WAR ATLAS MILITARY HISTORY MAGAZINE · WWI — WWII
Trận chiến nước Anh
1. Mở đầu
Trận chiến nước Anh là trận không chiến diễn ra trên bầu trời miền nam nước Anh vào mùa hè và mùa thu năm 1940, từ tháng 7 đến tháng 10, giữa Không quân Hoàng gia Anh (RAF) và Luftwaffe của Đức. Đây là trận đánh đầu tiên trong lịch sử diễn ra hoàn toàn trên không, và là thất bại đầu tiên của cỗ máy chiến tranh Đức: Luftwaffe, vốn đã tiêu diệt không quân của Ba Lan, Pháp và các nước Vùng thấp, đã không tiêu diệt được RAF, không giành được ưu thế trên không trên eo biển Manche, và buộc Hitler phải hoãn — rồi từ bỏ — Chiến dịch Sea Lion, cuộc xâm lược nước Anh.
Trận đánh được giành thắng lợi bởi khoảng 3.000 phi công tiêm kích — “The Few”, như Winston Churchill đã gọi họ trong bài phát biểu ngày 20 tháng 8 năm 1940: “Chưa bao giờ trong lĩnh vực xung đột của con người, nhiều người lại nợ ít người đến thế.” RAF mất khoảng 1.700 máy bay và khoảng 540 phi công; Luftwaffe mất khoảng 1.900 máy bay và khoảng 2.600 thành viên phi hành đoàn.
Trận đánh không giành chiến thắng trong chiến tranh, nhưng nó đảm bảo rằng nước Anh sẽ sống sót để chiến đấu.
2. Thông tin chính
| Ngày | 10 tháng 7 – 31 tháng 10 năm 1940 (trận đánh chính; Blitz tiếp tục tới 1941) |
| Địa điểm | Miền nam nước Anh và eo biển Manche, trên hết là London và đông nam nước Anh |
| Kết quả | Anh thắng; Luftwaffe không giành được ưu thế trên không; cuộc xâm lược Anh bị hoãn rồi từ bỏ |
| Chỉ huy Anh | Thống chế Không quân Hugh Dowding (Bộ Tư lệnh Tiêm kích); Phó Thống chế Không quân Keith Park (Cụm 11); Phó Thống chế Không quân Trafford Leigh-Mallory (Cụm 12) |
| Chỉ huy Đức | Thống chế Đế chế Hermann Göring (Luftwaffe); Thống chế Albert Kesselring (Không đoàn 2); Thống chế Hugo Sperrle (Không đoàn 3) |
| Lực lượng Anh | Khoảng 1.000 tiêm kích lúc bắt đầu (Hurricane và Spitfire); khoảng 3.000 phi công (“The Few”); Hệ thống Dowding gồm radar và kiểm soát |
| Lực lượng Đức | Khoảng 2.600 máy bay (khoảng 1.000 máy bay ném bom, 1.000 tiêm kích, 300 máy bay ném bom bổ nhào, 300 chiếc khác); khoảng 3.000 thành viên phi hành đoàn |
| Tổn thất Anh | Khoảng 1.700 máy bay bị phá hủy; khoảng 540 phi công chết; khoảng 1.500 thường dân chết trong Blitz trong trận đánh |
| Tổn thất Đức | Khoảng 1.900 máy bay bị phá hủy; khoảng 2.600 thành viên phi hành đoàn chết hoặc bị bắt |
3. Bối cảnh
Sự sụp đổ của Pháp và kế hoạch của Đức
Trận chiến nước Anh là hệ quả của sự sụp đổ của Pháp. Tháng 6 năm 1940, sau khi blitzkrieg của Đức tiêu diệt Lục quân Pháp và đẩy Lực lượng Viễn chinh Anh xuống biển tại Dunkirk, nước Anh đứng một mình.
Hitler kỳ vọng Anh sẽ cầu hòa: ông đề nghị, trong bài phát biểu ngày 19 tháng 7 năm 1940, một thỏa thuận sẽ để Anh giữ đế chế của mình đổi lấy quyền tự do hành động ở châu Âu. Chính phủ Anh, dưới quyền Winston Churchill, người trở thành thủ tướng tháng 5 năm 1940, đã từ chối.
Hitler sau đó ra lệnh xâm lược nước Anh — Chiến dịch Sea Lion — và Luftwaffe được giao nhiệm vụ tiêu diệt RAF trước, để hạm đội xâm lược có thể vượt eo biển Manche mà không bị tấn công từ trên không.
Kế hoạch của Đức rất đơn giản: Luftwaffe sẽ tiêu diệt các tiêm kích của RAF trên không và trên mặt đất, ném bom các sân bay và nhà máy sản xuất máy bay của họ, và giành ưu thế trên không trên miền nam nước Anh.
Cuộc xâm lược sau đó sẽ diễn ra, tháng 9 năm 1940, với Lục quân Đức đổ bộ lên các bãi biển Kent và Sussex. Chỉ huy Luftwaffe, Hermann Göring, tự tin: không quân của ông đã tiêu diệt mọi không quân mà nó từng đối mặt, và ông hứa với Hitler rằng RAF sẽ bị tiêu diệt trong bốn ngày. Ông đã sai, và lý do ông sai là một hệ thống, chứ không phải một vũ khí đơn lẻ.
Hệ thống Dowding và tiêm kích RAF
Hệ thống của Anh là Hệ thống Dowding, đặt theo tên Thống chế Không quân Hugh Dowding, tư lệnh Bộ Tư lệnh Tiêm kích. Dowding đã xây dựng, trong thập niên 1930, hệ thống phòng không tích hợp đầu tiên trên thế giới: một chuỗi các trạm radar dọc bờ biển phía nam và phía đông — Chain Home — có thể phát hiện máy bay tới từ cách 100 dặm; một mạng lưới quan sát viên, Quân đoàn Quan sát, theo dõi máy bay trên đất liền; và một hệ thống kiểm soát, đặt tại Bentley Priory, vẽ các cuộc tập kích lên bản đồ và chỉ đạo các tiêm kích chặn đánh chúng.
Hệ thống này có nghĩa là các tiêm kích của RAF không phải tuần tra trên bầu trời, lãng phí nhiên liệu và làm mệt phi công: chúng có thể chờ trên mặt đất, và chỉ cất cánh khi phát hiện một cuộc tập kích, và được dẫn tới đúng nơi đúng độ cao. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một trận đánh được chiến đấu với radar, và nó mang lại cho RAF một lợi thế mà Luftwaffe không bao giờ hiểu được.
Hurricane và Spitfire
Các tiêm kích của RAF là Hawker Hurricane và Supermarine Spitfire. Hurricane, chiếm khoảng hai phần ba sức mạnh của Bộ Tư lệnh Tiêm kích, là một máy bay chắc chắn, đáng tin cậy, dễ sửa chữa và trang bị tám súng máy. Spitfire, chiếm khoảng một phần ba, nhanh hơn, cơ động hơn và đẹp hơn — và nó trở thành biểu tượng của trận đánh.
Các tiêm kích của Đức là Messerschmitt Bf 109, một máy bay tuyệt vời, nhưng có tầm bay ngắn: bay từ các căn cứ ở Pháp, Bf 109 chỉ có khoảng 20 phút chiến đấu trên bầu trời London trước khi phải quay về.
Các máy bay ném bom của Đức — Heinkel He 111, Dornier Do 17 và Junkers Ju 88 — là máy bay ném bom hạng trung, được thiết kế cho các chiến dịch tầm ngắn tại Ba Lan và Pháp, và chúng không được chế tạo cho một chiến dịch ném bom chiến lược kéo dài.
Nói cách khác, Luftwaffe là một không quân chiến thuật, được xây dựng để yểm trợ lục quân, và nó được yêu cầu làm một công việc chiến lược — tiêu diệt một không quân và một đất nước — mà nó không được thiết kế để làm.
4. Lực lượng hai bên
Bộ Tư lệnh Tiêm kích RAF
Khi trận đánh bắt đầu, ngày 10 tháng 7 năm 1940, Bộ Tư lệnh Tiêm kích có khoảng 1.000 tiêm kích — khoảng 650 Hurricane và khoảng 350 Spitfire — và khoảng 1.200 phi công. Luftwaffe có khoảng 2.600 máy bay tại Pháp và các nước Vùng thấp, trong đó khoảng 1.000 chiếc là máy bay ném bom, khoảng 1.000 chiếc là tiêm kích, và phần còn lại là máy bay ném bom bổ nhào, máy bay trinh sát và máy bay vận tải.
Luftwaffe đông hơn RAF gấp hơn hai lần về máy bay, nhưng những con số đó gây hiểu lầm: các tiêm kích của Luftwaffe không thể ở lại trên bầu trời nước Anh lâu, các máy bay ném bom của họ dễ bị tổn thương nếu không có tiêm kích hộ tống, và các phi công của họ, khi bị bắn rơi, sẽ bị bắt làm tù binh, trong khi các phi công RAF bị bắn rơi trên bầu trời nước Anh có thể trở lại trong một máy bay mới ngay trong ngày.
| Anh | Đức | |
|---|---|---|
| Tiêm kích | Khoảng 1.000 (Hurricane và Spitfire) | Khoảng 1.000 (Bf 109, Bf 110) |
| Máy bay ném bom | Không có trong Bộ Tư lệnh Tiêm kích (Bộ Tư lệnh Ném bom không tham gia trận đánh) | Khoảng 1.000 (He 111, Do 17, Ju 88) |
| Máy bay ném bom bổ nhào | — | Khoảng 300 (Ju 87 Stuka) |
| Phi công | Khoảng 1.200 lúc bắt đầu; tổng cộng khoảng 3.000 trong trận đánh | Khoảng 3.000 phi hành đoàn |
| Radar | Chain Home: khoảng 20 trạm, cộng Chain Home Low | Không có hệ thống tương đương |
| Sản xuất máy bay | Khoảng 500 tiêm kích mỗi tháng (và đang tăng) | Khoảng 200 tiêm kích mỗi tháng |
| Chỉ huy | Dowding (Bộ Tư lệnh Tiêm kích); Park (Cụm 11); Leigh-Mallory (Cụm 12) | Göring (Luftwaffe); Kesselring (Không đoàn 2); Sperrle (Không đoàn 3) |
Các phi công hai bên
Các phi công của RAF là một nhóm đáng chú ý. Họ còn trẻ — tuổi trung bình khoảng 20 — và họ đến từ khắp Đế quốc Anh và từ các nước châu Âu bị chiếm đóng: khoảng 500 trong số 3.000 phi công không phải là người Anh, bao gồm khoảng 150 người Ba Lan, khoảng 100 người Canada, khoảng 90 người Séc, và các phi công từ New Zealand, Australia, Nam Phi, Pháp, Bỉ và Hoa Kỳ.
Các phi công Ba Lan của Phi đội 303, những người đã chiến đấu tại Ba Lan và Pháp, nằm trong số những phi công thành công nhất của trận đánh: họ tuyên bố bắn rơi 126 máy bay Đức, thành tích cao nhất trong các phi đội.
Các đội mặt đất của RAF — thợ máy, thợ khung, thợ vũ khí — làm việc suốt đêm để giữ các tiêm kích bay được, và Lực lượng Không quân Phụ nữ (WAAF), những người vẽ các cuộc tập kích và vận hành radar, cũng là một phần của trận đánh.
Các phi công của Luftwaffe là cựu binh, và họ giỏi, nhưng họ đang chiến đấu trong một trận đánh mà họ không hiểu. Họ không biết về radar, và họ không hiểu vì sao RAF dường như luôn ở đúng nơi đúng lúc. Tình báo của họ kém: họ tin rằng RAF yếu hơn thực tế, và họ tấn công sai mục tiêu.
Các máy bay ném bom của họ, bay theo đội hình chặt chẽ, dễ bị tổn thương trước Hurricane và Spitfire, và các tiêm kích của họ, Bf 109, không thể bảo vệ chúng lâu. Điểm yếu lớn nhất của Luftwaffe là chỉ huy: Göring, người đã hứa với Hitler một chiến thắng nhanh chóng, can thiệp liên tục, thay đổi mục tiêu và chiến thuật, và các tướng của ông, Kesselring và Sperrle, bất đồng với nhau về cách trận đánh nên được tiến hành.
5. Diễn biến
Các trận chiến trên eo biển và cuộc tấn công vào các sân bay
Trận đánh bắt đầu ngày 10 tháng 7 năm 1940, với các cuộc tấn công của Đức vào tàu thuyền của Anh trên eo biển Manche — Kanalkampf, hay trận chiến trên eo biển. Luftwaffe tấn công các đoàn tàu vận tải chở than và vật tư dọc bờ biển phía nam, và các tiêm kích của RAF bay lên đón đánh chúng.
Giao tranh diễn ra trên biển, và đó là một thử nghiệm của Hệ thống Dowding: radar phát hiện các cuộc tập kích, các kiểm soát viên chỉ đạo các tiêm kích, và Hurricane cùng Spitfire bắn rơi các máy bay ném bom Đức và máy bay hộ tống của chúng.
Quân Đức mất nhiều máy bay hơn quân Anh, nhưng trận đánh chỉ là khúc dạo đầu, không phải sự kiện chính.
Trận đánh chính bắt đầu ngày 13 tháng 8 năm 1940 — Adlertag, “Ngày Đại bàng” — khi Luftwaffe tung ra Adlerangriff, cuộc tấn công vào các sân bay của RAF. Kế hoạch là tiêu diệt Bộ Tư lệnh Tiêm kích trên mặt đất: các máy bay ném bom sẽ tấn công các sân bay ở đông nam nước Anh, và các tiêm kích sẽ tiêu diệt các tiêm kích của RAF trên không.
Cuộc tấn công là một thất bại: tình báo Đức sai về sân bay nào quan trọng, thời tiết xấu, và các tiêm kích của RAF, được radar dẫn đường, đã đón đánh các cuộc tập kích và bắn rơi nhiều máy bay Đức hơn số chúng mất. Luftwaffe mất 45 máy bay ngày 13 tháng 8, và RAF mất 13 chiếc.
Trận đánh tiếp tục suốt tháng 8, và tổn thất của Luftwaffe tăng lên: ngày 18 tháng 8, “Ngày Khó khăn nhất”, Luftwaffe mất 69 máy bay và RAF mất 68 chiếc — tổn thất nặng nề nhất của trận đánh đối với cả hai bên.
Giai đoạn quan trọng là cuối tháng 8 và đầu tháng 9, khi Luftwaffe, nhận ra các cuộc tấn công vào sân bay đang hiệu quả, tập trung vào các trạm khu vực của RAF — các sân bay ở đông nam nước Anh nơi các tiêm kích được kiểm soát.
Các trạm tại Biggin Hill, Kenley, Hornchurch và North Weald bị ném bom nhiều lần, và tổn thất của RAF tăng lên. Các phi công kiệt sức, các đội mặt đất làm việc suốt ngày đêm, và Dowding sắp hết phi công được huấn luyện. RAF, theo lời một sử gia, đang “ở bên bờ vực”.
Tuy nhiên, Luftwaffe không biết nó đã gần thành công tới mức nào: tình báo của họ nói với Göring rằng RAF đã xong, và Göring, tin rằng trận đánh đã thắng, đã đưa ra quyết định cứu RAF.
Blitz vào London, tháng 9 năm 1940
Ngày 7 tháng 9 năm 1940, Luftwaffe thay đổi mục tiêu: thay vì tấn công các sân bay của RAF, nó bắt đầu ném bom London. Quyết định được đưa ra bởi Göring, và được Hitler phê chuẩn, người muốn trả thù cho cuộc ném bom Berlin của RAF ngày 25 tháng 8 — một cuộc tập kích nhỏ, nhưng đã làm xấu hổ giới lãnh đạo Đức, vốn đã hứa rằng không quả bom nào của Anh sẽ rơi xuống Berlin.
Việc ném bom London — Blitz — là một sai lầm chiến lược bậc nhất: nó cho các sân bay của RAF nghỉ ngơi, cho các phi công nghỉ ngơi, và cho Bộ Tư lệnh Tiêm kích thời gian để sửa chữa các trạm và huấn luyện phi công mới.
Các máy bay ném bom của Luftwaffe, bay trên bầu trời London vào ban ngày, bị các tiêm kích của RAF bắn rơi với số lượng lớn, và tổn thất của Luftwaffe tăng mạnh.
Ngày 15 tháng 9 và Blitz mùa đông
Ngày quyết định là 15 tháng 9 năm 1940 — Ngày Trận chiến nước Anh, như nó vẫn được gọi ở Anh. Ngày hôm đó, Luftwaffe tung ra hai cuộc tập kích lớn vào London, với khoảng 250 máy bay ném bom và 600 tiêm kích, và RAF đón đánh chúng với mọi tiêm kích mà họ có.
Trận đánh diễn ra trên bầu trời London và cửa sông Thames, và được hàng nghìn người trên mặt đất theo dõi. RAF tuyên bố bắn rơi 185 máy bay Đức — con số thực là khoảng 60 — và Luftwaffe mất nhiều máy bay ném bom tới mức không bao giờ cố gắng một cuộc tập kích lớn vào ban ngày vào London nữa.
Ngày 15 tháng 9 là bước ngoặt: sau đó, Luftwaffe chuyển sang ném bom ban đêm, và trận đánh, thực tế, đã thắng. RAF đã sống sót, và cuộc xâm lược nước Anh — Chiến dịch Sea Lion — bị hoãn ngày 17 tháng 9, rồi bị từ bỏ.
Blitz tiếp tục tới mùa đông 1940–1941, và London cùng các thành phố khác của Anh bị ném bom vào ban đêm, giết chết khoảng 40.000 thường dân trong toàn bộ Blitz. Nhưng Blitz không phải là Trận chiến nước Anh: trận đánh là trận không chiến ban ngày từ tháng 7 đến tháng 10 năm 1940, và nó được RAF giành thắng lợi. Ngày kết thúc chính thức của trận đánh là 31 tháng 10 năm 1940, ngày được chính phủ Anh chọn, dù giao tranh vẫn tiếp tục tới tháng 11.
6. Bước ngoặt
Các bước ngoặt của trận đánh
Bước ngoặt của Trận chiến nước Anh là ngày 7 tháng 9 năm 1940 — ngày Luftwaffe ngừng tấn công các sân bay của RAF và bắt đầu ném bom London. Các sân bay là điểm yếu của RAF: các trạm khu vực đang bị ném bom, các phi công kiệt sức, và Bộ Tư lệnh Tiêm kích sắp hết người và máy móc.
Nếu Luftwaffe tiếp tục tấn công các sân bay thêm hai tuần nữa, nó có thể đã tiêu diệt Bộ Tư lệnh Tiêm kích. Thay vào đó, nó tấn công London, và nó cho RAF sự nghỉ ngơi cần thiết để sống sót. Quyết định đó là của Göring, và của Hitler, và đó là một sai lầm đã thay đổi chiến tranh.
Bước ngoặt thứ hai là ngày 15 tháng 9 năm 1940, Ngày Trận chiến nước Anh. Hai cuộc tập kích lớn của Luftwaffe vào London bị RAF đón đánh với lực lượng mạnh, và tổn thất của Đức — khoảng 60 máy bay — nặng nề tới mức Luftwaffe không bao giờ cố gắng một cuộc tập kích lớn vào ban ngày nữa. Ngày 15 tháng 9 chứng minh rằng RAF không thể bị tiêu diệt, và nó chứng minh rằng cuộc xâm lược nước Anh không thể thành công nếu không có ưu thế trên không. Hai ngày sau, Hitler hoãn Chiến dịch Sea Lion, và cuộc xâm lược không bao giờ được thực hiện.
Bước ngoặt thứ ba mang tính công nghiệp: các nhà máy sản xuất máy bay của Anh, dưới sự chỉ đạo của Lord Beaverbrook, Bộ trưởng Sản xuất Máy bay, đang sản xuất nhiều tiêm kích hơn số RAF mất.
Tháng 8 năm 1940, người Anh sản xuất khoảng 500 tiêm kích, và RAF mất khoảng 300 chiếc; tháng 9, người Anh sản xuất khoảng 450 chiếc, và RAF mất khoảng 250 chiếc. Ngược lại, Luftwaffe sản xuất khoảng 200 tiêm kích mỗi tháng, và mất nhiều hơn số nó có thể thay thế.
Trận đánh cuối cùng được giành thắng lợi, không chỉ trên không mà còn trong các nhà máy: nước Anh có thể thay thế tổn thất của mình, và Đức thì không thể.
7. Thương vong và tổn thất
Thương vong của trận đánh
Tổn thất của Trận chiến nước Anh nặng nề ở cả hai bên, nhưng nặng hơn đối với Luftwaffe, và nặng hơn theo nghĩa quan trọng: Luftwaffe mất các thành viên phi hành đoàn mà nó không thể thay thế, trong khi RAF mất các phi công có thể thay thế được, và máy bay có thể được chế tạo lại.
| Anh | Đức | |
|---|---|---|
| Máy bay bị phá hủy | Khoảng 1.700 | Khoảng 1.900 |
| Phi công và phi hành đoàn chết | Khoảng 540 phi công chết | Khoảng 2.600 phi hành đoàn chết hoặc bị bắt |
| Thường dân chết | Khoảng 1.500 trong trận đánh (khoảng 40.000 trong toàn bộ Blitz) | — |
| Sản xuất máy bay | Khoảng 500 tiêm kích mỗi tháng | Khoảng 200 tiêm kích mỗi tháng |
Tổn thất của RAF — khoảng 1.700 máy bay và khoảng 540 phi công chết — nghiêm trọng, nhưng có thể chịu đựng được: các nhà máy của Anh đang sản xuất nhiều tiêm kích hơn số bị mất, và Kế hoạch Huấn luyện của Đế quốc đang đào tạo phi công mới.
Tổn thất của Luftwaffe — khoảng 1.900 máy bay và khoảng 2.600 thành viên phi hành đoàn chết hoặc bị bắt — không thể chịu đựng được: các nhà máy của Đức không thể thay thế máy bay, và hệ thống huấn luyện của Luftwaffe không thể thay thế phi hành đoàn.
Luftwaffe không bao giờ hồi phục sau Trận chiến nước Anh: nó đã mất, mùa hè năm 1940, các thành viên phi hành đoàn giàu kinh nghiệm từng giành chiến thắng trong các chiến dịch tại Ba Lan và Pháp, và nó không bao giờ có đủ sức mạnh để giành ưu thế trên không trên bầu trời nước Anh nữa.
Tổn thất dân sự của trận đánh — khoảng 1.500 người chết trong chính trận đánh, và khoảng 40.000 người trong toàn bộ Blitz — là hương vị đầu tiên của cuộc chiến ném bom sẽ nuốt chửng châu Âu.
Blitz, bắt đầu ngày 7 tháng 9 năm 1940 và tiếp tục tới năm 1941, đã giết chết khoảng 40.000 thường dân Anh và phá hủy phần lớn London, Coventry, Birmingham và các thành phố khác. Blitz không phá vỡ tinh thần của người Anh, và không buộc nước Anh phải cầu hòa.
Tuy nhiên, nó cho thấy chiến tranh sẽ diễn ra chống lại thường dân cũng như binh lính, và nó đặt ra mô hình cho cuộc chiến ném bom tiếp theo.
8. Bản đồ và địa hình
Bầu trời miền nam nước Anh và radar
Trận chiến nước Anh diễn ra trên bầu trời miền nam nước Anh và eo biển Manche, trên hết là trên bầu trời Kent, Sussex, Surrey và London. Địa hình của trận đánh là địa hình của eo biển: một dải nước rộng khoảng 30 km tại điểm hẹp nhất, giữa Dover và Calais, ngăn cách nước Anh với bờ biển Pháp bị Đức chiếm đóng.
Các căn cứ của Luftwaffe nằm ở miền bắc nước Pháp, tại Pas-de-Calais và Normandy, và máy bay của họ phải vượt eo biển Manche để tới nước Anh. Các căn cứ của RAF nằm ở đông nam nước Anh — Biggin Hill, Kenley, Hornchurch, North Weald, Tangmere — và các tiêm kích của họ phải leo lên để đón đánh các cuộc tập kích trên bầu trời Kent và Sussex, “Góc Địa ngục” của trận đánh.
Chuỗi radar — Chain Home — được xây dựng dọc bờ biển phía nam và phía đông, từ đảo Wight tới cửa sông Thames, và nó có thể phát hiện máy bay tới từ cách 100 dặm, trên bầu trời nước Pháp. Quân đoàn Quan sát, với các trạm trên khắp miền nam nước Anh, theo dõi các cuộc tập kích một khi chúng vượt qua bờ biển.
Hệ thống kiểm soát, đặt tại Bentley Priory ở Stanmore, vẽ các cuộc tập kích và chỉ đạo các tiêm kích. Nói cách khác, địa hình của trận đánh là địa hình của một hệ thống: radar trên bờ biển, quan sát viên trong nội địa, kiểm soát viên tại Bentley Priory, và các tiêm kích trên bầu trời Kent.
Luftwaffe, vốn không có radar và không có hệ thống tương đương, đã chiến đấu trong trận đánh một cách mù quáng.
Eo biển Manche
Eo biển Manche cũng là bất lợi lớn nhất của Luftwaffe. Các tiêm kích của họ, Bf 109, chỉ có khoảng 20 phút chiến đấu trên bầu trời London trước khi phải quay về, và các máy bay ném bom của họ, bay từ Pháp, phải vượt eo biển hai lần — một lần để tới nước Anh, và một lần để trở về.
Các tiêm kích của RAF, bay từ các căn cứ ở Anh, có thể ở lại trên bầu trời trận đánh lâu hơn, và các phi công của họ, khi bị bắn rơi, hạ cánh xuống nước Anh và có thể bay lại ngay trong ngày. Các phi công của Luftwaffe, khi bị bắn rơi, bị bắt làm tù binh.
Eo biển Manche, vốn đã bảo vệ nước Anh khỏi xâm lược trong một nghìn năm, lại bảo vệ nó năm 1940 — không phải bằng cách giữ quân Đức ở ngoài, mà bằng cách mang lại cho RAF lợi thế chiến đấu trên chính mặt đất của mình.
9. Kết quả và di sản của Trận chiến nước Anh
Kết quả và di sản của trận đánh
Trận chiến nước Anh kết thúc ngày 31 tháng 10 năm 1940, với RAF còn nguyên vẹn và Luftwaffe bị đánh bại. Cuộc xâm lược nước Anh — Chiến dịch Sea Lion — bị hoãn ngày 17 tháng 9 và bị từ bỏ mùa xuân năm 1941, khi Hitler chuyển sự chú ý sang Liên Xô.
Nước Anh đã sống sót, và nó sống sót một mình: đó là quốc gia duy nhất ở châu Âu không bị Đức chinh phục, và nó trở thành căn cứ mà từ đó cuộc giải phóng châu Âu sẽ được phát động năm 1944. Trận đánh không giành chiến thắng trong chiến tranh, nhưng nó đảm bảo rằng chiến tranh có thể được thắng.
Di sản của trận đánh mang tính văn hóa, trên hết ở Anh. “The Few” — 3.000 phi công tiêm kích đã chiến đấu trong trận đánh — trở thành những người hùng quốc gia, và bài phát biểu của Churchill ngày 20 tháng 8 năm 1940, với câu “Chưa bao giờ trong lĩnh vực xung đột của con người, nhiều người lại nợ ít người đến thế”, vẫn được trích dẫn ở Anh.
Spitfire trở thành biểu tượng của trận đánh, và của sự kháng cự của nước Anh, và Đài tưởng niệm Trận chiến nước Anh, trên vách đá tại Capel-le-Ferne, gần Folkestone, mang tên 2.937 phi công đã chiến đấu trong trận đánh.
Mỗi ngày 15 tháng 9, Ngày Trận chiến nước Anh, RAF bay một chiếc Spitfire và một chiếc Hurricane trên bầu trời London, và trận đánh được tưởng nhớ.
Về mặt quân sự, Trận chiến nước Anh là thất bại đầu tiên của Luftwaffe, và là bằng chứng đầu tiên rằng sức mạnh không quân đơn thuần không thể giành chiến thắng trong chiến tranh. Luftwaffe, vốn được xây dựng để yểm trợ lục quân, được yêu cầu làm một công việc chiến lược, và nó đã thất bại.
Trận đánh cũng chứng minh giá trị của radar và của một hệ thống phòng không tích hợp — một bài học đã định hình phòng không trong phần còn lại của thế kỷ. Tuy nhiên, di sản quan trọng nhất của trận đánh mang tính chiến lược: nó giữ nước Anh trong chiến tranh, và giữ mặt trận phía tây mở.
Không có Trận chiến nước Anh, sẽ không có ngày D-Day, không có giải phóng châu Âu, và không có chiến thắng năm 1945.
10. Chỉ huy
Các chỉ huy của trận đánh
Thống chế Không quân Hugh Dowding (Anh). Tổng tư lệnh Bộ Tư lệnh Tiêm kích, và là kiến trúc sư của Hệ thống Dowding. Dowding đã xây dựng chuỗi radar, hệ thống kiểm soát và lực lượng tiêm kích đã giành chiến thắng trong trận đánh, và ông đã chống lại áp lực đưa các tiêm kích của mình tới Pháp tháng 5 năm 1940, giữ chúng lại để phòng thủ nước Anh. Ông bị cách chức tháng 11 năm 1940, sau trận đánh, trong một tranh cãi về chiến thuật, và qua đời năm 1970.
Phó Thống chế Không quân Keith Park (Anh). Tư lệnh Cụm 11, đơn vị phòng thủ London và đông nam nước Anh, và là đơn vị chịu gánh nặng của trận đánh. Cách xử lý chiến thuật của Park đối với các tiêm kích của mình — đón đánh các cuộc tập kích với các đội hình nhỏ, linh hoạt — là chìa khóa cho thành công của trận đánh. Ông là người New Zealand, và ông bị cách chức, cùng với Dowding, tháng 11 năm 1940. Ông qua đời năm 1975.
Phó Thống chế Không quân Trafford Leigh-Mallory (Anh). Tư lệnh Cụm 12, đơn vị phòng thủ Midlands và miền bắc, và là người ủng hộ “Big Wing” — các đội hình tiêm kích lớn — chống lại chiến thuật của Park. Leigh-Mallory kế nhiệm Dowding làm tư lệnh Bộ Tư lệnh Tiêm kích, và sau này ông chỉ huy Lực lượng Không quân Viễn chinh Đồng minh cho ngày D-Day. Ông thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay tháng 11 năm 1944.
Thống chế Đế chế Hermann Göring (Đức). Tổng tư lệnh Luftwaffe, và là người đã hứa với Hitler rằng RAF sẽ bị tiêu diệt trong bốn ngày. Sự can thiệp của Göring vào trận đánh — thay đổi mục tiêu, ra lệnh cho các tiêm kích ở gần máy bay ném bom, và chuyển cuộc tấn công sang London — đã góp phần vào thất bại của Luftwaffe. Ông bị bắt năm 1945 và tự sát tại Nuremberg năm 1946.
Thống chế Albert Kesselring (Đức). Tư lệnh Không đoàn 2, đơn vị tấn công đông nam nước Anh và London. Kesselring là một trong những chỉ huy giỏi nhất của Đức, và sau này ông chỉ huy tại Ý. Ông bị kết tội tội ác chiến tranh sau chiến tranh, nhưng bản án của ông được giảm, và ông qua đời năm 1960.
11. Câu hỏi thường gặp
Trận chiến nước Anh diễn ra khi nào?
Từ ngày 10 tháng 7 đến ngày 31 tháng 10 năm 1940, trên bầu trời miền nam nước Anh và eo biển Manche. Blitz, cuộc ném bom ban đêm vào các thành phố của Anh, tiếp tục tới năm 1941.
“The Few” là ai?
Khoảng 3.000 phi công tiêm kích đã chiến đấu trong Trận chiến nước Anh, như Winston Churchill đã gọi họ trong bài phát biểu ngày 20 tháng 8 năm 1940: “Chưa bao giờ trong lĩnh vực xung đột của con người, nhiều người lại nợ ít người đến thế.”
Hệ thống Dowding là gì?
Hệ thống phòng không tích hợp đầu tiên trên thế giới: một chuỗi các trạm radar (Chain Home) phát hiện máy bay tới, Quân đoàn Quan sát theo dõi chúng trên đất liền, và một hệ thống kiểm soát tại Bentley Priory chỉ đạo các tiêm kích chặn đánh chúng.
Vì sao Luftwaffe thất bại?
Nó không hiểu Hệ thống Dowding, nó tấn công sai mục tiêu, các tiêm kích của nó chỉ có khoảng 20 phút chiến đấu trên bầu trời London, và Göring đã chuyển cuộc tấn công từ các sân bay của RAF sang London ngày 7 tháng 9 năm 1940, cho RAF sự nghỉ ngơi cần thiết.
Ngày Trận chiến nước Anh là ngày nào?
Ngày 15 tháng 9 năm 1940, ngày Luftwaffe tung ra hai cuộc tập kích lớn vào London và RAF đón đánh chúng với lực lượng mạnh. Luftwaffe mất khoảng 60 máy bay, và không bao giờ cố gắng một cuộc tập kích lớn vào ban ngày vào London nữa.
Có bao nhiêu máy bay bị mất trong Trận chiến nước Anh?
Khoảng 1.700 máy bay Anh và khoảng 1.900 máy bay Đức bị phá hủy. RAF mất khoảng 540 phi công; Luftwaffe mất khoảng 2.600 thành viên phi hành đoàn chết hoặc bị bắt.
12. Nguồn
- Wikipedia, “Battle of Britain” — ngày tháng, quân số, số liệu thương vong và diễn biến trận đánh.
- Encyclopædia Britannica, “Battle of Britain” — bối cảnh, Hệ thống Dowding và kết quả trận đánh.
- Royal Air Force Museum, “Battle of Britain” — Hệ thống Dowding, “The Few” và các máy bay của trận đánh.
- Richard Overy, The Battle of Britain: The Myth and the Reality (Penguin, 2001) — trận đánh, tổn thất và cuộc tranh luận về ý nghĩa của nó.
- Stephen Bungay, The Most Dangerous Enemy: A History of the Battle of Britain (Aurum Press, 2000) — lịch sử hiện đại tiêu chuẩn về trận đánh.
- Winston Churchill, The Second World War, Vol. II, Their Finest Hour (Cassell, 1949) — lời kể của Churchill về trận đánh và bài phát biểu “The Few”.
Đọc thêm
– James Holland, The Battle of Britain: Five Months That Changed History (St. Martin’s Press, 2010).
– John Ray, The Battle of Britain: Dowding and the First Victory, 1940 (Cassell, 1994).