kế, nhưng lỗi thời vào năm 1941, khi pháo của Bismarck có thể bắn chính xác ở tầm xa và Hood buộc phải chiến đấu ở tầm mà hỏa lực rơi từ trên cao là nguy hiểm thực sự.

Giáp boong của Hood không bao giờ được làm dày thêm, vì Hải quân không thể cho tàu ngừng hoạt động để đại tu dài ngày, và con tàu bước vào trận đánh cuối cùng với cùng lớp giáp boong mỏng mà nó mang từ năm 1920.

Quá trình hiện đại hóa bị bỏ lỡ

Bất hạnh lớn nhất của Hood là nó không bao giờ được hiện đại hóa, và lý do thất bại đó mang tính tài chính và tác chiến hơn là kỹ thuật. Hải quân Hoàng gia Anh đã lên kế hoạch hiện đại hóa Hood cuối thập niên 1930, với pháo phòng không mới, điều khiển hỏa lực mới và giáp boong dày hơn, nhưng công việc bị hoãn — trước tiên vì ngân sách Hải quân hạn chế, rồi vì chiến tranh bùng nổ năm 1939 khiến việc cho con tàu nổi tiếng nhất của Hải quân ngừng hoạt động hai năm để hiện đại hóa toàn diện là không thể.

Hood nhận các đợt đại tu nhỏ — pháo phòng không mới, máy phóng máy bay mới và radar năm 1940 — nhưng giáp boong không bao giờ được làm dày, điều khiển hỏa lực không bao giờ được cập nhật đầy đủ, và pháo phụ không bao giờ được thay thế.

Kết quả là Hood bước vào eo biển Đan Mạch tháng 5/1941 như con tàu của năm 1920 chiến đấu với con tàu của năm 1940, với giáp boong mỏng hơn, điều khiển hỏa lực cũ hơn và pháo phòng không yếu hơn đối thủ, cùng thủy thủ đoàn chưa có cơ hội huấn luyện cùng nhau trong cấu hình mới của tàu.

Việc hiện đại hóa bị bỏ lỡ không phải lỗi của sĩ quan hay thủy thủ Hood, mà của một Hải quân có quá nhiều cam kết và quá ít tiền, và chính việc hiện đại hóa bị bỏ lỡ đã khiến mất mát Hood — nếu không phải không thể tránh khỏi — thì ít nhất cũng có khả năng xảy ra cao hơn nhiều.

5. Thông số kỹ thuật

Kích thước, lượng giãn nước và tốc độ

Hood giãn nước khoảng 42.000 tấn tiêu chuẩn và khoảng 47.000 tấn đầy tải, dài 860 ft, rộng 104 ft, mớn nước khoảng 32 ft. Nó dùng bốn tua-bin hơi nước cho 144.000 mã lực, đạt 31 hải lý/giờ khi thử nghiệm và khoảng 29 hải lý/giờ khi phục vụ năm 1941, khi nồi hơi đã mòn và thân tàu bị bám bẩn.

Tầm hoạt động khoảng 7.500 hải lý ở tốc độ 14 hải lý/giờ, cho phép nó hoạt động khắp Đại Tây Dương không cần tiếp nhiên liệu, và sức chứa nhiên liệu khoảng 4.000 tấn dầu. Hood mang thủy thủ đoàn 1.418 sĩ quan và thủy thủ năm 1941 — đông hơn mọi tàu chiến Anh khác — phản ánh kích thước tàu và số lượng lớn người cần để phục vụ tám pháo 15 inch cùng pháo phụ.

Kích thước của Hood là hệ quả của thiết kế tuần dương hạm: nó được chế tạo lớn và nhanh, và lượng giãn nước tăng trong quá trình đóng khi giáp được làm dày thêm, cho tới khi nó trở thành tàu chiến lớn nhất thế giới — danh hiệu nó giữ suốt 20 năm.

Giáp và bảo vệ

Giáp bảo vệ của Hood dựa trên đai giáp 12 inch, nghiêng 12 độ, bảo vệ kho đạn và khoang máy, và boong giáp 3 inch trên các khoang trọng yếu — nhằm bảo vệ chống hỏa lực rơi từ trên cao nhưng quá mỏng để chặn đạn 15 inch của thiết giáp hạm hiện đại.

Các tháp pháo được bảo vệ bằng giáp 15 inch ở mặt trước, 12 inch ở hông và 5 inch ở nóc, và tháp chỉ huy bọc giáp 11 inch. Bảo vệ dưới nước gồm phần lồi chống ngư lôi — chỗ phình bên hông thân tàu thiết kế để hấp thụ sức nổ ngư lôi — và hệ thống khoang chứa chất lỏng nhằm hạn chế ngập nước.

Giáp của Hood dày hơn mọi tuần dương hạm trước đó, đủ chống pháo của các tàu mà nó được thiết kế để chiến đấu, nhưng không đủ chống pháo của Bismarck — vốn xuyên được giáp boong của nó ở tầm mà trận eo biển Đan Mạch diễn ra.

Giáp của Hood là sản phẩm năm 1916, và đã lỗi thời vào năm 1941 — điều mà Bộ Hải quân hiểu rõ nhưng không thể khắc phục nếu không cho tàu ngừng hoạt động.

| | HMS Hood |

|—|—|

| Chiều dài | 262,1 m |

| Chiều rộng | 31,7 m |

| Mớn nước | Khoảng 9,8 m |

| Giãn nước đầy tải | Khoảng 47.000 tấn |

| Công suất | 144.000 mã lực |

| Tốc độ | 31 hải lý/giờ |

| Tầm hoạt động | Khoảng 7.500 hải lý ở 14 hải lý/giờ |

| Pháo chính | 8 pháo 15 inch (381 mm) |

| Pháo phụ | 12 pháo 5,5 inch (140 mm) |

| Đai giáp | 305 mm |

| Giáp boong | 76 mm |

| Thủy thủ đoàn | 1.418 người (1941) |

Điều khiển hỏa lực và radar

Điều khiển hỏa lực của Hood dựa trên hai đài điều khiển — một trước, một sau — mỗi đài có máy đo xa 15 ft, nối với bảng điều khiển hỏa lực cơ khí, tính toán đáp án bắn và truyền tới các tháp pháo.

Hệ thống đủ dùng cho thập niên 1920, nhưng lỗi thời vào năm 1941, khi điều khiển hỏa lực của Bismarck — với máy đo xa lập thể hiện đại và radar — chính xác hơn nhiều. Hood được lắp radar cảnh báo trên không Type 279 năm 1940, có thể phát hiện máy bay ở tầm xa, nhưng không có radar pháo — nghĩa là pháo của nó không thể ngắm chính xác trong bóng tối hay thời tiết xấu — khiến nó bất lợi trước Bismarck, nơi radar cho phép khai hỏa chính xác ở tầm xa. Điều khiển hỏa lực của Hood còn bị cản trở bởi tuổi tàu: các đài điều khiển đã mòn, máy đo xa kém chính xác hơn trước, và thủy thủ đoàn chưa có cơ hội huấn luyện cùng nhau trong cấu hình mới của tàu.

Hệ thống điều khiển hỏa lực là một trong nhiều lĩnh vực mà việc hiện đại hóa bị bỏ lỡ của Hood bộc lộ, và là yếu tố trong trận eo biển Đan Mạch, nơi các loạt đạn đầu của Hood trượt Bismarck, còn các loạt đạn đầu của tàu Đức tìm trúng mục tiêu.

Khoảng trống radar pháo

Việc Hood thiếu radar pháo là một trong những hệ quả nghiêm trọng nhất của việc hiện đại hóa bị bỏ lỡ, và xứng đáng được xem xét kỹ hơn, vì nó minh họa tốc độ thay đổi công nghệ trong chiến tranh hải quân từ 1920 tới 1941.

Năm 1920, khi Hood biên chế, radar pháo chưa tồn tại, và điều khiển hỏa lực của tàu dựa trên máy đo xa quang học cùng máy tính cơ khí — công nghệ tiên tiến nhất thời đó. Tới năm 1941, radar pháo đang trở thành tiêu chuẩn trên các tàu mới nhất của Hải quân Hoàng gia Anh, cho phép tàu ngắm pháo chính xác trong bóng tối, sương mù và thời tiết xấu, và bám mục tiêu ở tầm mà máy đo xa quang học không sánh được.

Bismarck được lắp radar pháo, và dùng nó để khai hỏa chính xác ở tầm xa trong eo biển Đan Mạch, còn Hood — không có radar pháo — phải dựa vào máy đo xa quang học, kém chính xác hơn và bị cản trở bởi bọt nước cùng khói của trận đánh.

Việc Hood thiếu radar pháo không phải nguyên nhân mất mát của nó, nhưng là một yếu tố, và là lời nhắc rằng tàu không được hiện đại hóa sẽ tụt hậu, không chỉ về giáp và pháo, mà còn về các công nghệ vô hình quyết định trận đánh.

6. Các biến thể

Lớp tàu chỉ có một chiếc

Hood là lớp tàu chỉ có một chiếc — tàu duy nhất trong thiết kế của nó được hoàn thành — và sự độc nhất của nó là hệ quả của cắt giảm hải quân sau chiến tranh cùng Hiệp ước Hải quân Washington năm 1922, vốn giới hạn đóng tàu chủ lực.

Ba tàu chị em — Anson, Howe và Rodney — được đặt ky năm 1916 nhưng bị hủy năm 1919, trước khi hoàn thành, và vật liệu của chúng bị tháo dỡ. Sự độc nhất của Hood nghĩa là nó không có tàu chị em để chia sẻ đợt đại tu, phụ tùng hay bài học, và nghĩa là Hải quân Hoàng gia Anh chỉ có một tàu thuộc loại này — con tàu quá nổi tiếng để mạo hiểm và quá quý giá để mất.

Sự độc nhất của Hood cũng nghĩa là mất mát của nó không thể thay thế: không có tàu nào khác như nó trong Hải quân Hoàng gia Anh, và việc nó chìm để lại khoảng trống trong biên chế Hải quân không thể lấp đầy.

Hiệp ước Hải quân Washington — giới hạn tổng tải trọng thiết giáp hạm của Hải quân Hoàng gia Anh — nghĩa là Hood không thể được thay thế bằng tàu mới cùng kích thước, và Hải quân phải xoay xở với những tàu hiện có — ràng buộc định hình chính sách hải quân Anh suốt 20 năm tiếp theo.

Các đợt đại tu và máy phóng máy bay

Hood nhận một số đợt đại tu nhỏ trong sự nghiệp, nhưng không đợt nào giải quyết điểm yếu căn bản của nó. Thập niên 1920, nó nhận pháo phòng không mới và máy phóng máy bay mới — cho phép phóng thủy phi cơ trinh sát — và thập niên 1930, nó nhận hệ thống điều khiển hỏa lực mới và radar mới. Đợt đại tu đáng kể nhất là năm 1940, khi nó nhận radar cảnh báo trên không Type 279 và một số pháo phòng không mới, nhưng đợt đại tu không làm dày giáp boong, không thay pháo phụ, và không trang bị radar pháo.

Các đợt đại tu của Hood là chuỗi cải tiến nhỏ giữ tàu trong biên chế nhưng không hiện đại hóa nó, và phản ánh tình thế khó xử của Hải quân: con tàu quá nổi tiếng để cho ngừng hoạt động đại tu dài ngày, và quá cũ để chiến đấu với thiết giáp hạm hiện đại nếu không đại tu.

Máy phóng máy bay của Hood — lắp thập niên 1920 và tháo thập niên 1930 — là lời nhắc về niềm tin thời kỳ giữa hai cuộc chiến vào thủy phi cơ làm công cụ trinh sát — niềm tin đã lỗi thời vào năm 1941, khi tàu sân bay đã thay thủy phi cơ làm đôi mắt của hạm đội.

7. Tham chiến

Năm đầu chiến tranh

Quá trình phục vụ chiến tranh của Hood bắt đầu tháng 9/1939, khi nó là soái hạm của Hạm đội Home, và nhiệm vụ đầu tiên của nó là tuần tra Biển Bắc và Đại Tây Dương, săn lùng tàu đột kích mặt nước Đức và bảo vệ các đoàn tàu vận tải chở tiếp tế cho Anh.

Năm 1940, Hood tham gia chiến dịch Na Uy, nơi nó bắn phá các vị trí Đức trên bờ và bị máy bay Đức tấn công, và nó có mặt tại trận Mers-el-Kébir tháng 7/1940, khi Hải quân Hoàng gia Anh tấn công hạm đội Pháp tại Oran để ngăn nó rơi vào tay Đức.

Tại Mers-el-Kébir, pháo 15 inch của Hood bắn vào thiết giáp hạm Dunkerque của Pháp và các tàu Pháp khác, và hành động là một việc đau đớn đối với Hải quân Hoàng gia Anh — phải khai hỏa vào đồng minh cũ — nhưng là minh chứng cho hỏa lực của Hood và quyết tâm của Hải quân ngăn hạm đội Pháp bị dùng chống Anh.

Phục vụ của Hood trong năm đầu chiến tranh là sự pha trộn giữa tuần tra, bắn phá và tác chiến hạm đội, và là lời nhắc rằng con tàu, dù cũ và chưa hiện đại hóa, vẫn là tàu chiến đáng gờm, và vẫn là tàu nổi tiếng nhất Hải quân Hoàng gia Anh.

Cuộc săn lùng Bismarck

Tháng 5/1941, thiết giáp hạm Bismarck của Đức, cùng tuần dương hạm hạng nặng Prinz Eugen, rời Na Uy ra Đại Tây Dương, với nhiệm vụ tấn công các đoàn tàu vận tải Anh chở tiếp tế từ Bắc Mỹ. Đáp án của Hải quân Hoàng gia Anh là cử các tàu mạnh nhất chặn đánh quân Đức, và Hood — làm soái hạm của Phó Đô đốc Lancelot Holland — rời Scapa Flow cùng thiết giáp hạm mới biên chế Prince of Wales để gặp địch tại eo biển Đan Mạch — lối đi hẹp giữa Greenland và Iceland.

Kế hoạch của Holland là rút ngắn tầm nhanh chóng, ngăn Bismarck dùng điều khiển hỏa lực vượt trội ở tầm xa, và đưa pháo 15 inch của Hood vào tầm mà giáp boong mỏng của nó ít tổn thương hơn. Kế hoạch đúng đắn, nhưng đòi hỏi Hood phải rút ngắn tầm dưới hỏa lực, và chính trong lúc tiếp cận đó Hood bị phá hủy.

Cuộc săn lùng Bismarck là chiến dịch hải quân nổi tiếng nhất chiến tranh, và vai trò của Hood trong đó là nổi tiếng nhất và bi thảm nhất — lời nhắc rằng con tàu nổi tiếng nhất của Hải quân được cử đi gặp thiết giáp hạm mới nhất của địch, và cuộc gặp kết thúc trong thảm họa.

Eo biển Đan Mạch, 24 tháng 5 năm 1941

Trận eo biển Đan Mạch bắt đầu lúc 05:52 ngày 24/5/1941, khi các tàu Anh phát hiện Bismarck và Prinz Eugen, và kết thúc lúc 06:01, khi Hood phát nổ và chìm. Trận đánh kéo dài chưa đầy 10 phút, và là một trong những trận hải chiến ngắn nhất và quyết định nhất lịch sử.

Hood khai hỏa trước, ở tầm khoảng 25.000 yard, nhưng các loạt đạn đầu trượt, và loạt đạn thứ năm của Bismarck trúng Hood trên boong xuồng, gần cột buồm chính, gây cháy lan tới kho đạn. Nguyên nhân chính xác khiến Hood bị phá hủy được tranh luận từ đó tới nay: giải thích được chấp nhận rộng rãi nhất là một quả đạn của Bismarck xuyên giáp boong mỏng của Hood và kích nổ kho đạn phía sau — nơi chứa thuốc phóng cordite cho pháo 15 inch — và vụ nổ bẻ gãy con tàu làm đôi.

Tàu chìm trong chưa đầy ba phút, và trong thủy thủ đoàn 1.418 người, chỉ ba người sống sót: Thủy thủ Ted Briggs, Thủy thủ Robert Tilburn và Thiếu úy William Dundas — được tàu khu trục Electra vớt lên.

Prince of Wales — cũng bị trúng đạn — rút khỏi trận đánh, và Bismarck — dù hư hại — tiếp tục ra Đại Tây Dương, nơi nó bị Hải quân Hoàng gia Anh săn lùng và đánh chìm ba ngày sau, trong chiến dịch một phần thúc đẩy bởi mong muốn báo thù cho Hood.

Ba người sống sót

Ba người sống sót sau vụ chìm Hood là Thủy thủ Ted Briggs, Thủy thủ Robert Tilburn và Thiếu úy William Dundas, và sự sống sót của họ là vấn đề may mắn và vị trí. Briggs đang ở đài la bàn, gần cầu tàu, khi tàu phát nổ, và bị sóng nổ hất xuống nước, nơi anh được tàu khu trục Electra vớt lên sau khoảng ba giờ trong nước lạnh.

Tilburn đang ở boong gần tháp pháo phía sau, cũng bị hất xuống nước, nơi anh bám vào bè cho tới khi được cứu. Dundas đang ở cầu tàu, bị vụ nổ thổi xuống nước, nơi anh được Electra vớt lên.

Ba người là những người sống sót duy nhất trong thủy thủ đoàn 1.418 người, và lời kể của họ về vụ chìm — sự đột ngột của vụ nổ, con tàu gãy làm đôi, tốc độ chìm nhanh — trở thành nguồn chính cho lịch sử trận đánh.

Briggs — sống tới năm 2008 — trở thành chủ tịch Hiệp hội HMS Hood và người giữ ký ức con tàu, dành phần đời còn lại kể câu chuyện về đồng đội và con tàu từng là nhà của anh.

Ba người sống sót là lời nhắc rằng mất mát Hood không phải khái niệm trừu tượng mà là bi kịch con người, trong đó 1.415 người chết trong vài phút khủng khiếp.

8. Điểm mạnh

Điểm mạnh

Điểm mạnh của Hood là kích thước, tốc độ và pháo, khiến nó trở thành tàu chiến ấn tượng nhất thế giới suốt 20 năm. Pháo 15 inch của nó thuộc những pháo hải quân tốt nhất từng chế tạo, có thể phá hủy mọi tàu trên thế giới ở tầm xa.

Tốc độ 31 hải lý/giờ khiến nó nhanh hơn mọi thiết giáp hạm, cho phép hoạt động cùng tuần dương hạm nhanh và truy đuổi bất kỳ tàu nào được lệnh truy đuổi. Kích thước khiến nó thành bệ pháo ổn định, thân tàu dài cho khả năng đi biển tốt, cho phép hoạt động trong vùng biển động của Bắc Đại Tây Dương.

Thủy thủ đoàn đông đảo và huấn luyện tốt, sĩ quan thuộc hàng giỏi nhất Hải quân Hoàng gia Anh, và danh tiếng làm soái hạm của Hải quân mang lại cho nó uy tín tinh thần mà không tàu nào khác có được. Điểm mạnh của Hood là điểm mạnh của tàu thiết kế cho Thế chiến I, và chúng có thật, nhưng cũng là điểm mạnh của tàu chế tạo cho kiểu chiến tranh hải quân đã qua, và dễ tổn thương trước các kiểu chiến tranh mới — máy bay và pháo tầm xa — đã xuất hiện vào năm 1941.

9. Điểm yếu

Điểm yếu

Điểm yếu của Hood là cái giá của tốc độ và tuổi tác, và là lý do nó bị mất. Giáp boong chỉ dày 3 inch — quá mỏng để chống hỏa lực rơi từ trên cao của thiết giáp hạm hiện đại — và là điểm yếu đã giết nó ở eo biển Đan Mạch.

Pháo phòng không không đủ, nó không thể tự vệ chống máy bay — điểm yếu bị bộc lộ trong chiến dịch Na Uy và không bao giờ được sửa chữa. Điều khiển hỏa lực lỗi thời, nó không có radar pháo — khiến nó bất lợi trước Bismarck, nơi radar cho phép khai hỏa chính xác ở tầm xa.

Pháo phụ cũ và kém hiệu quả, máy móc mòn — giảm tốc độ từ 31 hải lý/giờ xuống khoảng 29 hải lý/giờ năm 1941. Kích thước khiến nó thành mục tiêu lớn, dễ thấy, và thủy thủ đoàn 1.418 người nghĩa là mất mát của nó là thảm họa con người cũng như thảm họa hải quân. Điểm yếu của Hood không phải lỗi của sĩ quan hay thủy thủ đoàn, mà của một Hải quân đã không hiện đại hóa nó, và chúng là lý do mất mát của nó — dù gây sốc — không phải bất ngờ đối với những ai hiểu tình trạng con tàu.

10. So sánh với đối thủ

Đối đầu Bismarck

So sánh quan trọng nhất của Hood là với Bismarck — con tàu đã đánh chìm nó — và so sánh cho thấy khoảng cách giữa tàu của năm 1920 và tàu của năm 1940. Bismarck giãn nước khoảng 50.000 tấn đầy tải, so với 47.000 tấn của Hood, mang tám pháo 15 inch — cùng cỡ nòng với Hood — nhưng pháo của nó mới hơn, điều khiển hỏa lực chính xác hơn, và radar cho phép khai hỏa chính xác ở tầm xa. Đai giáp của Bismarck dày 12,6 inch, so với 12 inch của Hood, và giáp boong dày 4,7 inch, so với 3 inch của Hood — khiến nó được bảo vệ tốt hơn chống hỏa lực rơi từ trên cao.

Tốc độ của Bismarck là 30 hải lý/giờ, so với 31 hải lý/giờ của Hood khi thử nghiệm và khoảng 29 hải lý/giờ khi phục vụ — khiến hai tàu ngang ngửa về tốc độ. Bismarck là tàu mới hơn, với pháo mới hơn, điều khiển hỏa lực mới hơn và giáp boong dày hơn, và nó là tàu tốt hơn ở eo biển Đan Mạch — điều được chứng minh trong chưa đầy 10 phút.

So sánh nhắc nhở rằng Hood là tàu của Thế chiến I chiến đấu với tàu của Thế chiến II, và 20 năm giữa các thiết kế của chúng đã thay đổi chiến tranh hải quân nhiều hơn bất kỳ 20 năm nào khác trong lịch sử.

Đối đầu lớp Iowa

Trước thiết giáp hạm lớp Iowa của Mỹ, giới hạn của Hood còn rõ ràng hơn, vì lớp Iowa được thiết kế 20 năm sau Hood và tiếp thu mọi bài học mà mất mát Hood đã dạy. Iowa giãn nước khoảng 57.000 tấn đầy tải, so với 47.000 tấn của Hood, mang chín pháo 16 inch so với tám pháo 15 inch của Hood, và chạy được 33 hải lý/giờ so với 31 hải lý/giờ của Hood khi thử nghiệm. Đai giáp của Iowa dày 12,1 inch, so với 12 inch của Hood, và giáp boong dày 6 inch, so với 3 inch của Hood — khiến nó được bảo vệ tốt hơn nhiều chống hỏa lực rơi từ trên cao. Điều khiển hỏa lực của Iowa dựa trên radar và máy tính analog, khiến pháo của nó chính xác hơn nhiều so với Hood, và pháo phòng không vượt trội hơn hẳn.

Lớp Iowa là thiết giáp hạm mà Hood có thể đã trở thành nếu được hiện đại hóa, và so sánh là thước đo thiết kế hải quân đã tiến xa tới mức nào trong 20 năm giữa hoàn thành Hood và Iowa, và mất mát Hood đã dạy hải quân thế giới bao nhiêu về tầm quan trọng của giáp boong và điều khiển hỏa lực hiện đại.

11. Bên sử dụng & di sản

Cú sốc của mất mát

Mất Hood là cú sốc vang khắp thế giới, và vẫn là một trong những thảm họa hải quân nổi tiếng nhất lịch sử. Công chúng Anh — vốn coi Hood là bất khả chiến bại — bàng hoàng trước tin con tàu nổi tiếng nhất của Hải quân bị đánh chìm trong chưa đầy 10 phút, gần như toàn bộ thủy thủ thiệt mạng, và cú sốc càng nặng thêm vì mất mát do một thiết giáp hạm Đức duy nhất gây ra, trong trận đánh kéo dài chưa đầy 10 phút.

Mất Hood là đòn giáng vào tinh thần Anh, nhưng cũng là động lực hành động: quyết tâm của Hải quân Hoàng gia Anh đánh chìm Bismarck một phần thúc đẩy bởi mong muốn báo thù cho Hood, và Bismarck bị săn lùng và đánh chìm ba ngày sau, trong chiến dịch huy động gần như toàn bộ Hạm đội Home.

Mất Hood còn dạy hải quân thế giới bài học về tầm quan trọng của giáp boong và điều khiển hỏa lực hiện đại — bài học áp dụng cho thiết kế mọi thiết giáp hạm sau này. Mất Hood là bi kịch, nhưng là bi kịch đã thay đổi thiết kế hải quân, và đó là một phần di sản của nó.

Xác tàu, đài tưởng niệm và ký ức

Xác tàu Hood được phát hiện năm 2001 bởi nhà hải dương học David Mearns, nằm ở độ sâu 2.800 m tại eo biển Đan Mạch, vỡ thành ba phần chính và rải rác trên diện tích rộng. Xác tàu được khảo sát và chụp ảnh, xác nhận giải thích được chấp nhận về mất mát con tàu: kho đạn phía sau đã phát nổ, bẻ gãy tàu làm đôi, và tàu chìm nhanh chóng, thủy thủ đoàn ít có thời gian thoát thân.

Xác tàu Hood là mộ chiến tranh, được pháp luật bảo vệ, và chỉ được thăm bằng phương tiện điều khiển từ xa — đã chụp ảnh pháo, chân vịt và chuông tàu, chiếc chuông được trục vớt năm 2012 và nay trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoàng gia Anh ở Portsmouth.

Hood được tưởng niệm tại các đài tưởng niệm ở Portsmouth, Clydebank — nơi nó được đóng — và trong các nhà thờ cùng thị trấn của những người từng phục vụ trên nó, và được Hiệp hội HMS Hood tưởng nhớ — hiệp hội do những người sống sót thành lập, giữ ký ức con tàu sống mãi.

Vị trí của Hood trong ký ức đại chúng đã vững chắc: nó xuất hiện trong sách, phim và bộ sưu tập của mọi bảo tàng hải quân, và với nhiều người, nó vẫn là hình ảnh tiêu biểu cho chính Hải quân Hoàng gia Anh — con tàu tráng lệ và đã chết một cách tráng lệ.

12. Câu hỏi thường gặp

Có bao nhiêu người chết khi HMS Hood chìm?

Trong thủy thủ đoàn 1.418 sĩ quan và thủy thủ của Hood, 1.415 người thiệt mạng và chỉ ba người sống sót: Thủy thủ Ted Briggs, Thủy thủ Robert Tilburn và Thiếu úy William Dundas. Đây vẫn là tổn thất sinh mạng lớn nhất trong lịch sử Hải quân Hoàng gia Anh trên một con tàu.

Trận eo biển Đan Mạch kéo dài bao lâu?

Chưa đầy 10 phút. Trận đánh bắt đầu lúc 05:52 ngày 24/5/1941, khi các tàu Anh phát hiện Bismarck và Prinz Eugen, và kết thúc lúc 06:01, khi Hood phát nổ và chìm. Hood khai hỏa trước, ở tầm khoảng 25.000 yard, nhưng loạt đạn thứ năm của Bismarck đã kích nổ kho đạn phía sau, và tàu chìm trong chưa đầy ba phút sau vụ nổ.

Vì sao HMS Hood chìm nhanh như vậy?

Một quả đạn của Bismarck xuyên giáp boong mỏng 3 inch của Hood và kích nổ kho đạn phía sau — nơi chứa thuốc phóng cordite cho pháo 15 inch. Vụ nổ bẻ gãy tàu làm đôi, và nó chìm trong chưa đầy ba phút.

HMS Hood có phải tàu chiến lớn nhất thế giới không?

Đúng, suốt 20 năm. Hood hạ thủy năm 1918 và biên chế ngày 15 tháng 5 năm 1920; từ đó tới khi Yamato của Nhật hạ thủy năm 1940, Hood là tàu chiến lớn nhất thế giới, với khoảng 47.000 tấn đầy tải.

Xác tàu HMS Hood ở đâu?

Tại eo biển Đan Mạch, ở độ sâu khoảng 2.800 m, nơi nó được phát hiện năm 2001 bởi nhà hải dương học David Mearns. Xác tàu là mộ chiến tranh được bảo vệ, và chuông tàu Hood — trục vớt năm 2012 — trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoàng gia Anh ở Portsmouth.

Vì sao HMS Hood không bao giờ được hiện đại hóa?

Vì Hải quân Hoàng gia Anh không thể cho con tàu nổi tiếng nhất của mình ngừng hoạt động hai năm mà hiện đại hóa toàn diện đòi hỏi — trước tiên vì lý do tài chính, rồi vì chiến tranh bùng nổ năm 1939 khiến việc đó không thể. Hood nhận các đợt đại tu nhỏ, nhưng giáp boong mỏng của nó không bao giờ được làm dày thêm.

13. Nguồn

1. Wikipedia, “HMS Hood” — kích thước, trận eo biển Đan Mạch, 1.415 người thiệt mạng và 3 người sống sót.

2. Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân và Hiệp hội HMS Hood, “HMS Hood” — sự nghiệp của tàu, chuyến đi vòng quanh thế giới và vụ chìm tàu.

3. Bảo tàng Quốc gia Hải quân Hoàng gia, Portsmouth, bộ sưu tập HMS Hood — chiếc chuông tàu được trục vớt và lịch sử con tàu.

4. Ernle Bradford, The Mighty Hood (World Publishing, 1959) — tường thuật kinh điển về con tàu và vụ chìm tàu.

5. Robert Gardiner (chủ biên), Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921 (Conway Maritime Press, 1985) — thiết kế của Hood, các sửa đổi sau Jutland và thông số kỹ thuật.

6. David Mearns, The Search for the Hood (báo cáo khảo sát chưa xuất bản, 2001) — việc phát hiện xác tàu và xác nhận vụ nổ kho đạn.

Đọc thêm

• Bruce Taylor, The Battlecruiser HMS Hood (Seaforth, 2008).

• Alan Raven and John Roberts, British Battleships of World War Two (Arms and Armour Press, 1976).

Bài viết liên quan

• Máy bay B-29 Superfortress
• Máy bay C-47 Skytrain
• Máy bay P-40 Warhawk