Trận Okinawa

1. Mở đầu

Trận Okinawa là trận đánh lớn cuối cùng của Chiến tranh Thái Bình Dương, diễn ra từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 22 tháng 6 năm 1945 trên đảo Okinawa, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Ryukyu, cách quần đảo chính của Nhật Bản khoảng 550 km về phía nam. Đây là cuộc tấn công đổ bộ lớn nhất của Chiến tranh Thái Bình Dương — lớn hơn các cuộc đổ bộ tại Normandy về số lượng tàu tham gia — và đẫm máu nhất: hơn 200.000 người chết, bao gồm khoảng 12.500 người Mỹ, khoảng 110.000 binh lính Nhật, và hơn 100.000 thường dân Okinawa, nhiều người trong số họ bị quân Nhật giết, bị pháo kích của Mỹ, hoặc tự sát.

Trận đánh diễn ra trong mưa và bùn, trong hang động và trên các sườn đồi, và trên không và trên biển, nơi kamikaze của Nhật — “thần phong” — đã đánh chìm 34 tàu Mỹ và làm hư hại hàng trăm tàu khác.

Okinawa là trận đánh đã thuyết phục bộ chỉ huy Mỹ rằng một cuộc xâm lược chính Nhật Bản sẽ tốn một triệu thương vong — và đó là một trong những lý do bom nguyên tử được sử dụng.

2. Thông tin chính

Ngày	1 tháng 4 – 22 tháng 6 năm 1945
Địa điểm	Okinawa, quần đảo Ryukyu, Nhật Bản
Kết quả	Đồng minh thắng; đảo bị chiếm; tổn thất nặng nề ở cả hai bên và trong dân thường
Chỉ huy Đồng minh	Trung tướng Simon Bolivar Buckner Jr. (Tập đoàn quân 10; tử trận 18/6); Thiếu tướng Roy Geiger (quyền, sau Buckner); Đô đốc Raymond Spruance (Hạm đội 5)
Chỉ huy Nhật Bản	Trung tướng Mitsuru Ushijima (Tập đoàn quân 32; tử trận 22/6); Trung tướng Isamu Chō (tham mưu trưởng; tử trận 22/6)
Lực lượng Đồng minh	Khoảng 183.000 quân (Tập đoàn quân 10: 4 sư đoàn Lục quân, 3 sư đoàn Thủy quân lục chiến); 1.300 tàu, 1.000 máy bay
Lực lượng Nhật Bản	Khoảng 110.000 quân (Tập đoàn quân 32: 2 sư đoàn bộ binh, 1 lữ đoàn hỗn hợp độc lập, cùng các đơn vị hải quân và không quân); khoảng 40.000 lính mộ và lao công Okinawa
Tổn thất Đồng minh	Khoảng 12.500 người chết, khoảng 38.000 người bị thương (Lục quân và Thủy quân lục chiến); 34 tàu bị chìm, 368 tàu hư hại; 763 máy bay mất
Tổn thất Nhật Bản	Khoảng 110.000 binh lính chết; khoảng 7.000 người bị bắt; khoảng 1.900 máy bay kamikaze mất
Tổn thất dân sự	Hơn 100.000 thường dân Okinawa chết (ước tính từ 100.000 đến 150.000)

3. Bối cảnh

Bước cuối cùng trước Nhật Bản

Okinawa là bước cuối cùng trước chính Nhật Bản. Sau trận Iwo Jima tháng 2–3 năm 1945, người Mỹ cần một căn cứ không quân gần Nhật Bản hơn Iwo Jima, và một khu vực tập kết cho cuộc xâm lược quần đảo chính, dự kiến vào cuối năm 1945 với mật danh Chiến dịch Downfall.

Okinawa, hòn đảo lớn nhất trong chuỗi Ryukyu, là đáp án: nó cách Kyushu, đảo chính cực nam, khoảng 550 km, và các sân bay của nó, một khi bị chiếm, sẽ đưa máy bay ném bom và tiêm kích Mỹ vào tầm với của Nhật Bản.

Hòn đảo cũng là một tỉnh của Nhật Bản — người dân của nó là công dân Nhật, dù người Okinawa, với ngôn ngữ và văn hóa riêng, từ lâu đã bị Tokyo đối xử như công dân hạng hai.

Quân Nhật biết Okinawa sẽ bị tấn công, và họ đã chuẩn bị cho điều đó. Hòn đảo được phòng thủ bởi Tập đoàn quân 32 dưới quyền Trung tướng Mitsuru Ushijima, một sĩ quan trầm lặng, chu đáo từng phục vụ tại Mãn Châu và hiểu rằng quân Nhật không thể thắng một trận đánh trên bãi biển.

Kế hoạch của Ushijima trái ngược với phòng thủ bãi biển đã thất bại tại Tarawa, Saipan và Iwo Jima: ông sẽ để quân Mỹ đổ bộ mà không bị cản trở, rồi chiến đấu với họ từ một loạt các sườn đồi được củng cố ở phía nam đảo — Tuyến Shuri, một tuyến gồm hang động, đường hầm, lô cốt bê tông và vị trí pháo binh được xây vào các rặng san hô quanh thị trấn lâu đài cổ Shuri.

Quân Nhật có khoảng 110.000 quân, bao gồm Sư đoàn 24 và 62, và họ đã dự trữ lương thực và đạn dược cho một cuộc bao vây dài. Họ cũng có kamikaze: các sân bay trên Kyushu và Formosa (Đài Loan) có khoảng 2.000 máy bay, nhiều chiếc được giao nhiệm vụ tấn công tự sát vào hạm đội Mỹ.

Kế hoạch Iceberg của Mỹ

Kế hoạch của Mỹ, mật danh Chiến dịch Iceberg, là chiến dịch đổ bộ lớn nhất của Chiến tranh Thái Bình Dương. Tập đoàn quân 10, dưới quyền Trung tướng Simon Bolivar Buckner Jr. — con trai của một vị tướng Liên minh miền Nam trong Nội chiến Mỹ — gồm hai quân đoàn: Quân đoàn Đổ bộ III (Thủy quân lục chiến) dưới quyền Thiếu tướng Roy Geiger, và Quân đoàn XXIV (Lục quân) dưới quyền Thiếu tướng John Hodge.

Lực lượng đổ bộ khoảng 183.000 người, và lực lượng hải quân, dưới quyền Đô đốc Raymond Spruance, khoảng 1.300 tàu, bao gồm 18 thiết giáp hạm, 40 tàu sân bay và hàng trăm xuồng đổ bộ. Hạm đội Thái Bình Dương của Anh, dưới quyền Đô đốc Bruce Fraser, tham gia chiến dịch, với bốn tàu sân bay, để yểm trợ sườn phía nam.

Người Mỹ dự kiến cuộc đổ bộ sẽ bị cản trở trên bãi biển, như tại Iwo Jima. Họ đã sai: các bãi biển trống rỗng.

4. Lực lượng hai bên

Lực lượng hai bên tại Okinawa

Lục quân 10 của Mỹ là lực lượng mặt đất lớn nhất mà Hoa Kỳ từng đổ bộ tại Thái Bình Dương: bốn sư đoàn Lục quân (7, 27, 77 và 96) và ba sư đoàn Thủy quân lục chiến (1, 2 và 6), với pháo binh, xe tăng và công binh, được yểm trợ bởi pháo và máy bay của Hạm đội 5 và Không quân Lục quân. Thủy quân lục chiến sẽ đổ bộ ở phía tây đảo và tiến về phía bắc, chiếm các sân bay tại Yontan và Kadena; Lục quân sẽ tiến về phía nam, hướng tới Tuyến Shuri. Hai quân đoàn sau đó sẽ hợp lực tấn công phía nam.

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Bộ binh	Khoảng 183.000 (Tập đoàn quân 10: 7 sư đoàn Lục quân và Thủy quân lục chiến)	Khoảng 110.000 (Tập đoàn quân 32: Sư đoàn 24 và 62, Lữ đoàn Hỗn hợp Độc lập 44, cộng quân hải quân)
Xe tăng	Khoảng 800 (Sherman, cộng xe tăng Thủy quân lục chiến)	Khoảng 60 (chủ yếu là xe tăng hạng nhẹ)
Pháo binh	Khoảng 1.000 khẩu pháo, cộng hỏa lực hải quân từ 18 thiết giáp hạm	Khoảng 300 khẩu pháo, chủ yếu trong hang động và đường hầm
Máy bay	Khoảng 1.000 (trên tàu sân bay và trên đất liền)	Khoảng 2.000, trong đó khoảng 1.900 máy bay kamikaze
Tàu chiến	Khoảng 1.300, trong đó 18 thiết giáp hạm, 40 tàu sân bay	Thiết giáp hạm Yamato và các tàu hộ tống (trong Chiến dịch Ten-Go, ngày 7 tháng 4)
Chỉ huy	Buckner (Tập đoàn quân 10); Geiger (Quân đoàn Đổ bộ III); Hodge (Quân đoàn XXIV); Spruance (Hạm đội 5)	Ushijima (Tập đoàn quân 32); Chō (tham mưu trưởng); Yahara (sĩ quan tác chiến)

Tập đoàn quân 32 của Nhật ít hơn về số lượng và hỏa lực, nhưng giữ được địa hình. Các vị trí của họ trên Tuyến Shuri được xây vào các rặng san hô ở nam Okinawa, và chúng gần như không thể bị phá hủy bởi pháo kích: các hang động và đường hầm, một số sâu tới 30 m, sống sót qua đợt pháo kích nặng nề nhất của Mỹ, và pháo binh Nhật, bắn từ sườn khuất, không thể bị nhìn thấy hay bắn trúng bởi pháo Mỹ.

Bộ binh Nhật là cựu binh, và họ chiến đấu trên đất Nhật, lần đầu tiên trong chiến tranh, với nhận thức rằng không còn nơi nào để rút lui. Thường dân Okinawa — khoảng 300.000 người trên đảo — bị kẹt giữa hai quân đội: quân Nhật mộ khoảng 40.000 người trong số họ làm lính và lao công, và những người còn lại bị lùa vào các hang động cùng quân Nhật, nơi nhiều người trong số họ đã chết.

Kamikaze là vũ khí của Nhật mà người Mỹ sợ nhất. Từ này có nghĩa là “thần phong”, theo tên các cơn bão đã phá hủy hạm đội xâm lược của Mông Cổ thế kỷ 13, và các phi công kamikaze là những thanh niên trẻ, nhiều người là sinh viên đại học, tình nguyện — hoặc bị ra lệnh — lái máy bay đâm vào tàu Mỹ.

Các cuộc tấn công kamikaze tại Okinawa, mật danh Kikusui (“hoa cúc nổi”), là lớn nhất trong chiến tranh: khoảng 1.900 máy bay kamikaze được sử dụng, và chúng đánh chìm 34 tàu Mỹ và làm hư hại 368 tàu khác, giết chết khoảng 5.000 thủy thủ Mỹ. Kamikaze là lý do trận hải chiến tại Okinawa đẫm máu nhất trong Chiến tranh Thái Bình Dương.

5. Diễn biến

Cuộc đổ bộ, 1 tháng 4 năm 1945

Cuộc đổ bộ, vào Chủ nhật Phục sinh, ngày 1 tháng 4 năm 1945, là cuộc tấn công đổ bộ lớn nhất của Chiến tranh Thái Bình Dương, và gần như không gặp kháng cự. Tập đoàn quân 10 đổ bộ lên các bãi biển Hagushi, trên bờ biển phía tây Okinawa, trên một dải dài khoảng 8 km, và đến khi trời tối, khoảng 60.000 người đã lên bờ.

Quân Nhật không tranh giành cuộc đổ bộ: kế hoạch của Ushijima là để quân Mỹ lên bờ rồi chiến đấu với họ ở phía nam. Quân Mỹ, dự kiến một trận đánh trên bãi biển, ngạc nhiên trước sự im lặng, và họ tiến nhanh: Thủy quân lục chiến tiến về phía bắc, và đến ngày 3 tháng 4, họ đã chiếm các sân bay tại Yontan và Kadena; Lục quân tiến về phía nam, và đến ngày 4 tháng 4, họ đã tới vùng ngoại ô Tuyến Shuri.

Nửa phía bắc của đảo được chiếm trong khoảng hai tuần, với thương vong tương đối nhẹ. Nửa phía nam sẽ mất hai tháng, và sẽ khiến quân Mỹ tốn nhiều thương vong hơn bất kỳ trận đánh nào khác của Chiến tranh Thái Bình Dương.

Tuyến Shuri

Tuyến Shuri là trung tâm của trận đánh. Đó là một tuyến gồm các sườn đồi — Kakazu Ridge, Sugar Loaf Hill, Horseshoe, Half Moon — được xây vào san hô ở nam Okinawa, và được phòng thủ bởi Sư đoàn 62, sư đoàn giỏi nhất trong Tập đoàn quân 32.

Cuộc tấn công của Mỹ vào tuyến này bắt đầu ngày 9 tháng 4, và khựng lại gần như ngay lập tức. Các vị trí của Nhật nằm trong hang động và đường hầm, và pháo binh cùng pháo hải quân Mỹ, vốn đã phá hủy các công sự trên bãi biển tại Iwo Jima, không thể phá hủy chúng.

Các cuộc tấn công của bộ binh bị hỏa lực súng máy từ các vị trí không thể nhìn thấy đáp trả, và bởi pháo binh từ sườn khuất. Giao tranh diễn ra ở cự ly gần, trong mưa và bùn, và được đánh từng đồi một, từng hang một, bằng súng phun lửa, bộc phá và lựu đạn.

Giao tranh tồi tệ nhất là tại Sugar Loaf Hill, một ngọn đồi nhỏ, dốc đứng canh giữ các lối tiếp cận Shuri. Sư đoàn Thủy quân lục chiến 6 tấn công Sugar Loaf ngày 12 tháng 5, và ngọn đồi đổi chủ mười một lần trong mười ngày. Thủy quân lục chiến mất khoảng 2.600 người để chiếm nó, và quân Nhật mất khoảng 3.000 người.

Ngọn đồi, theo lời một lính thủy đánh bộ, là “một cối xay thịt”. Giao tranh tại Kakazu Ridge, Horseshoe và Half Moon cũng tương tự: những ngọn đồi nhỏ, do vài trăm lính Nhật giữ, khiến quân Mỹ mất hàng trăm thương vong mỗi ngọn.

Cơn mưa, bắt đầu tháng 5 và không ngừng, biến chiến trường thành biển bùn, và người chết nằm không được chôn cất trong mưa.

Kamikaze và tàu Yamato

Trong khi trận đánh trên bộ diễn ra ác liệt, trận hải chiến diễn ra ngoài khơi. Các cuộc tấn công kamikaze bắt đầu ngày 6 tháng 4, với đợt tấn công Kikusui lớn đầu tiên, và tiếp tục, theo từng đợt, suốt tháng 4, tháng 5 và tháng 6.

Các cuộc tấn công tập trung vào các tàu khu trục cảnh giới radar — những tàu nhỏ đóng quanh đảo để cảnh báo máy bay tới — và chúng gây tàn phá: các tàu khu trục bị tấn công nhiều lần, và thủy thủ Mỹ gọi nhiệm vụ của họ là “công việc cô đơn nhất trong Hải quân”.

Kamikaze đánh chìm 34 tàu, bao gồm 3 tàu khu trục chìm trong một ngày duy nhất, ngày 6 tháng 4, và làm hư hại 368 tàu khác. Khoảng 5.000 thủy thủ Mỹ thiệt mạng, và khoảng 5.000 người khác bị thương.

Kamikaze cũng đánh chìm máy bay của tàu sân bay Anh Formidable và làm hư hại tàu sân bay Bunker Hill, giết chết 396 người trong một cuộc tấn công duy nhất ngày 11 tháng 5.

Ngày 7 tháng 4, Hải quân Nhật thực hiện cuộc xuất kích lớn cuối cùng: thiết giáp hạm Yamato, thiết giáp hạm lớn nhất từng được đóng, rời Nhật Bản cùng một tàu tuần dương và tám tàu khu trục, trong một nhiệm vụ một chiều — Chiến dịch Ten-Go — để tự mắc cạn tại Okinawa và chiến đấu như một khẩu đội pháo bờ biển. Yamato không bao giờ tới được Okinawa: máy bay trên tàu sân bay Mỹ tìm thấy nó ở biển Hoa Đông và đánh chìm nó, với tổn thất khoảng 3.000 thủy thủ đoàn. Việc Yamato bị đánh chìm là sự kết thúc của Hải quân Nhật như một lực lượng chiến đấu.

Sự sụp đổ của Shuri và kết thúc

Tuyến Shuri cuối cùng cũng vỡ vào cuối tháng 5. Quân Mỹ, sau nhiều tuần tấn công trực diện, đã vòng qua sườn tuyến: Sư đoàn Thủy quân lục chiến 1 tiến vòng qua đầu phía tây của nó, và Sư đoàn 77 tiến vòng qua đầu phía đông của nó, và ngày 29 tháng 5, Thủy quân lục chiến chiếm được Lâu đài Shuri, nơi ngự trị cổ xưa của các vị vua Ryukyu.

Ushijima, quân đội của ông đã tan vỡ, rút về phía nam, tới bán đảo Kiyan, và quân Mỹ đuổi theo. Những tuần cuối của trận đánh diễn ra ở phía nam, trong các hang động và trên các vách đá của bán đảo Kiyan, nơi quân Nhật kháng cự lần cuối.

Ngày 18 tháng 6, Trung tướng Buckner, tư lệnh Mỹ, bị giết bởi một quả đạn pháo Nhật khi đang thăm tiền tuyến — sĩ quan cấp cao nhất của Mỹ tử trận trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Ông được thay thế bởi Thiếu tướng Roy Geiger, một lính thủy đánh bộ, người trở thành lính thủy đánh bộ đầu tiên chỉ huy một tập đoàn quân trên chiến trường.

Ngày 22 tháng 6, Ushijima và tham mưu trưởng của ông, Chō, đã tự sát theo nghi lễ — seppuku — trong sở chỉ huy trong hang động của họ, và trận đánh kết thúc. Quân Mỹ đã thắng, với cái giá khoảng 12.500 người chết và 38.000 người bị thương, và quân Nhật mất khoảng 110.000 người. Thường dân Okinawa mất hơn 100.000 người.

6. Bước ngoặt

Các bước ngoặt của trận đánh

Bước ngoặt của Trận Okinawa là sự sụp đổ của Tuyến Shuri cuối tháng 5 năm 1945. Tuyến này đã giữ vững trong sáu tuần, và đã khiến quân Mỹ mất hàng nghìn thương vong, nhưng một khi nó bị vòng qua sườn — bởi Thủy quân lục chiến ở phía tây và Sư đoàn 77 ở phía đông — Lục quân Nhật đã tan vỡ. Việc Ushijima rút về bán đảo Kiyan là một cuộc rút lui, không phải tái triển khai, và kết quả của trận đánh đã được quyết định. Quân Nhật chiến đấu thêm một tháng nữa, trong các hang động ở phía nam, nhưng họ đang chiến đấu trong một trận đánh đã thua.

Bước ngoặt thứ hai là kamikaze. Các cuộc tấn công kamikaze tại Okinawa là lớn nhất trong chiến tranh, và chúng đánh chìm 34 tàu và làm hư hại 368 tàu khác, nhưng chúng không ngăn được cuộc xâm lược. Hạm đội Mỹ, dù bị tổn thương nặng, vẫn giữ vị trí, và cuộc đổ bộ tiếp tục. Kamikaze chứng minh rằng Nhật Bản sẽ chiến đấu tới cùng, và một cuộc xâm lược quần đảo chính sẽ còn tồi tệ hơn — và bằng chứng đó là một trong những lý do người Mỹ chọn bom nguyên tử thay vì xâm lược.

Bước ngoặt thứ ba là cái chết của Tướng Buckner ngày 18 tháng 6. Buckner là tư lệnh Tập đoàn quân 10, và cái chết của ông, bốn ngày trước khi trận đánh kết thúc, là một cú sốc đối với bộ chỉ huy Mỹ. Người thay thế ông, Tướng Geiger, một lính thủy đánh bộ, đã hoàn thành trận đánh, và quân Mỹ đã thắng. Nhưng cái chết của Buckner là lời nhắc nhở về cái giá của trận đánh: quân Mỹ mất một vị tướng, quân Nhật mất một tập đoàn quân, và người Okinawa mất một phần mười dân số của họ.

7. Thương vong và tổn thất

Tổn thất chung và tổn thất trên bộ của Mỹ

Tổn thất của Trận Okinawa là nặng nề nhất trong các trận đánh của Chiến tranh Thái Bình Dương, và tổn thất dân sự là nặng nề nhất trong các trận đánh của chiến tranh diễn ra trên đất Nhật. Bảng dưới đây đưa ra các tổng số thường được trích dẫn.

	Hoa Kỳ	Nhật Bản	Thường dân Okinawa
Chết	Khoảng 12.500 (Lục quân và Thủy quân lục chiến); khoảng 5.000 Hải quân	Khoảng 110.000 binh lính	Hơn 100.000 (ước tính 100.000–150.000)
Bị thương	Khoảng 38.000 (Lục quân và Thủy quân lục chiến); khoảng 5.000 Hải quân	Ít được ghi nhận	Không rõ
Bị bắt	Ít	Khoảng 7.000	—
Tàu chiến	34 chiếc bị đánh chìm, 368 chiếc bị hư hại	Yamato và các tàu hộ tống bị đánh chìm	—
Máy bay	763 chiếc bị mất	Khoảng 1.900 máy bay kamikaze bị mất, cộng các máy bay khác	—

Tổn thất trên bộ của Mỹ — khoảng 12.500 người chết và 38.000 người bị thương — là nặng nề nhất trong bất kỳ trận đánh đơn lẻ nào của Chiến tranh Thái Bình Dương, và cao hơn, về số lượng tuyệt đối, so với tổn thất của Mỹ tại Iwo Jima và Tarawa cộng lại. Tổn thất hải quân — 34 tàu bị chìm và 368 tàu hư hại, với khoảng 5.000 thủy thủ chết — là tổn thất hải quân nặng nề nhất của chiến tranh. Tổn thất của Nhật — khoảng 110.000 binh lính chết, chỉ khoảng 7.000 người bị bắt — gần như toàn bộ: Tập đoàn quân 32 đã bị tiêu diệt.

Tổn thất dân sự

Tổn thất dân sự là phần khủng khiếp nhất của trận đánh. Hơn 100.000 thường dân Okinawa đã chết — khoảng một phần ba dân số của đảo — bị giết bởi pháo kích của Mỹ, bởi quân Nhật dùng họ làm lá chắn hoặc ra lệnh cho họ tự sát, và bởi tự sát.

Lục quân Nhật, rút lui vào các hang động, lùa thường dân vào hang cùng họ, và khi quân Mỹ tấn công các hang động bằng súng phun lửa và thuốc nổ, thường dân chết cùng binh lính. Ở một số nơi, quân Nhật ra lệnh cho thường dân tự sát thay vì đầu hàng, và cả gia đình chết cùng nhau.

Những thường dân Okinawa tử nạn được tưởng niệm tại Cornerstone of Peace, một đài tưởng niệm tại Mabuni, trên bán đảo Kiyan, nơi tên của những người chết — Nhật, Mỹ và Okinawa — được khắc trên đá.

8. Bản đồ và địa hình

Địa hình và vị trí của Okinawa

Okinawa là hòn đảo lớn nhất trong chuỗi Ryukyu, dài khoảng 110 km và rộng 10–15 km, nằm cách Kyushu, đảo chính cực nam của Nhật Bản, khoảng 550 km về phía nam. Hòn đảo được chia bởi eo đất Ishikawa thành nửa phía bắc — bán đảo Motobu và rừng Yambaru, vùng núi và thưa dân — và nửa phía nam — vùng đất thấp, lượn sóng quanh Naha, Shuri và bán đảo Kiyan, nơi phần lớn dân số của đảo sinh sống. Nửa phía nam là nơi trận đánh diễn ra, và địa hình của nó — các rặng san hô, hang động và đường hầm — đã định hình trận đánh.

Các rặng san hô ở nam Okinawa là chìa khóa của phòng thủ Nhật. Các rặng — Kakazu, Sugar Loaf, Horseshoe, Half Moon — thấp, cao 50–100 m, nhưng được tạo thành từ đá vôi san hô, khó đào xuyên qua và hấp thụ hỏa lực pháo binh.

Quân Nhật đào hang động và đường hầm vào các rặng, một số sâu tới 30 m, và xây các lô cốt bê tông cùng vị trí pháo binh không thể bị phá hủy bởi pháo kích. Các rặng cho quân Nhật tầm quan sát bao quát mặt đất phía bắc, và cho họ một loạt các tuyến phòng thủ mà quân Mỹ phải chiếm từng cái một.

Cơn mưa, bắt đầu tháng 5, biến bụi san hô thành bùn, và chiến trường trở thành vũng lầy.

Vị trí của đảo — cách Nhật Bản 550 km — khiến nó trở thành căn cứ lý tưởng cho cuộc xâm lược quần đảo chính, và khiến nó trở thành mục tiêu của kamikaze. Các sân bay trên Kyushu và Formosa nằm trong tầm với của Okinawa, và kamikaze có thể tới hạm đội Mỹ trong một giờ.

Vùng biển quanh Okinawa là nơi diễn ra trận hải chiến, và các tàu khu trục cảnh giới radar, đóng thành vòng quanh đảo, là tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại kamikaze. Địa hình của Okinawa — một hòn đảo, gần Nhật Bản, có sân bay và cảng — là lý do nó bị tấn công, và là lý do trận đánh tốn kém đến vậy.

9. Kết quả và di sản của Trận Okinawa

Kết thúc trận đánh

Trận Okinawa kết thúc ngày 22 tháng 6 năm 1945, với hòn đảo trong tay người Mỹ. Quân Mỹ đã thắng, nhưng cái giá — khoảng 12.500 người Mỹ chết, khoảng 110.000 người Nhật chết, và hơn 100.000 thường dân Okinawa chết — là nặng nề nhất trong Chiến tranh Thái Bình Dương, và nó đã thay đổi suy nghĩ của người Mỹ về chiến tranh.

Trận đánh đã thuyết phục bộ chỉ huy Mỹ, và Tổng thống Harry Truman, rằng một cuộc xâm lược chính Nhật Bản — Chiến dịch Downfall, dự kiến tháng 11 năm 1945 — sẽ tốn một triệu thương vong của Mỹ, và đó là một trong những lý do bom nguyên tử được sử dụng tại Hiroshima và Nagasaki tháng 8 năm 1945.

Quả bom, và việc Liên Xô tuyên chiến với Nhật Bản, đã kết thúc chiến tranh mà không cần xâm lược, và Okinawa là trận đánh lớn cuối cùng của Chiến tranh Thái Bình Dương.

Di sản tại Nhật Bản và bài học quân sự

Di sản của Okinawa tại Nhật Bản thật đau đớn. Hòn đảo là phần duy nhất của Nhật Bản nơi một trận đánh trên bộ diễn ra, và người dân của nó chịu đựng nhiều hơn bất kỳ thường dân Nhật nào khác trong chiến tranh.

Những thường dân Okinawa tử nạn — hơn 100.000 người — được tưởng nhớ tại Cornerstone of Peace, và trận đánh vẫn còn, ở Okinawa, là một ký ức sống động: các hang động, đường hầm và đài tưởng niệm là một phần cảnh quan của đảo, và các căn cứ Mỹ được xây dựng trên Okinawa sau chiến tranh — và vẫn còn đó cho tới ngày nay — là lời nhắc nhở về hậu quả của trận đánh.

Người Okinawa, vốn từ lâu bị Tokyo đối xử như công dân hạng hai, cảm thấy bị Lục quân Nhật bỏ rơi, đơn vị đã dùng họ làm lá chắn và ra lệnh cho họ chết, và họ cảm thấy bị phản bội bởi cuộc chiếm đóng của Mỹ, đã lấy đất của họ làm căn cứ.

Di sản của trận đánh, ở Okinawa, là di sản của sự chịu đựng và của một bản sắc Okinawa riêng biệt.

Bài học quân sự của Okinawa

Về mặt quân sự, Okinawa là sự kết thúc của Lục quân Nhật như một lực lượng chiến đấu tại Thái Bình Dương, và là sự kết thúc của kamikaze như một vũ khí. Tập đoàn quân 32 bị tiêu diệt, tàu Yamato bị đánh chìm, và không quân Nhật kiệt quệ.

Trận đánh cũng cho thấy giới hạn của kamikaze: các cuộc tấn công tự sát đánh chìm 34 tàu và làm hư hại 368 tàu khác, nhưng chúng không ngăn được cuộc xâm lược, và chúng khiến Nhật Bản mất khoảng 1.900 máy bay cùng phi công của chúng — những người mà họ không thể thay thế.

Bài học của trận đánh, đối với người Mỹ, là Nhật Bản sẽ chiến đấu tới cùng, và cái kết sẽ tốn kém. Bom nguyên tử, và cuộc xâm lược Mãn Châu của Liên Xô, đã kết thúc chiến tranh trước khi người Mỹ phải học lại bài học đó.

10. Chỉ huy

Chỉ huy Hoa Kỳ

Trung tướng Simon Bolivar Buckner Jr. (Hoa Kỳ). Tư lệnh Tập đoàn quân 10, đơn vị đổ bộ tại Okinawa. Buckner là con trai của một vị tướng Liên minh miền Nam, và ông đã chỉ huy Bộ Tư lệnh Phòng thủ Alaska trước Okinawa. Ông bị giết bởi một quả đạn pháo Nhật ngày 18 tháng 6 năm 1945, bốn ngày trước khi trận đánh kết thúc, khi đang thăm tiền tuyến. Ông là sĩ quan cấp cao nhất của Mỹ tử trận trong Chiến tranh Thái Bình Dương.

Thiếu tướng Roy Geiger (Hoa Kỳ). Tư lệnh Quân đoàn Đổ bộ III (Thủy quân lục chiến) tại Okinawa, và là sĩ quan kế nhiệm Buckner làm tư lệnh Tập đoàn quân 10 sau cái chết của Buckner. Geiger là lính thủy đánh bộ đầu tiên chỉ huy một tập đoàn quân trên chiến trường, và ông đã hoàn thành trận đánh. Sau này ông chỉ huy Lực lượng Thủy quân lục chiến Hạm đội, Thái Bình Dương.

Đô đốc Raymond Spruance (Hoa Kỳ). Tư lệnh Hạm đội 5, đơn vị yểm trợ chiến dịch Okinawa. Spruance, người đã chỉ huy tại Midway, là tư lệnh hải quân của trận đánh, và ông giữ hạm đội ở vị trí dù bị kamikaze tấn công. Sau này ông trở thành Tư lệnh Tác chiến Hải quân.

Chỉ huy Nhật Bản

Trung tướng Mitsuru Ushijima (Nhật Bản). Tư lệnh Tập đoàn quân 32, đơn vị phòng thủ Okinawa. Ushijima là một sĩ quan trầm lặng, chu đáo từng phục vụ tại Mãn Châu, và kế hoạch của ông — để quân Mỹ đổ bộ rồi chiến đấu với họ từ Tuyến Shuri — là hệ thống phòng thủ tốt nhất mà Nhật Bản có thể xây dựng. Ông đã tự sát theo nghi lễ seppuku ngày 22 tháng 6 năm 1945, trong sở chỉ huy trong hang động của mình, thay vì đầu hàng.

Trung tướng Isamu Chō (Nhật Bản). Tham mưu trưởng Tập đoàn quân 32, và là sĩ quan thúc đẩy cuộc phản công ngày 4 tháng 5 năm 1945, vốn thất bại với tổn thất nặng nề. Chō đã tự sát theo nghi lễ seppuku cùng Ushijima ngày 22 tháng 6 năm 1945.

Đại tá Hiromichi Yahara (Nhật Bản). Sĩ quan tác chiến của Tập đoàn quân 32, và là sĩ quan phản đối cuộc phản công của Chō và ủng hộ một trận đánh phòng thủ. Yahara sống sót qua trận đánh, bị bắt làm tù binh, và viết bản tường thuật nổi tiếng nhất của Nhật về Okinawa, The Battle for Okinawa.

11. Câu hỏi thường gặp

Trận Okinawa diễn ra khi nào?
Từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 22 tháng 6 năm 1945, trên đảo Okinawa thuộc quần đảo Ryukyu, Nhật Bản.

Có bao nhiêu người chết tại Okinawa?
Tổng cộng hơn 200.000 người: khoảng 12.500 người Mỹ, khoảng 110.000 binh lính Nhật, và hơn 100.000 thường dân Okinawa.

Kamikaze là gì?
Các phi công tự sát của Nhật lái máy bay đâm vào tàu Mỹ. Tại Okinawa, khoảng 1.900 máy bay kamikaze được sử dụng; chúng đánh chìm 34 tàu Mỹ và làm hư hại 368 tàu khác, giết chết khoảng 5.000 thủy thủ Mỹ.

Chuyện gì đã xảy ra với thiết giáp hạm Yamato?
Ngày 7 tháng 4 năm 1945, tàu Yamato, thiết giáp hạm lớn nhất từng được đóng, ra khơi trong một nhiệm vụ một chiều tới Okinawa và bị máy bay trên tàu sân bay Mỹ đánh chìm ở biển Hoa Đông, với tổn thất khoảng 3.000 thủy thủ đoàn.

Vì sao Okinawa quan trọng đến vậy?
Đó là bước cuối cùng trước chính Nhật Bản: các sân bay của nó sẽ yểm trợ cuộc xâm lược quần đảo chính, dự kiến cuối năm 1945. Cái giá của trận đánh đã thuyết phục người Mỹ rằng một cuộc xâm lược sẽ tốn một triệu thương vong, và đó là một trong những lý do bom nguyên tử được sử dụng.

Tướng Buckner là ai?
Trung tướng Simon Bolivar Buckner Jr., tư lệnh Tập đoàn quân 10 của Mỹ tại Okinawa. Ông bị giết bởi một quả đạn pháo Nhật ngày 18 tháng 6 năm 1945, sĩ quan cấp cao nhất của Mỹ tử trận trong Chiến tranh Thái Bình Dương.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Battle of Okinawa” — ngày tháng, quân số, số liệu thương vong (khoảng 12.500 người Mỹ chết, khoảng 110.000 người Nhật chết, hơn 100.000 dân thường Okinawa) và diễn biến trận đánh.
2. Encyclopædia Britannica, “Battle of Okinawa” — bối cảnh, Tuyến Shuri và kamikaze.
3. US Army Center of Military History, Okinawa: The Last Battle — lịch sử chính thức về trận đánh trên bộ.
4. George Feifer, Tennozan: The Battle of Okinawa and the Atomic Bomb (Ticknor & Fields, 1992) — trận đánh, tổn thất dân sự và quyết định sử dụng bom nguyên tử.
5. Hiromichi Yahara, The Battle for Okinawa (John Wiley & Sons, 1995) — lời kể của sĩ quan tác chiến Nhật Bản về trận đánh.
6. Benis M. Frank and Henry I. Shaw Jr., Victory and Occupation: History of U.S. Marine Corps Operations in World War II, Vol. V — lịch sử của Thủy quân lục chiến về Okinawa.

Đọc thêm
– E. B. Sledge, With the Old Breed: At Peleliu and Okinawa (Presidio Press, 1981) — hồi ký kinh điển của Thủy quân lục chiến về trận đánh.
– Bill Sloan, The Ultimate Battle: Okinawa 1945 (Simon & Schuster, 2007).

Bài viết liên quan

• Bãi biển Juno
• Bãi biển Omaha
• Chiến dịch Barbarossa