Đảo Wake

1. Mở đầu

Đảo Wake là một đảo san hô nhỏ ở trung Thái Bình Dương, và tháng 12 năm 1941, nó trở thành nơi diễn ra một trong những cuộc kháng cự nổi tiếng nhất của Thế chiến II. Khi Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng ngày 7 tháng 12 năm 1941, Wake là một căn cứ không quân và hải quân của Mỹ còn đang xây dở, đồn trú bởi 449 lính Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, khoảng 70 thủy thủ, và khoảng 1.200 công nhân xây dựng dân sự.

Quân Nhật tấn công đảo ngày 8 tháng 12, và ngày 11 tháng 12, họ cố gắng đổ bộ — và bị đẩy lùi, với hai tàu khu trục bị đánh chìm và hàng trăm người chết, bởi một đơn vị đồn trú không có yểm trợ trên không, không có viện binh và gần như không có hy vọng.

Trong mười lăm ngày, quân phòng thủ cầm cự, trong khi công chúng Mỹ theo dõi cuộc chiến của họ trên báo chí và radio. Ngày 23 tháng 12 năm 1941, sau cuộc đổ bộ thứ hai lớn hơn của Nhật, đơn vị đồn trú đầu hàng. Đảo Wake là thất bại đầu tiên của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương — và là huyền thoại đầu tiên của Mỹ về nó.

2. Thông tin chính

Ngày	8–23 tháng 12 năm 1941
Địa điểm	Đảo Wake, trung Thái Bình Dương, cách Honolulu khoảng 2.300 dặm về phía tây
Kết quả	Nhật Bản thắng; đảo bị chiếm ngày 23/12/1941 sau 15 ngày phòng thủ
Chỉ huy Mỹ	Thiếu tá James P. S. Devereux (Thủy quân lục chiến); Chỉ huy Winfield Scott Cunningham (trạm không quân hải quân); Thiếu tá Paul A. Putnam (phi đội tiêm kích VMF-211)
Chỉ huy Nhật Bản	Chuẩn đô đốc Sadamichi Kajioka (lực lượng xâm lược); Phó đô đốc Shigeyoshi Inoue (Hạm đội 4)
Lực lượng Mỹ	449 lính thủy đánh bộ, khoảng 70 thủy thủ, 12 tiêm kích F4F Wildcat (8 chiếc hoạt động được tới 8/12); khoảng 1.200 công nhân dân sự
Lực lượng Nhật Bản	Đợt đổ bộ đầu (11/12): khoảng 450 người; đợt đổ bộ thứ hai (23/12): khoảng 1.500 người, có 2 tàu sân bay yểm trợ
Tổn thất Mỹ	49 lính thủy đánh bộ và 3 thủy thủ chết trong giao tranh; khoảng 1.600 người bị bắt (kể cả dân sự); khoảng 100 tù binh sau đó chết trong trại giam
Tổn thất Nhật Bản	2 tàu khu trục bị chìm, 2 chiếc hư hại; khoảng 820 người chết, khoảng 300 người bị thương (kể cả đợt đổ bộ đầu)

3. Bối cảnh

Đảo san hô và đơn vị đồn trú

Đảo Wake là một đảo san hô ở trung Thái Bình Dương, khoảng nửa đường giữa Hawaii và Guam, và năm 1941, nó là một trong những bàn đạp của sức mạnh Mỹ tại Thái Bình Dương. Hòn đảo — thực ra là ba đảo nhỏ, Wake, Peale và Wilkes, nối với nhau bằng rạn san hô — đã được Hoa Kỳ tuyên bố chủ quyền năm 1899, và thập niên 1930, nó trở thành một điểm dừng trên tuyến thủy phi cơ xuyên Thái Bình Dương của Pan American Airways.

Năm 1941, khi chiến tranh với Nhật Bản ngày càng có khả năng xảy ra, Hải quân Mỹ bắt đầu xây dựng một căn cứ không quân và tàu ngầm tại đó. Công việc do các nhà thầu dân sự thực hiện, và đến tháng 12 năm 1941, căn cứ vẫn chưa hoàn thành: các đường băng có thể sử dụng được, nhưng hệ thống phòng thủ chưa hoàn chỉnh, pháo ít ỏi, và đơn vị đồn trú nhỏ bé.

Đơn vị đồn trú phòng thủ Wake

Đơn vị đồn trú phòng thủ Wake là Tiểu đoàn Phòng thủ Thủy quân lục chiến 1, dưới quyền Thiếu tá James P. S. Devereux, một phân đội gồm 449 lính thủy đánh bộ đã tới vào tháng 8 năm 1941 với sáu khẩu pháo bờ biển 5 inch, mười hai khẩu pháo phòng không 3 inch và một khẩu đội súng máy.

Họ được tăng cường ngày 4 tháng 12 bởi Phi đội Tiêm kích Thủy quân lục chiến VMF-211, dưới quyền Thiếu tá Paul A. Putnam, với mười hai tiêm kích Grumman F4F Wildcat bay tới từ tàu sân bay Enterprise — chính tàu Enterprise đã ở ngoài biển ngày 7 tháng 12 và bỏ lỡ cuộc tấn công Trân Châu Cảng.

Trạm không quân hải quân do Chỉ huy Winfield Scott Cunningham chỉ huy. Các công nhân dân sự — khoảng 1.200 người làm việc cho công ty xây dựng Morrison-Knudsen — đang xây dựng căn cứ, và họ không phải là binh lính, dù nhiều người trong số họ tình nguyện chiến đấu khi cuộc tấn công diễn ra.

Kế hoạch của Nhật và nguy hiểm rình rập

Kế hoạch của Nhật Bản đối với Wake là một phần của cuộc tấn công mở đầu của họ trên khắp Thái Bình Dương. Cùng ngày với Trân Châu Cảng, quân Nhật tấn công Philippines, Guam, Malaya và Hồng Kông, và Wake nằm trong danh sách: hòn đảo nằm trên tuyến đường biển và đường hàng không giữa Hawaii và Philippines, và Nhật Bản muốn nó làm căn cứ cho máy bay của mình.

Lực lượng xâm lược do Chuẩn đô đốc Sadamichi Kajioka chỉ huy, với các tàu tuần dương hạng nhẹ, tàu khu trục và tàu vận tải chở khoảng 450 lính Lực lượng Đổ bộ Hải quân Đặc biệt — tương đương thủy quân lục chiến của Nhật — cho đợt tấn công đầu tiên.

Quân phòng thủ Wake biết họ đang gặp nguy hiểm. Ngày 7 tháng 12, tin tức về Trân Châu Cảng tới đảo qua radio, và đơn vị đồn trú chuyển sang báo động toàn diện. Các máy bay Wildcat được phân tán, pháo được bố trí, và công nhân dân sự được phát vũ khí và phân công vào các vị trí phòng thủ.

Lực lượng cứu viện mà sau này người Mỹ cố gắng gửi tới — Lực lượng Đặc nhiệm 14, xây dựng quanh tàu sân bay Saratoga — đã bị triệu hồi trước khi tới đảo, một quyết định vẫn còn gây tranh cãi. Đối với những người lính trên Wake, thông điệp rất rõ ràng: họ chỉ có một mình.

4. Lực lượng hai bên

Lực lượng đồn trú Mỹ

Lực lượng đồn trú Mỹ tại Wake nhỏ bé, nhưng được trang bị tốt so với quy mô của nó, và binh lính quyết tâm. Thủy quân lục chiến có sáu khẩu pháo bờ biển 5 inch, có thể bắn vào tàu chiến, và mười hai khẩu pháo phòng không 3 inch, cùng súng máy và súng trường.

Các máy bay Wildcat của VMF-211 là lực lượng phòng không duy nhất của đảo, và chúng là chìa khóa trong những ngày đầu của trận đánh: các phi công, bay từ một đường băng thô sơ, đã bắn rơi máy bay ném bom Nhật và bắn phá lực lượng đổ bộ.

Các công nhân dân sự, dù không phải là binh lính, đã chiến đấu cùng Thủy quân lục chiến: khoảng 400 người trong số họ tình nguyện tham gia chiến đấu, vận hành pháo và vận chuyển đạn dược, và họ chịu thương vong cùng Thủy quân lục chiến.

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Bộ binh	449 lính thủy đánh bộ; khoảng 70 thủy thủ; khoảng 400 dân thường có vũ trang tình nguyện	Khoảng 450 lính Lực lượng Đổ bộ Hải quân Đặc biệt (đợt đổ bộ đầu tiên); khoảng 1.500 (đợt đổ bộ thứ hai)
Pháo bờ biển	6 khẩu pháo 5 inch; 12 khẩu pháo phòng không 3 inch	Pháo hải quân của lực lượng xâm lược: 3 tàu tuần dương hạng nhẹ, 6 tàu khu trục (đợt đầu tiên)
Máy bay	12 tiêm kích F4F Wildcat (VMF-211)	Máy bay ném bom từ Kwajalein và Roi; sau đó 2 tàu sân bay (Sōryū, Hiryū)
Tàu chiến	Không có (đảo không có lực lượng hải quân)	Tàu tuần dương Yūbari, Tatsuta, Tenryū; tàu khu trục; tàu vận tải
Chỉ huy	Devereux (Thủy quân lục chiến), Cunningham (trạm hải quân), Putnam (VMF-211)	Kajioka (lực lượng xâm lược); Inoue (Hạm đội 4)

Lực lượng xâm lược của Nhật

Lực lượng xâm lược của Nhật cho đợt tấn công đầu tiên, ngày 11 tháng 12, rất nhỏ: ba tàu tuần dương hạng nhẹ, sáu tàu khu trục và hai tàu vận tải, chở khoảng 450 lính đổ bộ. Kajioka dự kiến kháng cự ít — quân Nhật tin rằng hệ thống phòng thủ của đảo yếu — và ông đưa tàu của mình tiến sát bờ, vào ban ngày, không có yểm trợ trên không. Đó là một sai lầm.

Pháo 5 inch của Thủy quân lục chiến, bắn từ các vị trí ngụy trang, đã đánh chìm hai tàu khu trục và làm hư hại các tàu khác, và các máy bay Wildcat bắn phá các xuồng đổ bộ. Lực lượng đổ bộ của Nhật bị đẩy lùi với tổn thất nặng nề.

Cho đợt tấn công thứ hai, ngày 23 tháng 12, quân Nhật mang tới một lực lượng lớn hơn nhiều: hai tàu sân bay, Sōryū và Hiryū — chính các tàu sân bay đã tấn công Trân Châu Cảng — cùng các phi đội của chúng, cộng thêm tàu tuần dương hạng nặng, tàu khu trục và khoảng 1.500 lính đổ bộ. Các máy bay Wildcat lúc đó đã không còn, bị bắn rơi hoặc phá hủy trên mặt đất, và pháo của Thủy quân lục chiến sắp hết đạn. Cuộc đổ bộ thứ hai thành công, và hòn đảo thất thủ.

5. Diễn biến

Các cuộc không kích, 8–10 tháng 12

Trận đánh bắt đầu ngày 8 tháng 12 năm 1941, khi máy bay ném bom Nhật từ Kwajalein và Roi, thuộc quần đảo Marshall, tấn công đảo. Đợt tập kích đầu tiên, khoảng giữa trưa, bắt gặp các máy bay Wildcat trên mặt đất: bảy trong số mười hai tiêm kích bị phá hủy, và sân bay bị hư hại.

Pháo của Thủy quân lục chiến bắn rơi hai máy bay ném bom, nhưng thiệt hại đã xảy ra. Trong hai ngày tiếp theo, quân Nhật ném bom đảo nhiều lần, và các máy bay Wildcat — bốn chiếc còn bay được, do các phi công vá víu chúng giữa các đợt tập kích điều khiển — đã phản công. Đại úy Henry Elrod, một trong các phi công VMF-211, đã bắn rơi hai máy bay ném bom Nhật ngày 10 tháng 12 và sau đó, khi máy bay của mình bị hư hại, nắm quyền chỉ huy một vị trí phòng thủ mặt đất và chiến đấu trên bộ.

Sau này ông tử trận trong giao tranh ngày 23 tháng 12 và được truy tặng Huân chương Danh dự — phi công Thủy quân lục chiến đầu tiên nhận huân chương này trong Thế chiến II.

Các cuộc ném bom đã phá hủy hệ thống thông tin liên lạc, nguồn cung cấp nước và kho nhiên liệu của đảo, nhưng không phá vỡ được đơn vị đồn trú. Thủy quân lục chiến đào công sự, pháo vẫn có người vận hành, và công nhân dân sự giữ cho sân bay có thể sử dụng được. Trong khi đó, quân Nhật đang chuẩn bị đổ bộ. Lực lượng của Kajioka rời Kwajalein ngày 9 tháng 12, và đêm 10–11 tháng 12, nó tiếp cận Wake từ phía tây nam.

Cuộc đổ bộ đầu tiên, 11 tháng 12

Đợt đổ bộ đầu tiên của Nhật, sáng ngày 11 tháng 12, là sự kiện nổi tiếng nhất của trận đánh. Kajioka đưa tàu của mình tiến sát bờ, cho rằng pháo của đảo đã bị phá hủy bởi các cuộc ném bom. Chúng vẫn chưa bị phá hủy. Thủy quân lục chiến giữ hỏa lực cho tới khi tàu vào tầm bắn, rồi pháo 5 inch khai hỏa.

Tàu khu trục Hayate bị trúng đạn và chìm trong vài phút — tàu chiến mặt nước đầu tiên của Nhật bị đánh chìm trong Chiến tranh Thái Bình Dương — và tàu khu trục Kisaragi bị một quả bom từ máy bay Wildcat trúng và nổ tung. Hai tàu khu trục khác bị hư hại, và các tàu vận tải bị đẩy lùi.

Lực lượng đổ bộ của Nhật, khoảng 450 người, không bao giờ lên được bờ. Kajioka rút lui, bỏ lại hai tàu khu trục dưới đáy biển và hàng trăm người chết.

Chiến thắng được ăn mừng tại Hoa Kỳ. Các tờ báo gọi Wake là “Alamo của Thái Bình Dương”, và cuộc kháng cự của Thủy quân lục chiến được đưa tin như một chiến thắng vĩ đại — chiến thắng đầu tiên của Mỹ trong chiến tranh, sau thảm họa tại Trân Châu Cảng.

Chỉ huy đơn vị đồn trú, Devereux, gửi một thông điệp được đưa tin rộng rãi, dù câu chữ chính xác còn gây tranh cãi: “Gửi thêm lính Nhật tới đây” — một thông điệp, dù thực sự được gửi hay không, đã trở thành biểu tượng cho sự thách thức của Wake.

Sự thật tỉnh táo hơn: đơn vị đồn trú đã thắng một trận đánh, nhưng không thắng được chiến tranh, và quân Nhật đã chuẩn bị một lực lượng lớn hơn.

Cuộc bao vây, 12–22 tháng 12

Trong mười hai ngày tiếp theo, quân Nhật ném bom Wake gần như hàng ngày, từ máy bay trên đất liền và, từ ngày 21 tháng 12, từ các tàu sân bay Sōryū và Hiryū, vốn được tách ra từ lực lượng tấn công Trân Châu Cảng. Các máy bay Wildcat bị bắn rơi từng chiếc một: đến ngày 22 tháng 12, không chiếc nào còn bay được.

Pháo của Thủy quân lục chiến sắp hết đạn, và binh lính kiệt sức, đói khát và thiếu nước. Lực lượng cứu viện của Mỹ, Lực lượng Đặc nhiệm 14 dưới quyền Chuẩn đô đốc Frank Jack Fletcher, với tàu sân bay Saratoga, đang trên đường tới Wake, nhưng bị triệu hồi ngày 22 tháng 12 bởi Phó đô đốc William Pye, tư lệnh tạm quyền của Hạm đội Thái Bình Dương, người lo sợ lực lượng cứu viện sẽ bị tàu sân bay Nhật phục kích.

Quyết định triệu hồi lực lượng cứu viện vẫn còn gây tranh cãi: Fletcher tin rằng ông có thể tới được Wake, và những người lính trên đảo tin rằng họ đã bị bỏ rơi. Quyết định của Pye dựa trên nỗi sợ mất một tàu sân bay — Hạm đội Thái Bình Dương chỉ còn ba chiếc — và niềm tin rằng Wake không thể giữ được trong bất kỳ trường hợp nào.

Cuộc đổ bộ thứ hai, 23 tháng 12

Cuộc đổ bộ thứ hai của Nhật diễn ra trước bình minh ngày 23 tháng 12 năm 1941. Khoảng 1.500 lính Nhật, được yểm trợ bởi máy bay trên tàu sân bay và pháo hải quân, đổ bộ lên bờ phía nam đảo Wake và đảo Wilkes.

Thủy quân lục chiến phản công — Đại úy Elrod tử trận khi dẫn đầu một cuộc phản công trên đảo Wilkes, và pháo của Thủy quân lục chiến đánh chìm một tàu tuần tra và làm hư hại một tàu khu trục — nhưng đơn vị đồn trú ít hơn về số lượng, hết đạn và không có yểm trợ trên không. Đến giữa buổi sáng, quân Nhật đã tràn qua các công sự của đảo, và Devereux, sau khi tham khảo ý kiến Cunningham, ra lệnh đầu hàng.

Trận đánh kết thúc. Quân Mỹ đã giữ Wake trong mười lăm ngày.

6. Bước ngoặt

Các bước ngoặt của trận đánh

Bước ngoặt của Trận đảo Wake là ngày 11 tháng 12 năm 1941 — ngày cuộc đổ bộ đầu tiên của Nhật bị đẩy lùi. Việc đánh chìm các tàu khu trục Hayate và Kisaragi là chiến thắng hải quân đầu tiên của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương, và nó chứng minh rằng một đơn vị đồn trú nhỏ, được chỉ huy tốt, với pháo bờ biển và một ít tiêm kích, có thể đánh bại một lực lượng đổ bộ. Chiến thắng đã mang lại cho công chúng Mỹ tin tốt đầu tiên của chiến tranh, và mang lại cho Thủy quân lục chiến một huyền thoại mà họ vẫn tôn vinh.

Nhưng ngày 11 tháng 12 cũng là bước ngoặt theo hướng ngược lại: nó thuyết phục quân Nhật rằng Wake không thể chiếm được với giá rẻ, và nó đảm bảo đợt tấn công thứ hai sẽ áp đảo. Các tàu sân bay Sōryū và Hiryū được tách khỏi lực lượng Trân Châu Cảng và gửi tới Wake, và cuộc đổ bộ thứ hai được thực hiện với 1.500 người, yểm trợ trên không từ tàu sân bay và pháo hải quân hạng nặng — một lực lượng mà đơn vị đồn trú không thể chống lại. Nói cách khác, chiến thắng đầu tiên đã đảm bảo thất bại thứ hai.

Bước ngoặt còn lại là việc triệu hồi lực lượng cứu viện của Mỹ ngày 22 tháng 12. Lực lượng Đặc nhiệm 14, với tàu sân bay Saratoga, chỉ còn cách Wake một ngày hành trình khi được lệnh quay lại.

Nếu nó tiếp tục, nó có thể đã tới đảo kịp thời để tăng viện cho đơn vị đồn trú, hoặc có thể đã bị tàu sân bay Nhật phục kích và mất mát — Hạm đội Thái Bình Dương không thể để mất một tàu sân bay tháng 12 năm 1941.

Quyết định đó mang tính chiến lược, và về lâu dài có lẽ là đúng, nhưng đối với những người lính trên Wake, nó có nghĩa là không có viện trợ nào tới. Đơn vị đồn trú chiến đấu thêm một ngày nữa, rồi đầu hàng.

7. Thương vong và tổn thất

Tổn thất của Mỹ

Tổn thất của Mỹ tại đảo Wake nhỏ về số lượng tuyệt đối, nhưng nặng nề so với quy mô của đơn vị đồn trú. Trong giao tranh, 49 lính thủy đánh bộ và 3 thủy thủ thiệt mạng, và khoảng 30 người khác bị thương.

Khoảng 1.600 người Mỹ — lính thủy đánh bộ, thủy thủ và công nhân dân sự — bị bắt làm tù binh ngày 23 tháng 12. Các tù binh bị đưa tới Nhật Bản và Trung Quốc, và khoảng 100 người trong số họ chết trong trại giam, vì bệnh tật, suy dinh dưỡng và ngược đãi.

Các công nhân dân sự chịu số phận tồi tệ nhất: tháng 10 năm 1943, quân Nhật, lo sợ một cuộc đổ bộ của Mỹ, đã xử tử 98 công nhân dân sự còn lại trên đảo. Người ra lệnh xử tử, Chuẩn đô đốc Shigematsu Sakaibara, chỉ huy Nhật trên Wake, bị xét xử sau chiến tranh và bị treo cổ năm 1947.

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Chết trong giao tranh	49 lính thủy đánh bộ, 3 thủy thủ (tổng cộng 52); khoảng 70 dân thường chết trong trận đánh	Khoảng 820 người chết
Bị thương	Khoảng 30	Khoảng 300
Bị bắt	Khoảng 1.600 (trong đó khoảng 1.200 dân thường)	Ít
Tàu chiến	Không có	2 tàu khu trục bị đánh chìm (Hayate, Kisaragi), 2 tàu khu trục bị hư hại, 1 tàu tuần tra bị đánh chìm
Máy bay	12 máy bay Wildcat bị phá hủy	Khoảng 20 máy bay bị phá hủy

Tổn thất của Nhật và dân thường

Tổn thất của Nhật nặng hơn tổn thất của Mỹ trong giao tranh: khoảng 820 người chết và khoảng 300 người bị thương, phần lớn trong đợt đổ bộ đầu tiên ngày 11 tháng 12 và đợt đổ bộ thứ hai ngày 23 tháng 12. Việc mất hai tàu khu trục — những tàu chiến mặt nước đầu tiên của Nhật bị đánh chìm trong chiến tranh — là một đòn nặng nề, và đó là lý do quân Nhật mang tàu sân bay tới cho đợt tấn công thứ hai.

Câu chuyện của các công nhân dân sự là phần đen tối nhất trong lịch sử Wake. 98 người bị xử tử tháng 10 năm 1943 đã bị bắn theo lệnh của Sakaibara, người lo sợ họ sẽ giúp lực lượng đổ bộ của Mỹ. Vụ xử tử là một tội ác chiến tranh, và Sakaibara bị kết tội sau chiến tranh. Mộ tập thể của những người bị xử tử được tìm thấy sau chiến tranh, và hài cốt được đưa về Hoa Kỳ.

8. Bản đồ và địa hình

Địa hình và sự cô lập của Wake

Đảo Wake là một đảo san hô ở trung Thái Bình Dương, cách Honolulu khoảng 2.300 dặm (3.700 km) về phía tây và cách Nhật Bản khoảng 2.000 dặm về phía đông. Nó gồm ba đảo nhỏ — đảo Wake, đảo Peale và đảo Wilkes — nối với nhau bằng rạn san hô bao quanh một đầm phá nông. Đảo san hô dài khoảng 7 km và rộng 3 km, và điểm cao nhất chỉ khoảng 6 m trên mực nước biển. Đất đai bằng phẳng, đầy cát và phủ đầy cây bụi, và không có nước ngọt trên đảo: đơn vị đồn trú phụ thuộc vào nước mưa và nước được chở tới bằng tàu.

Địa hình của đảo khiến nó vừa có giá trị vừa dễ bị tổn thương. Vị trí của nó, nửa đường giữa Hawaii và Guam, khiến nó trở thành căn cứ hữu ích cho máy bay và tàu ngầm, và là bàn đạp hữu ích cho kẻ tấn công di chuyển về phía đông hoặc phía tây qua Thái Bình Dương.

Nhưng kích thước nhỏ bé và địa hình bằng phẳng khiến nó không thể phòng thủ theo chiều sâu: không có nơi nào để rút lui, và toàn bộ đảo nằm trong tầm pháo hải quân. Đường băng, trên chính đảo Wake, là đặc điểm quan trọng nhất của đảo, và đó là thứ đầu tiên quân Nhật ném bom.

Pháo của Thủy quân lục chiến được bố trí quanh đầm phá, để bao quát các lối tiếp cận từ biển, và các bãi đổ bộ nằm trên bờ phía nam đảo Wake và đảo Wilkes — những nơi quân Nhật đổ bộ ngày 23 tháng 12.

Sự cô lập của Wake là số phận của nó. Hòn đảo quá xa Hawaii để viện trợ tới nhanh, và quá nhỏ để cầm cự vô thời hạn trước một kẻ tấn công quyết tâm. Đơn vị đồn trú giữ nó trong mười lăm ngày, rồi nó thất thủ. Hòn đảo không được chiếm lại cho tới cuối chiến tranh: quân Nhật giữ Wake tới ngày 4 tháng 9 năm 1945, khi họ đầu hàng quân Mỹ. Đảo san hô vẫn là lãnh thổ của Mỹ, và vẫn được sử dụng làm căn cứ quân sự và sân bay hạ cánh khẩn cấp.

9. Kết quả và di sản của đảo Wake

Chiến thắng của Nhật và di sản Thủy quân lục chiến

Đảo Wake là một chiến thắng của Nhật Bản, nhưng đó là một chiến thắng khiến Nhật Bản tốn kém hơn những gì họ đạt được. Hòn đảo có giá trị chiến lược hạn chế — quân Nhật sử dụng nó làm căn cứ không quân, nhưng nó quá xa các chiến trường chính của chiến tranh để có ý nghĩa lớn — và cuộc phòng thủ Wake đã mang lại cho công chúng Mỹ người hùng đầu tiên của chiến tranh.

Các lính thủy đánh bộ đã chiến đấu ở đó trở thành huyền thoại: Thiếu tá Devereux, Thiếu tá Putnam và Đại úy Elrod được ca ngợi trên báo chí, trong các bản tin và trong bộ phim Wake Island (1942), được thực hiện khi những người phòng thủ thực sự vẫn còn là tù binh chiến tranh tại Nhật Bản.

Bộ phim được đề cử giải Oscar và khắc sâu Wake trong trí tưởng tượng của người Mỹ như biểu tượng của lòng dũng cảm trước những odds không thể.

Di sản thực sự của Wake nằm trong Thủy quân lục chiến. Cuộc phòng thủ của đảo — pháo bờ biển đánh chìm tàu khu trục, các máy bay Wildcat chiến đấu trước những odds không thể, Thủy quân lục chiến cầm cự trong mười lăm ngày — đã trở thành một phần bản sắc của Quân đoàn, và câu nói “Gửi thêm lính Nhật tới đây” đã trở thành một phần trong truyền thuyết của họ.

Truyền thống không bao giờ đầu hàng một vị trí, và chiến đấu tới người cuối cùng, của Thủy quân lục chiến được định hình bởi Wake, và bởi những người lính đã chiến đấu ở đó. Những người phòng thủ đảo được tặng thưởng Navy Unit Commendation, và Đại úy Elrod được tặng Huân chương Danh dự.

Tù binh và di sản chiến lược

Các tù binh của Wake phải chịu đựng nhiều năm sau trận đánh. Thủy quân lục chiến và thủy thủ bị đưa tới Nhật Bản và Trung Quốc, và công nhân dân sự bị đưa tới Nhật Bản. Khoảng 100 người trong số họ chết trong trại giam. Những người sống sót được giải phóng năm 1945, và họ trở về Hoa Kỳ và thấy mình là những người hùng.

98 công nhân dân sự bị xử tử tháng 10 năm 1943 không bị lãng quên: mộ tập thể của họ được tìm thấy sau chiến tranh, và hài cốt của họ được đưa về Hoa Kỳ và chôn cất tại Punchbowl, Nghĩa trang Quốc gia Thái Bình Dương tại Honolulu.

Di sản chiến lược của đảo Wake nhỏ bé, nhưng di sản đạo đức của nó lớn lao. Trận đánh cho thấy quân Nhật có thể bị đánh bại — rằng lực lượng đổ bộ của họ có thể bị đẩy lùi, tàu khu trục của họ bị đánh chìm, máy bay ném bom của họ bị bắn rơi — và nó cho thấy người lính Mỹ, ngay cả khi ít hơn về số lượng và đơn độc, vẫn sẽ chiến đấu.

Hòn đảo được chiếm lại tháng 9 năm 1945, và nó vẫn là căn cứ của Mỹ. Những người lính đã phòng thủ nó được tưởng nhớ, trong Thủy quân lục chiến và tại Hoa Kỳ, như những người hùng đầu tiên của Chiến tranh Thái Bình Dương.

10. Chỉ huy

Các chỉ huy của trận đánh

Thiếu tá James P. S. Devereux (Hoa Kỳ). Chỉ huy Tiểu đoàn Phòng thủ Thủy quân lục chiến 1, tư lệnh mặt đất tại Wake. Devereux lãnh đạo phòng thủ đảo trong mười lăm ngày, và ông ra lệnh đầu hàng ngày 23 tháng 12 sau khi tham khảo ý kiến Cunningham. Ông bị bắt làm tù binh và trải qua phần còn lại của chiến tranh trong trại giam của Nhật. Sau này ông phục vụ trong Quốc hội và qua đời năm 1988.

Chỉ huy Winfield Scott Cunningham (Hoa Kỳ). Chỉ huy trạm không quân hải quân tại Wake và là sĩ quan cấp cao nhất trên đảo. Cunningham là tư lệnh tổng thể, và ông đưa ra quyết định, cùng với Devereux, đầu hàng ngày 23 tháng 12. Ông bị bắt làm tù binh và trải qua chiến tranh trong trại giam. Ông qua đời năm 1986.

Thiếu tá Paul A. Putnam (Hoa Kỳ). Chỉ huy Phi đội Tiêm kích Thủy quân lục chiến VMF-211, phi đội Wildcat phòng thủ Wake. Các phi công của Putnam đã bắn rơi máy bay ném bom Nhật và bắn phá lực lượng đổ bộ, và bản thân Putnam đã bay các nhiệm vụ chiến đấu cho tới khi chiếc Wildcat cuối cùng bị phá hủy. Ông bị bắt làm tù binh và sống sót qua chiến tranh.

Đại úy Henry T. Elrod (Hoa Kỳ). Một phi công của VMF-211, người đã bắn rơi hai máy bay ném bom Nhật ngày 10 tháng 12 và sau đó chiến đấu trên mặt đất, dẫn đầu một cuộc phản công trên đảo Wilkes ngày 23 tháng 12, nơi ông tử trận. Ông được truy tặng Huân chương Danh dự, phi công Thủy quân lục chiến đầu tiên nhận huân chương này trong Thế chiến II.

Chuẩn đô đốc Sadamichi Kajioka (Nhật Bản). Chỉ huy lực lượng xâm lược Nhật tại Wake. Đợt đổ bộ đầu tiên của Kajioka, ngày 11 tháng 12, bị đẩy lùi với tổn thất hai tàu khu trục. Ông chỉ huy cuộc đổ bộ thứ hai, ngày 23 tháng 12, chiếm được đảo. Ông sống sót qua chiến tranh.

11. Câu hỏi thường gặp

Trận đảo Wake diễn ra khi nào?
Từ ngày 8 đến ngày 23 tháng 12 năm 1941, ở trung Thái Bình Dương. Quân Nhật tấn công lần đầu ngày 8 tháng 12, cố đổ bộ ngày 11 tháng 12 và bị đẩy lùi, và chiếm đảo ngày 23 tháng 12.

Có bao nhiêu lính thủy đánh bộ phòng thủ đảo Wake?
449 lính thủy đánh bộ, cộng khoảng 70 thủy thủ và khoảng 1.200 công nhân xây dựng dân sự, trong đó khoảng 400 người tình nguyện chiến đấu.

Chuyện gì đã xảy ra ngày 11/12/1941 tại đảo Wake?
Đợt đổ bộ đầu tiên của Nhật bị đẩy lùi. Pháo 5 inch của Thủy quân lục chiến đánh chìm tàu khu trục Hayate và một máy bay Wildcat ném bom tàu khu trục Kisaragi, khiến nó nổ tung. Đó là chiến thắng hải quân đầu tiên của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương.

Vì sao lực lượng cứu viện của Mỹ bị triệu hồi?
Phó đô đốc William Pye, tư lệnh tạm quyền của Hạm đội Thái Bình Dương, lo sợ Lực lượng Đặc nhiệm 14, xây dựng quanh tàu sân bay Saratoga, sẽ bị tàu sân bay Nhật phục kích. Hạm đội Thái Bình Dương chỉ còn ba tàu sân bay, và Pye không muốn mạo hiểm mất một chiếc.

Chuyện gì đã xảy ra với các tù binh của đảo Wake?
Khoảng 1.600 người Mỹ bị bắt làm tù binh ngày 23 tháng 12 năm 1941 và bị đưa tới Nhật Bản và Trung Quốc. Khoảng 100 người chết trong trại giam. Tháng 10 năm 1943, quân Nhật xử tử 98 công nhân dân sự còn lại trên đảo.

Đảo Wake được chiếm lại khi nào?
Quân Nhật giữ Wake tới ngày 4 tháng 9 năm 1945, khi họ đầu hàng quân Mỹ vào cuối chiến tranh. Hòn đảo vẫn là lãnh thổ của Mỹ.

12. Nguồn

1. Wikipedia, “Battle of Wake Island” — ngày tháng, quân số, số liệu thương vong và diễn biến trận đánh.
2. US Marine Corps History Division, “The Defense of Wake” — lịch sử chính thức của Thủy quân lục chiến về trận đánh, của Trung tá Robert D. Heinl Jr.
3. Encyclopædia Britannica, “Wake Island” — bối cảnh và trận đánh.
4. National Park Service, “Wake Island” — lịch sử của đảo và cuộc phòng thủ năm 1941.
5. Duane Schultz, Wake Island: The Heroic Gallant Stand of the Marines (St. Martin’s Press, 1978) — trận đánh, lực lượng cứu viện và các tù binh.
6. James P. S. Devereux, The Story of Wake Island (Lippincott, 1947) — lời kể của chính vị chỉ huy về cuộc phòng thủ.

Đọc thêm
– Robert J. Cressman, A Magnificent Fight: The Battle for Wake Island (Naval Institute Press, 1995).
– Gregory J. W. Urwin, Facing Fearful Odds: The Siege of Wake Island (University of Nebraska Press, 1997).

Bài viết liên quan

• Bãi biển Juno
• Bãi biển Omaha
• Chiến dịch Barbarossa