Trận Meuse-Argonne

Trận đánh · Tháng 11 10, 2026 · dinhbaochau

Table of Contents

1. Mở đầu

Trận Meuse-Argonne, diễn ra từ ngày 26 tháng 9 đến 11 tháng 11 năm 1918, là trận đánh lớn nhất trong lịch sử Mỹ, và là trận đánh đã kết thúc Thế chiến I. Khoảng 1.200.000 lính Mỹ — Lực lượng Viễn chinh Mỹ, dưới quyền Tướng John J.

Pershing — tấn công quân Đức giữa sông Meuse và rừng Argonne, ở đông bắc nước Pháp, trong một cuộc tấn công 47 ngày đã đẩy quân Đức lùi lại, phá vỡ tuyến phòng thủ cuối cùng của họ, và buộc Đức phải xin đình chiến.

Cuộc tấn công khiến quân Mỹ mất khoảng 122.000 thương vong, gồm 26.277 người chết, và khiến quân Đức mất khoảng 100.000 đến 126.000 người, và đó là trận đánh lớn nhất của Mỹ từng chiến đấu, về quân số, về pháo, và về sinh mạng mất đi.

Meuse-Argonne được nhớ đến ở Hoa Kỳ như trận đánh đã tạo nên Lục quân Mỹ, và như trận đánh đã kết thúc chiến tranh. Nó được nhớ vì Tiểu đoàn Lạc, 554 người thuộc Trung đoàn Bộ binh 308 bị bao vây trong rừng Argonne và cầm cự năm ngày; vì Trung sĩ Alvin York, người một mình bắt 132 lính Đức; và vì quy mô khổng lồ của nỗ lực Mỹ — 1.200.000 quân, 2.780 khẩu pháo, 800 máy bay — trong một trận đánh diễn ra trong bùn và mưa mùa thu năm 1918, và kết thúc, ngày 11 tháng 11, bằng Hiệp định Đình chiến và sự im lặng của súng đạn.

2. Thông tin chính

| | |

|—|—|

| Ngày | 26/9 – 11/11/1918 |

| Địa điểm | Sông Meuse và rừng Argonne, đông bắc nước Pháp |

| Kết quả | Đồng minh thắng; quân Đức bị đẩy lùi và Đức xin đình chiến |

| Chỉ huy Mỹ | Tướng John J. Pershing; Trung tướng Hunter Liggett; Thiếu tướng Robert Bullard |

| Chỉ huy Đức | Tướng Max von Gallwitz; Thái tử Wilhelm |

| Lực lượng Mỹ | Khoảng 1.200.000 quân; 2.780 khẩu pháo; 800 máy bay |

| Lực lượng Đức | Khoảng 450.000 quân; vị trí phòng thủ mạnh |

| Tổn thất Mỹ | Khoảng 122.000 người chết, bị thương và mất tích (26.277 chết) |

| Tổn thất Đức | Khoảng 100.000-126.000, gồm khoảng 26.000 bị bắt |

3. Bối cảnh

Bối cảnh chiến lược

Đến mùa thu năm 1918, Thế chiến I đang ở những tháng cuối cùng. Các cuộc tấn công mùa xuân 1918 của Đức, vốn suýt thắng chiến tranh, đã thất bại, và Đồng minh, được tăng viện bởi người Mỹ, đã tấn công mùa hè, trong Chiến dịch Trăm Ngày, đẩy quân Đức lùi dọc toàn bộ Mặt trận phía Tây.

Lực lượng Viễn chinh Mỹ, dưới quyền Tướng John J. Pershing, đã chiến đấu tại Cantigny, Belleau Wood, Château-Thierry và Saint-Mihiel, và đã phát triển từ một lực lượng nhỏ thành đạo quân hơn một triệu người. Pershing, người khăng khăng rằng người Mỹ chiến đấu như một đạo quân độc lập, dưới quyền chỉ huy Mỹ, chứ không phải làm viện binh cho Pháp và Anh, được giao khu vực giữa sông Meuse và rừng Argonne, và ra lệnh tấn công ở đó, phối hợp với Tập đoàn quân 4 của Pháp ở phía tây, như một phần của cuộc tấn công lớn của Đồng minh sẽ kết thúc chiến tranh.

Phòng thủ của Đức tại Meuse-Argonne rất đáng gờm: quân Đức đã giữ mặt đất từ năm 1914, và đã củng cố nó theo chiều sâu: Tuyến Hindenburg, hệ thống phòng thủ lớn của Đức, chạy qua khu vực, với ba tuyến chiến hào, dây thép gai, hầm bê tông và pháo binh, và phía sau là Kriemhilde Stellung, phần mạnh nhất của tuyến, chạy qua các cao điểm của Argonne và Meuse.

Bản thân rừng Argonne là một khu rừng rậm rạp, rối rắm, bị cắt bởi khe núi và suối, và sông Meuse, ở phía đông, là rào cản mà quân Mỹ phải vượt qua. Kế hoạch của Mỹ do Pershing và ban tham mưu soạn thảo, yêu cầu tấn công trực diện bởi Quân đoàn 1, với ba quân đoàn dàn hàng ngang, trên mặt trận dài khoảng 30 km, từ Meuse ở phía đông tới Argonne ở phía tây.

Cuộc tấn công sẽ diễn ra ngày 26 tháng 9 năm 1918, sau ba giờ chuẩn bị pháo binh bởi 2.780 khẩu pháo, đợt pháo kích lớn nhất của Mỹ trong chiến tranh, và được yểm trợ bởi 800 máy bay, lực lượng không quân Mỹ lớn nhất từng tập hợp, và 189 xe tăng, chủ yếu là Renault của Pháp với kíp lái Mỹ.

Tiếp tế quyết định Trận Meuse-Argonne nhiều hơn bất kỳ mệnh lệnh nào. Đạn dược, nhiên liệu, thực phẩm và nước phải đi từ các kho xa phía sau tiền tuyến, qua những con đường bị pháo kích, gài mìn hoặc bị cuốn trôi, và mọi chậm trễ ở tiền tuyến đều được cảm nhận trước tiên trong các đoàn tiếp tế.

Phía nào giữ cho pháo của mình có đạn và binh lính của mình có ăn sẽ tiếp tục tấn công; phía nào không thể sẽ buộc phải dừng lại, dù kế hoạch của họ tốt đến đâu. Tại Trận Meuse-Argonne, cũng như trong hầu hết các trận đánh thời kỳ này, các sĩ quan hậu cần và lái xe quan trọng không kém các vị tướng, và các bước ngoặt của trận đánh thường có thể truy vết tới một đoàn xe đã đến — hoặc không đến — kịp lúc.

Kế hoạch của hai bên

Không bên nào tại Trận Meuse-Argonne biết về đối phương nhiều như các tư lệnh của họ vẫn giả vờ. Báo cáo đến muộn, mâu thuẫn hoặc đơn giản là sai: tù binh phóng đại, trinh sát chỉ thấy một mảnh của mặt trận, và ảnh chụp từ trên không cho thấy các vị trí đã bị bỏ trống.

Các tư lệnh lấp đầy khoảng trống bằng giả định, và những giả định đó đã quyết định các trận đánh. Lịch sử của Trận Meuse-Argonne đầy những phán đoán như vậy — một sư đoàn địch được tin là đang ở nơi khác, một sườn được cho là an toàn, một sức mạnh bị đánh giá thấp một nửa — và phía nào có giả định gần với sự thật nhất thường chiến thắng, không phải vì tướng của họ thông minh hơn, mà vì thông tin của họ tốt hơn.

Trước giờ nổ súng

Mệnh lệnh tại Trận Meuse-Argonne di chuyển chậm và không đáng tin. Điện thoại dã chiến phụ thuộc vào dây mà pháo kích cắt đứt trong vài phút; radio nặng, tầm ngắn và dễ bị nghe lén; và cuối cùng phần lớn phụ thuộc vào người đưa tin — những người mang mệnh lệnh viết tay vượt qua khoảng đất trống dưới hỏa lực, và đôi khi không bao giờ tới nơi.

Một tiểu đoàn có thể chiến đấu hàng giờ mà không biết các đơn vị bên cạnh đang làm gì, và một sư đoàn có thể chỉ biết về một cuộc đột phá khi đối phương xuất hiện phía sau mình.

Vì vậy trận đánh phải được hiểu như hàng chục trận đánh nhỏ diễn ra trong sự thiếu hiểu biết lẫn nhau một phần, gắn kết bởi một hệ thống chỉ huy luôn chậm hơn diễn biến một bước.

Cuộc chiến rộng lớn hơn

Cuộc chiến rộng lớn hơn đã định hình mọi thứ xảy ra tại Trận Meuse-Argonne. Vào thời điểm giao tranh bắt đầu, cuộc xung đột đã kéo dài nhiều năm, và cả hai bên đều đã rút ra những bài học đắt giá về tiếp tế, hỏa lực và tinh thần.

Các tư lệnh cả hai bên đều biết rằng một trận đánh đơn lẻ hiếm khi quyết định một cuộc chiến, nhưng những trận đánh như thế này quyết định liệu quân đội có thể di chuyển, ăn uống và chiến đấu vào tuần sau hay không. Đối với những người lính chiến đấu ở đây, các tranh luận chiến lược trong sở chỉ huy có rất ít ý nghĩa bên cạnh ngọn đồi tiếp theo, con phố tiếp theo hay đoạn nước tiếp theo. Điều quan trọng là pháo binh có nằm trong tầm bắn hay không, khẩu phần có tới hay không, và đơn vị ở sườn có giữ vững vị trí hay không.

Vì vậy hồ sơ về Trận Meuse-Argonne phải được đọc trên hai cấp độ cùng lúc: như một chương trong một cuộc chiến lớn hơn nhiều, và như trải nghiệm con người về sợ hãi, kiệt sức và chịu đựng mà không bản đồ sở chỉ huy nào có thể nắm bắt.

Địa hình

Meuse-Argonne diễn ra trên đồi thoai thoải và rừng ở đông bắc nước Pháp, giữa sông Meuse ở phía đông và rừng Argonne ở phía tây, trong một vùng đất với nông trại, làng mạc và rừng cây, bị cắt bởi sông và khe núi.

Sông Meuse, chảy từ nam lên bắc, là ranh giới phía đông của chiến trường, và rừng Argonne, một khu rừng rậm rạp, rối rắm, là ranh giới phía tây. Giữa chúng là mặt đất thoai thoải của đồng bằng Woëvre, với ngọn đồi cao Montfaucon ở trung tâm, và các cao điểm của Meuse, ở phía đông, khống chế toàn bộ chiến trường.

Mặt đất khó khăn cho kẻ tấn công: rừng là mê cung, đồi được củng cố, và sông cùng khe núi dồn đà tiến vào vài hành lang. Thời tiết cũng quan trọng: cuộc tấn công diễn ra mùa thu năm 1918, trong mưa và bùn, và mặt đất, vốn bị xới tung bởi bốn năm chiến tranh, là một vũng lầy: đường sá là bùn, cánh đồng là bùn, và người cùng pháo chìm trong đó.

Mưa, rơi trong phần lớn cuộc tấn công, khiến vấn đề tiếp tế tồi tệ hơn, và lạnh, tới vào tháng 11, khiến đau khổ tồi tệ hơn.

Vì sao địa hình quan trọng

Mặt đất tại Trận Meuse-Argonne tưởng thưởng cho phía nào nghiên cứu nó. Một sườn đồi, một con sông, một khu rừng hay một ngôi làng đổ nát có thể đáng giá cả một tiểu đoàn, và các tư lệnh đã đi bộ trên mặt đất — hoặc lắng nghe những người đã đi — giành được lợi thế mà không bản đồ nào có thể mang lại.

Giao tranh diễn ra theo mặt đất: tấn công đi tới nơi mặt đất cho phép, phòng thủ được xây nơi mặt đất vững chắc, và những nơi chết chóc nhất trong trận đánh là những nơi mặt đất cho một bên tầm bắn thoáng và bên kia không có chỗ ẩn nấp. Đọc trận đánh mà không có bản đồ là bỏ lỡ một nửa của nó.

Thời tiết và mùa vụ

Thời tiết và mùa vụ là một phần của Trận Meuse-Argonne không kém bất kỳ kế hoạch nào của tướng lĩnh. Mưa biến đường thành bùn và khiến máy bay nằm đất; lạnh làm thương binh đóng băng nơi họ nằm và làm tê ngón tay những người cố nạp đạn; nóng và bụi làm nghẹt động cơ và khiến lính hành quân kiệt sức.

Bóng tối, sương mù và khói che giấu di chuyển nhưng cũng khiến không thể phân biệt bạn với thù, và hơn một đơn vị trong trận đánh này đã bắn vào chính quân mình hoặc hành quân nhầm vị trí vì mặt đất trông khác trong bóng tối.

Các tư lệnh hiểu rõ mặt đất và thời tiết — biết nước sẽ ở đâu, đường sẽ giữ được ở đâu, và một người có thể hành quân bao xa trong một ngày — có lợi thế mà không hỏa lực nào thay thế được.

Vì vậy bản đồ của Trận Meuse-Argonne không chỉ là ghi chép về nơi giao tranh diễn ra, mà còn là lời nhắc rằng địa lý và khí hậu là những tác nhân trong mọi trận đánh, không chỉ là sân khấu của nó.

4. Lực lượng đối đầu

Lực lượng tấn công

Lực lượng Mỹ tại Meuse-Argonne là Quân đoàn 1, dưới quyền Tướng John J. Pershing, với khoảng 1.200.000 quân trong ba quân đoàn — Quân đoàn I, III và V — cùng Tập đoàn quân 4 của Pháp ở bên trái, dưới quyền Tướng Henri Gouraud, và Tập đoàn quân 2 của Pháp ở bên phải.

Các sư đoàn Mỹ là hỗn hợp các sư đoàn Quân đội Chính quy, Vệ binh Quốc gia và Quân đội Quốc gia, nhiều sư đoàn thiếu kinh nghiệm, và Quân đoàn 1 được yểm trợ bởi 2.780 khẩu pháo, 800 máy bay và 189 xe tăng.

Sức mạnh của Mỹ là số lượng và hỏa lực, cùng tinh thần của những người tin rằng họ đang chiến đấu để kết thúc chiến tranh. Điểm yếu của Mỹ là thiếu kinh nghiệm: nhiều sư đoàn chưa bao giờ chiến đấu một trận đánh lớn, và công tác tham mưu — tiếp tế, liên lạc, phối hợp pháo binh và bộ binh — thường lộn xộn, đặc biệt trong những ngày đầu của cuộc tấn công.

Lực lượng Đức là Tập đoàn quân 5, dưới quyền Tướng Max von Gallwitz, thuộc Cụm tập đoàn quân của Thái tử Wilhelm, với khoảng 450.000 quân trong khu vực, trong các sư đoàn đã chiến đấu bốn năm, được huấn luyện tốt, trang bị tốt, và chiến đấu trên mặt đất họ biết rõ.

Quân Đức có lợi thế phòng thủ: Tuyến Hindenburg, Kriemhilde Stellung, rừng Argonne và sông Meuse, cùng pháo binh bố trí để bắn vào đà tiến của Mỹ. Nhưng quân Đức ít quân hơn, các sư đoàn thiếu quân, vật tư thiếu, và tinh thần đang vỡ: Lục quân Đức, vốn mất một triệu người năm 1918, đang rút lui dọc toàn bộ mặt trận.

Lực lượng phòng thủ và cách đánh

| | Hoa Kỳ và Pháp | Đức |

|—|—|—|—|

| Bộ binh | Tập đoàn quân 1: Quân đoàn I, III, V (9 sư đoàn trong đợt đầu); Tập đoàn quân 4 của Pháp ở phía trái | Tập đoàn quân 5: các sư đoàn trong tuyến Hindenburg và Kriemhilde Stellung |

| Pháo binh | 2.780 khẩu pháo; đợt pháo kích lớn nhất của Mỹ trong chiến tranh | Pháo binh Đức trong tuyến Hindenburg; pháo hạng nặng trên cao điểm |

| Xe tăng | 189 xe tăng (phần lớn là Renault của Pháp, kíp lái Mỹ) | Một vài xe tăng Đức; rất ít thiết giáp |

| Không quân | 800 máy bay; lực lượng không quân Mỹ lớn nhất từng tập hợp | Máy bay Đức; lép vế trên không |

| Công binh | Công binh dọn dây thép gai và xây đường qua Argonne | Dây thép gai, mìn và công trình phá hủy trong tuyến Hindenburg |

Cán cân lực lượng nghiêng về phía Mỹ về quân số và hỏa lực, nhưng trận đánh không được quyết định bằng con số. Quân Đức, trong các vị trí kiên cố của họ, có thể cầm chân một lực lượng lớn hơn nhiều, và quân Mỹ, thiếu kinh nghiệm và phải tấn công qua địa hình khó khăn, đã phải trả giá đắt cho mỗi kilômét giành được.

Pháo binh Mỹ, dù đông đảo, thường phối hợp kém, và bộ binh, tiến lên mà không có pháo binh yểm trợ đầy đủ, đã bị súng máy Đức cắt ngã. Trận đánh trở thành một cuộc giằng co dai dẳng, chiến đấu trong bùn và mưa, trong rừng và khe núi, và quân Mỹ thắng nhờ số lượng áp đảo và sự từ chối dừng lại của binh lính, ngay cả khi cái giá thật khủng khiếp.

Vũ khí dùng tại Trận Meuse-Argonne đã định hình giao tranh theo những cách mà những người lính mang chúng hiểu rõ hơn các tướng lĩnh của họ. Một khẩu súng trường kẹt trong bùn, một khẩu súng máy có thể quét sạch một con phố, một chiếc xe tăng không thể leo dốc, một khẩu pháo có thể nghe thấy nhưng không nhìn thấy — mỗi vũ khí đều có tầm bắn, tốc độ bắn và điểm yếu riêng, và các trận đánh được thắng bởi phía nào biết kết hợp vũ khí của mình với mặt đất.

Các chi tiết kỹ thuật rất quan trọng: cỡ nòng của một khẩu pháo, độ dày giáp của một xe tăng, tầm hoạt động của một radio. Chúng không phải là chú thích của trận đánh; chúng là lý do trận đánh diễn ra như vậy.

Pháo binh, công binh và tiếp tế

Ngoài các sư đoàn liệt kê trong bảng, trận đánh được quyết định bởi những binh chủng ít thấy hơn: pháo binh khai hỏa các đợt pháo kích chuẩn bị, công binh dọn mìn và xây cầu, các đơn vị thông tin giữ liên lạc giữa các tư lệnh với quân tiền tuyến, và các đoàn tiếp tế mang đạn dược, nhiên liệu, thực phẩm và nước ra phía trước.

Tại Trận Meuse-Argonne, cũng như trong hầu hết các trận đánh thời kỳ này, phía nào giữ được pháo của mình có đạn và thương binh của mình được sơ tán sẽ có lợi thế quyết định, và phía nào mất liên lạc trước thường mất thế chủ động.

Không quân cũng quan trọng, dù không phải lúc nào cũng theo cách mà các nhà hoạch định hy vọng: máy bay có thể đánh một điểm mạnh hay một đoàn xe trên đường, nhưng chúng không thể giữ đất, và thời tiết xấu có thể khiến chúng nằm đất nhiều ngày liên tiếp.

Vì vậy cán cân lực lượng không bao giờ chỉ đơn thuần là số lượng người và xe tăng; đó là cán cân của các hệ thống, và hệ thống nào gãy trước sẽ quyết định kết quả.

Bộ chỉ huy tối cao Mỹ

Tướng John J. Pershing (Hoa Kỳ). Tổng tư lệnh Lực lượng Viễn chinh Mỹ, người lên kế hoạch và chỉ đạo Trận Meuse-Argonne. Pershing, biệt danh Black Jack, khăng khăng rằng người Mỹ chiến đấu như một đạo quân độc lập, và chỉ huy trận đánh lớn nhất của Mỹ trong lịch sử. Sau này ông trở thành Đại tướng Lục quân, cấp bậc cao nhất trong Lục quân Mỹ.

Trung tướng Hunter Liggett (Hoa Kỳ). Tư lệnh Quân đoàn 1 từ tháng 10 năm 1918, người tổ chức lại cuộc tấn công sau khi nó đình trệ và chỉ đạo đột phá tuyến Kriemhilde Stellung cùng đà tiến cuối cùng tới Sedan. Liggett, một vị tướng có phương pháp và có năng lực, được ghi công đã cứu cuộc tấn công.

Thương binh tại Trận Meuse-Argonne phụ thuộc vào một chuỗi chăm sóc bắt đầu từ người lính bên cạnh họ. Đội cáng thương đưa họ khỏi tuyến lửa, thường dưới hỏa lực; các trạm cứu thương, trong hầm, hào hay nhà đổ nát, cho họ morphine và băng gạc; và nếu đường cho phép, họ được sơ tán tới các bệnh viện dã chiến rồi xa hơn về phía sau.

Nhiều người chết vì vết thương mà một bệnh viện hiện đại đã chữa được, và nhiều người sống sót vì một đồng đội đã tới kịp lúc. Câu chuyện y tế của trận đánh không thể tách rời các con số thương vong của nó: sự khác biệt giữa chết và bị thương, và giữa bị thương và chết vì vết thương, là thước đo mức độ hiệu quả của chuỗi chăm sóc đó.

Những anh hùng Argonne

Thiếu tướng Robert Bullard (Hoa Kỳ). Tư lệnh Quân đoàn 2, thành lập tháng 10 năm 1918, đơn vị tiếp quản khu vực phía đông mặt trận và tiến về Sedan. Bullard, một vị tướng cứng rắn và hung hăng, sau này chỉ huy Quân đoàn 2 trong những ngày cuối cùng của chiến tranh.

Trung sĩ Alvin York (Hoa Kỳ). Một binh lính thuộc Trung đoàn Bộ binh 328, Sư đoàn 82, người ngày 8 tháng 10 năm 1918, một mình bắt 132 lính Đức và giết khoảng 25 người, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của chiến tranh. York, một người phản đối chiến tranh vì lương tâm đã được thuyết phục tham chiến, được tặng Huân chương Danh dự và trở thành anh hùng dân tộc.

Dân thường bị cuốn vào Trận Meuse-Argonne theo những cách mà lịch sử quân sự thường bỏ qua. Nông dân, chủ cửa hàng, trẻ em và người già thấy làng mình biến thành chiến trường, nhà mình thành điểm mạnh, ruộng mình thành bãi mìn.

Một số bỏ chạy, một số trốn trong hầm, và một số bị giết bởi đạn pháo bắn vào các mục tiêu mà họ không thể thấy. Tổn thất của họ khó đếm nhất, vì không quân đội nào ghi tên họ, và nỗi đau của họ là phần của trận đánh không có đài tưởng niệm.

Bất kỳ câu chuyện trung thực nào về Trận Meuse-Argonne cũng phải nhớ rằng trận đánh diễn ra không phải trên đất trống mà ở những nơi người dân sinh sống, và những người đó đã phải trả giá.

Các chỉ huy phòng thủ Đức

Thiếu tá Charles Whittlesey (Hoa Kỳ). Tư lệnh Tiểu đoàn Lạc, Trung đoàn Bộ binh 308, đơn vị bị bao vây trong rừng Argonne từ ngày 2 đến 7 tháng 10 năm 1918 và cầm cự năm ngày. Whittlesey, người được tặng Huân chương Danh dự, không bao giờ hồi phục sau trải nghiệm và tự sát năm 1921.

Tướng Max von Gallwitz (Đức). Tư lệnh Tập đoàn quân 5 của Đức, đơn vị phòng thủ khu vực Meuse-Argonne. Gallwitz, cựu binh Mặt trận phía Đông, chỉ đạo phòng thủ tuyến Hindenburg và tuyến Kriemhilde Stellung của Đức, và bị đẩy lùi bởi cuộc tấn công của Mỹ. Ông qua đời năm 1937.

Các nguồn về Trận Meuse-Argonne không đồng đều, và sử gia phải cân nhắc chúng cẩn thận. Lịch sử chính thức được viết để biện minh cho các quyết định; nhật ký đơn vị được viết vội vàng và trong bóng tối; hồi ký được viết nhiều năm sau, khi ký ức đã dịu đi hoặc sắc nét hơn; và hồ sơ của phía thua thường bị phá hủy.

Các con số khác nhau giữa các nguồn, đôi khi rất khác nhau, và các số liệu trong bài này được đưa ra dưới dạng khoảng vì lý do đó. Khi các nguồn bất đồng, bài này theo học thuật hiện đại được chấp nhận rộng rãi nhất, và nói rõ khi bằng chứng thực sự không chắc chắn.

Chỉ huy và trách nhiệm

Quyền chỉ huy tại Trận Meuse-Argonne mang một sức nặng khó nắm bắt khi nhìn lại từ sự an toàn của hậu thế. Các vị tướng ra lệnh tấn công biết rằng mệnh lệnh của họ sẽ giết chết binh lính, kể cả những người họ đã cùng phục vụ nhiều năm, và họ vẫn ra lệnh, vì phương án thay thế — bất động, rút lui, trì hoãn — dường như còn tệ hơn.

Một số người đã đúng và một số đã sai, và lịch sử đã phán xét họ tương ứng, nhưng sự phán xét hiếm khi đơn giản: một vị tướng thận trọng tại Trận Meuse-Argonne có thể đã liều lĩnh ở nơi khác, và một vị tướng chiến thắng ở đây có thể đã chiến thắng bằng cách hy sinh những sinh mạng mà một kế hoạch tốt hơn đã cứu được.

Các tiểu sử trong mục này nên được đọc với điều đó trong đầu. Đây không phải là những nhân vật trong truyền thuyết mà là những quân nhân chuyên nghiệp, làm việc với thông tin không đầy đủ, chịu áp lực chính trị, và nắm trong tay sinh mạng của hàng nghìn người.

Các quyết định của họ — tốt và xấu — là lý do trận đánh diễn ra như vậy, và là lý do nó vẫn được nghiên cứu cho đến ngày nay.

5. Diễn biến mở đầu

Những nước đi mở đầu

Cuộc tấn công bắt đầu ngày 26 tháng 9 năm 1918, lúc 05:30, sau ba giờ chuẩn bị pháo binh bởi 2.780 khẩu pháo, đợt pháo kích lớn nhất của Mỹ trong chiến tranh. Bộ binh Mỹ tấn công trên mặt trận dài khoảng 30 km, từ Meuse ở phía đông tới Argonne ở phía tây, và trong những ngày đầu họ tiến nhanh: tuyến đầu của Đức bị tràn ngập, thị trấn Montfaucon — chìa khóa phòng thủ Đức, trên một ngọn đồi cao ở trung tâm mặt trận — bị chiếm ngày 27 tháng 9, sau một trận đánh ác liệt, và quân Mỹ tiến khoảng 10 km trong tuần đầu tiên.

Nhưng đà tiến sau đó chững lại: tuyến thứ hai của Đức, Kriemhilde Stellung, giữ vững, rừng Argonne, ở bên trái, trở thành mê cung các ổ súng máy và lính bắn tỉa, và hệ thống tiếp tế Mỹ, vốn phải di chuyển người và pháo qua bùn và mưa, sụp đổ.

Tập phim nổi tiếng nhất của trận đánh là Tiểu đoàn Lạc, trong rừng Argonne: ngày 2 tháng 10 năm 1918, chín đại đội thuộc Trung đoàn Bộ binh 308, Sư đoàn 77 — khoảng 554 người, dưới quyền Thiếu tá Charles Whittlesey — tiến vào rừng Argonne và bị quân Đức bao vây, cắt đứt khỏi sư đoàn, và không có lương thực, nước hay vật tư y tế.

Trong năm ngày, từ 2 đến 7 tháng 10, Tiểu đoàn Lạc giữ vị trí trong một khe núi, dưới tấn công liên tục, và gửi thông điệp bằng chim bồ câu đưa thư — nổi tiếng nhất là từ chim bồ câu Cher Ami, bị thương nhưng đã chuyển thông điệp, cứu tiểu đoàn khỏi bị pháo của chính mình bắn.

Ngày 7 tháng 10, quân Mỹ đột phá tới tiểu đoàn, và trong số 554 người đã vào, chỉ 194 người đi ra. Cuộc tấn công được tái diễn tháng 10, sau khi Pershing tổ chức lại chỉ huy: Hunter Liggett nắm quyền chỉ huy Quân đoàn 1, và Robert Bullard nắm quyền chỉ huy Quân đoàn 2 mới, và quân Mỹ, với các sư đoàn mới và phối hợp tốt hơn, tấn công lại.

Ngày 14 tháng 10, quân Mỹ chọc thủng Kriemhilde Stellung, và ngày 1 tháng 11, sau một đợt chuẩn bị pháo binh lớn, họ tấn công lại, trong giai đoạn cuối của cuộc tấn công, và chọc thủng tuyến Đức. Quân Mỹ vượt sông Meuse, chiếm các cao điểm của Meuse, và tiến về Sedan, trung tâm đường sắt mà Lục quân Đức phụ thuộc vào.

Ngày 11 tháng 11 năm 1918, Hiệp định Đình chiến được ký, và súng đạn im lặng.

Tinh thần tại Trận Meuse-Argonne không phải là khẩu hiệu mà là một thực tế thể chất. Những người lính đã ăn, đã ngủ và tin tưởng sĩ quan của mình chiến đấu khác hẳn những người đói, kiệt sức và không có người chỉ huy, và cùng một đơn vị có thể dũng cảm vào ngày này và suy sụp vào ngày hôm sau.

Nỗi sợ là phổ biến — các cựu binh thừa nhận điều đó một cách thẳng thắn — và điều khiến người lính tiếp tục chiến đấu hiếm khi là lòng căm thù đối phương mà là lòng trung thành với những người bên cạnh, nỗi xấu hổ khi bỏ chạy, và thói quen đơn giản là tuân lệnh.

Lịch sử trận đánh thường mô tả tinh thần như thể đó là phẩm chất của các đạo quân; tại Trận Meuse-Argonne đó là phẩm chất của những nhóm nhỏ người lính, và nó có thể sụp đổ trong một buổi chiều.

6. Trận đánh chính

Cuộc tấn công chính

Thời khắc khủng hoảng

Trận đánh của người lính

Đối với những người lính, trận đánh được trải nghiệm thành từng mảnh: một cuộc hành quân dài hay một xuồng đổ bộ chật chội, một loạt đạn bất ngờ, nhiều giờ chờ đợi dưới pháo kích, một đợt lao ngắn qua khoảng đất trống, rồi lại công việc đào công sự.

Mệnh lệnh từ cấp trên đến muộn hoặc không đến, và các sĩ quan cấp thấp cùng các trung sĩ đưa ra những quyết định quan trọng, thường chỉ với hiểu biết mơ hồ về những gì đang diễn ra cách đó một kilômét.

Thông tin liên lạc rất mong manh — điện thoại dã chiến bị pháo kích cắt đứt, radio hỏng khi thời tiết ẩm ướt, người đưa tin không bao giờ tới — và bức tranh trong mỗi sở chỉ huy luôn chậm hơn giao tranh nhiều giờ. Đó là lý do lịch sử của Trận Meuse-Argonne được viết từ nhiều câu chuyện nhỏ: nhật ký của một đại đội, báo cáo của một phi công, ghi chép của một bác sĩ phẫu thuật, lời khai của một tù binh.

Không một nguồn nào thấy được toàn bộ trận đánh, và nhiệm vụ của sử gia là ghép các mảnh lại với nhau mà không bịa ra những phần còn thiếu.

7. Bước ngoặt

Thời khắc quyết định

Bước ngoặt của cuộc tấn công là việc chọc thủng Kriemhilde Stellung ngày 14 tháng 10, và việc tái diễn cuộc tấn công ngày 1 tháng 11. Trước tháng 10, quân Mỹ đã đình trệ: tuyến thứ hai của Đức giữ vững, rừng Argonne là mê cung, và hệ thống tiếp tế Mỹ đã sụp đổ.

Việc tổ chức lại chỉ huy — Liggett nắm Quân đoàn 1, Bullard nắm Quân đoàn 2 — và sự xuất hiện của các sư đoàn mới, cùng với chuẩn bị pháo binh phối hợp tốt hơn, đã phá vỡ bế tắc.

Cuộc tấn công ngày 1 tháng 11, vốn là cuộc tấn công được lên kế hoạch tốt nhất của Mỹ trong chiến tranh, đã chọc thủng tuyến Đức trong một ngày, và quân Đức, không còn quân dự bị, không thể chặn đà tiến. Bước ngoặt thứ hai là việc chiếm Montfaucon ngày 27 tháng 9.

Montfaucon là chìa khóa phòng thủ Đức, một ngọn đồi cao ở trung tâm mặt trận, từ đó quân Đức có thể quan sát toàn bộ đà tiến của Mỹ, và việc chiếm nó, dù mất thêm một ngày so với kế hoạch, đã mở đường vào tuyến thứ hai của Đức.

Bài học chiến thuật

Các con số tại Trận Meuse-Argonne che giấu nhiều như chúng tiết lộ. Một sư đoàn được liệt kê đủ quân số có thể chỉ còn một nửa binh lính khỏe mạnh, số còn lại ốm, nghỉ phép hoặc bị điều đi; một trung đoàn đã chiến đấu một tuần có thể chỉ còn là cái bóng của chính nó; và những người lính được tính là tăng viện có thể đến mà không có súng, không được huấn luyện hoặc không có sĩ quan.

Các báo cáo quân số, tài liệu mà sử gia dựa vào, là những bức ảnh chụp nhanh trong sự hỗn loạn của chiến tranh, và chúng tô điểm cho phía viết ra chúng. Vì vậy các con số trong bài này nên được đọc như những bậc độ lớn — đủ để cho thấy cán cân lực lượng, nhưng không đủ chính xác để giải quyết một tranh luận tới từng người lính cuối cùng.

Cách đánh giá một bước ngoặt

Bước ngoặt rất dễ gọi tên khi nhìn lại và rất khó nhận ra vào thời điểm đó, và Trận Meuse-Argonne cũng không ngoại lệ. Các tư lệnh chiến đấu ở đây không biết giờ nào sẽ quyết định trận đánh; họ chỉ biết rằng đợt tấn công tiếp theo có thể phá vỡ đối phương hoặc phá vỡ chính binh lính của mình.

Vì vậy các sử gia đánh giá một bước ngoặt không bằng một khoảnh khắc kịch tính đơn lẻ mà bằng những gì thay đổi sau đó: liệu tiếp tế có còn tới được tiền tuyến hay không, liệu quân dự bị có còn hay không, liệu phía thua có còn lựa chọn được bước đi tiếp theo hay không.

Tại Trận Meuse-Argonne, sự thay đổi thể hiện rõ trong các mệnh lệnh tiếp theo, trong vùng đất đổi chủ và giữ được đổi chủ, và trong các báo cáo ngày càng tự tin ở một phía và ngày càng tuyệt vọng ở phía bên kia. Đó là tiêu chuẩn mà mục này áp dụng: không phải sự kịch tính của khoảnh khắc, mà là hướng đi của mọi thứ sau đó, và lý do tại sao thế chủ động chuyển từ bên này sang bên kia và không quay trở lại.

8. Thương vong & tổn thất

Cái giá sinh mạng

Số liệu thương vong của Trận Meuse-Argonne thường được đưa ra là khoảng 122.000 người Mỹ chết, bị thương và mất tích, gồm 26.277 người chết và khoảng 95.000 bị thương, và khoảng 100.000 đến 126.000 người Đức chết, bị thương và mất tích, gồm khoảng 26.000 bị bắt.

Các con số không gây tranh cãi về đại thể, và chúng là số liệu chính thức của quân đội Mỹ và Đức. Tổn thất của Mỹ là nặng nề nhất trong bất kỳ trận đánh nào của Mỹ trong Thế chiến I, và Meuse-Argonne là trận đánh đẫm máu nhất trong lịch sử Mỹ, về sinh mạng mất đi, cho tới Thế chiến II.

Các con số cũng che giấu cái giá của bệnh tật: cuộc tấn công diễn ra mùa thu năm 1918, trong đại dịch cúm — cúm Tây Ban Nha — vốn giết nhiều người hơn chiến đấu, trong toàn bộ Lục quân Mỹ, và làm ốm hàng chục nghìn người tại Meuse-Argonne.

Cúm, bùn, mưa và lạnh cũng là một phần của trận đánh như súng máy Đức, và những người chiến đấu tại Argonne nhớ bùn và bệnh tật sống động như nhớ giao tranh.

Thống kê tổn thất

| | Hoa Kỳ và Pháp | Đức |

|—|—|—|—|

| Chết | 26.277 | Khoảng 25.000-30.000 (ước tính) |

| Bị thương | Khoảng 95.000 | Khoảng 50.000-70.000 |

| Bị bắt | Rất ít | Khoảng 26.000 |

| Tổng cộng | Khoảng 122.000 | Khoảng 100.000-126.000 |

Vết thương, chôn cất và hồ sơ

Đằng sau mỗi con số thương vong là một hệ thống y tế chịu sức ép lớn. Thương binh được cáng khỏi tuyến lửa bởi đội cáng thương, điều trị tại các trạm cứu thương, rồi chuyển đi — khi đường sá và thời tiết cho phép — tới các bệnh viện dã chiến, rồi tới các bệnh viện hậu phương xa phía sau.

Nhiều người bị thương tại Trận Meuse-Argonne không chết trên chiến trường mà chết vì vết thương, sốc và nhiễm trùng trong những giờ và ngày sau đó, và ranh giới giữa sống và chết thường phụ thuộc vào việc một người được tiếp cận nhanh đến đâu và phải di chuyển bao xa.

Người chết được chôn nơi họ ngã xuống hoặc trong các nghĩa trang tạm, và tên họ được ghi lại tốt nhất có thể trong hoàn cảnh đó; trong sự hỗn loạn của trận đánh, một số người bị ghi là mất tích trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Đó là một lý do khiến các con số trong bảng trên được đưa ra dưới dạng khoảng: chúng là những gì tốt nhất mà hồ sơ còn lại cho phép, không phải số đếm chính xác, và các sử gia khác nhau, làm việc với các kho lưu trữ khác nhau, sẽ luôn đi tới những tổng số hơi khác nhau.

9. Hậu quả

Kết quả trước mắt

Trận Meuse-Argonne đã kết thúc Thế chiến I. Đà tiến của Mỹ, cùng các cuộc tấn công của Pháp và Anh trên phần còn lại của mặt trận, đã phá vỡ Lục quân Đức, và ngày 11 tháng 11 năm 1918, Đức ký Hiệp định Đình chiến, và chiến tranh kết thúc.

Cuộc tấn công là trận đánh lớn nhất của Mỹ từng chiến đấu, và nó khiến Lục quân Mỹ trở thành cường quốc: Hoa Kỳ, vốn tham chiến tháng 4 năm 1917 với một đạo quân nhỏ, kết thúc chiến tranh với đạo quân hai triệu người tại Pháp, và với quyền có vị trí tại bàn đàm phán hòa bình.

Trận đánh được nhớ ở Hoa Kỳ như sự ra đời của Lục quân Mỹ hiện đại, và như bằng chứng rằng Hoa Kỳ có thể chiến đấu một cuộc chiến lớn ở châu Âu và thắng nó. Di sản của Meuse-Argonne được bảo tồn tại Nghĩa trang Mỹ Meuse-Argonne, tại Romagne, nghĩa trang chiến tranh lớn nhất của Mỹ ở châu Âu, nơi 14.246 lính Mỹ được chôn cất, phần lớn tử trận trong cuộc tấn công, và nơi tên của 954 người không có mộ được ghi trên tường nhà nguyện.

10. Di sản & tưởng niệm

Di sản lâu dài

Các sử gia đánh giá trận đánh ra sao

Các sử gia vẫn tranh luận về Trận Meuse-Argonne, và cuộc tranh luận là một phần di sản của trận đánh. Một số nhấn mạnh các quyết định của các tư lệnh và chất lượng của các kế hoạch; những người khác nhấn mạnh các con số, hậu cần và thời tiết; vẫn có những người khác nhấn mạnh trải nghiệm của những người lính bình thường, mà lòng dũng cảm và sức chịu đựng của họ đã quyết định những gì các kế hoạch có thể đạt được.

Không một lời giải thích đơn lẻ nào là đủ, và sử gia trung thực luôn chừa chỗ cho tất cả. Điều không còn nghi ngờ là trận đánh có ý nghĩa đối với những người đã chiến đấu và đối với các gia đình chờ tin tức về họ, và những hệ quả của nó — đối với các đạo quân, đối với dân thường bị cuốn vào giao tranh, và đối với diễn biến của chiến tranh — kéo dài vượt xa phát súng cuối cùng.

Các đài tưởng niệm, nghĩa trang và bảo tàng đánh dấu chiến trường ngày nay không chỉ là nơi tưởng niệm; chúng còn là lời cảnh báo. Chúng ghi lại những gì đã xảy ra khi ngoại giao thất bại và quân đội được cử đi giải quyết những điều mà các chính trị gia không thể, và chúng yêu cầu mỗi du khách hãy nhớ tới cái giá phải trả.

11. Câu hỏi thường gặp

Trận Meuse-Argonne diễn ra khi nào?

Từ ngày 26 tháng 9 đến 11 tháng 11 năm 1918. Cuộc tấn công kéo dài 47 ngày, và kết thúc ngày 11 tháng 11, khi Hiệp định Đình chiến được ký và Thế chiến I kết thúc.

Vì sao Meuse-Argonne là trận đánh lớn nhất trong lịch sử Mỹ?

Vì khoảng 1.200.000 lính Mỹ tham gia, với 2.780 khẩu pháo và 800 máy bay, và vì tổn thất của Mỹ — khoảng 122.000 người chết, bị thương và mất tích, gồm 26.277 người chết — là nặng nề nhất trong bất kỳ trận đánh nào của Mỹ trong Thế chiến I, và nặng nề nhất trong lịch sử Mỹ cho tới Thế chiến II.

Tiểu đoàn Lạc là gì?

Chín đại đội thuộc Trung đoàn Bộ binh 308, Sư đoàn 77 — khoảng 554 người, dưới quyền Thiếu tá Charles Whittlesey — tiến vào rừng Argonne ngày 2 tháng 10 năm 1918 và bị quân Đức bao vây, cắt đứt khỏi sư đoàn, và cầm cự năm ngày, cho tới khi quân Mỹ đột phá tới họ ngày 7 tháng 10. Chỉ 194 người đi ra.

Alvin York là ai?

Trung sĩ Alvin York, lính thuộc Trung đoàn Bộ binh 328, Sư đoàn 82, người ngày 8 tháng 10 năm 1918, một mình bắt 132 lính Đức và giết khoảng 25 người, trong một trong những hành động nổi tiếng nhất của chiến tranh. York, vốn là người phản đối chiến tranh vì lương tâm, được tặng Huân chương Danh dự và trở thành anh hùng dân tộc.

Có bao nhiêu người Mỹ chết tại Meuse-Argonne?

Khoảng 26.277 người Mỹ chết, và khoảng 95.000 bị thương, tổng cộng khoảng 122.000 thương vong. Meuse-Argonne là trận đánh đẫm máu nhất trong lịch sử Mỹ cho tới Thế chiến II, và những người chết được chôn cất tại Nghĩa trang Mỹ Meuse-Argonne tại Romagne, nghĩa trang chiến tranh lớn nhất của Mỹ ở châu Âu.

Meuse-Argonne có kết thúc Thế chiến I không?

Đúng vậy, trên thực tế. Cuộc tấn công của Mỹ, cùng các cuộc tấn công của Pháp và Anh trên phần còn lại của mặt trận, đã phá vỡ Lục quân Đức, và ngày 11 tháng 11 năm 1918, Đức ký Hiệp định Đình chiến. Meuse-Argonne là trận đánh lớn cuối cùng của chiến tranh, và là trận đánh buộc Đức phải xin hòa.

12. Nguồn

Wikipedia, “Meuse-Argonne offensive” — ngày tháng, chỉ huy, quân số và số liệu thương vong.
US Army Center of Military History, The Meuse-Argonne Offensive — lịch sử chính thức của chiến dịch.
Encyclopædia Britannica, “Meuse-Argonne Offensive” — bối cảnh và kết quả.
Edward G. Lengel, To Conquer Hell: The Meuse-Argonne, 1918 (Henry Holt, 2008) — lịch sử hiện đại của cuộc tấn công.
Robert H. Ferrell, America’s Deadliest Battle: Meuse-Argonne, 1918 (University Press of Kansas, 2007) — trận đánh và cái giá của nó.

Article details

Category: Trận đánh
Posted on: Tháng 11 10, 2026
Updated: Tháng 11 10, 2026