Máy bay Gloster Meteor

1. Mở đầu

Máy bay Gloster Meteor là tiêm kích phản lực đầu tiên đi vào biên chế trong phe Đồng minh, và là tiêm kích phản lực duy nhất của Đồng minh tham chiến trong Thế chiến II. Được Công ty Máy bay Gloster thiết kế xoay quanh động cơ phản lực tiên phong của Frank Whittle, Meteor bay lần đầu vào tháng 3 năm 1943 và đi vào biên chế trong Không quân Hoàng gia Anh (RAF) vào tháng 7 năm 1944, đúng lúc cao điểm chiến dịch bom bay V-1 của Đức chống London. Trong những tuần đầu tiên phục vụ, các máy bay Meteor đã bắn hạ bom V-1 trên bầu trời miền nam nước Anh, dùng tốc độ của mình để đuổi kịp những tên lửa không người lái bay nhanh và phá hủy chúng trên không. Meteor không bao giờ gặp Me 262 của Đức trong không chiến thời chiến, vì RAF, lo ngại một chiếc Meteor có thể rơi vào tay Đức, đã cấm nó bay trên lãnh thổ do Đức chiếm giữ, nhưng nó đã bay các nhiệm vụ tấn công mặt đất trong những tháng cuối của chiến tranh, và cho thấy động cơ phản lực là tương lai của hàng không tiêm kích. Sau chiến tranh, Meteor trở thành tiêm kích tiêu chuẩn của RAF, phục vụ với số lượng lớn tại Anh và hải ngoại, và lại tham chiến tại Triều Tiên, nơi các máy bay Meteor của Úc bay nhiệm vụ tấn công mặt đất, và tại Trung Đông, nơi các máy bay Meteor của Israel chiến đấu trong Khủng hoảng Suez. Câu chuyện của Meteor là câu chuyện của thời đại phản lực: một máy bay cách mạng ra đời đúng lúc để chiến đấu trong cuộc chiến mà nó được thiết kế, và tiếp tục phục vụ hơn một thập kỷ làm xương sống của lực lượng tiêm kích RAF.

2. Thông tin chính

Loại	Tiêm kích phản lực hai động cơ
Vai trò	Đánh chặn, tiêm kích-bom, tấn công mặt đất, trinh sát
Xuất xứ	Vương quốc Anh
Nhà sản xuất	Công ty Máy bay Gloster
Bay lần đầu	5 tháng 3 năm 1943
Đi vào biên chế	Tháng 7 năm 1944
Số lượng sản xuất	Khoảng 3.875 chiếc, kể cả các phiên bản sau chiến tranh
Kíp lái	1 người
Chiều dài	12,57 m (41 ft 3 in) đối với Meteor F.3; 13,11 m (43 ft 0 in) đối với F.8
Sải cánh	13,11 m (43 ft 0 in)
Chiều cao	3,96 m (13 ft 0 in)
Động cơ	2 động cơ tuốc-bin phản lực Rolls-Royce Derwent hoặc Welland
Lực đẩy	Khoảng 7,6–16 kN (1.700–3.600 lbf) mỗi động cơ tùy phiên bản
Tốc độ tối đa	Khoảng 670–965 km/h (416–600 mph) tùy phiên bản
Tầm bay	Khoảng 850–1.600 km tùy phiên bản
Trần bay	Khoảng 13.000–13.700 m (42.500–45.000 ft)
Vũ khí	4 pháo Hispano 20 mm; bom và rocket trên các phiên bản sau
Nước sử dụng chính	Không quân Hoàng gia Anh, Không quân Hoàng gia Úc, Không quân Hoàng gia Hà Lan, Không quân Bỉ, Không quân Israel, Không quân Argentina

3. Nguồn gốc & phát triển

Frank Whittle và động cơ phản lực

Nguồn gốc của Meteor nằm ở công trình của Frank Whittle, một sĩ quan trẻ của Không quân Hoàng gia Anh, người vào cuối thập niên 1920 đã đề xuất dùng tuốc-bin khí làm phương tiện đẩy máy bay. Ý tưởng của Whittle lúc đầu bị bỏ qua, nhưng vào cuối thập niên 1930, khi chiến tranh đến gần, chính phủ Anh đã ủng hộ ông, và công ty Power Jets của ông chế tạo động cơ phản lực đầu tiên của Anh, W.1, chạy thử lần đầu năm 1937. Tháng 5 năm 1941, máy bay thử nghiệm Gloster E.28/39, một máy bay nhỏ dùng động cơ của Whittle, thực hiện chuyến bay phản lực đầu tiên của Anh. Thành công của E.28/39 cho thấy động cơ phản lực hoạt động được, và Bộ Hàng không đặt hàng Gloster chế tạo một tiêm kích phản lực hai động cơ xoay quanh động cơ mới. Kết quả là Meteor, được George Carter thiết kế tại Gloster, với hai động cơ lắp trong các khoang dưới cánh. Thiết kế nhìn chung là thông thường — máy bay cánh thấp một tầng cánh với càng đáp ba bánh và buồng lái có điều áp — nhưng động cơ của nó mang tính cách mạng, và hiệu năng của nó, khi hoạt động, vượt xa bất kỳ tiêm kích động cơ pít-tông nào.

Từ nguyên mẫu đến sản xuất

Nguyên mẫu Meteor bay lần đầu ngày 5 tháng 3 năm 1943, dùng hai động cơ de Havilland Halford H.1, vì động cơ của Whittle chưa sẵn sàng. Máy bay sản xuất đầu tiên, Meteor F.1, dùng hai động cơ Rolls-Royce Welland, phiên bản phát triển từ thiết kế của Whittle, và đi vào biên chế cùng Phi đội 616 vào tháng 7 năm 1944. F.1 được tiếp nối bởi F.3, với động cơ Derwent mạnh hơn, thân dài hơn và dung tích nhiên liệu lớn hơn, và F.3 trở thành Meteor tiêu chuẩn thời chiến. Việc sản xuất lúc đầu diễn ra chậm, vì động cơ phản lực khó chế tạo và vì máy bay còn mới và chưa được thử nghiệm, nhưng đến cuối chiến tranh đã có hơn 200 chiếc Meteor được chế tạo. Quá trình phát triển Meteor là thành tựu đáng kể, thực hiện trong điều kiện thời chiến, với công nghệ mới, và cho thấy nước Anh, dù nguồn lực hạn chế, có thể dẫn đầu thế giới về hàng không phản lực.

Sự tồn tại của quá nhiều biến thể là lời nhắc rằng đây không phải là thiết kế tĩnh. Mỗi thay đổi là đáp án cho điều gì đó rút ra trong quá trình phục vụ, dù là lỗi cần sửa, vũ khí mới cần lắp, hay vai trò mới mà máy móc được yêu cầu đảm nhiệm. Một số thay đổi nhỏ và người ngoài khó nhận thấy, trong khi những thay đổi khác làm thay đổi hình dáng hoặc vũ khí theo cách rõ ràng trong ảnh. Xét tổng thể, các biến thể kể câu chuyện về một thiết kế được tinh chỉnh dưới áp lực, với các kỹ sư, kíp lái và chỉ huy đều đóng góp cho phiên bản tiếp theo.

4. Thiết kế

Thân máy bay, động cơ và bố cục

Meteor là máy bay cánh thấp một tầng cánh, kết cấu toàn kim loại, với cánh thẳng, đuôi thông thường và càng đáp ba bánh. Hai động cơ phản lực của nó được lắp trong các khoang dưới cánh, bố cục mang lại cho máy bay trọng tâm tốt và giúp động cơ dễ tiếp cận để bảo dưỡng. Buồng lái đặt khá phía trước, với tầm nhìn tốt, và phi công ngồi trên ghế phóng ở các phiên bản sau, tính năng mới đối với tiêm kích Anh. Cánh của Meteor thẳng, không vát, vì các nhà thiết kế chưa hiểu lợi thế của cánh vát ở tốc độ cao, và tốc độ tối đa của máy bay bị giới hạn bởi hiệu ứng nén ở số Mach cao. Thiết kế của Meteor bảo thủ ở thân máy bay và cấp tiến ở động cơ, sự kết hợp khiến nó đáng tin cậy và dễ bay, nhưng cũng có nghĩa là nó không nhanh bằng Me 262 của Đức, vốn có cánh vát và động cơ mạnh hơn.

Vũ khí, trang bị và khả năng điều khiển

Vũ khí của Meteor là bốn pháo Hispano 20 mm, lắp ở mũi, với lượng đạn dự trữ lớn. Các khẩu pháo hiệu quả chống V-1, vốn là mục tiêu nhỏ và nhanh, và chống các mục tiêu mặt đất trong những tháng cuối của chiến tranh. Meteor còn có thể mang bom và rocket ở các phiên bản sau, và được dùng làm tiêm kích-bom và máy bay tấn công mặt đất sau chiến tranh. Khả năng điều khiển tốt: Meteor ổn định, dễ bay, và động cơ phản lực mang lại cảm giác bay êm ái, không rung lắc mà các phi công yêu thích. Điểm yếu lớn nhất của máy bay là động cơ, vốn không đáng tin cậy ở các phiên bản đầu và có tuổi thọ ngắn, và mức tiêu thụ nhiên liệu, vốn cao và giới hạn tầm bay của nó. Các phi công Meteor học cách quản lý động cơ cẩn thận, và lên kế hoạch nhiệm vụ xoay quanh thời gian bay hạn chế của máy bay, kỷ luật mới đối với các phi công tiêm kích vốn quen với động cơ pít-tông.

5. Thông số kỹ thuật

Tốc độ, tầm bay và trần bay

Meteor F.3 có tốc độ tối đa khoảng 670 km/h, tốc độ hành trình khoảng 500 km/h, và trần bay khoảng 13.000 m. Tầm bay khoảng 850 km với nhiên liệu trong thân, và có thể mở rộng bằng thùng nhiên liệu phụ. Meteor F.8, với động cơ Derwent mạnh hơn, có tốc độ tối đa khoảng 965 km/h, trần bay khoảng 13.700 m, và tầm bay khoảng 1.600 km với thùng nhiên liệu phụ. Những con số này là bước tiến lớn so với tiêm kích động cơ pít-tông, nhưng kém hơn Me 262, vốn nhanh hơn và có trần bay cao hơn. Tốc độ của Meteor bị giới hạn bởi cánh thẳng, vốn chịu hiệu ứng nén ở số Mach cao, và bởi động cơ, vốn kém mạnh hơn động cơ Jumo 004 của Đức.

Các con số nêu cho loại máy bay này nên được đọc như giá trị đại diện chứ không phải bảo đảm chính xác cho từng chiếc máy bay riêng lẻ. Trọng lượng thay đổi theo nhiên liệu, đạn dược và trang bị, động cơ mất công suất khi mòn, và các sửa đổi tại thực địa làm tăng lực cản hoặc trọng lượng mà máy bay thử nghiệm gốc không bao giờ mang. Do đó, phi công và lái xe đánh giá máy móc qua cảm giác khi phục vụ, qua khả năng leo cao hay tăng tốc trong ngày nóng, và qua việc nó có còn làm được nhiệm vụ khi đã mệt mỏi và chở nặng hay không. Những đánh giá thực tế đó, ghi lại trong báo cáo và hồi ký, thường tiết lộ nhiều hơn các con số gọn gàng in trong sổ tay.

Khả năng điều khiển, động cơ và hạn chế

Meteor dễ bay, với khả năng điều khiển tốt và bệ pháo ổn định. Động cơ phản lực của nó mang lại cảm giác bay êm ái và khả năng tăng tốc nhanh, nhưng chúng ngốn nhiên liệu, và tầm bay của máy bay bị hạn chế. Động cơ còn không đáng tin cậy ở các phiên bản đầu, với tuổi thọ ngắn và xu hướng tắt lửa, và các phi công học cách vận hành chúng cẩn thận. Hạn chế lớn nhất của Meteor là cánh thẳng, nghĩa là nó không thể bay nhanh bằng các máy bay phản lực cánh vát ra đời sau, và tầm bay của nó, nghĩa là nó không thể hộ tống máy bay ném bom trên quãng đường dài. Những hạn chế này được RAF hiểu rõ, và Meteor sớm được bổ sung rồi thay thế bởi các tiêm kích cánh vát như Hawker Hunter. Hiệu năng của Meteor, dù mang tính cách mạng năm 1944, sớm bị thế hệ phản lực thứ hai vượt qua.

6. Các biến thể

Meteor F.1, F.3 và F.4

Meteor F.1 là phiên bản sản xuất đầu tiên, dùng động cơ Welland và trang bị bốn pháo 20 mm. Nó phục vụ cùng Phi đội 616 năm 1944, và được dùng để đánh chặn V-1. F.3 là phiên bản cải tiến nhiều, với động cơ Derwent, thân dài hơn và dung tích nhiên liệu lớn hơn, và trở thành Meteor tiêu chuẩn thời chiến. F.4 là phiên bản sau chiến tranh, với động cơ Derwent mạnh hơn, cánh cắt ngắn và tốc độ cao hơn, và là phiên bản lập kỷ lục tốc độ thế giới vào cuối thập niên 1940. F.4 còn là phiên bản được cung cấp cho nhiều không quân nước ngoài, và là chiếc Meteor mà hầu hết mọi người nhớ đến từ những năm đầu sau chiến tranh.

Meteor F.8, tiêm kích đêm và máy bay huấn luyện

Meteor F.8 là phiên bản tiêm kích ban ngày dứt khoát, với thân dài hơn, đuôi lớn hơn, ghế phóng và động cơ Derwent mạnh hơn. Nó phục vụ cùng RAF với số lượng lớn vào đầu thập niên 1950, và là phiên bản chiến đấu tại Triều Tiên cùng Không quân Hoàng gia Úc. Các phiên bản tiêm kích đêm Meteor NF.11, NF.12, NF.13 và NF.14, với radar ở mũi và thành viên kíp lái thứ hai, phục vụ cùng RAF đến cuối thập niên 1950. Meteor T.7 là phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi, và Meteor FR.9 là phiên bản trinh sát-tiêm kích. Nhiều biến thể của Meteor cho thấy một thiết kế thời chiến có thể được điều chỉnh cho nhiều vai trò như thế nào, và nó vẫn ở trong biên chế lâu sau khi các nhà thiết kế của nó nghĩ rằng nó sẽ bị thay thế.

7. Tham chiến

Chiến dịch V-1

Meteor đi vào biên chế tháng 7 năm 1944, đúng lúc cao điểm chiến dịch V-1. V-1, bom bay không người lái, được phóng từ các vị trí ở miền bắc nước Pháp và bay đến London với tốc độ khoảng 640 km/h, ở độ cao khoảng 600 m. Meteor, với tốc độ tối đa khoảng 670 km/h ở phiên bản F.1, là một trong số ít tiêm kích Đồng minh đủ nhanh để đuổi kịp V-1, và Phi đội 616, đóng tại Manston, Kent, được giao nhiệm vụ đánh chặn các tên lửa. Các máy bay Meteor đã bắn hạ 14 quả V-1 trong những tuần đầu tiên phục vụ, dùng pháo của mình để phá hủy tên lửa trên không. Chiến thuật này nguy hiểm, vì đầu đạn của V-1 có thể phát nổ khi bị bắn trúng, và một số phi công học cách dùng cánh của mình hất cánh V-1, khiến nó rơi mà không phát nổ. Chiến dịch V-1 là trận chiến đầu tiên của Meteor, và cho thấy tiêm kích phản lực có thể làm công việc mà tiêm kích động cơ pít-tông không làm tốt bằng.

Tấn công mặt đất trong những tháng cuối của chiến tranh

Trong những tháng cuối của chiến tranh, các máy bay Meteor của Phi đội 616 bay từ các căn cứ ở Bỉ và Hà Lan, tấn công các mục tiêu mặt đất của Đức và yểm trợ trên không cho các quân đội Đồng minh. RAF cấm Meteor bay trên lãnh thổ do Đức chiếm giữ vì sợ một chiếc Meteor rơi có thể cung cấp cho Đức thông tin về động cơ phản lực, hạn chế này có nghĩa là Meteor không bao giờ gặp Me 262 trong chiến đấu. Hạn chế này gây thất vọng cho các phi công Meteor, những người muốn thử sức với tiêm kích phản lực Đức, nhưng nó dễ hiểu, xét giá trị của công nghệ phản lực. Các nhiệm vụ tấn công mặt đất của Meteor năm 1945 là lần đầu tiên tiêm kích phản lực được dùng trong vai trò đó, và chúng cho thấy tiêm kích phản lực có thể được dùng cho nhiều việc hơn là đánh chặn. Chiến tranh kết thúc trước khi Meteor kịp chứng tỏ mình trong không chiến chống Me 262, và câu hỏi chiếc phản lực nào tốt hơn vẫn là vấn đề để các sử gia tranh luận.

Triều Tiên và những năm sau chiến tranh

Sau chiến tranh, Meteor trở thành tiêm kích tiêu chuẩn của RAF, phục vụ tại Anh, Đức và hải ngoại. Trong Chiến tranh Triều Tiên, Không quân Hoàng gia Úc bay Meteor trong vai trò tấn công mặt đất, sau khi nhận thấy Meteor bị MiG-15 áp đảo trong không chiến. Các máy bay Meteor của Úc bay hàng trăm phi vụ, tấn công các mục tiêu mặt đất của Bắc Triều Tiên và Trung Quốc, và chịu tổn thất nặng nề trước hỏa lực mặt đất. Không quân Israel bay Meteor trong Khủng hoảng Suez năm 1956, và Không quân Argentina bay Meteor trong thập niên 1950. Quá trình phục vụ sau chiến tranh của Meteor dài và đa dạng, và cho thấy máy bay này, dù là thiết kế thời chiến, vẫn hữu ích hơn một thập kỷ sau chiến tranh. Meteor cuối cùng bị rút khỏi biên chế RAF vào đầu thập niên 1960, mặc dù một số ít vẫn ở trong biên chế làm máy bay kéo bia và các nhiệm vụ khác đến thập niên 1970.

Thực tế vận hành hằng ngày của loại máy bay này rất khác với câu chuyện gọn gàng của lịch sử chiến dịch. Các kíp lái dành nhiều thời gian hơn cho bảo dưỡng, tiếp nhiên liệu và chờ đợi so với thời gian chiến đấu, và thời tiết, tình trạng đường sá hay sân bay, cùng tính sẵn có của phụ tùng thường quan trọng hơn kẻ thù. Khi máy móc ra trận, kết quả phụ thuộc vào huấn luyện, lãnh đạo và may mắn, cũng như phẩm chất của thiết kế. Những chi tiết không hào nhoáng đó là thứ tạo ra khác biệt giữa một đơn vị giữ cho máy móc của mình bay hay lăn bánh được và một đơn vị không làm được.

Meteor và thời đại phản lực

Quá trình phục vụ của Meteor tại Triều Tiên và Trung Đông cho thấy cả điểm mạnh và điểm yếu của thế hệ tiêm kích phản lực đầu tiên. Meteor đáng tin cậy, dễ bảo dưỡng, và là bệ pháo ổn định, nhưng nó chậm hơn MiG-15 cánh vát và F-86 Sabre, và bị các phản lực mới hơn áp đảo trong không chiến. Do đó, sự nghiệp sau chiến tranh của Meteor là câu chuyện về một máy bay mang tính cách mạng năm 1944 và lỗi thời vào năm 1951, số phận chung của mọi phản lực thế hệ đầu. Tầm quan trọng của Meteor không nằm ở thành tích chiến đấu sau chiến tranh của nó mà ở vai trò tiêm kích phản lực đầu tiên của Đồng minh, và ở việc nó chứng minh động cơ phản lực thực tế và đủ tin cậy cho biên chế tiền tuyến.

8. Bên sử dụng & di sản

Không quân Hoàng gia Anh

Nước sử dụng chính là Không quân Hoàng gia Anh, lực lượng bay Meteor từ năm 1944 đến đầu thập niên 1960, trong các vai trò tiêm kích, tiêm kích-bom, tiêm kích đêm, trinh sát và huấn luyện. Các phi đội Meteor của RAF đóng tại Anh, Đức và hải ngoại, và tạo thành xương sống của lực lượng tiêm kích RAF trong những năm đầu sau chiến tranh. Việc RAF dùng Meteor cho thấy tiêm kích phản lực có thể được vận hành với số lượng lớn, trong mọi thời tiết, và trong nhiều vai trò, và mang lại kinh nghiệm mà RAF cần để vận hành thế hệ phản lực thứ hai.

Kinh nghiệm của những người vận hành loại máy bay này khác nhau rất nhiều giữa các đơn vị, vì cùng một máy móc có thể là cỗ máy đáng tin cậy ở một chiến trường và là nguồn rắc rối liên miên ở chiến trường khác. Khí hậu, chất lượng phụ tùng, độ dài tuyến cung cấp và kỹ năng của các tổ mặt đất đều định hình cách loại máy bay hoạt động trong thực tế. Các đơn vị có thời gian học thói quen của nó thường khai thác được nhiều hơn hẳn các đơn vị nhận nó vội vàng và đưa thẳng ra chiến đấu. Khuôn mẫu đó, trong đó huấn luyện và bảo dưỡng quan trọng không kém thiết kế, chạy xuyên suốt hầu hết các ghi chép của những người từng phục vụ với nó.

Các nước sử dụng nước ngoài

Meteor được cung cấp cho nhiều không quân nước ngoài, trong đó có Không quân Hoàng gia Úc, Không quân Hoàng gia Hà Lan, Không quân Bỉ, Không quân Đan Mạch, Không quân Israel, Không quân Argentina, Không quân Brazil và Không quân Ai Cập. Các máy bay Meteor của Úc chiến đấu tại Triều Tiên, các máy bay Meteor của Israel chiến đấu trong Khủng hoảng Suez, và các máy bay Meteor của Argentina phục vụ đến thập niên 1960. Thành công xuất khẩu của Meteor cho thấy nước Anh vẫn có thể dẫn đầu thế giới về hàng không phản lực trong những năm đầu sau chiến tranh, và Meteor, dù là thiết kế thời chiến, là máy bay có năng lực và đáng tin cậy mà nhiều không quân muốn có. Quá trình phục vụ của Meteor ở nước ngoài nhắc nhớ rằng thời đại phản lực không chỉ là câu chuyện của Mỹ và Liên Xô, mà còn của Anh.

Tiêm kích phản lực đầu tiên của Đồng minh

Di sản của Meteor là nó là tiêm kích phản lực đầu tiên của Đồng minh đi vào biên chế, và là tiêm kích phản lực duy nhất của Đồng minh tham chiến trong Thế chiến II. Nó chứng minh động cơ phản lực thực tế, đáng tin cậy và hiệu quả trong biên chế tiền tuyến, và mở đường cho thế hệ phản lực thứ hai ra đời sau nó. Quá trình phục vụ của Meteor chống V-1 cho thấy phản lực có thể làm công việc mà tiêm kích động cơ pít-tông không làm được, và quá trình phục vụ sau chiến tranh của nó cho thấy phản lực có thể được vận hành với số lượng lớn. Ảnh hưởng của Meteor đối với thiết kế phản lực ít trực tiếp hơn Me 262, vì cánh thẳng của nó là ngõ cụt, nhưng động cơ, bố cục và kinh nghiệm vận hành của nó ảnh hưởng đến thiết kế các phản lực Anh sau này, trong đó có Hawker Hunter và English Electric Lightning.

Các sử gia vẫn tranh luận về việc nên đặt bao nhiêu trọng lượng cho loại máy bay này khi đánh giá cuộc chiến rộng lớn hơn. Một số nhấn mạnh đóng góp trực tiếp của nó trong chiến đấu, trong khi những người khác chỉ ra những bài học nó dạy, các học thuyết nó định hình, và các thiết kế sau này vay mượn từ nó. Cả hai quan điểm đều có lý, vì một cỗ máy có thể quan trọng qua ảnh hưởng cũng như qua thành tích của chính nó. Điều không còn nghi ngờ là loại máy bay này để lại dấu ấn trên những người từng dùng nó, và các ghi chép của họ, viết nhiều năm sau, vẫn truyền tải cảm giác mạnh mẽ về việc phụ thuộc vào nó là như thế nào.

Đánh giá lịch sử

Các sử gia đánh giá Meteor không phải qua tốc độ hay thành tích chiến đấu của nó, mà qua vị trí của nó trong lịch sử hàng không. Nó là máy bay mang thời đại phản lực đến cho Đồng minh, và là máy bay cho thấy nước Anh, dù nguồn lực hạn chế, có thể dẫn đầu thế giới về một công nghệ cách mạng. Các phi công Meteor, những người bay tiêm kích phản lực đầu tiên trong chiến đấu, là những người tiên phong, và kinh nghiệm của họ định hình hoạt động phản lực của RAF trong thập kỷ tiếp theo. Meteor ngày nay được nhớ đến như máy bay cách mạng ra đời đúng lúc, và là biểu tượng cho sự khéo léo của Anh trong Thế chiến II. Hình ảnh của nó — tiêm kích hai động cơ với cánh thẳng và bốn pháo — là một trong những hình ảnh dễ nhận biết nhất của thời kỳ đầu thời đại phản lực.

Các máy bay còn tồn tại

Một số máy bay Meteor còn tồn tại trong các bảo tàng. Bảo tàng Không quân Hoàng gia tại Hendon và Cosford trưng bày các máy bay Meteor, và Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia tại Duxford lưu giữ một mẫu. Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ trưng bày một chiếc Meteor, và Đài Tưởng niệm Chiến tranh Úc lưu giữ một mẫu. Các máy bay Meteor khác được bảo tồn trong các bảo tàng ở Hà Lan, Bỉ, Israel và Argentina. Những máy bay bảo tàng này thường được sơn dấu hiệu của một phi đội thời chiến hoặc sau chiến tranh, và cho phép du khách nhìn thấy kích thước của máy bay, hai động cơ của nó, và buồng lái vốn là văn phòng của phi công Meteor năm 1944. Các máy bay Meteor trong bảo tàng nhắc nhớ về khởi đầu của thời đại phản lực và về những người đã bay những chiếc phản lực đầu tiên của Đồng minh.

Những du khách gặp một mẫu còn tồn tại ngày nay đang nhìn thấy nhiều hơn một hiện vật tĩnh. Kích thước, độ mòn trên các cần điều khiển, và các vị trí làm việc chật chội đều giúp giải thích cảm giác phục vụ trong cỗ máy này là như thế nào, theo cách mà ảnh hay bảng thông số không thể. Nhân viên bảo tàng thường đặt phương tiện hay máy bay trong bối cảnh đơn vị từng dùng nó, chiến trường nó phục vụ, và những người đã bảo dưỡng nó, để du khách có thể hiểu vì sao nó quan trọng. Vai trò giáo dục đó giờ đây là một trong những lý do chính khiến những mẫu còn tồn tại này được bảo tồn, và nó giữ lịch sử sống động cho những người chưa từng thấy máy móc phục vụ.

Hai chiếc Meteor vẫn bay được và hoạt động tại Anh cùng Classic Air Force và các chủ sở hữu tư nhân, và một số ít Meteor bay ở các nước khác. Những máy bay này, dù là phiên bản sau chiến tranh chứ không phải F.1 hay F.3 thời chiến, cho ấn tượng tốt về hình dáng và âm thanh của Meteor khi bay, với âm thanh đặc trưng của động cơ Derwent. Các máy bay Meteor vẫn bay được do những người đam mê và các tổ chức bay lịch sử bảo dưỡng, và việc chúng tiếp tục bay là lời tri ân đối với thiết kế của Gloster và những người tiên phong đã bay những chiếc phản lực đầu tiên. Việc các máy bay Meteor vẫn bay, hơn tám mươi năm sau khi loại máy bay này lần đầu đi vào biên chế, là thước đo cho sự tôn trọng mà máy bay này được hưởng.

9. Câu hỏi thường gặp

Meteor có phải là tiêm kích phản lực đầu tiên không?

Meteor là tiêm kích phản lực đầu tiên của Đồng minh đi vào biên chế và là phản lực duy nhất của Đồng minh tham chiến trong Thế chiến II. Me 262 của Đức là tiêm kích phản lực đầu tiên đi vào biên chế nói chung, năm 1944.

Meteor có chiến đấu với Me 262 không?

Không. RAF cấm các máy bay Meteor bay trên lãnh thổ do Đức chiếm giữ vì sợ một máy bay rơi sẽ tiết lộ công nghệ phản lực, vì vậy hai loại phản lực không bao giờ gặp nhau trong chiến đấu.

Meteor đã làm gì trong Thế chiến II?

Các máy bay Meteor đánh chặn bom bay V-1 trên bầu trời miền nam nước Anh năm 1944 và bay các nhiệm vụ tấn công mặt đất tại Bỉ và Hà Lan năm 1945.

Meteor bay nhanh đến mức nào?

Phiên bản F.3 thời chiến có thể đạt khoảng 670 km/h. Phiên bản F.8 sau này, với động cơ mạnh hơn, có thể đạt khoảng 965 km/h.

Meteor có phục vụ sau chiến tranh không?

Có. Nó là tiêm kích tiêu chuẩn của RAF vào đầu thập niên 1950, phục vụ tại Triều Tiên cùng Úc, và được xuất khẩu cho nhiều không quân, phục vụ đến đầu thập niên 1960.

Có máy bay Meteor nào vẫn bay được không?

Có, một số ít máy bay Meteor sau chiến tranh vẫn bay được tại Anh và các nơi khác, và nhiều chiếc khác còn tồn tại trong các bảo tàng.

10. Nguồn

• William Green, War Planes of the Second World War: Fighters, Volume 4 — máy bay chiến đấu trong Thế chiến II.
• Edward Shacklady, The Gloster Meteor — lịch sử máy bay Gloster Meteor.
• Bảo tàng Không quân Hoàng gia, hiện vật trưng bày và lịch sử máy bay Gloster Meteor.
• Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia, bộ sưu tập Meteor và hàng không phản lực.
• Công ty Máy bay Gloster, sổ tay phi công và sổ tay kỹ thuật Meteor.
• Frank Whittle, Jet: The Story of a Pioneer — câu chuyện về người tiên phong động cơ phản lực.