Pháo tự hành Hummel

1. Mở đầu

Khoảng 714 chiếc Hummel được chế tạo trong năm 1943 và 1944, cùng khoảng 150 xe chở đạn trên cùng khung gầm, và chúng phục vụ trên Mặt trận phía Đông, ở Ý, ở Normandy và trong những trận chiến cuối cùng của cuộc chiến. Hummel — tiếng Đức nghĩa là “ong nghệ”, tên chính thức là 15cm schwere Panzerhaubitze auf Geschützwagen III/IV (Sf) Sd.Kfz.

165 — là pháo tự hành quan trọng nhất của quân đội Đức trong Thế chiến II. Nó lắp lựu pháo dã chiến 15cm sFH 18 mạnh mẽ trên khung gầm thiết kế đặc biệt, kết hợp các bộ phận của xe tăng Panzer III và Panzer IV, mang lại cho các sư đoàn thiết giáp và cơ giới Đức một khẩu pháo hạng nặng cơ động có thể theo kịp xe tăng, triển khai nhanh và bắn đạn nổ mạnh tới tầm hơn 13 km.

Hummel là sản phẩm của một ý tưởng đơn giản: pháo binh của quân đội Đức năm 1941 vẫn phần lớn được ngựa kéo, và không thể theo kịp các sư đoàn xe tăng cơ động nhanh, mũi nhọn của Blitzkrieg. Quân đội cần pháo binh có thể di chuyển nhanh như xe tăng, và câu trả lời là đặt pháo lên khung gầm xe tăng.

Hummel là pháo tự hành thành công nhất của Đức, bởi vì nó kết hợp một lựu pháo đã được chứng minh và mạnh mẽ với một khung gầm đáng tin cậy, và vì nó được sản xuất với số lượng hữu ích.

Nó không phải là vũ khí hoàn hảo — giáp mỏng, hở nóc và dễ bị không kích cùng pháo binh tấn công — nhưng nó mang lại cho các chỉ huy Đức một khẩu pháo hạng nặng cơ động mà họ chưa từng có trước đây, và nó vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh.

Bài viết này giải thích Hummel được phát triển như thế nào, nó hoạt động ra sao, các biến thể của nó là gì, nó thể hiện ra sao trong chiến đấu, và vì sao nó trở thành pháo tự hành tiêu chuẩn của quân đội Đức.

2. Thông tin chính

Loại	Pháo tự hành
Quốc gia	Đức
Nhà sản xuất	Deutsche Eisenwerke; pháo Rheinmetall
Năm sử dụng	1943–1945
Pháo chính	Lựu pháo 15cm sFH 18/1
Khung gầm	Geschützwagen III/IV (lai Panzer III/IV)
Kíp lái	6 người
Trọng lượng	Khoảng 24 tấn
Chiều dài	7,17 m
Chiều rộng	2,97 m
Chiều cao	2,85 m
Động cơ	Maybach HL 120 TRM, 265 mã lực
Tốc độ tối đa	Khoảng 42 km/h trên đường
Tầm hoạt động	Khoảng 215 km trên đường
Tầm bắn tối đa	Khoảng 13.250 m
Giáp	10–30mm (mỏng; khoang chiến đấu hở nóc)
Đạn mang theo	18 viên trên xe; xe chở đạn mang thêm
Sản lượng	Khoảng 714 chiếc; khoảng 150 xe chở đạn
Quốc gia sử dụng	Đức; một số ít dùng bởi Romania

3. Nguồn gốc & phát triển

Pháo binh kéo ngựa và Blitzkrieg

Năm 1941, pháo binh của quân đội Đức vẫn phần lớn được ngựa kéo. Lựu pháo sư đoàn tiêu chuẩn, lựu pháo 10,5cm leFH 18, được ngựa kéo, và chỉ di chuyển được vài km mỗi giờ trên đường tốt — chậm hơn nhiều so với xe tăng của các sư đoàn thiết giáp, vốn có thể tiến 50 km trong một ngày.

Kết quả là pháo binh thường tới chậm hơn xe tăng vài giờ hoặc vài ngày, và các sư đoàn thiết giáp phải chiến đấu mà không có hỏa lực nặng mà pháo binh mang lại. Quân đội Đức đã cố giải quyết vấn đề bằng pháo tự hành — Wespe, lắp lựu pháo 10,5cm trên khung gầm Panzer II, và Grille, lắp pháo bộ binh 15cm trên khung gầm Panzer 38(t) — nhưng đó là những vũ khí nhẹ, chắp vá, và quân đội cần một lựu pháo tự hành hạng nặng có thể theo kịp xe tăng và mang lại hỏa lực của một lựu pháo sư đoàn.

Năm 1942, quân đội đưa ra yêu cầu cho loại vũ khí như vậy, và kết quả là Hummel.

Khung gầm Geschützwagen III/IV

Khung gầm của Hummel, Geschützwagen III/IV, là khung gầm lai: nó kết hợp động cơ, hộp số và hệ thống lái của Panzer III với hệ thống treo và bộ bánh xe của Panzer IV, và được kéo dài để chứa lựu pháo lớn cùng kíp lái.

Khung gầm do Alkett thiết kế và Deutsche Eisenwerke chế tạo, là giải pháp thực tế cho một vấn đề thực sự: quân đội Đức có số lượng lớn các bộ phận Panzer III và Panzer IV đang sản xuất, và khung gầm lai cho phép Hummel được đóng mà không làm gián đoạn sản xuất xe tăng.

Khung gầm này cũng được dùng cho pháo chống tăng Nashorn, lắp pháo 88mm, và hai xe chia sẻ nhiều bộ phận. Khung gầm của Hummel đáng tin cậy và đã được chứng minh tốt, mang lại cho xe tốc độ trên đường khoảng 42 km/h và tầm hoạt động khoảng 215 km, đủ để theo kịp các sư đoàn thiết giáp.

Hummel phát triển rất nhanh: nguyên mẫu đầu tiên hoàn thành cuối năm 1942, sản xuất bắt đầu đầu năm 1943, và những chiếc Hummel đầu tiên ra tới mặt trận đúng lúc cho trận Kursk tháng 7 năm 1943.

4. Thiết kế

Lựu pháo 15cm sFH 18

Pháo của Hummel là pháo 15cm sFH 18/1, một phiên bản của lựu pháo dã chiến hạng nặng tiêu chuẩn của Đức, pháo 15cm sFH 18, được điều chỉnh để lắp trên xe tự hành. Lựu pháo bắn đạn nổ mạnh 43,5 kg tới tầm khoảng 13.250 mét, và cũng có thể bắn đạn khói và, về lý thuyết, đạn xuyên giáp, mặc dù hiếm khi dùng để chống xe tăng.

Pháo được lắp trong khoang chiến đấu hở nóc ở phía sau xe, với góc quay ngang khoảng 30 độ mỗi bên và góc nâng tới 42 độ. Nóc hở cho phép kíp lái nạp những viên đạn lớn nhanh chóng và quan sát điểm rơi của đạn, nhưng cũng khiến họ lộ ra trước mảnh đạn pháo, hỏa lực súng bộ binh và không kích.

Lực giật của pháo được hấp thụ bởi hệ thống hãm giật thủy-khí, và xe có một lưỡi chống giật lớn ở phía sau có thể hạ xuống để giữ ổn định pháo khi bắn. Hummel chỉ mang 18 viên đạn trên xe, đủ cho một nhiệm vụ bắn ngắn, và số đạn còn lại do Munitionsträger mang theo, một khung gầm Hummel lắp giá đạn lớn thay cho pháo.

Kíp pháo khi tác chiến

Kíp lái sáu người của Hummel làm việc như một đội, và quy trình thao tác của họ giống như của một đại đội lựu pháo kéo, điều chỉnh cho phù hợp xe đang di chuyển. Chỉ huy chỉ đạo bắn, lái xe định vị xe, và bốn pháo thủ nạp đạn, ngắm và bắn pháo.

Pháo được nạp đạn bằng tay, những viên đạn nặng được nâng lên từ giá đạn và đẩy vào buồng đạn, và một kíp lái huấn luyện tốt có thể bắn khoảng 4 phát/phút trong thời gian ngắn, mặc dù tốc độ duy trì thấp hơn, khoảng 2 phát/phút, vì kíp lái mệt mỏi và nòng pháo nóng lên.

Khoang hở nóc cho phép kíp lái làm việc nhanh, nhưng cũng có nghĩa là họ phải chịu thời tiết và hỏa lực địch, và vào mùa đông kíp lái phải chịu lạnh. Kíp lái Hummel mặc quân phục màu xám dã chiến tiêu chuẩn của pháo binh Đức, đội mũ sắt, và mang vũ khí cá nhân — thường là súng trường Kar98k và tiểu liên MP 40 — để tự vệ, vì Hummel không có súng máy của riêng mình.

Giáp, động cơ và cơ động

Giáp của Hummel mỏng: 10–30mm, đủ để bảo vệ kíp lái trước hỏa lực súng bộ binh và mảnh đạn, nhưng không chống được pháo chống tăng, pháo xe tăng hay pháo bắn thẳng. Khoang chiến đấu hở nóc, kíp lái bị lộ từ phía trên, khiến Hummel dễ bị không kích và đạn cối tấn công. Động cơ của xe là Maybach HL 120 TRM, động cơ xăng V-12 công suất 265 mã lực, cùng loại động cơ dùng trên Panzer III và Panzer IV, mang lại cho Hummel tốc độ trên đường khoảng 42 km/h và tốc độ vượt địa hình khoảng 20 km/h. Động cơ đáng tin cậy và dễ bảo dưỡng, và Hummel chia sẻ nhiều bộ phận với Panzer III và Panzer IV, giúp đơn giản hóa việc cung cấp và bảo dưỡng.

Tầm hoạt động của xe khoảng 215 km trên đường đủ cho hoạt động của một sư đoàn thiết giáp, mặc dù Hummel tiêu thụ nhiên liệu nhiều và cần tiếp nhiên liệu thường xuyên. Tính cơ động là ưu điểm lớn nhất của Hummel: nó có thể di chuyển cùng xe tăng, triển khai trong vài phút, bắn, rồi lại di chuyển trước khi địch kịp đáp trả — khả năng mà pháo binh kéo không có.

Xe chở đạn Munitionsträger

Người bạn đồng hành quan trọng nhất của Hummel là Munitionsträger, xe chở đạn đóng trên cùng khung gầm Geschützwagen III/IV, với pháo được tháo ra và thay bằng một giá đạn lớn có thể mang khoảng 40 viên đạn 15cm.

Khoảng 150 xe Munitionsträger được chế tạo, và chúng phục vụ cùng các xe Hummel trong các đại đội pháo tự hành hạng nặng, mang theo đạn dược mà bản thân các xe Hummel không thể mang. Munitionsträger cũng được trang bị một cần cẩu, để kíp lái có thể chuyển đạn sang Hummel, và trong trường hợp khẩn cấp nó có thể được chuyển thành Hummel bằng cách lắp pháo — một chuyển đổi hiếm khi thực hiện, nhưng cho thấy tính linh hoạt của khung gầm.

Munitionsträger là một phần thiết yếu của hệ thống Hummel: nếu không có nó, 18 viên đạn của Hummel sẽ cạn chỉ sau vài phút bắn, và đại đội sẽ phải chờ đạn dược kéo bằng ngựa hay chở bằng xe tải tới. Với Munitionsträger, đại đội có thể duy trì hỏa lực chừng nào đạn dược còn, và có thể di chuyển cùng xe tăng.

5. Thông số kỹ thuật

Hỏa lực và tầm bắn

Hỏa lực của Hummel là hỏa lực của một lựu pháo hạng nặng cấp sư đoàn, và nó là pháo tự hành mạnh nhất trong biên chế của quân đội Đức. Pháo 15cm sFH 18/1 bắn đạn nổ mạnh 43,5 kg, tạo ra vụ nổ lớn và cơn mưa mảnh vỡ, hiệu quả chống bộ binh ngoài trời, chống công sự dã chiến và chống xe không giáp.

Tầm bắn của đạn khoảng 13.250 mét lớn hơn tầm bắn của lựu pháo 122mm Liên Xô và lựu pháo 155mm Mỹ, và cho phép Hummel hỗ trợ xe tăng từ phía sau tuyến đầu. Tốc độ bắn của pháo khoảng 4 phát/phút trong thời gian ngắn, và khoảng 2 phát/phút duy trì, điển hình cho một lựu pháo hạng nặng.

Hỏa lực của Hummel là lý do nó tồn tại: nó mang lại cho các sư đoàn thiết giáp một khẩu pháo hạng nặng có thể theo kịp họ, và là câu trả lời của quân đội Đức trước pháo tự hành của Liên Xô và Mỹ đang xuất hiện ngày càng nhiều.

Đạn 15cm

Đạn nổ mạnh 15cm là một vũ khí đáng sợ. Nó nặng 43,5 kg, trong đó khoảng 6 kg là thuốc nổ mạnh, và nổ tung thành hàng trăm mảnh có thể giết hoặc làm bị thương bộ binh trên một khu vực rộng. Đạn cũng hiệu quả chống công sự dã chiến, phá hủy chiến hào, boong-ke và vị trí pháo, và có thể dùng để phản pháo, chế áp pháo binh địch.

Hummel cũng bắn đạn khói, dùng để che giấu chuyển động của xe tăng và bộ binh, một phần quan trọng trong chiến thuật của quân đội Đức. Trọng lượng của đạn cũng là nhược điểm của nó: mỗi viên đạn đều nặng khi vận chuyển, và kíp lái mệt nhanh khi nạp đạn, một lý do khiến tốc độ bắn duy trì chỉ khoảng 2 phát/phút. Đạn dược của Hummel được mang trong xe và trong Munitionsträger, và nguồn cung đạn của đại đội là mối lo thường trực, vì đạn 15cm lớn và nặng, các đoàn xe tiếp tế phải đưa đạn lên phía trước dưới hỏa lực địch.

Bảo vệ và cơ động ngoài chiến trường

Khả năng bảo vệ của Hummel là điểm yếu nhất của nó. Lớp giáp 10–30mm bảo vệ kíp lái trước hỏa lực súng bộ binh và mảnh đạn, nhưng không thể chặn một viên đạn chống tăng, đạn xe tăng hay một phát bắn thẳng từ pháo binh, và nóc hở khiến kíp lái lộ ra trước không kích, hỏa lực cối và đạn pháo nổ trên không.

Do đó Hummel là loại xe phải dùng từ phía sau tuyến đầu, bắn từ xa và di chuyển thường xuyên để tránh hỏa lực phản pháo. Tính cơ động của nó tốt: động cơ Maybach và hệ thống di chuyển Panzer III/IV cho nó tốc độ trên đường khoảng 42 km/h và tốc độ vượt địa hình đủ để theo kịp xe tăng, và xe có thể vượt hầu hết địa hình mà xe tăng vượt qua được. Độ tin cậy của Hummel tốt, vì nó dùng các bộ phận đã được chứng minh, và việc bảo dưỡng được đơn giản hóa nhờ tính tương đồng với Panzer III và Panzer IV.

Hummel là loại xe làm tốt một việc — hỗ trợ hỏa lực nặng cơ động — và nó không tự xưng là xe tăng.

6. Các biến thể

Các phiên bản sản xuất và Munitionsträger

Hummel chỉ được sản xuất trong một phiên bản chính, nhưng có những khác biệt nhỏ giữa các xe sản xuất sớm và muộn — ở hình dạng khoang chiến đấu, loại nắp động cơ và các phụ kiện. Biến thể quan trọng nhất là Munitionsträger, xe chở đạn, khoảng 150 chiếc được chế tạo.

Munitionsträger giống hệt Hummel ngoại trừ việc không có pháo, và nó mang một giá đạn lớn cùng một cần cẩu. Trong các đại đội pháo tự hành hạng nặng, mỗi đại đội có sáu chiếc Hummel và một số xe Munitionsträger, và hai loại xe làm việc cùng nhau như một hệ thống.

Cũng có một số ít xe Hummel lắp một loại pháo khác, pháo 15cm sFH 18/1 với nòng dài hơn, nhưng đó là thử nghiệm và không được sản xuất quy mô lớn. Việc sản xuất Hummel kết thúc năm 1944, khi ưu tiên của quân đội Đức chuyển sang pháo chống tăng và các loại xe khác, và những chiếc Hummel cuối cùng được giao cuối năm 1944.

Hummel trong biên chế Romania

Một số ít xe Hummel được cung cấp cho Romania, đồng minh của Đức trên Mặt trận phía Đông, nơi chúng phục vụ trong các sư đoàn thiết giáp Romania. Những chiếc Hummel của Romania được dùng trong chiến đấu ở Ukraine và Romania năm 1944, và chúng là một trong số ít pháo tự hành Đức phục vụ với một quân đội nước ngoài với số lượng đáng kể.

Sau khi Romania đổi phe tháng 8 năm 1944, những chiếc Hummel còn trong tay người Romania được dùng chống lại người Đức, một số phận chung của nhiều vũ khí Đức cung cấp cho các đồng minh của Đức.

Những chiếc Hummel của Romania nhắc nhở rằng Hummel không chỉ là vũ khí của Đức, mà còn là vũ khí xuất khẩu sang các đồng minh của Đức, và nó phục vụ ở cả hai phía của tiền tuyến thay đổi của cuộc chiến.

Những chiếc Hummel của Romania cũng được dùng trong chiến đấu quanh Bucharest và trong việc bảo vệ các mỏ dầu Ploesti, một trong những mục tiêu chiến lược quan trọng nhất ở Romania, và việc mất chúng là đòn nặng nề với lực lượng thiết giáp Romania.

Mẫu kế tiếp và kết thúc sản xuất

Hummel không có loại vũ khí kế tiếp trực tiếp. Chương trình pháo tự hành của quân đội Đức bị cắt ngắn khi chiến tranh kết thúc, và Hummel vẫn là lựu pháo tự hành hạng nặng tiêu chuẩn tới cuối chiến tranh.

Sau chiến tranh, khái niệm của Hummel — một lựu pháo hạng nặng trên khung gầm xe tăng — được nhiều quân đội áp dụng, bao gồm M109 của Mỹ, 2S3 Akatsiya của Liên Xô và AS-90 của Anh, tất cả đều là pháo tự hành ra đời nhờ ý tưởng mà Hummel tiên phong.

Bản thân Hummel không còn lại nhiều sau chiến tranh: hầu hết bị phá hủy trong chiến đấu hoặc bị bỏ lại, và chỉ một số ít còn tồn tại trong bảo tàng ngày nay, gồm một chiếc tại Deutsches Panzermuseum ở Munster và một chiếc tại Musée des Blindés ở Saumur, Pháp.

Di sản của Hummel vì thế là di sản về ý tưởng: nó cho thấy pháo binh có thể cơ động như xe tăng mà nó hỗ trợ, và ý tưởng đó đã định hình thiết kế pháo binh kể từ đó.

7. Tham chiến

Kursk và Mặt trận phía Đông

Hummel lần đầu ra trận tháng 7 năm 1943, tại trận Kursk, trận xe tăng lớn nhất trong lịch sử. Các xe Hummel phục vụ trong các đại đội pháo tự hành hạng nặng của các sư đoàn thiết giáp, cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho cuộc tấn công của Đức, và chúng hoạt động tốt: tính cơ động cho phép chúng theo kịp xe tăng, và hỏa lực của chúng hiệu quả chống bộ binh, pháo binh và công sự Liên Xô.

Sau Kursk, Hummel phục vụ trên Mặt trận phía Đông trong phần còn lại của chiến tranh, trong chiến đấu ở Ukraine, Ba Lan và trong việc bảo vệ chính nước Đức. Mặt trận phía Đông là chiến trường chính của Hummel, và đó là nơi chiếc xe giành được danh tiếng: các chỉ huy Đức đánh giá cao Hummel vì nó là pháo hạng nặng duy nhất có thể theo kịp xe tăng, và quân đội Liên Xô đã học cách tôn trọng hỏa lực của nó.

Nóc hở và giáp mỏng của Hummel ít gây vấn đề trên Mặt trận phía Đông hơn ở phía tây, vì không quân Liên Xô kém hiệu quả hơn không quân Đồng minh, và kíp lái Hummel có thể hoạt động với ít lo sợ không kích hơn.

Hummel trong cuộc rút lui

Khi quân đội Đức rút lui trên Mặt trận phía Đông năm 1944 và 1945, tính cơ động của Hummel càng trở nên quan trọng. Các xe Hummel có thể di chuyển nhanh, triển khai, bắn, rồi lại di chuyển, và chúng được dùng để che chở cuộc rút lui của các sư đoàn thiết giáp và cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho các cuộc phản công.

Nhưng cuộc rút lui cũng bộc lộ điểm yếu của Hummel: các xe thường thiếu nhiên liệu và đạn dược, các xe Munitionsträger bị mất hoặc bị bỏ lại, và bản thân các xe Hummel bị phá hủy hoặc bị thu giữ với số lượng lớn. Tới cuối chiến tranh, chỉ còn ít xe Hummel, và những chiếc còn lại đã mòn mỏi và thiếu phụ tùng.

Quá trình phục vụ của Hummel trong cuộc rút lui là minh chứng cho kíp lái của nó, những người giữ xe chạy trong điều kiện khó khăn nhất, và cho thiết kế của xe, đủ đơn giản để bảo dưỡng ngoài thực địa bằng công cụ cơ bản.

Kíp lái cũng phải đối phó với việc mất sĩ quan và sự đổ vỡ của nguồn cung, và nhiều xe Hummel bị bỏ lại chỉ vì hết nhiên liệu hoặc vì xích xe hỏng mà không có phụ tùng để sửa.

Ý, Normandy và mặt trận phía Tây

Hummel cũng phục vụ ở Ý và ở phía tây, mặc dù với số lượng nhỏ hơn so với Mặt trận phía Đông. Ở Ý, các xe Hummel phục vụ cùng các sư đoàn thiết giáp chiến đấu tại Anzio và Cassino, nơi hỏa lực của chúng hữu ích trong địa hình núi, nhưng tính cơ động bị hạn chế bởi đường hẹp và địa hình khó khăn.

Tại Normandy, các xe Hummel phục vụ cùng các sư đoàn thiết giáp chiến đấu chống cuộc đổ bộ của Đồng minh, và chúng được dùng để cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho các cuộc phản công của Đức, nhưng chúng dễ bị không quân Đồng minh tấn công, hiệu quả hơn nhiều so với không quân Liên Xô, và nhiều xe Hummel bị máy bay tiêm kích-ném bom phá hủy trước khi kịp bắn.

Quá trình phục vụ của Hummel ở phía tây cho thấy giới hạn của thiết kế: nóc hở và giáp mỏng, chấp nhận được trên Mặt trận phía Đông, là bất lợi nghiêm trọng ở phía tây, nơi Đồng minh có ưu thế trên không hoàn toàn.

Hummel vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh, nhưng ở phía tây nó là loại xe phải dùng hết sức thận trọng, và thường vào ban đêm, để tránh không kích.

8. Điểm mạnh

Cơ động, hỏa lực và độ tin cậy

Điểm mạnh lớn nhất của Hummel là tính cơ động. Nó có thể theo kịp xe tăng, triển khai trong vài phút, bắn, rồi lại di chuyển, và nó mang lại cho các sư đoàn thiết giáp một khẩu pháo hạng nặng mà họ chưa từng có. Điểm mạnh thứ hai của nó là hỏa lực: lựu pháo 15cm là khẩu pháo mạnh nhất trong biên chế pháo tự hành của quân đội Đức, và nó có thể phá hủy bộ binh, công sự và xe không giáp ở tầm xa. Điểm mạnh thứ ba của nó là độ tin cậy: khung gầm Geschützwagen III/IV dùng các bộ phận đã được chứng minh từ Panzer III và Panzer IV, và xe có thể được bảo dưỡng ngoài thực địa bằng công cụ cơ bản. Điểm mạnh thứ tư của nó là sự đơn giản: Hummel là thiết kế đơn giản, với một khẩu pháo trên khung gầm, và nó không tự xưng là xe tăng.

Những điểm mạnh này khiến Hummel trở thành pháo tự hành thành công nhất trong quân đội Đức, và đó là vũ khí mà các chỉ huy Đức yêu cầu khi cần hỏa lực nặng có thể di chuyển cùng xe tăng.

9. Điểm yếu

Giáp mỏng, nóc hở và đạn dược

Điểm yếu của Hummel là cái giá của tính cơ động và hỏa lực. Giáp của nó mỏng — 10–30mm — và không thể bảo vệ kíp lái trước pháo chống tăng, pháo xe tăng hay pháo bắn thẳng. Nóc hở khiến kíp lái lộ ra trước không kích, đạn cối và đạn pháo nổ trên không, và ở phía tây, nơi Đồng minh có ưu thế trên không, đây là bất lợi nghiêm trọng.

Hummel chỉ mang 18 viên đạn trên xe, đủ cho một nhiệm vụ bắn ngắn nhưng không đủ cho hỏa lực duy trì, và nó phụ thuộc vào Munitionsträger để cung cấp đạn dược. Mức tiêu thụ nhiên liệu của xe cao, và nó cần tiếp nhiên liệu thường xuyên, một vấn đề trong cuộc rút lui, khi nhiên liệu thiếu.

Hummel cũng là một chiếc xe lớn, dễ thấy, và dễ bị phát hiện từ trên không. Những điểm yếu này không ngăn Hummel trở thành vũ khí hiệu quả, nhưng chúng có nghĩa là nó phải được dùng cẩn thận, từ phía sau tuyến đầu, và với sự bảo vệ của các vũ khí khác.

10. So sánh với đối thủ

Với Wespe và Grille

Các đối thủ Đức gần nhất của Hummel là Wespe và Grille, các pháo tự hành khác của Đức. Wespe lắp lựu pháo 10,5cm trên khung gầm Panzer II, và nó nhẹ hơn và nhiều hơn Hummel — khoảng 676 chiếc được chế tạo — nhưng pháo của nó nhỏ hơn và kém mạnh hơn, với tầm bắn khoảng 10.650 mét và đạn chỉ nặng 14,8 kg.

Grille lắp pháo bộ binh 15cm trên khung gầm Panzer 38(t), và nó cũng nhẹ hơn Hummel, nhưng pháo của nó có tầm bắn ngắn hơn, khoảng 4.700 mét, và nó được thiết kế để hỗ trợ bắn trực tiếp thay vì bắn gián tiếp tầm xa.

Hummel là mạnh nhất trong ba loại: nó có khẩu pháo lớn nhất, tầm bắn dài nhất và đạn mạnh nhất, và nó là chiếc duy nhất có thể cung cấp hỏa lực của một lựu pháo hạng nặng cấp sư đoàn.

Wespe và Grille là vũ khí hữu ích, nhưng Hummel là vũ khí mà các chỉ huy Đức đánh giá cao nhất, vì nó mang lại cho họ hỏa lực nặng mà các sư đoàn thiết giáp cần.

Với SU-152 Liên Xô và M12 Mỹ

Các đối thủ nước ngoài của Hummel là SU-152 của Liên Xô và M12 của Mỹ. SU-152 là pháo tấn công hạng nặng, lắp lựu pháo 152mm trên khung gầm xe tăng KV-1, và nó được dùng làm pháo diệt tăng và pháo tấn công, nhưng nó không phải là pháo tự hành theo nghĩa của Hummel: nó được thiết kế cho bắn trực tiếp, không phải bắn gián tiếp tầm xa, và được dùng trong vai trò khác.

M12 của Mỹ là đối thủ gần hơn: nó lắp pháo 155mm trên khung gầm xe tăng M3 Lee, và được dùng cho bắn gián tiếp tầm xa, giống như Hummel, nhưng chỉ sản xuất khoảng 100 chiếc, và không được dùng rộng rãi như Hummel.

Lợi thế của Hummel là nó được sản xuất nhiều hơn và được tích hợp vào tổ chức của quân đội Đức, với một xe chở đạn chuyên dụng và một học thuyết cho việc sử dụng nó. Pháo tự hành của Liên Xô và Mỹ là vũ khí hiệu quả, nhưng Hummel là pháo tự hành thành công nhất trong chiến tranh, vì nó là loại được đóng với số lượng lớn và dùng theo cách mà quân đội của nó cần.

11. Bên sử dụng & di sản

Khái niệm pháo binh cơ động

Di sản lâu dài nhất của Hummel là khái niệm pháo binh cơ động — ý tưởng rằng pháo binh nên cơ động như lực lượng nó hỗ trợ, và nên được lắp trên khung gầm bánh xích để có thể di chuyển cùng xe tăng.

Trước Hummel, pháo binh phần lớn được kéo, và thường tới sau khi trận đánh đã bắt đầu; sau Hummel, mọi quân đội trên thế giới đều đóng pháo tự hành, từ M109 của Mỹ tới 2S3 Akatsiya của Liên Xô tới AS-90 của Anh, và pháo tự hành trở thành pháo tiêu chuẩn của quân đội hiện đại.

Hummel cho thấy lựu pháo hạng nặng có thể lắp trên khung gầm xe tăng, có thể theo kịp xe tăng, và có thể cung cấp hỏa lực mà xe tăng cần. Khái niệm của Hummel đã định hình thiết kế pháo binh kể từ đó, và pháo tự hành hiện đại là hậu duệ trực tiếp của Hummel.

Hummel cho thấy lựu pháo hạng nặng có thể lắp trên khung gầm xe tăng, có thể theo kịp xe tăng, và có thể cung cấp hỏa lực mà xe tăng cần trong tấn công và trong phòng thủ.

Hummel trong bảo tàng

Ngày nay, chỉ một số ít xe Hummel còn sót lại, và chúng được bảo tồn trong bảo tàng, gồm Deutsches Panzermuseum ở Munster, Đức, và Musée des Blindés ở Saumur, Pháp. Hummel ít được biết đến hơn Tiger hay Panther, nhưng nó được các nhà sử học và những người đam mê nhớ đến như một trong những phương tiện Đức quan trọng nhất trong chiến tranh, vì đó là phương tiện mang lại cho các sư đoàn thiết giáp pháo hạng nặng của họ.

Hummel xuất hiện trong phim, sách và trò chơi điện tử về Thế chiến II, và là chủ đề của nhiều mô hình tỉ lệ, trong đó những người đam mê tái tạo hình dáng đặc biệt của xe — pháo dài, khoang chiến đấu hở nóc và khung gầm lai.

Vị thế của Hummel trong lịch sử đã vững chắc: nó không phải vũ khí hào nhoáng, nhưng là vũ khí thiết yếu, và nó đã làm công việc thầm lặng nhưng thiết yếu là cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho xe tăng.

12. Câu hỏi thường gặp

Hummel nghĩa là gì?

Hummel là tiếng Đức nghĩa là “ong nghệ”. Tên này được đặt cho xe vì hình dáng của nó, mặc dù quân đội Đức sau đó đã cố bỏ biệt danh vì cho rằng nó không phù hợp với một xe chiến đấu.

Hummel mang pháo nào?

Lựu pháo 15cm sFH 18/1, một phiên bản của lựu pháo dã chiến hạng nặng tiêu chuẩn của Đức, bắn đạn nổ mạnh 43,5 kg tới tầm khoảng 13.250 mét. Pháo lắp trong khoang chiến đấu hở nóc phía sau xe, và Hummel chỉ mang 18 viên đạn trên xe.

Đã đóng bao nhiêu chiếc Hummel?

Khoảng 714 chiếc Hummel được chế tạo trong năm 1943 và 1944, cùng khoảng 150 xe chở đạn Munitionsträger được chế tạo trên cùng khung gầm. Việc sản xuất kết thúc vào năm 1944. Trong các đại đội pháo tự hành hạng nặng, mỗi đại đội có sáu chiếc Hummel cùng một số xe Munitionsträger.

Munitionsträger là gì?

Một xe chở đạn được đóng trên khung gầm Hummel, với pháo được tháo ra và thay bằng một giá đạn mang khoảng 40 viên đạn 15cm và một cần cẩu để chuyển đạn sang Hummel.

Hummel có phải xe tăng không?

Không, Hummel là một pháo tự hành, được thiết kế để cung cấp hỏa lực bắn gián tiếp tầm xa cho các sư đoàn thiết giáp. Nó giáp mỏng và hở nóc, và không được thiết kế để đấu xe tăng.

Hummel phục vụ ở đâu?

Chủ yếu trên Mặt trận phía Đông, nơi nó lần đầu ra trận tại Kursk tháng 7 năm 1943, và cũng ở Ý và Normandy. Nó vẫn phục vụ tới cuối chiến tranh.

13. Nguồn

1. Wikipedia, “Hummel (vehicle)” — Sd.Kfz. 165, sản xuất khoảng 714, kỹ thuật (24 tấn, 7,17 m, 42 km/h, tầm bắn 13.250 m, 15cm sFH 18/1).
2. Wikipedia, “15 cm sFH 18” — lựu pháo dã chiến hạng nặng, đạn 43,5 kg, tầm bắn và quá trình phục vụ.
3. Deutsches Panzermuseum, Munster — Hummel trong biên chế Đức, khung xe Geschützwagen III/IV và Munitionsträger.
4. Musée des Blindés, Saumur — Hummel được bảo tồn ở Pháp và phục vụ trên Mặt trận phía Đông.
5. Thomas L. Jentz and Hilary Louis Doyle, Panzer Tracts No. 10: Artillerie Selbstfahrlafetten — Hummel, Wespe và Grille trong biên chế Đức.
6. Imperial War Museum, London — Pháo tự hành của Đức trong Thế chiến II.

Bài viết liên quan

• Máy bay B-29 Superfortress
• Máy bay C-47 Skytrain
• Máy bay P-40 Warhawk