Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV

Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV là một trong những câu hỏi gây tranh cãi nhất trong lịch sử chiến tranh thiết giáp, và là một trong những câu hỏi bị hiểu lầm nhiều nhất. M4 Sherman là xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Hoa Kỳ và đồng minh, được đóng với số lượng — hơn 49.000 chiếc — vượt xa mọi xe tăng khác trong chiến tranh trừ T-34 của Liên Xô.

Panzerkampfwagen IV, Panzer IV, là xe tăng hạng trung tiêu chuẩn của Đức, được đóng khoảng 8.500 chiếc, và là xe tăng Đức duy nhất phục vụ trong các đơn vị tuyến đầu từ ngày đầu tiên của chiến tranh tới ngày cuối cùng. Hai xe tăng gặp nhau ở Bắc Phi, Ý, Pháp và Đức, và chúng chiến đấu với nhau trong hàng trăm trận giao tranh.

Hình ảnh phổ biến — Sherman là cạm bẫy chết chóc bốc cháy ngay phát bắn đầu tiên, và Panzer IV là cỗ máy Đức vượt trội — là huyền thoại, và là huyền thoại bất công với cả hai xe tăng.

Bài viết này so sánh xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV một cách công bằng, dựa trên bằng chứng: pháo, giáp, cơ động, độ tin cậy, sản xuất, và thành tích chiến đấu của chúng.

So sánh này quan trọng vì hai xe tăng là ngựa thồ của quân đội chúng, và vì chiến tranh ở phương Tây, phần lớn, là cuộc chiến giữa chúng. Sherman là xe tăng Đồng minh có, với số lượng họ cần, và Panzer IV là xe tăng Đức có, với số lượng họ có thể đóng.

Không xe tăng nào là xe tăng tốt nhất trong chiến tranh — Tiger, Panther và T-34 đều có thể tranh danh hiệu đó — nhưng cả hai xe tăng đều là xe tăng đã thắng và thua chiến tranh ở phương Tây, và so sánh chúng là so sánh hai triết lý thiết kế xe tăng, sản xuất, và chiến tranh khác nhau.

1. Thông tin chính

	Sherman M4	Panzer IV
Nước	Hoa Kỳ	Đức
Sản xuất	1942–1945; hơn 49.000 chiếc	1937–1945; khoảng 8.500 chiếc
Trọng lượng	Khoảng 30–33 tấn (M4A3)	Khoảng 25 tấn (Ausf. H)
Kíp lái	5 người	5 người
Pháo chính (cuối chiến)	Pháo 75 mm M3 hoặc 76 mm M1	Pháo 75 mm KwK 40 L/48
Giáp (trước thân)	51 mm, nghiêng	80 mm, thẳng đứng
Động cơ	Ford GAA V8 xăng, khoảng 500 mã lực (M4A3)	Maybach HL 120 xăng, khoảng 300 mã lực
Tốc độ	Khoảng 48 km/h trên đường	Khoảng 40 km/h trên đường
Tầm hoạt động	Khoảng 190 km trên đường	Khoảng 200 km trên đường
Chiến đấu đầu tiên	El Alamein, tháng 10 năm 1942	Ba Lan, tháng 9 năm 1939

2. Triết lý thiết kế

Hai đáp án khác nhau cho cùng câu hỏi

Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV được thiết kế để trả lời cùng câu hỏi — xe tăng hạng trung nên như thế nào? — và chúng đưa ra hai đáp án khác nhau, vì chúng được thiết kế bởi hai quân đội khác nhau, cho hai cuộc chiến khác nhau.

Panzer IV được thiết kế giữa thập niên 1930 làm xe tăng yểm trợ, đi cùng Panzer III, vốn là xe tăng chiến đấu chính của Quân đội Đức. Nhiệm vụ của Panzer IV là tiêu diệt bộ binh, pháo và công sự bằng lựu pháo ngắn 75 mm, trong khi Panzer III chiến đấu với xe tăng địch.

Sherman được thiết kế năm 1940–1941 làm xe tăng hạng trung đa năng, để làm mọi việc: chiến đấu với xe tăng, yểm trợ bộ binh, khai thác đột phá, và được đóng với số lượng khổng lồ bởi ngành công nghiệp ô tô Mỹ.

Hai thiết kế phản ánh hai học thuyết khác nhau, và hai học thuyết sẽ được thử thách chống lại nhau ở Bắc Phi, Ý và Pháp.

Tiến hóa dưới hỏa lực

Cả hai xe tăng đều tiến hóa mạnh mẽ trong chiến tranh, và so sánh phải thực hiện giữa xe tăng như chúng vào năm 1944, không phải như khi chúng được thiết kế. Panzer IV bắt đầu chiến tranh với pháo ngắn 75 mm và giáp 30 mm, và kết thúc chiến tranh với pháo dài 75 mm KwK 40 và giáp 80 mm, cùng váy giáp cách khoảng (Schürzen) để bảo vệ chống súng trường chống tăng và vũ khí đầu lõm.

Sherman bắt đầu chiến tranh với pháo 75 mm M3 và giáp nghiêng 51 mm, và kết thúc chiến tranh với pháo 76 mm M1, động cơ mạnh hơn, và, ở phiên bản M4A3E8 “Easy Eight”, hệ thống treo mới và xích rộng hơn. Đến năm 1944, cả hai xe tăng đều là phương tiện rất khác so với khi nhập biên chế, và cả hai đều được cải tiến để đối phó cùng kẻ thù: lẫn nhau, và các xe tăng nặng hơn — Tiger, Panther và T-34 — đã thay đổi chiến tranh xe tăng.

Vấn đề sản xuất

Khác biệt quan trọng nhất giữa hai xe tăng không nằm ở thiết kế mà ở sản xuất. Hoa Kỳ đóng hơn 49.000 chiếc Sherman, tại mười một nhà máy, dùng phương pháp của ngành công nghiệp ô tô — linh kiện tiêu chuẩn hóa, dây chuyền lắp ráp, và lực lượng lao động gồm số lượng lớn phụ nữ. Đức đóng khoảng 8.500 chiếc Panzer IV, tại số ít nhà máy, dùng phương pháp thủ công chậm hơn và tốn nhiều lao động hơn.

Sherman được thiết kế để đóng với số lượng lớn, và nó đã được đóng như vậy; Panzer IV được thiết kế để đóng với số lượng nhỏ, và nó đã được đóng như vậy. Khác biệt sản xuất nghĩa là Đồng minh có thể để mất Sherman và thay thế chúng, trong khi Đức không thể để mất Panzer IV — khác biệt quan trọng hơn bất kỳ khác biệt nào về pháo hay giáp.

3. So sánh hỏa lực

Các khẩu pháo

Năm 1944, Panzer IV Ausf. H mang pháo 75 mm KwK 40 L/48, bắn đạn xuyên giáp 75 mm với sơ tốc khoảng 790 m/giây, và có thể xuyên khoảng 90 mm giáp ở cự ly 1.000 m. Sherman M4A3 với pháo 75 mm M3 bắn đạn 75 mm với sơ tốc thấp hơn, và có thể xuyên khoảng 60 mm giáp ở cự ly 1.000 m — ít hơn đáng kể so với pháo của Panzer IV.

Sherman với pháo 76 mm M1, nhập biên chế năm 1944, bắn đạn 76 mm với sơ tốc cao hơn, và có thể xuyên khoảng 110 mm giáp ở cự ly 1.000 m — nhiều hơn pháo của Panzer IV, nhưng vẫn ít hơn pháo của Panther.

So sánh, do đó, phụ thuộc vào Sherman nào được so sánh: Sherman 75 mm yếu thế hơn Panzer IV, Sherman 76 mm mạnh hơn nó, và cả hai đều yếu thế hơn Panther và Tiger.

Hiệu quả đạn nổ mạnh

Pháo 75 mm của Sherman là vũ khí đạn nổ mạnh tốt hơn pháo KwK 40 của Panzer IV, và là vũ khí tốt hơn chống bộ binh, pháo và mục tiêu mềm — vốn, trong phần lớn chiến tranh, là nhiệm vụ chính của Sherman.

Pháo 75 mm M3 bắn đạn nổ mạnh lớn hơn, với nhiều thuốc nổ hơn, so với KwK 40, và là pháo mà bộ binh Mỹ ưa thích để yểm trợ gần. Ngược lại, pháo 76 mm M1 là vũ khí đạn nổ mạnh kém hơn pháo 75 mm, vì đạn nổ mạnh của nó nhỏ hơn, và kíp lái xe tăng Mỹ ở Normandy thường ưa thích Sherman 75 mm để yểm trợ bộ binh, dù pháo 76 mm tốt hơn chống xe tăng.

Pháo KwK 40 của Panzer IV là pháo toàn diện tốt, nhưng không phải vũ khí đạn nổ mạnh tốt như pháo 75 mm của Sherman, và bộ binh Đức thường phàn nàn pháo của Panzer IV kém hiệu quả chống bộ binh hơn lựu pháo ngắn 75 mm mà nó thay thế.

Kết luận về hỏa lực

Về hỏa lực, kết luận là cân bằng. Panzer IV cuối chiến tranh mạnh hơn Sherman 75 mm, và là xe diệt tăng tốt hơn Sherman tiêu chuẩn năm 1944. Sherman 76 mm mạnh hơn Panzer IV, và là xe diệt tăng tốt hơn Panzer IV, dù là vũ khí yểm trợ bộ binh kém hơn.

Pháo của không xe tăng nào là tốt nhất trong chiến tranh — pháo 17-pounder, pháo 75 mm L/70 của Panther và pháo 88 mm của Tiger đều mạnh hơn — nhưng pháo của cả hai xe tăng đều đủ dùng cho vai trò của chúng, và cả hai đều được cải tiến trong chiến tranh để đối phó địch.

So sánh hỏa lực xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV là hòa, với lợi thế phụ thuộc vào phiên bản nào của mỗi xe tăng được so sánh.

4. So sánh giáp

Độ dày và độ nghiêng

Panzer IV Ausf. H có giáp 80 mm phía trước thân xe, thẳng đứng, và 30 mm hai bên thân, với thêm váy giáp cách khoảng 5 mm (Schürzen) hai bên và quanh tháp pháo. Sherman M4A3 có giáp 51 mm phía trước thân xe, nghiêng khoảng 56 độ, mang lại độ dày hiệu quả khoảng 90 mm chống đạn bắn ngang, và 38 mm hai bên thân.

Giáp nghiêng của Sherman là thiết kế tốt hơn giáp thẳng đứng của Panzer IV, vì độ nghiêng tăng độ dày hiệu quả và tăng khả năng đạn bị lệch. Giáp thẳng đứng 80 mm của Panzer IV, trên thực tế, xấp xỉ tương đương giáp nghiêng 51 mm của Sherman — và cả hai đều dễ bị tổn thương trước pháo của đối phương ở cự ly chiến đấu thông thường.

Giáp tháp pháo Sherman là 76 mm phía trước, giáp tháp pháo Panzer IV là 50 mm phía trước, với 30 mm hai bên — và cả hai tháp pháo đều dễ bị tổn thương trước pháo của đối phương.

Huyền thoại Sherman bốc cháy

Huyền thoại dai dẳng nhất về Sherman là nó là cạm bẫy chết chóc bốc cháy ngay phát bắn đầu tiên — huyền thoại “Ronson” hay “Tommy Cooker”, theo tên bật lửa thuốc lá với khẩu hiệu “châm cháy lần đầu, mọi lần”.

Huyền thoại có cơ sở thực tế: Sherman đời đầu, với đạn dược chứa trong khoang trên xích, dễ bốc cháy khi đạn dược bị trúng, và động cơ xăng khiến cháy dễ xảy ra hơn. Nhưng huyền thoại bị phóng đại: các nghiên cứu của Mỹ sau chiến tranh thấy tỷ lệ bốc cháy của Sherman không cao hơn đáng kể so với xe tăng khác, và Panzer IV cũng dễ bốc cháy khi bị trúng. Đạn dược của Sherman được chuyển tới thùng giáp ở sàn thân xe trong các phiên bản sau, với khoang chứa ướt — đạn dược chứa trong áo khoác chứa nước — giảm đáng kể nguy cơ cháy. Đạn dược của Panzer IV chứa trong thân xe và tháp pháo, và cũng dễ bị tổn thương.

Sự thật là mọi xe tăng trong chiến tranh đều bốc cháy khi đạn dược bị trúng, và Sherman không tệ hơn Panzer IV về mặt đó.

Kết luận về giáp

Về giáp, kết luận cũng cân bằng. Panzer IV có giáp dày hơn trên giấy tờ, Sherman có giáp nghiêng tốt hơn, và trên thực tế hai xe xấp xỉ tương đương — và cả hai đều không đủ sức chống pháo chúng đối mặt năm 1944.

Schürzen của Panzer IV mang lại lợi thế chống súng trường chống tăng và vũ khí đầu lõm, nhưng chúng thường bị xé rách trong chiến đấu và làm tăng trọng lượng. Khoang chứa ướt của Sherman mang lại lợi thế chống cháy đạn dược, nhưng không khiến xe bất khả xâm phạm.

Không xe tăng nào được bảo vệ tốt theo tiêu chuẩn năm 1944, và cả hai đều thua kém Panther và Tiger về bảo vệ. So sánh giáp là hòa.

5. So sánh cơ động và độ tin cậy

Tốc độ và khả năng việt dã

Sherman M4A3 có tốc độ tối đa khoảng 48 km/h trên đường, Panzer IV Ausf. H có tốc độ tối đa khoảng 40 km/h trên đường, và Sherman là xe nhanh hơn. Động cơ Ford GAA của Sherman công suất khoảng 500 mã lực, động cơ Maybach HL 120 của Panzer IV công suất khoảng 300 mã lực, và tỷ lệ công suất/trọng lượng của Sherman tốt hơn đáng kể — khoảng 15 mã lực/tấn so với khoảng 12 của Panzer IV.

Khả năng việt dã của Sherman cũng tốt hơn: xích rộng hơn mang lại áp lực mặt đất thấp hơn, và hệ thống treo bền bỉ hơn. Xích hẹp của Panzer IV mang lại áp lực mặt đất cao, và nó dễ sa lầy trên đất mềm — điểm yếu nghiêm trọng trong bùn ở Nga và đất mềm ở Normandy.

Sherman là xe cơ động hơn, và tính cơ động là một trong những điểm mạnh lớn nhất của nó.

Độ tin cậy: lợi thế lớn nhất của Sherman

Lợi thế lớn nhất của Sherman so với Panzer IV là độ tin cậy. Sherman là một trong những xe tăng đáng tin cậy nhất trong chiến tranh: động cơ, hộp số và hệ thống chạy của nó bền bỉ, linh kiện tiêu chuẩn hóa, và nó có thể được bảo trì và sửa chữa tại chỗ bởi kíp lái với dụng cụ cơ bản.

Các nghiên cứu của Mỹ thấy tỷ lệ sẵn sàng cơ khí của Sherman — tỷ lệ xe tăng sẵn sàng chiến đấu tại bất kỳ thời điểm nào — khoảng 90% trở lên, trong khi tỷ lệ của Panzer IV thấp hơn đáng kể, và của Panther và Tiger còn thấp hơn nhiều. Động cơ Maybach của Panzer IV đáng tin cậy theo tiêu chuẩn Đức, nhưng kém đáng tin cậy hơn động cơ Ford của Sherman, và hộp số cùng bộ truyền động cuối của Panzer IV dễ hỏng.

Độ tin cậy của Sherman nghĩa là Đồng minh có thể giữ nhiều xe tăng hoạt động hơn, lâu hơn, và với ít giờ bảo trì hơn — lợi thế quyết định trong chiến tranh tiêu hao.

Nhiên liệu và hậu cần

Tầm hoạt động của Sherman khoảng 190 km trên đường, của Panzer IV khoảng 200 km, và hai xe xấp xỉ tương đương. Động cơ xăng của Sherman khát nhiên liệu, nhưng Đồng minh có nhiều nhiên liệu, và mức tiêu thụ nhiên liệu của Sherman không phải là hạn chế. Động cơ xăng của Panzer IV cũng khát nhiên liệu, và Đức thiếu nhiên liệu trầm trọng, đặc biệt trong năm cuối chiến tranh, khi nhiều Panzer IV bị bỏ lại vì thiếu nhiên liệu thay vì bị phá hủy trong chiến đấu.

Hậu cần của Sherman — linh kiện tiêu chuẩn hóa, dễ sửa chữa, và hệ thống tiếp tế khổng lồ của Đồng minh — là lợi thế quyết định, và hậu cần của Panzer IV — linh kiện chế tạo thủ công, khó sửa chữa, và hệ thống tiếp tế sụp đổ của Đức — là bất lợi quyết định.

So sánh cơ động xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV là chiến thắng rõ ràng cho Sherman.

6. So sánh thành tích chiến đấu

Bắc Phi

Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV lần đầu gặp nhau ở Bắc Phi, tại Trận El Alamein lần thứ hai tháng 10 năm 1942, nơi Sherman ra mắt thành công: Sherman của Quân đoàn 8 Anh, với pháo 75 mm, bắn xa hơn Panzer III và Panzer IV đời đầu, và đóng vai trò hàng đầu trong chiến thắng. Ở Tunisia năm 1943, Sherman gặp Panzer IV Ausf.

G pháo dài, và cán cân thay đổi: pháo KwK 40 của Panzer IV có thể xuyên Sherman ở cự ly mà pháo 75 mm của Sherman không thể đáp trả, và kíp lái xe tăng Mỹ học được một cách đau đớn rằng Sherman yếu thế hơn.

Chiến dịch Bắc Phi cho thấy điểm mạnh và điểm yếu của cả hai xe tăng: Sherman đáng tin cậy và có số lượng lớn, Panzer IV vũ khí tốt hơn, và kết quả phụ thuộc vào chiến thuật, số lượng, và kỹ năng của kíp lái.

Normandy và phương Tây

Ở Normandy năm 1944, xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV gặp lại nhau, và cán cân cân bằng hơn. Panzer IV là xe tăng Đức đông đảo nhất ở Normandy, và chiến đấu ở bocage, trong các trận quanh Caen, và trong Túi Falaise. Sherman là xe tăng Đồng minh đông đảo nhất, và chiến đấu trong cùng các trận đánh.

Các trận đấu xe tăng với xe tăng ở Normandy thường được quyết định không phải bởi pháo hay giáp của xe tăng, mà bởi chiến thuật: bởi ai thấy ai trước, bởi ai bắn trước, và bởi ai có bộ binh và pháo binh yểm trợ.

Các nghiên cứu của Mỹ sau chiến tranh thấy rằng trong các trận đấu xe tăng với xe tăng ở Normandy, bên bắn trước thường thắng, bất kể xe tăng nào — và quang học vượt trội của Sherman, pháo ổn định của nó, và kíp lái năm người mang lại lợi thế trong việc phát hiện mục tiêu nhanh chóng.

Pháo tốt hơn của Panzer IV mang lại lợi thế ở tầm xa, nhưng số lượng và độ tin cậy của Sherman mang lại lợi thế tổng thể cho Đồng minh.

Trò chơi số lượng

Thành tích chiến đấu của hai xe tăng không thể hiểu được nếu không có số lượng. Đồng minh đóng hơn 49.000 chiếc Sherman, Đức đóng khoảng 8.500 chiếc Panzer IV, và Đồng minh có thể để mất Sherman với tốc độ mà Đức không thể để mất Panzer IV. Ở Normandy, Đồng minh mất Sherman với số lượng lớn — do xe tăng Đức, pháo chống tăng, và mìn — nhưng họ thay thế chúng, và lực lượng xe tăng Đức, vốn không thể thay thế tổn thất, bị bào mòn.

Thành tích chiến đấu của Panzer IV tốt — nó là xe tăng có năng lực, và kíp lái của nó lành nghề — nhưng là thành tích đạt được bởi xe tăng luôn bị áp đảo về số lượng, và đang chiến đấu trong cuộc chiến tiêu hao mà nó không thể thắng.

Thành tích chiến đấu của Sherman cũng tốt, và là thành tích đạt được bởi xe tăng luôn có sẵn với số lượng lớn, và đang chiến đấu trong cuộc chiến tiêu hao mà nó có thể thắng.

7. Góc nhìn của kíp lái

Kíp lái nói gì

Kíp lái chiến đấu trên hai xe tăng có góc nhìn tinh tế hơn huyền thoại phổ biến. Kíp lái Sherman Mỹ tôn trọng pháo của Panzer IV, và họ biết Panzer IV có thể tiêu diệt họ ở tầm xa, nhưng họ cũng biết Sherman của mình đáng tin cậy, thoải mái, và sẽ được thay thế nếu bị mất.

Kíp lái Panzer IV Đức tôn trọng độ tin cậy và số lượng của Sherman, và họ biết Sherman là đối thủ nguy hiểm — không phải vì nó là xe tăng tốt hơn, mà vì có quá nhiều chúng, và vì kíp lái Sherman được huấn luyện tốt và yểm trợ tốt.

Cả hai kíp lái đều phàn nàn về xe tăng của mình: kíp lái Sherman phàn nàn pháo 75 mm thiếu khả năng xuyên, kíp lái Panzer IV phàn nàn giáp mỏng và xích hẹp. Cả hai kíp lái đều tự hào về xe tăng của mình, và cả hai đều đúng.

Huấn luyện và học thuyết

Kíp lái Sherman được huấn luyện theo học thuyết nhấn mạnh binh chủng hợp thành: xe tăng là một phần của đội gồm bộ binh, pháo binh và không quân yểm trợ, và nhiệm vụ của xe tăng là yểm trợ bộ binh và khai thác đột phá, không phải chiến đấu với xe tăng khác một mình.

Kíp lái Panzer IV được huấn luyện theo học thuyết nhấn mạnh trận đấu xe tăng với xe tăng, và nhiệm vụ của Panzer IV là chiến đấu với xe tăng địch. Hai học thuyết phản ánh tình hình của hai quân đội: Đồng minh có ưu thế trên không và ưu thế pháo binh, và họ có thể dùng xe tăng làm một phần của đội binh chủng hợp thành; Đức không có cái nào, và họ phải dựa vào xe tăng để chiến đấu với xe tăng địch.

Học thuyết của Sherman là học thuyết đúng cho cuộc chiến Đồng minh chiến đấu, và học thuyết của Panzer IV là học thuyết đúng cho cuộc chiến Đức ước mình đang chiến đấu — nhưng cuộc chiến họ đang chiến đấu là cuộc chiến của Đồng minh, không phải của họ.

8. Sản xuất và hậu cần

Kho vũ khí của nền dân chủ

Sherman là sản phẩm của Kho vũ khí của nền dân chủ: hệ thống công nghiệp Mỹ, đến năm 1944, sản xuất nhiều xe tăng, máy bay và tàu hơn phần còn lại của thế giới cộng lại. Sherman được đóng tại mười một nhà máy, bởi các công ty từng đóng ô tô trước chiến tranh, dùng phương pháp dây chuyền lắp ráp sản xuất xe tăng mỗi vài phút.

Linh kiện của Sherman tiêu chuẩn hóa, thiết kế của nó được đóng băng sớm, và sản xuất của nó không bao giờ bị gián đoạn bởi ném bom hay thiếu vật liệu. Panzer IV là sản phẩm của hệ thống công nghiệp khác: hệ thống Đức, vốn nhỏ hơn, ít tiêu chuẩn hóa hơn, và chịu ném bom, thiếu vật liệu, và nhu cầu cạnh tranh của chương trình U-boat, chương trình máy bay và chương trình vũ khí V.

Sản xuất Panzer IV là thành tựu đáng kể trong hoàn cảnh đó, nhưng là thành tựu không thể sánh với sản xuất Sherman.

Hậu cần chiến tranh

Hậu cần của Sherman là lợi thế quyết định. Sherman dùng linh kiện tiêu chuẩn hóa, dễ sửa chữa, và hệ thống tiếp tế của Đồng minh — với số lượng lớn xe tải, kho sửa chữa tiền phương, và khả năng giao phụ tùng tới mặt trận — giữ Sherman hoạt động.

Hậu cần của Panzer IV là bất lợi quyết định: linh kiện của nó lắp thủ công, khó sửa chữa, và hệ thống tiếp tế Đức, vốn đang sụp đổ dưới ném bom của Đồng minh và áp lực của Mặt trận phía Đông, không thể giữ Panzer IV hoạt động.

Kết quả là tỷ lệ sẵn sàng của Sherman khoảng 90%, trong khi tỷ lệ của Panzer IV thấp hơn nhiều, và lực lượng xe tăng Đức dành nhiều thời gian sửa chữa như thời gian chiến đấu. So sánh sản xuất và hậu cần là chiến thắng rõ ràng và quyết định cho Sherman.

9. Kết luận: Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV — xe tăng nào tốt hơn?

Câu hỏi “xe tăng nào tốt hơn?” không có đáp án đơn giản, vì nó phụ thuộc vào “tốt hơn” nghĩa là gì. Nếu “tốt hơn” nghĩa là xe tăng tốt hơn trong đấu tay đôi, ở tầm xa, năm 1944, thì Panzer IV Ausf. H tốt hơn Sherman 75 mm, và xấp xỉ ngang bằng Sherman 76 mm.

Nếu “tốt hơn” nghĩa là xe tăng tốt hơn để thắng chiến tranh, thì Sherman tốt hơn — và không hề sát nút. Sherman đáng tin cậy hơn, cơ động hơn, dễ sản xuất hơn, dễ bảo trì hơn, và có số lượng mà Panzer IV không bao giờ sánh được.

Panzer IV là xe tăng tốt, và kíp lái của nó lành nghề, nhưng là xe tăng được đóng bởi quân đội và ngành công nghiệp không thể duy trì cuộc chiến nó đang chiến đấu. Sherman là xe tăng tốt, và là xe tăng được đóng bởi quân đội và ngành công nghiệp có thể duy trì cuộc chiến nó đang chiến đấu — và đó, cuối cùng, mới là điều quan trọng.

Kết luận cân bằng là: Panzer IV là bệ pháo tốt hơn, Sherman là cỗ máy chiến tranh tốt hơn. Pháo của Panzer IV tốt hơn pháo Sherman 75 mm, giáp của nó xấp xỉ tương đương, và thiết kế của nó là thiết kế tốt cho trận đấu xe tăng với xe tăng. Độ tin cậy, cơ động, sản xuất và hậu cần của Sherman tốt hơn, và thiết kế của nó là thiết kế tốt cho chiến tranh tiêu hao.

Chiến tranh ở phương Tây là chiến tranh tiêu hao, và Sherman đã thắng nó — không phải vì nó là xe tăng tốt nhất, mà vì nó là xe tăng đúng cho cuộc chiến, với số lượng mà cuộc chiến đòi hỏi.

Panzer IV đã thua nó — không phải vì nó là xe tăng tồi, mà vì nó là xe tăng đúng cho cuộc chiến khác, với số lượng không bao giờ đủ.

10. Câu hỏi thường gặp

Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV: xe tăng nào tốt hơn?

Không có đáp án đơn giản. Trong đấu tay đôi ở tầm xa năm 1944, Panzer IV Ausf. H tốt hơn Sherman 75 mm và xấp xỉ ngang bằng Sherman 76 mm, vì pháo KwK 40 của nó mạnh hơn pháo 75 mm M3. Nhưng với vai trò cỗ máy chiến tranh, Sherman tốt hơn: nó đáng tin cậy hơn, cơ động hơn, dễ sản xuất và bảo trì hơn, và có số lượng lớn hơn nhiều — hơn 49.000 chiếc Sherman so với khoảng 8.500 chiếc Panzer IV. Sherman thắng chiến tranh tiêu hao; Panzer IV là bệ pháo tốt hơn.

Sherman có thực sự là cạm bẫy chết chóc không?

Không, không như huyền thoại tuyên bố. Sherman đời đầu dễ bốc cháy khi đạn dược bị trúng, vì đạn dược chứa trong khoang trên xích, nhưng Sherman về sau dùng khoang chứa ướt — đạn dược trong áo khoác chứa nước ở sàn thân xe — giảm đáng kể nguy cơ. Các nghiên cứu của Mỹ sau chiến tranh thấy tỷ lệ bốc cháy của Sherman không cao hơn đáng kể so với xe tăng khác, gồm Panzer IV. Mọi xe tăng trong chiến tranh đều bốc cháy khi đạn dược bị trúng; Sherman không tệ hơn Panzer IV về mặt đó.

Có bao nhiêu chiếc xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV được đóng?

Hơn 49.000 chiếc M4 Sherman được đóng từ năm 1942 đến 1945, tại mười một nhà máy Mỹ, khiến Sherman trở thành xe tăng đông đảo thứ hai trong chiến tranh sau T-34 của Liên Xô. Khoảng 8.500 chiếc Panzer IV được đóng từ năm 1937 đến 1945, tại số ít nhà máy Đức. Tỷ lệ sản xuất gần sáu trên một là quyết định: Đồng minh có thể thay thế tổn thất, Đức không thể. Tỷ lệ là quyết định: Đồng minh có thể thay thế tổn thất, Đức không thể, và số lượng của Sherman là điều thắng chiến tranh tiêu hao.

Pháo 75 mm của Sherman có thể xuyên Panzer IV không?

Có, ở cự ly chiến đấu thông thường. Pháo 75 mm M3 của Sherman có thể xuyên khoảng 60 mm giáp ở cự ly 1.000 m, đủ đánh bại giáp bên 30 mm của Panzer IV ở tầm xa và giáp trước 80 mm ở tầm gần, đặc biệt với giáp tháp pháo 50 mm. Pháo KwK 40 của Panzer IV có thể xuyên giáp trước của Sherman ở cự ly xa hơn Sherman có thể đáp trả, mang lại lợi thế cho Panzer IV trong đấu tầm xa — nhưng hầu hết trận đấu xe tăng ở Normandy diễn ra ở cự ly dưới 1.000 m, nơi cả hai xe tăng đều có thể tiêu diệt nhau.

Vì sao Đức tiếp tục đóng Panzer IV?

Đức tiếp tục đóng Panzer IV vì nó là xe tăng Đức duy nhất có thể đóng với số lượng đáng kể, vì dây chuyền sản xuất của nó đã thiết lập, và vì Panther và Tiger — dù mạnh hơn — đắt hơn, phức tạp hơn, và kém đáng tin cậy hơn.

Panzer IV là ngựa thồ của các sư đoàn thiết giáp Đức, và vẫn sản xuất tới cuối chiến tranh vì Đức không có lựa chọn tốt hơn mà nó có thể đóng với số lượng lớn. Quyết định là hợp lý, với ràng buộc công nghiệp của Đức, nhưng nó nghĩa là lực lượng xe tăng Đức được xây dựng quanh xe tăng thua kém Panther và Tiger trong đấu tay đôi, và bị áp đảo về số lượng bởi Sherman trong chiến tranh tiêu hao.

Xe tăng nào sẽ thắng trong đấu tay đôi?

Nó phụ thuộc vào cự ly, phiên bản, và ai bắn trước. Ở tầm xa, Panzer IV Ausf. H sẽ có lợi thế so với Sherman 75 mm, vì pháo KwK 40 của nó bắn xa hơn pháo 75 mm M3. Ở tầm gần, hai xe tăng xấp xỉ ngang bằng, và kết quả sẽ phụ thuộc vào ai thấy ai trước và ai bắn trước — vốn, ở Normandy, là yếu tố quyết định trong hầu hết trận đấu xe tăng.

Chống Sherman 76 mm, lợi thế của Panzer IV biến mất, và hai xe tăng xấp xỉ ngang bằng ở mọi cự ly. Đáp án trung thực là không có người thắng rõ ràng trong đấu tay đôi, và chiến tranh không được quyết định bởi đấu tay đôi.

11. Nguồn

1. Wikipedia, “M4 Sherman” và “Panzer IV” — số liệu sản xuất (hơn 49.000 chiếc Sherman; khoảng 8.500 chiếc Panzer IV), thông số kỹ thuật và lịch sử phục vụ.
2. Steven J. Zaloga, M4 Sherman vs Type 97 Chi-Ha và Armored Thunderbolt: The US Army Sherman in World War II (Stackpole, 2008) — thiết kế, sản xuất và thành tích chiến đấu của Sherman.
3. Thomas L. Jentz, Panzertruppen: The Complete Guide to the Creation and Combat Employment of Germany’s Tank Force 1933–1942 (Schiffer, 1996) — thiết kế và sản xuất Panzer IV.
4. Robert Forczyk, Tank Warfare on the Eastern Front 1941–1942 và Case Red: The Collapse of France (Pen & Sword và Osprey) — Xe tăng Sherman vs xe tăng Panzer IV trong chiến đấu.
5. Nicholas Moran, “The Chieftain’s Hatch” và các nghiên cứu xe tăng sau chiến tranh của Lục quân Mỹ — tỷ lệ bốc cháy, độ tin cậy của Sherman và lợi thế bắn trước ở Normandy.
6. David Fletcher, Sherman Firefly (Osprey New Vanguard, 2008) — pháo 17-pounder và sự phát triển pháo của Sherman.

Đọc thêm

• Steven J. Zaloga, Panzer IV vs Sherman: France 1944 (Osprey Duel, 2013).
• Thomas L. Jentz và Hilary Louis Doyle, Panzer IV (trong loạt Panzer Tracts).

Bài viết liên quan

• Máy bay Bloch MB.152
• Máy bay Blohm & Voss BV 138
• Máy bay Heinkel He 219 Uhu