Chiến thuật vu hồi

Chiến thuật · Tháng 11 10, 2026 · dinhbaochau · Updated Tháng 11 11, 2026

Table of Contents

1. Mở đầu

Ngày 2 tháng 8 năm 216 TCN, tại Cannae, Hannibal, với 50.000 người, tiêu diệt quân đội La Mã 80.000 người — khoảng 50.000 đến 70.000 người La Mã thiệt mạng — không phải bằng cách tấn công mặt trước, mà bằng cách tấn công từ hai bên sườn và phía sau. Vu hồi là cuộc tấn công nhằm vào bên sườn của lực lượng địch, thay vì mặt trước, nơi phòng thủ của chúng mạnh nhất. Đó là một trong những ý tưởng cổ xưa và hiệu quả nhất trong chiến tranh, và dựa trên quan sát đơn giản: không quân đội nào có thể mạnh ở mọi nơi.

Quân đội đối mặt phía trước, với vũ khí, công sự và sự chú ý hướng về địch phía trước, yếu ở hai bên sườn và yếu hơn nữa ở phía sau, nơi tuyến tiếp tế, sở chỉ huy và dự bị nằm.

Chỉ huy có thể di chuyển vòng qua sườn địch, không bị nhìn thấy và không bị cản trở, và đánh nó từ bên sườn có thể tiêu diệt quân đội lớn hơn nhiều so với quân mình, vì ông ta tấn công nó nơi nó không thể tự vệ.

Lịch sử chiến tranh, phần lớn, là lịch sử vu hồi: từ bao vây kép của Hannibal tại Cannae năm 216 TCN, qua “đòn cắt liềm” của Đức năm 1940, tới cuộc đổ bộ tại Inchon năm 1950, các chiến thắng vĩ đại, hết lần này đến lần khác, thắng bằng cách đi vòng qua bên sườn.

Vu hồi có ý nghĩa vì tấn công trực diện, dù dũng cảm đến đâu, là cách đắt nhất để thắng trận. Quân đội tấn công trực diện đâm vào phòng thủ mạnh nhất của địch, bãi mìn, súng máy và pháo binh của chúng, và trả giá cho mỗi mét đất bằng sinh mạng.

Trái lại, quân đội vu hồi tránh sức mạnh của địch và đánh vào điểm yếu của nó, và có thể thắng với thương vong ít hơn nhiều. Vu hồi cũng, trên hết, là vấn đề di chuyển: nó đòi hỏi quân đội có thể di chuyển nhanh hơn địch, hành quân vòng qua sườn, qua mặt đất địch tin là không thể đi qua, và đến bên sườn địch trước khi địch kịp quay lại đối mặt.

Các chỉ huy làm chủ vu hồi — Hannibal, Napoleon, Erwin Rommel, Douglas MacArthur — đều, trên hết, là bậc thầy di chuyển, và chiến thắng của họ là chiến thắng của tốc độ và bất ngờ.

2. Thông tin chính


Định nghĩa	Cuộc tấn công nhằm vào bên sườn của lực lượng địch, thay vì mặt trước của nó
Biến thể	Bao vây đơn (một sườn); bao vây kép (cả hai sườn, như tại Cannae); cơ động vòng (đi vòng qua sườn để đe dọa phía sau); bao vây thẳng đứng (đổ bộ đường không phía sau địch)
Ví dụ kinh điển	Cannae, 216 TCN (bao vây kép); “đòn cắt liềm” của Đức, tháng 5 năm 1940; El Alamein, tháng 11 năm 1942; Inchon, tháng 9 năm 1950
Yêu cầu	Tốc độ, bất ngờ, tình báo chính xác về sườn địch, và lực lượng có thể di chuyển nhanh hơn địch phản ứng
Cách khắc chế	Từ chối sườn (bẻ cong đội hình về sau), giữ dự bị cơ động, và bảo vệ tuyến tiếp tế

3. Khái niệm

Hình học của trận đánh

Mọi quân đội trong trận đánh đều có mặt trước, hai sườn và phía sau, và hình học của chiến trường là hình học của bốn phía đó. Mặt trước là nơi sức mạnh của quân đội tập trung: bộ binh, pháo binh, công sự và sự chú ý đều hướng về phía trước, về phía địch họ có thể thấy.

Sườn là nơi quân đội yếu nhất: đó là hai đầu đội hình, nơi quân mỏng hơn, nơi pháo binh không thể bắn, và nơi tuyến tiếp tế của quân đội chạy về căn cứ. Phía sau là nơi quân đội dễ bị tổn thương nhất: nó giữ sở chỉ huy, kho tiếp tế, bệnh viện và dự bị, và nếu phía sau bị tấn công, quân đội không thể chiến đấu, vì không có tiếp tế, không có mệnh lệnh và không có đường thoát.

Vu hồi là nghệ thuật khai thác hình học này: tránh mặt trước, nơi địch mạnh, và đánh vào sườn hoặc phía sau, nơi địch yếu. Chỉ huy hiểu hình học trận đánh hiểu rằng cách thắng không phải đẩy mạnh hơn vào sức mạnh của địch, mà đi vòng qua nó.

4. Nguồn gốc

Từ phalanx tới xe tăng

Vu hồi xưa như trận đánh có tổ chức, và nó thay đổi theo mỗi thay đổi về vũ khí và di chuyển. Trong thế giới cổ đại, phalanx — đội hình dày đặc lính giáo, vũ khí chính của quân đội Hy Lạp và Macedonia — mạnh ở phía trước và yếu ở hai sườn, và các vị tướng vĩ đại thời cổ đại, từ Epaminondas tại Leuctra năm 371 TCN tới Hannibal tại Cannae, thắng trận bằng cách đánh vào sườn phalanx.

Trong thời Napoleon, vu hồi được thực hiện bằng các cột hành quân, có thể di chuyển nhanh hơn địch và đến sườn của nó trước khi nó kịp phản ứng. Trong thời xe tăng, vu hồi được thực hiện bằng sư đoàn thiết giáp, có thể di chuyển 40 kilômét một giờ và có thể đi vòng qua sườn địch trong một ngày.

Và trong thời máy bay, vu hồi có thể thực hiện theo chiều dọc, bằng lính dù và trực thăng, đổ bộ phía sau tuyến địch. Vũ khí đã thay đổi, nhưng hình học không thay đổi: sườn vẫn là điểm yếu, và chỉ huy có thể tới được nó vẫn thắng.

5. Ví dụ nổi tiếng

Lực lượng vu hồi và lực lượng bị vu hồi

Vu hồi là cuộc đấu giữa hai loại lực lượng: lực lượng vu hồi, phải nhanh, cơ động và tự túc, và lực lượng bị vu hồi, phải đủ mạnh ở phía trước để giữ sự chú ý của địch, và đủ yếu ở sườn để bị bất ngờ.

Lực lượng vu hồi thường nhỏ hơn trong hai phía, vì nó phải di chuyển nhanh và vì không thể mang pháo nặng hay đoàn tiếp tế lớn theo. Sức mạnh của nó là tốc độ và bất ngờ, và điểm yếu của nó là, nếu bị phát hiện, nó có thể bị cắt rời và tiêu diệt, vì nó xa căn cứ của mình và vì nó đã phơi sườn của chính mình khi vu hồi.

Lực lượng bị vu hồi thường lớn hơn, nhưng lớn hơn ở chỗ sai: sức mạnh của nó ở phía trước, và sườn của nó mỏng. Bảng dưới đây trình bày hai phía tại Cannae, ví dụ kinh điển của bao vây kép.

	Carthage (Hannibal)	La Mã
Sức mạnh	Khoảng 50.000 người (khoảng 40.000 bộ binh, 10.000 kỵ binh)	Khoảng 80.000 người (khoảng 70.000 bộ binh, 10.000 kỵ binh)
Kế hoạch	Bao vây kép: trung tâm nhường bước, hai cánh khép lại, kỵ binh quay lại tấn công phía sau	Tấn công trực diện: phá trung tâm Carthage bằng ưu thế số lượng
Kỵ binh	Vượt trội: kỵ binh Numidia và Tây Ban Nha đánh đuổi kỵ binh La Mã, rồi quay lại tấn công phía sau La Mã	Kém hơn: kỵ binh La Mã bị đánh khỏi chiến trường và không thể quay lại
Kết quả	Khoảng 50.000–70.000 người La Mã thiệt mạng, bao gồm 80 nghị sĩ; Hannibal mất khoảng 6.000 người	Thất bại tồi tệ nhất trong lịch sử La Mã; La Mã sống sót, nhưng chỉ bằng cách từ chối đầu hàng

Cannae, 216 TCN: hai phía

Cannae là ví dụ kinh điển vì nó cho thấy, ở dạng thuần túy nhất, vu hồi có thể làm gì. Hannibal, với ít quân hơn, tiêu diệt quân đội lớn hơn quân mình một nửa, bằng cách tấn công nó từ hai bên sườn và phía sau, và biến chính sức mạnh của nó — khối lượng số lượng, dồn về phía trước vào trung tâm — thành cái bẫy.

Quân đội La Mã, dồn thành khối dày đặc, không thể quay lại, không thể đánh trả, và không thể thoát, và bị tàn sát ngay nơi đứng. Bài học của Cannae được mọi vị tướng nghiên cứu kể từ đó, và vẫn được giảng dạy trong các trường tham mưu ngày nay: không bao giờ để sườn bị bẻ gãy, và không bao giờ tiến xa đến mức không thể quay lại đối mặt với tấn công từ bên sườn.

6. Áp dụng trong trận đánh

Cannae, 2 tháng 8 năm 216 TCN: bao vây kép

Trận Cannae diễn ra ngày 2 tháng 8 năm 216 TCN, ở miền nam Ý, giữa quân đội Carthage của Hannibal và quân đội La Mã của hai chấp chính quan Lucius Aemilius Paullus và Gaius Terentius Varro. Quân La Mã, với khoảng 80.000 người, đông hơn 50.000 người của Hannibal, và họ lên kế hoạch thắng bằng tấn công trực diện: bộ binh của họ, thành khối dày đặc, sẽ xuyên thẳng qua trung tâm Carthage.

Kế hoạch của Hannibal thì ngược lại. Ông đặt quân yếu nhất của mình — người Gaul và người Tây Ban Nha — ở trung tâm, thành hình lưỡi liềm nhô về phía quân La Mã, và đặt quân giỏi nhất của mình — bộ binh Libya — ở hai cánh, thành cột, và kỵ binh ở hai cánh xa.

Khi quân La Mã tấn công, trung tâm Carthage nhường bước, từ từ, dụ quân La Mã tiến về phía trước vào hình lưỡi liềm, và người Libya ở hai cánh quay vào trong, tấn công quân La Mã từ hai bên sườn. Cùng lúc, kỵ binh Carthage, sau khi đánh đuổi kỵ binh La Mã khỏi chiến trường, quay lại và tấn công quân La Mã từ phía sau.

Quân đội La Mã bị bao vây từ cả bốn phía, và bị tiêu diệt. Khoảng 50.000 đến 70.000 người La Mã thiệt mạng, bao gồm cả hai chấp chính quan — Paullus thiệt mạng, và Varro trốn thoát với một nhóm nhỏ — và khoảng 10.000 người nữa bị bắt. Hannibal mất khoảng 6.000 người.

Cannae vẫn là, hơn 2.000 năm sau, chiến thắng hoàn hảo nhất từng giành được bằng vu hồi, và là mẫu mà mọi bao vây kép kể từ đó được đo lường.

Cái bẫy ở trung tâm

Chìa khóa của Cannae là trung tâm. Trung tâm của Hannibal cố ý yếu, và được thiết kế để nhường bước, dụ quân La Mã tiến về phía trước, và biến chính bước tiến của họ thành cái bẫy. Quân La Mã, vốn tin rằng họ đang thắng, vì trung tâm Carthage đang rút lui, dồn về phía trước, và làm vậy họ dồn mình thành khối dày đặc, trong đó họ không thể dùng vũ khí, không thể quay lại, và không thể thoát.

Trung tâm không phải thất bại: đó là mồi nhử, và quân La Mã cắn câu. Bài học là vu hồi không phải lúc nào cũng bắt đầu ở sườn: nó có thể bắt đầu ở trung tâm, với cuộc rút lui giả, và tấn công sườn là đòn hoàn tất cái bẫy.

Đòn cắt liềm, tháng 5 năm 1940: sườn quyết định chiến tranh

Vu hồi nổi tiếng nhất của Thế chiến II là “đòn cắt liềm” của Đức tháng 5 năm 1940, kế hoạch đánh bại Pháp trong sáu tuần. Quân Pháp và Anh mong cuộc tấn công của Đức sẽ qua Bỉ, như năm 1914, và họ tiến vào Bỉ để đối mặt, để lại sườn của họ — rừng Ardennes, mà họ tin là không thể vượt qua bằng xe tăng — được giữ yếu.

Kế hoạch của Đức, do Tướng Erich von Manstein vạch ra và Hitler chấp nhận, là tấn công qua Bỉ bằng một cụm tập đoàn quân, như đòn nghi binh, và đưa lực lượng chính — bảy sư đoàn thiết giáp — qua Ardennes, vòng qua sườn quân Đồng minh, rồi tới bờ biển Manche, cắt quân Đồng minh khỏi căn cứ. Kế hoạch thành công.

Thiết giáp vượt Ardennes trong ba ngày, vượt sông Meuse tại Sedan ngày 13 tháng 5, và tới bờ biển Manche tại Abbeville ngày 20 tháng 5, cắt quân Anh và Pháp ở Bỉ. Quân Đồng minh, bị kẹt sát biển, được sơ tán tại Dunkirk, và Pháp đầu hàng ngày 22 tháng 6. Đòn cắt liềm là vu hồi trên quy mô toàn bộ chiến dịch, và nó quyết định chiến tranh ở phía tây trong sáu tuần.

Nó thành công vì người Pháp tin Ardennes không thể vượt qua, và vì người Đức, vốn đã luyện tập vượt qua, biết rằng nó có thể.

Inchon, tháng 9 năm 1950: sườn từ biển

Vu hồi nổi tiếng nhất thời hậu chiến là cuộc đổ bộ tại Inchon, ở Triều Tiên, ngày 15 tháng 9 năm 1950. Quân Bắc Triều Tiên đã đẩy lực lượng Hoa Kỳ và Hàn Quốc lùi về Vành đai Pusan, ở góc đông nam Triều Tiên, và sắp thắng.

Tướng Douglas MacArthur, chỉ huy lực lượng Liên Hợp Quốc, đề xuất đổ bộ tại Inchon, trên bờ biển phía tây Triều Tiên, xa phía sau tuyến quân Bắc Triều Tiên, để cắt tuyến tiếp tế của Bắc Triều Tiên và tái chiếm Seoul.

Kế hoạch bị hầu hết sĩ quan cấp cao khác phản đối, vì Inchon có biên độ thủy triều lớn nhất thế giới — thủy triều lên xuống khoảng 10 mét — và vì cuộc đổ bộ chỉ có thể thực hiện vài ngày mỗi tháng, lúc thủy triều lên, và vì quân Bắc Triều Tiên, nếu họ phòng thủ cảng, có thể tiêu diệt lực lượng đổ bộ.

MacArthur khăng khăng, và cuộc đổ bộ được thực hiện ngày 15 tháng 9, với 75.000 người, và thành công. Quân Bắc Triều Tiên, bị cắt khỏi tiếp tế, sụp đổ, và lực lượng Liên Hợp Quốc tái chiếm Seoul trong hai tuần.

Inchon là vu hồi từ biển, và là ví dụ kinh điển của cơ động vòng: cuộc tấn công không đối mặt mặt trước của địch, mà đi vòng qua nó, bằng đường biển, và đánh vào phía sau.

Mặt đất làm vu hồi khả thi

Vu hồi phụ thuộc, trên hết, vào mặt đất, vì chính mặt đất quyết định sườn có thể bị bẻ gãy hay không. Mặt đất thuận lợi cho vu hồi là mặt đất trống, qua đó quân đội có thể di chuyển nhanh, và mặt đất địch tin là không thể đi qua, qua đó quân đội có thể di chuyển không bị nhìn thấy.

Ardennes, năm 1940, là mặt đất loại thứ hai: người Pháp tin nó không thể vượt qua bằng xe tăng, và người Đức, vốn đã luyện tập vượt qua, biết rằng nó có thể. Sa mạc, ở Bắc Phi, là mặt đất loại thứ nhất: nó trống trải, và quân đội có thể di chuyển vòng qua sườn của nhau tùy ý, đó là lý do chiến tranh sa mạc là chiến tranh vu hồi, và lý do Erwin Rommel và các chỉ huy Anh chiến đấu cuộc chiến di chuyển mà tuyến đầu thay đổi mỗi tuần.

Biển, tại Inchon, là mặt đất loại thứ ba: đó là đường vòng qua sườn địch mà địch không thể canh giữ, vì nó không thể ở khắp nơi cùng lúc. Chỉ huy hiểu mặt đất hiểu nơi sườn có thể bị bẻ gãy, và chỉ huy không hiểu thì hiểu quá muộn.

Sườn và bản đồ

Bản đồ là công cụ quan trọng nhất của chỉ huy vu hồi, và lịch sử vu hồi, phần lớn, là lịch sử bản đồ. Bản đồ Ý của Hannibal, năm 216 TCN, là bản đồ vẽ từ trí nhớ và báo cáo của người dẫn đường, và nó đủ tốt để đưa ông tới Cannae.

Bản đồ Pháp của Manstein, năm 1940, là bản đồ đường sá và rừng, và nó cho ông thấy Ardennes có thể vượt qua. Bản đồ Triều Tiên của MacArthur, năm 1950, là bản đồ thủy triều và cảng, và nó cho ông thấy Inchon có thể đổ bộ.

Trong mỗi trường hợp, bản đồ cho chỉ huy thấy điều địch không thấy: đường vòng qua sườn, qua mặt đất địch tin là đóng. Vu hồi, theo nghĩa này, là hành động tưởng tượng cũng như hành động di chuyển: đó là khả năng nhìn thấy, trên bản đồ, con đường địch không thấy, và đi theo nó.

Những bậc thầy của sườn

Hannibal Barca (Carthage). Tướng Carthage thắng Trận Cannae năm 216 TCN, chiến thắng hoàn hảo nhất từng giành được bằng vu hồi. Hannibal, người vượt dãy Alps với voi để xâm lược Ý, hiểu sườn hơn bất kỳ vị tướng nào trước ông, và bao vây kép của ông tại Cannae vẫn là mẫu cho mọi vu hồi kể từ đó. Ông thắng mọi trận đánh ở Ý, nhưng thua chiến tranh, vì La Mã, vốn học từ Cannae, từ chối gặp ông trong trận đánh nữa, và tấn công chính Carthage.

Erich von Manstein (Đức). Tướng Đức vạch ra kế hoạch “đòn cắt liềm” tháng 5 năm 1940, vu hồi đánh bại Pháp trong sáu tuần. Manstein, người được đồng thuận là tướng Đức giỏi nhất Thế chiến II, hiểu rằng cách đánh bại Pháp không phải tấn công phòng thủ mạnh nhất của họ, trên Phòng tuyến Maginot, mà đi vòng qua chúng, qua Ardennes. Ông tiếp tục chỉ huy ở Mặt trận phía Đông, nơi các cuộc phản công và vu hồi của ông là một trong những cuộc phản công tinh tế nhất của chiến tranh.

Những người dùng biển và sa mạc

Douglas MacArthur (Hoa Kỳ). Tướng Mỹ chỉ huy cuộc đổ bộ tại Inchon tháng 9 năm 1950, vu hồi từ biển nổi tiếng nhất trong lịch sử hiện đại. MacArthur, người chỉ huy ở Thái Bình Dương trong Thế chiến II, hiểu rằng cách đánh bại quân Bắc Triều Tiên không phải tấn công trực diện, tại Pusan, mà đi vòng qua nó, bằng đường biển, và cắt tuyến tiếp tế của nó. Cuộc đổ bộ tại Inchon bị hầu hết sĩ quan cấp cao khác phản đối, và thành công vì MacArthur khăng khăng.

Thống chế Erwin Rommel (Đức). Tướng Đức là bậc thầy vu hồi trong chiến tranh sa mạc ở Bắc Phi năm 1941 và 1942. Chiến thắng của Rommel tại Gazala và Tobruk thắng bằng vu hồi qua sa mạc trống trải, và thất bại của ông tại El Alamein, một phần, là thất bại bởi vu hồi, khi Tập đoàn quân số 8 của Anh bẻ gãy sườn của ông và đẩy ông lùi lại. Sự nghiệp của Rommel ở sa mạc là ví dụ kinh điển của chiến tranh di chuyển mà sườn là tất cả.

7. Điểm yếu & cách khắc chế

Thời điểm sườn bị bẻ gãy

Bước ngoặt trong bất kỳ vu hồi nào là thời điểm sườn bị bẻ gãy — thời điểm lực lượng vu hồi đến bên sườn địch, và địch, vốn đối mặt phía trước, nhận ra nó đang bị tấn công từ hướng không ngờ tới.

Tại Cannae, thời điểm đó đến khi bộ binh Libya ở hai cánh quay vào trong, và quân La Mã, vốn dồn về phía trước, thấy mình bị tấn công từ hai bên sườn. Trong đòn cắt liềm, thời điểm đó đến ngày 20 tháng 5 năm 1940, khi thiết giáp Đức tới bờ biển Manche tại Abbeville, và quân Đồng minh ở Bỉ nhận ra họ bị cắt rời.

Tại Inchon, thời điểm đó đến ngày 15 tháng 9 năm 1950, khi lực lượng đổ bộ lên bờ và quân Bắc Triều Tiên nhận ra tuyến tiếp tế của họ bị cắt. Trong mỗi trường hợp, thời điểm đó vừa là tâm lý vừa là vật lý: tinh thần của địch vỡ, không phải vì nó bị đánh bại trong trận đánh, mà vì nó bị đánh bại bằng cơ động, và vì nó không còn biết phải đối mặt hướng nào.

Tốc độ và bất ngờ

Bước ngoặt trong vu hồi phụ thuộc, trên hết, vào tốc độ và bất ngờ, và lịch sử chiến thuật này là lịch sử các chỉ huy có chúng và các chỉ huy không có. Hannibal có cả hai tại Cannae: kỵ binh của ông nhanh hơn kỵ binh La Mã, và kế hoạch của ông là bất ngờ, vì quân La Mã không ngờ trung tâm Carthage nhường bước.

Quân Đức có cả hai trong đòn cắt liềm: thiết giáp của họ nhanh hơn quân Pháp và Anh, và cuộc tấn công qua Ardennes là bất ngờ, vì người Pháp tin rừng không thể vượt qua. MacArthur có cả hai tại Inchon: cuộc đổ bộ của ông là bất ngờ, vì quân Bắc Triều Tiên không ngờ đổ bộ tại cảng có thủy triều như vậy, và nó nhanh, vì lực lượng đổ bộ di chuyển vào đất liền trước khi quân Bắc Triều Tiên kịp phản ứng.

Vu hồi chậm, hoặc bị lường trước, không phải vu hồi: đó là tấn công trực diện, thực hiện từ bên sườn, và nó sẽ thất bại.

Cái giá của việc bị vu hồi

Thương vong của vu hồi rơi, trên hết, lên quân đội bị vu hồi, và thường nặng hơn nhiều so với thương vong của trận đánh trực diện, vì quân đội bị tấn công từ sườn không thể đánh trả, không thể rút lui, và không thể đầu hàng một cách có trật tự.

Tại Cannae, quân La Mã mất khoảng 50.000 đến 70.000 người thiệt mạng, trong quân đội khoảng 80.000 người — tỉ lệ tử vong hơn 60% — trong khi Hannibal mất khoảng 6.000 người, tỉ lệ tử vong khoảng 12%.

Các con số là ước tính, dựa trên ghi chép của các sử gia cổ đại Polybius và Livy, những người không đồng ý về con số chính xác, nhưng quy mô không gây tranh cãi: quân đội bị vu hồi bị tiêu diệt, và quân đội vu hồi sống sót.

Trong đòn cắt liềm năm 1940, quân Pháp và Anh mất, trong toàn bộ chiến dịch, khoảng 360.000 người chết, bị thương và mất tích, và khoảng 1,9 triệu người nữa bị bắt, trong khi tổn thất của Đức khoảng 150.000 người tổng cộng.

Các con số là gần đúng, và bao quát toàn bộ chiến dịch, không chỉ vu hồi, nhưng chúng cho thấy cùng mẫu: quân đội bị vu hồi mất nhiều hơn nhiều so với quân đội vu hồi.

Cái giá của vu hồi

Lực lượng vu hồi cũng trả giá, và đó là cái giá thường bị quên, vì lực lượng vu hồi là bên thắng. Lực lượng vu hồi phải hành quân xa hơn, và nhanh hơn, địch, và phải làm vậy với ít tiếp tế hơn, vì không thể mang đoàn tiếp tế lớn theo.

Binh lính của họ mệt mỏi khi đến nơi, và nếu vu hồi thất bại — nếu địch quay lại kịp, hoặc nếu lực lượng vu hồi bị phát hiện và cắt rời — chính lực lượng vu hồi có nguy cơ bị tiêu diệt. Tại Cannae, kỵ binh của Hannibal phải cưỡi ngựa vòng quanh quân La Mã, và đến phía sau La Mã trong tình trạng kiệt sức.

Trong đòn cắt liềm, các sư đoàn thiết giáp Đức tiến nhanh đến mức vượt qua tuyến tiếp tế của họ, và trong một thời gian, họ dễ bị phản công mà không bao giờ đến. Vu hồi là canh bạc, và cái cược là chính lực lượng vu hồi.

8. Di sản

Chiến thuật không bao giờ lỗi thời

Vu hồi không bao giờ lỗi thời, và không bao giờ bị thay thế, vì hình học trận đánh không bao giờ thay đổi. Vũ khí đã thay đổi — từ giáo tới xe tăng tới trực thăng — nhưng sườn vẫn là điểm yếu, và chỉ huy có thể tới được nó vẫn thắng.

Vu hồi quyết định Thế chiến II ở phía tây, trong sáu tuần năm 1940, và quyết định Chiến tranh Triều Tiên, trong hai tuần năm 1950. Nó quyết định Chiến tranh Sáu Ngày năm 1967, trong đó quân đội Israel, bằng loạt vu hồi, đánh bại ba quân đội Ả Rập trong sáu ngày.

Và nó quyết định Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, trong đó quân Liên minh, bằng cuộc cơ động vu hồi lớn qua sa mạc — “cú móc trái” — tiêu diệt quân đội Iraq trong 100 giờ. Vu hồi là chiến thuật cổ xưa nhất trong chiến tranh, và vẫn là, ngày nay, chiến thuật thắng chiến tranh.

Phòng thủ chống vu hồi

Di sản của vu hồi cũng là di sản phòng thủ, vì mọi quân đội kể từ Cannae đều cố bảo vệ sườn của mình. Các phương pháp đã biết rõ: từ chối sườn, bằng cách bẻ cong đội hình về sau; giữ dự bị cơ động, có thể di chuyển để đối mặt tấn công vu hồi; bảo vệ tuyến tiếp tế, bằng cách đặt quân dọc theo chúng; và trên hết, duy trì trinh sát, để lực lượng vu hồi bị phát hiện trước khi tới nơi.

Quân đội làm những điều này đã sống sót, và quân đội không làm đã bị tiêu diệt. Quân đội La Mã, sau Cannae, học cách bảo vệ sườn, và không bao giờ chịu thất bại như Cannae nữa. Quân đội Pháp, sau năm 1940, học cách bảo vệ sườn, và không bao giờ bỏ rừng không được canh giữ nữa.

Vu hồi, cuối cùng, là thử thách của bên phòng thủ cũng như bên tấn công: nó kiểm tra xem bên phòng thủ có nghĩ về sườn của mình không, và có chuẩn bị cho cuộc tấn công đến, không phải từ phía trước, mà từ bên sườn không.

9. Câu hỏi thường gặp

Vu hồi là gì?

Cuộc tấn công nhằm vào bên sườn của lực lượng địch, thay vì mặt trước, nơi phòng thủ của chúng mạnh nhất. Quân đội đối mặt phía trước, với vũ khí, công sự và sự chú ý hướng về địch phía trước, yếu ở hai bên sườn và yếu hơn nữa ở phía sau.

Bao vây kép là gì?

Vu hồi trong đó cả hai sườn của địch bị tấn công cùng lúc, bao vây nó từ mọi phía. Ví dụ kinh điển là Cannae, năm 216 TCN, nơi Hannibal, với ít quân hơn, tiêu diệt quân đội La Mã lớn hơn bằng cách tấn công từ hai bên sườn và phía sau.

“Đòn cắt liềm” là gì?

Kế hoạch của Đức tháng 5 năm 1940, trong đó lực lượng chính tấn công qua Ardennes, vòng qua sườn của quân Pháp và Anh, và tới bờ biển Manche, cắt quân Đồng minh khỏi căn cứ. Pháp đầu hàng sáu tuần sau đó.

Cuộc đổ bộ Inchon là gì?

Cuộc đổ bộ đường biển tại Inchon, trên bờ biển phía tây Triều Tiên, ngày 15 tháng 9 năm 1950, xa phía sau tuyến quân Bắc Triều Tiên, cắt tuyến tiếp tế của Bắc Triều Tiên và dẫn tới việc tái chiếm Seoul trong hai tuần.

Làm thế nào để phòng thủ chống vu hồi?

Bằng cách từ chối sườn (bẻ cong đội hình về sau), giữ dự bị cơ động, bảo vệ tuyến tiếp tế, và duy trì trinh sát để lực lượng vu hồi bị phát hiện trước khi tới nơi.

Vu hồi còn được dùng ngày nay không?

Có. Nó được dùng trong Chiến tranh Sáu Ngày năm 1967 và Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, trong “cú móc trái” qua sa mạc, và vẫn là ý tưởng trung tâm trong học thuyết quân sự hiện đại.

10. Nguồn

Wikipedia, “Flanking maneuver” — định nghĩa, các biến thể, và các ví dụ kinh điển.
Polybius, The Histories, Quyển III — ghi chép cổ đại về Trận Cannae.
Livy, History of Rome, Quyển XXII — ghi chép La Mã về Cannae.
Wikipedia, “Battle of Cannae” — con số, kế hoạch, và thương vong.
Karl-Heinz Frieser, The Blitzkrieg Legend: The 1940 Campaign in the West (Naval Institute Press, 2005) — đòn cắt liềm và việc vượt Ardennes.
Wikipedia, “Battle of Inchon” — cuộc đổ bộ ngày 15 tháng 9 năm 1950 và hậu quả.

Đọc thêm

Adrian Goldsworthy, Cannae (Cassell, 2001) — trận đánh và vị trí của nó trong lịch sử quân sự.
Matthew B. Ridgway, The Korean War (Doubleday, 1967) — Inchon và chiến tranh ở Triều Tiên.