Trận tấn công Trân Châu Cảng

Mở đầu

Cuộc tấn công Trân Châu Cảng là một cuộc không kích bất ngờ của Hải quân Đế quốc Nhật Bản nhằm vào Hạm đội Thái Bình Dương của Hoa Kỳ tại Trân Châu Cảng, Hawaii, vào sáng Chủ nhật, ngày 7 tháng 12 năm 1941.

Trong khoảng hai giờ, 353 máy bay Nhật Bản cất cánh từ sáu tàu sân bay đã đánh chìm hoặc làm hư hại cả tám thiết giáp hạm Mỹ trong cảng, phá hủy 188 máy bay Mỹ và khiến 2.403 người Mỹ thiệt mạng. Đổi lại, Nhật Bản chỉ mất 29 máy bay và năm tàu ngầm mini, giành một thắng lợi chiến thuật vang dội — nhưng cuộc tấn công không đánh chìm được một tàu sân bay Mỹ nào, không phá được các bồn nhiên liệu và xưởng sửa chữa của cảng, và đã khiến dư luận Mỹ đoàn kết ủng hộ một cuộc chiến mà Nhật Bản không thể thắng.

Hôm sau, Hoa Kỳ tuyên chiến với Nhật Bản, chính thức bước vào Thế chiến II.

Thông tin chính

Ngày	7 tháng 12 năm 1941 (8 tháng 12 theo giờ Nhật Bản)
Địa điểm	Trân Châu Cảng, đảo Oahu, Hawaii, Hoa Kỳ
Kết quả	Nhật Bản thắng về chiến thuật; Hoa Kỳ tham chiến
Chỉ huy Nhật Bản	Đô đốc Yamamoto Isoroku (Hạm đội Liên hợp); Phó đô đốc Nagumo Chuichi (lực lượng tấn công)
Chỉ huy Hoa Kỳ	Đô đốc Husband E. Kimmel (Hạm đội Thái Bình Dương); Trung tướng Walter Short (Quân khu Hawaii)
Lực lượng Nhật Bản	6 tàu sân bay, 2 thiết giáp hạm, 3 tàu tuần dương, 9 tàu khu trục, 8 tàu chở dầu, 23 tàu ngầm, 5 tàu ngầm mini, 414 máy bay (353 chiếc tham chiến)
Lực lượng Hoa Kỳ	8 thiết giáp hạm, 8 tàu tuần dương, 30 tàu khu trục, 4 tàu ngầm, khoảng 390 máy bay
Tổn thất Hoa Kỳ	2.403 người chết, 1.178 người bị thương; 4 thiết giáp hạm chìm, 4 chiếc hư hại; 188 máy bay bị phá hủy, 159 chiếc hư hại
Tổn thất Nhật Bản	29 máy bay bị bắn rơi, 5 tàu ngầm mini bị mất, 129 người chết (xem mục Thương vong), 1 người bị bắt

Bối cảnh

Cuộc tấn công Trân Châu Cảng không phải xảy ra từ hư không. Đó là kết cục dữ dội của một thập kỷ căng thẳng leo thang giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ xoay quanh vấn đề Trung Quốc, và là kết quả trực tiếp của một canh bạc của Nhật Bản: rằng một đòn phủ đầu quyết định nhằm vào hạm đội Mỹ sẽ giúp Nhật Bản có đủ thời gian chiếm lấy dầu mỏ và nguyên liệu thô cần thiết để tồn tại.

Nhật Bản đã lâm vào chiến tranh tại Trung Quốc từ năm 1937, khi sự kiện cầu Lư Câu mở đầu một cuộc xâm lược toàn diện mà lục quân Nhật Bản tưởng sẽ thắng trong vài tháng. Thay vào đó, cuộc chiến kéo dài, tiêu tốn nhân lực, tiền bạc và nhiên liệu. Công nghiệp và quân đội Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào hàng nhập khẩu, trên hết là dầu mỏ — mà Hoa Kỳ là nguồn cung cấp chính. Đến năm 1940, Nhật Bản đứng trước một lựa chọn khắc nghiệt: hoặc từ bỏ các vùng đã chiếm ở Trung Quốc, hoặc tìm nguồn dầu mỏ và nguyên liệu mới ở Đông Nam Á.

Tháng 9 năm 1940, Nhật Bản ký Hiệp ước Ba bên với Đức và Ý, rồi tháng 7 năm 1941 chiếm đóng miền Nam Đông Dương thuộc Pháp, đưa quân đội của mình tới sát các mỏ dầu ở Đông Ấn thuộc Hà Lan và Malaya thuộc Anh. Washington đáp trả bằng sức ép kinh tế ngày càng mạnh.

Tháng 7 năm 1941, Hoa Kỳ phong tỏa tài sản của Nhật Bản và áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ, với sự tham gia của Anh và Hà Lan. Lệnh cấm vận cắt đứt gần như toàn bộ lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản.

Các nhà lãnh đạo Nhật Bản tính toán rằng trữ lượng dầu của họ chỉ đủ dùng chưa đầy hai năm — và nếu không có dầu, hải quân sẽ không thể ra khơi, còn cuộc chiến ở Trung Quốc sẽ sụp đổ.

Theo cách nhìn của Tokyo, lựa chọn lúc này chỉ còn là rút lui — đồng nghĩa với việc từ bỏ một thập kỷ chinh phục — hoặc chiến tranh.

Các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn suốt mùa thu năm 1941, nhưng hai bên không tìm được tiếng nói chung. Hoa Kỳ yêu cầu Nhật Bản rút quân khỏi Trung Quốc và Đông Dương; Nhật Bản không chấp nhận những điều khoản xóa bỏ một thập kỷ chinh phục.

Ngày 26 tháng 11 năm 1941, Ngoại trưởng Cordell Hull trao một công hàm nhắc lại yêu cầu của Mỹ về việc Nhật Bản rút quân hoàn toàn. Tại Tokyo, công hàm này được hiểu như một tối hậu thư.

Cùng ngày hôm đó, lực lượng tấn công của Nhật Bản rời vịnh Hitokappu ở quần đảo Kuril, với mệnh lệnh tấn công Trân Châu Cảng nếu ngoại giao thất bại.

Kế hoạch là sản phẩm của Đô đốc Yamamoto Isoroku, tư lệnh Hạm đội Liên hợp. Yamamoto từng du học ở Hoa Kỳ, từng làm tùy viên hải quân tại Washington, và hiểu rõ sức mạnh công nghiệp của Mỹ hơn hầu hết đồng nghiệp của mình. Ông phản đối chiến tranh với Hoa Kỳ, nhưng một khi chính phủ đã quyết định chiến tranh, ông cho rằng cơ hội duy nhất của Nhật Bản là tiêu diệt Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ ngay từ đầu — trước khi hạm đội này kịp can thiệp vào các cuộc xâm lược đồng thời nhắm vào Malaya, Philippines và Đông Ấn thuộc Hà Lan.

Mục tiêu của ông là lực lượng thiết giáp hạm tại Trân Châu Cảng, và trên hết là các tàu sân bay Mỹ. Chiến dịch, được Bộ tổng tư lệnh Nhật Bản gọi là Chiến dịch Hawaii (Chiến dịch AI), còn trong giai đoạn lập kế hoạch gọi là Chiến dịch Z, do Chỉ huy Minoru Genda thiết kế và giao cho Phó đô đốc Nagumo Chuichi cùng Hạm đội Hàng không 1 — lực lượng Kidō Butai, tức Lực lượng Cơ động, đội tàu sân bay tấn công mạnh nhất từng được tập hợp.

Về phía mình, Washington cũng dự đoán sẽ có chiến tranh — nhưng không phải tại Trân Châu Cảng. Tình báo Mỹ đã giải mã được mật mã ngoại giao của Nhật Bản (các bản chặn MAGIC) và biết rằng quan hệ hai nước sắp đổ vỡ.

Các cảnh báo đã được gửi tới Hawaii vào cuối tháng 11, nhưng chúng nói về khả năng bị tấn công ở Philippines, Malaya hoặc Đông Ấn thuộc Hà Lan, chứ không phải một cuộc tập kích bằng tàu sân bay vào Oahu. Tại Hawaii, Đô đốc Husband E.

Kimmel, tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, và Trung tướng Walter Short, tư lệnh Lục quân tại Hawaii, lại chuẩn bị đối phó với một mối đe dọa sai lầm: phá hoại từ cộng đồng người Nhật tại địa phương.

Máy bay được xếp cánh kề cánh ngoài trời để dễ canh gác hơn — điều này khiến chúng trở thành mục tiêu hoàn hảo cho máy bay ném bom. Đạn dược cho pháo phòng không bị khóa trong kho.

Hạm đội neo đậu trong một buổi sáng Chủ nhật yên tĩnh, nhiều thủy thủ đang nghỉ phép cuối tuần trên bờ, và không có báo động tổng thể nào được ban bố.

Trong những ngày cuối cùng, các dấu hiệu chiến tranh đã rõ ràng nhưng không được đọc kịp thời. Ngày 27 tháng 11, Washington gửi một “cảnh báo chiến tranh” tới các tư lệnh Thái Bình Dương, cho biết đàm phán với Nhật Bản dường như đã kết thúc và “một hành động gây hấn của Nhật Bản được dự đoán trong vài ngày tới”.

Cảnh báo nêu tên Philippines, Thái Lan và Malaya là những mục tiêu có khả năng — chứ không phải Hawaii — và để cho Kimmel và Short tự phân chia việc phòng thủ Oahu, với Hải quân chịu trách nhiệm về hạm đội và Lục quân chịu trách nhiệm phòng thủ đảo. Không vị chỉ huy nào đặt lực lượng của mình trong tình trạng báo động toàn diện.

Trong khi đó, tại Washington, các nhà ngoại giao Nhật Bản vẫn đang đàm phán. Sáng ngày 7 tháng 12, Tokyo gửi tới đại sứ quán của mình một thông điệp dài chấm dứt đàm phán, gồm mười bốn phần, với chỉ thị trao nó lúc 1 giờ chiều theo giờ Washington — nửa giờ trước khi cuộc tấn công dự kiến bắt đầu tại Hawaii.

Thông điệp bị chậm trễ trong quá trình giải mã và đánh máy, và Đại sứ Nomura chỉ trình nó cho Ngoại trưởng Hull lúc 2:20 chiều — sau khi bom đã rơi. Bản thân thông điệp không tuyên chiến; nó chỉ chấm dứt đàm phán.

Nhưng việc trao nó muộn đã khiến cuộc tấn công in đậm trong ký ức người Mỹ như một đòn đánh lén giữa lúc đang đàm phán.

Chính Trân Châu Cảng chỉ mới trở thành căn cứ thường trực của hạm đội gần đây. Tháng 5 năm 1940, Hoa Kỳ chuyển Hạm đội Thái Bình Dương từ San Diego tới Hawaii và giữ nó ở đó, như một biện pháp răn đe sự bành trướng tiếp theo của Nhật Bản và như một căn cứ tiền phương để hạm đội có thể tới được Tây Thái Bình Dương. Đô đốc James O.

Richardson, tư lệnh hạm đội khi đó, phản đối rằng căn cứ thiếu kho nhiên liệu, cơ sở sửa chữa và phòng không, và hạm đội tại Trân Châu Cảng dễ bị tổn thương hơn so với ở đất liền nước Mỹ; ông bị cách chức đầu năm 1941 và được thay bằng Kimmel. Đến tháng 12 năm 1941, căn cứ đã mở rộng đáng kể, nhưng hệ thống phòng thủ của nó chưa theo kịp tầm quan trọng của nó.

Hạm đội mà Nhật Bản tấn công có mặt ở đó vì chiến lược của Mỹ đã đặt nó trong tầm với của Nhật Bản — và, như thực tế đã cho thấy, cũng trong tầm với của các tàu sân bay Nhật Bản.

Lực lượng hai bên

	Nhật Bản	Hoa Kỳ
Tàu sân bay	6 fleet carriers — Akagi (flagship), Kaga, Sōryū, Hiryū, Shōkaku, Zuikaku	3 fleet carriers in the Pacific — Enterprise, Lexington, Saratoga — all absent from Pearl Harbor on 7 December
Thiết giáp hạm	2 — Hiei, Kirishima	8 — Arizona, Oklahoma, West Virginia, California, Nevada, Pennsylvania, Maryland, Tennessee
Tàu tuần dương	2 heavy (Tone, Chikuma), 1 light (Abukuma)	8
Tàu khu trục	9	30
Tàu ngầm	23 fleet submarines, 5 midget submarines	4
Máy bay	414 embarked; 353 in the two attack waves	About 390, mostly parked on airfields
Tư lệnh tối cao	Adm. Isoroku Yamamoto (Combined Fleet)	Adm. Husband E. Kimmel (Pacific Fleet)
Chỉ huy chiến thuật	Vice Adm. Chuichi Nagumo (First Air Fleet)	Lt. Gen. Walter Short (Army, Hawaiian Department)

Lực lượng tấn công của Nhật Bản được xây dựng quanh sáu tàu sân bay — toàn bộ lực lượng tàu sân bay tuyến đầu của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, lần đầu tiên trong lịch sử được tập trung thành một nắm đấm duy nhất.

Hạm đội giữ im lặng vô tuyến tuyệt đối, đi theo một tuyến đường phía bắc đầy bão tố, xa các tuyến hàng hải thông thường, và tiếp nhiên liệu trên biển từ tám tàu chở dầu trong thời tiết xấu. Ngày 2 tháng 12, khi lực lượng vẫn còn cách Hawaii vài ngày đường, họ nhận được mật lệnh: “Niitaka-yama nobore” — “Hãy leo núi Niitaka”.

Ngoại giao đã thất bại; cuộc tấn công sẽ diễn ra.

Các phi đội Nhật Bản sử dụng ba loại máy bay: tiêm kích Mitsubishi A6M Zero, loại tiêm kích trên tàu sân bay nhanh nhất và cơ động nhất thế giới năm 1941; máy bay ném ngư lôi và ném bom ngang Nakajima B5N “Kate”; và máy bay ném bom bổ nhào Aichi D3A “Val”.

Ngư lôi của họ được gắn thêm vây gỗ đặc biệt để chạy đúng hướng trong vùng nước nông của Trân Châu Cảng — một vấn đề kỹ thuật mà người Mỹ cho rằng khiến cuộc tấn công bằng ngư lôi tại đây là không thể.

Phi công Nhật đã luyện tập suốt nhiều tháng tại một vịnh ở Nhật Bản được chọn vì giống Trân Châu Cảng, cho đến khi họ có thể thả ngư lôi trong vùng nước sâu chưa đầy 12 mét.

Phía Mỹ trông có vẻ mạnh trên giấy tờ nhưng lại yếu ở những điểm quyết định. Tám thiết giáp hạm của Hạm đội Thái Bình Dương là nòng cốt của sức mạnh hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương, nhưng chúng đều là những con tàu cũ, phần lớn được đóng trong và ngay sau Thế chiến I, và đang neo đậu thành hàng ngay ngắn.

Bảy chiếc neo dọc phía đông nam đảo Ford trong đội hình được gọi là Battleship Row (Hàng Thiết giáp hạm); chiếc thứ tám, Pennsylvania, đang nằm trong ụ khô. Cả ba tàu sân bay Thái Bình Dương đều vắng mặt: Enterprise đang trên đường trở về sau khi chuyển máy bay tới đảo Wake, cách Oahu khoảng 200 dặm về phía tây; Lexington đang chở máy bay tới Midway; Saratoga đang ở San Diego.

Các sân bay của Lục quân — Hickam, Wheeler, Trạm Hàng không Hải quân đảo Ford, Kaneohe, Ewa và Bellows — có khoảng 390 máy bay, nhưng phần lớn đậu ngoài trời, không vũ trang và không nạp nhiên liệu, phi công cũng không trong tình trạng báo động.

Kế hoạch của Nhật Bản đơn giản và trực tiếp. Đợt sóng đầu tiên gồm 183 máy bay, do Chỉ huy Mitsuo Fuchida dẫn đầu, sẽ tấn công các thiết giáp hạm bằng ngư lôi và bom xuyên giáp, trong khi máy bay ném bom bổ nhào và tiêm kích đánh vào các sân bay để phá hủy máy bay Mỹ ngay trên mặt đất và ngăn chặn mọi phản công. Đợt sóng thứ hai gồm 170 máy bay sẽ hoàn tất những gì còn lại, tập trung vào các sân bay và bất kỳ tàu nào còn nổi. Cuộc tấn công được ấn định vào sáng sớm Chủ nhật, thời điểm mức độ sẵn sàng của Mỹ thấp nhất.

Diễn biến

The approach and the first shots / Tiếp cận và những phát súng đầu tiên

Các tàu sân bay Nhật Bản tới vị trí phóng máy bay cách Oahu khoảng 230 dặm về phía bắc trước bình minh ngày 7 tháng 12. Biển động và trời nhiều mây, nhưng thời tiết trên mục tiêu quang đãng. Khoảng 06:00, đợt sóng đầu tiên bắt đầu cất cánh. Trong khi đó, năm tàu ngầm mini, mỗi chiếc chở hai thủy thủ và hai ngư lôi, đã được thả ra từ đêm hôm trước để lẻn vào cảng và tấn công các tàu từ bên trong.

Người Mỹ đã có hai cơ hội để báo động trước khi bom rơi, và bỏ lỡ cả hai. Lúc 03:42, tàu quét mìn Condor báo cáo nhìn thấy kính tiềm vọng ngoài cửa cảng. Lúc 06:37, tàu khu trục Ward đang tuần tra ngoài cửa cảng phát hiện tháp chỉ huy của một tàu ngầm mini và đánh chìm nó bằng hỏa lực pháo — những phát súng đầu tiên của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Báo cáo của Ward đã tới được sở chỉ huy, nhưng bị coi là chưa xác thực và không có báo động tổng thể nào được ban bố.

Cảnh báo thứ hai đến từ bầu trời. Lúc 07:02, hai binh nhì Lục quân đang vận hành trạm radar SCR-270 tại Opana Point, ở mũi phía bắc Oahu, phát hiện một đội hình máy bay lớn cách đó khoảng 132 dặm, đang tiến tới từ phía bắc. Họ gọi điện cho trung tâm thông tin tại Fort Shafter.

Sĩ quan trực, cho rằng đó là phi đội máy bay ném bom B-17 dự kiến bay tới từ đất liền sáng hôm đó, bảo họ đừng lo lắng. Hai người lính radar vẫn ở lại trạm và theo dõi đội hình tiến gần. Đến khi có người hiểu ra đó là gì, những máy bay Nhật Bản đầu tiên đã ở trên bầu trời Oahu.

The first wave, 07:48 / Đợt sóng đầu tiên, 07:48

Lúc 07:48, những quả bom đầu tiên rơi xuống. Fuchida, bay vòng trên cảng trong máy bay chỉ huy, phát đi mật hiệu “Tora! Tora! Tora!” — “Hổ! Hổ! Hổ!” — tín hiệu cho biết yếu tố bất ngờ đã hoàn toàn đạt được. Đợt sóng đầu tiên gồm 183 máy bay chia nhau thực hiện nhiệm vụ đã định với độ chính xác đã luyện tập thuần thục.

Các máy bay ném ngư lôi bay thấp trên mặt nước, lướt qua cửa cảng rồi ngoặt vào Battleship Row, nơi những con tàu khổng lồ đang neo thành cặp, không thể di chuyển. Máy bay ném bom bổ nhào trút xuống sân bay Hickam và Wheeler, cùng các máy bay đậu tại đảo Ford và Kaneohe. Tiêm kích bắn phá mọi thứ chuyển động.

Tại Battleship Row, sự tàn phá diễn ra nhanh chóng và trên diện rộng. Oklahoma, neo phía ngoài cặp với Maryland, trúng ít nhất năm ngư lôi trong những phút đầu tiên và lật úp vào khoảng 08:08. Hàng trăm người bị mắc kẹt trong thân tàu lật ngược; đội cứu hộ sau đó đã cắt xuyên qua lớp thép để giải cứu những người sống sót, nhưng 429 thủy thủ của tàu đã thiệt mạng.

West Virginia, neo cặp với Tennessee, trúng ít nhất sáu ngư lôi và hai quả bom, chìm xuống đáy cảng trong tư thế thẳng đứng, bốc cháy dữ dội. California, ở cuối phía nam của hàng tàu, trúng hai ngư lôi và một quả bom rồi chìm dần tại vị trí neo đậu.

Nevada, thiết giáp hạm duy nhất kịp nổ máy trong cuộc tấn công, đã tháo dây neo và cố gắng ra biển khơi; máy bay ném bom Nhật Bản tập trung đánh vào nó, và thuyền trưởng đã cố tình cho tàu mắc cạn tại Hospital Point để nó không chìm giữa luồng lạch và chặn cảng.

Arizona chịu tổn thất đơn lẻ nặng nề nhất trong ngày: khoảng 08:06, một quả bom xuyên giáp, được cải biến từ đạn pháo hải quân 16 inch, xuyên qua boong tàu gần tháp pháo trước và kích nổ hầm đạn phía trước.

Vụ nổ xé toạc con tàu trong một cột lửa và khói nhìn thấy khắp Oahu, khiến 1.177 sĩ quan và thủy thủ thiệt mạng, trong đó có Chuẩn đô đốc Isaac Kidd và Đại tá Franklin Van Valkenburgh. Maryland và Tennessee, neo phía trong và được các tàu bên cạnh che chắn, bị hư hại nhưng vẫn nổi.

Pennsylvania, đang nằm trong ụ khô cùng các tàu khu trục Cassin và Downes, trúng một quả bom và bốc cháy.

Tại các sân bay, câu chuyện cũng tương tự: máy bay bị phá hủy ngay tại chỗ. Tại sân bay Hickam, máy bay ném bom Nhật Bản bắt gặp những chiếc B-17 vừa bay tới từ California — không vũ trang, sắp hết nhiên liệu, đậu thành hàng ngay ngắn.

Tại sân bay Wheeler, căn cứ tiêm kích của Lục quân, máy bay Nhật Bản phá hủy phần lớn tiêm kích P-40 trên mặt đất. Một số ít phi công Mỹ đã kịp cất cánh — trong đó có các Thiếu úy George Welch và Kenneth Taylor, cất cánh từ sân bay Haleiwa trên máy bay P-40 và cùng nhau bắn rơi nhiều máy bay Nhật — nhưng họ chỉ là ngoại lệ. Đến cuối đợt sóng đầu tiên, sức mạnh không quân Mỹ trên đảo Oahu thực tế đã không còn tồn tại.

The second wave and the withdrawal / Đợt sóng thứ hai và cuộc rút lui

Đợt sóng thứ hai gồm khoảng 170 máy bay tới vào khoảng 08:54, một giờ sau đợt đầu. Đến lúc này hệ thống phòng thủ của Mỹ đã tỉnh giấc: hỏa lực phòng không từ các tàu và từ các khẩu đội trên bờ mạnh hơn nhiều, và đợt sóng thứ hai chịu phần lớn tổn thất máy bay của Nhật trong ngày.

Phi công của đợt này tập trung vào các sân bay và những tàu còn nổi, đánh Nevada thêm lần nữa khi nó đang mắc cạn, và làm hư hại các tàu tuần dương và tàu khu trục trong cảng.

Tàu tuần dương hạng nhẹ Raleigh và tàu khu trục Shaw nằm trong số các tàu bị hư hại; hầm đạn phía trước của Shaw phát nổ dữ dội trong ụ nổi. Khoảng 09:45, đợt sóng thứ hai rời đi, cuộc tấn công kết thúc. Tổng cộng, cuộc tập kích kéo dài khoảng hai giờ.

Trên các tàu sân bay Nhật Bản, một cuộc tranh luận nổ ra mà các sử gia vẫn còn bàn cãi tới nay. Fuchida và Genda thúc giục Nagumo tung đợt tấn công thứ ba — để phá hủy các bồn chứa dầu nhiên liệu, ụ khô và xưởng sửa chữa của cảng, cùng căn cứ tàu ngầm, tất cả đều gần như nguyên vẹn.

Các thuyền trưởng của những tàu sân bay khác được cho là sẵn sàng. Nagumo từ chối. Lý do của ông mang tính thực tế: các tàu sân bay Mỹ vẫn chưa rõ tung tích và có thể đang tiến tới; phi đội của ông đã mất máy bay và mệt mỏi; hỏa lực phòng không của Mỹ ngày càng mạnh; và tình hình nhiên liệu sau chuyến đi dài không còn nhiều dự trữ. Ông cho hạm đội quay về.

Quyết định này từ đó vẫn được đánh giá là cơ hội lớn bị bỏ lỡ của cuộc tập kích — nhưng đó cũng là quyết định của một chỉ huy đã hoàn thành mệnh lệnh và không muốn mạo hiểm hạm đội mà Nhật Bản sẽ cần cho cuộc chiến phía trước.

Phía sau họ, Trân Châu Cảng bốc cháy. Mười tám tàu Mỹ đã bị đánh chìm hoặc mắc cạn, trong đó có năm thiết giáp hạm. Lửa cháy dữ dội tại sân bay Hickam và khắp cảng. Cuộc tấn công bằng tàu ngầm mini hoàn toàn thất bại: bốn trong năm chiếc bị đánh chìm và một chiếc mắc cạn; Thiếu úy Kazuo Sakamaki, tàu của anh mắc cạn trên rạn san hô, đã bơi vào bờ và trở thành tù binh chiến tranh Nhật Bản đầu tiên bị Hoa Kỳ bắt giữ. Lực lượng tấn công Nhật Bản trở về mà không mất một tàu nào.

Bước ngoặt tại Trân Châu Cảng

Bước ngoặt của cuộc tấn công Trân Châu Cảng không phải là một khoảnh khắc giao tranh — mà là danh sách những điều đã không xảy ra. Khoảng 08:06, quả bom phá hủy Arizona mang lại cho Nhật Bản thành công đơn lẻ lớn nhất trong buổi sáng hôm đó. Nhưng ba sự vắng mặt, đã được định đoạt trước khi quả bom đầu tiên rơi xuống, mới là những điều quyết định cuộc chiến.

Sự vắng mặt đầu tiên là các tàu sân bay. Mục tiêu chính của cuộc tập kích là các tàu sân bay Mỹ, và không chiếc nào có mặt trong cảng. Enterprise, Lexington và Saratoga đều đang ở ngoài biển, và cả ba đều sống sót để tiếp tục chiến đấu.

Trong vòng sáu tháng, chính những tàu sân bay đó — trên hết là Enterprise và Yorktown — sẽ tiêu diệt bốn trong sáu tàu sân bay Nhật Bản từng tấn công Trân Châu Cảng tại trận Midway vào tháng 6 năm 1942.

Nhật Bản đã xây dựng toàn bộ chiến lược Thái Bình Dương của mình quanh một trận quyết chiến giữa các hạm đội thiết giáp hạm; những con tàu thực sự quyết định cuộc chiến lại chính là những tàu mà họ đã bỏ lỡ.

Sự vắng mặt thứ hai là nhiên liệu. Trân Châu Cảng có những bồn chứa khổng lồ đựng dầu nhiên liệu cho hạm đội, và quân Nhật không bao giờ tấn công chúng. Nếu những bồn dầu đó bốc cháy, Hạm đội Thái Bình Dương sẽ phải rút về bờ biển phía tây nước Mỹ, và mọi chiến dịch ở trung Thái Bình Dương sẽ bị trì hoãn nhiều tháng.

Các ụ khô, xưởng máy và cơ sở sửa chữa cũng được để nguyên — và chỉ trong vài tuần, chúng đã trục vớt các thiết giáp hạm bị chìm và vá lại những tàu bị hư hại. Cảng biển mà Nhật Bản đã phá hủy trong một buổi sáng đã hoạt động trở lại trước khi năm đó kết thúc.

Sự vắng mặt thứ ba là đợt sóng thứ ba. Quyết định rút lui thay vì đánh vào các xưởng sửa chữa và bồn nhiên liệu của Nagumo đã bảo toàn các tàu sân bay của ông trong lúc đó, nhưng nó để cho căn cứ sống sót.

Kết hợp với việc các tàu sân bay Mỹ còn nguyên vẹn, điều đó có nghĩa là cuộc tập kích, dù tàn phá dữ dội, đã làm tê liệt hạm đội thiết giáp hạm Mỹ mà không chạm tới những công cụ giúp Mỹ phục hồi: tàu sân bay, nhiên liệu, xưởng sửa chữa và, trên hết, căn cứ tàu ngầm — nơi các tàu ngầm Mỹ sẽ ra khơi bóp nghẹt vận tải biển của Nhật Bản.

Còn có một bước ngoặt thứ tư, vô hình trong buổi sáng hôm đó nhưng quyết định về lâu dài: phản ứng của người Mỹ. Các nhà lãnh đạo Nhật Bản từng hy vọng một thất bại nặng nề sẽ khiến Hoa Kỳ choáng váng mà ngồi vào bàn đàm phán.

Thay vào đó, cuộc tấn công — diễn ra trong khi các nhà ngoại giao Nhật Bản vẫn đang đàm phán hòa bình tại Washington, và mãi mãi được nhớ tới như một cuộc tấn công bất ngờ đầy phản trắc — đã tạo ra điều ngược lại: một công chúng Mỹ đoàn kết, một Quốc hội tuyên chiến ngay hôm sau với chỉ một phiếu chống, và một cuộc động viên công nghiệp ở quy mô mà Nhật Bản không bao giờ có thể sánh kịp.

Thắng lợi chiến thuật tại Trân Châu Cảng đã khiến thất bại chiến lược của Nhật Bản chỉ còn là vấn đề thời gian.

Thương vong và tổn thất tại Trân Châu Cảng

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Chết	2,403 (2,008 Navy, 109 Marines, 218 Army, 68 civilians)	129 killed (see note below)
Bị thương	1,178	Few recorded; 1 sailor captured
Thiết giáp hạm	4 sunk (Arizona, Oklahoma, West Virginia, California), 4 damaged	—
Tàu khác	Ex-battleship Utah sunk, harbour tug Sotoyomo sunk, 3 cruisers damaged, 3 destroyers damaged, 3 other ships damaged	5 midget submarines lost (4 sunk, 1 grounded)
Máy bay	188 destroyed, 159 damaged	29 destroyed, 74 damaged
Tổng số tàu chìm hoặc hư hại	18 ships sunk or run aground	No ships lost

Thương vong về người trong cuộc tấn công Trân Châu Cảng chủ yếu rơi vào phía Mỹ, và chủ yếu là thủy thủ đoàn của hai con tàu. Gần một nửa tổng số người Mỹ thiệt mạng — 1.177 trong số 2.403 người — đã chết trên tàu Arizona trong một vụ nổ duy nhất. Thêm 429 người nữa chết trên tàu Oklahoma. Hai con tàu này chiếm tới hai phần ba số người Mỹ thiệt mạng.

Số liệu về người Nhật thiệt mạng cần được ghi chú, vì các nguồn khác nhau. Con số 129 người chết là tổng số được đưa ra trong bản tóm tắt hiện tại của Wikipedia về trận đánh. Các tài liệu cũ hơn, bao gồm cả Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân, ghi nhận 64 phi công Nhật thiệt mạng, cộng thêm mười thủy thủ của năm tàu ngầm mini và một thủy thủ bị bắt — Thiếu úy Kazuo Sakamaki.

Con số cao hơn là 129 dường như bao gồm thêm nhân sự được tính trong các thống kê sau này; bài viết này ghi 129 là tổng số thường được trích dẫn, đồng thời lưu ý rằng con số 64 phi công thiệt mạng là số liệu được các hồ sơ tổn thất chi tiết chứng minh.

Không có tàu nổi nào của Nhật bị mất, và không có tàu sân bay nào của Nhật bị hư hại.

Trong số người Mỹ thiệt mạng có những sĩ quan cấp tướng đầu tiên tử trận trong chiến tranh: Chuẩn đô đốc Isaac Kidd, tư lệnh Sư đoàn Thiết giáp hạm 1, và Đại tá Franklin Van Valkenburgh, cả hai đều ở trên tàu Arizona. Số thường dân thiệt mạng — 68 người chết và 35 người bị thương — phần lớn là nạn nhân của đạn pháo phòng không Mỹ rơi trở lại Honolulu, một thực tế cho thấy hệ thống phòng thủ đã thiếu chuẩn bị tới mức nào: các pháo thủ bắn vào những máy bay mà họ hầu như không nhìn thấy, và đạn pháo của họ rơi xuống thành phố.

Những tổn thất vật chất, dù trông nghiêm trọng vào ngày 7 tháng 12, hóa ra lại ít lâu dài hơn nhiều so với tổn thất về người. Trong số tám thiết giáp hạm, sáu chiếc đã trở lại phục vụ trong chiến tranh: Nevada, California và West Virginia được trục vớt khỏi đáy cảng, tái thiết và hiện đại hóa, rồi lại ra trận — West Virginia, California, Tennessee, Maryland và Pennsylvania sau đó đã tạo thành tuyến chiến đấu tiêu diệt một lực lượng thiết giáp hạm Nhật Bản tại eo biển Surigao vào tháng 10 năm 1944.

Chỉ Arizona và Oklahoma không bao giờ chiến đấu nữa. Arizona bị đánh giá là hư hại quá nặng để trục vớt và vẫn nằm lại nơi nó chìm; Oklahoma được trục vớt năm 1943 nhưng bị đánh giá là hư hại quá nặng để tái thiết và không bao giờ trở lại phục vụ.

Tàu Utah, vốn đã là tàu mục tiêu và bị đánh chìm, cũng vẫn nằm lại trong cảng. Trong số 188 máy bay Mỹ bị phá hủy, phần lớn bị bắt gặp ngay trên mặt đất; các nhà máy Mỹ đã thay thế chúng trong vòng vài tuần.

Bản đồ và địa hình

Trân Châu Cảng không phải là một cảng tự nhiên mở ra biển mà là một thung lũng sông bị nhấn chìm ở bờ biển phía nam đảo Oahu, đảo lớn thứ ba của Hawaii, cách San Diego khoảng 2.000 dặm về phía tây nam và cách Tokyo 3.500 dặm.

Một luồng lạch hẹp, chỉ rộng khoảng 400 thước Anh, dẫn từ Thái Bình Dương vào một đầm phá rộng và nông, được chia đôi bởi đảo Ford ở giữa. Các vũng nước — East Loch, Middle Loch và West Loch — tỏa ra từ lòng chảo chính, và căn cứ hải quân, các sân bay cùng các kho nhiên liệu chen chúc quanh bờ của chúng.

Chính địa hình khiến Trân Châu Cảng trở thành một nơi neo đậu kín gió tuyệt vời cũng biến nó thành một cái bẫy: các tàu neo đậu chỉ có một lối thoát duy nhất, qua luồng lạch hẹp đó, và máy bay tấn công từ phía bắc có thể bay qua dãy núi giữa đảo mà hầu như không bị phát hiện.

Địa hình đó đã định hình cuộc tấn công trong từng chi tiết. Quân Nhật tiếp cận từ phía bắc, bay qua vùng nội địa thưa dân của đảo, vì vậy cảnh báo đầu tiên mà hầu hết người Mỹ nhận được chính là tiếng bom nổ.

Máy bay ném ngư lôi cần vùng nước nông và kín gió của cảng — và người Mỹ từng tin rằng nước ở đây quá nông để dùng ngư lôi. Battleship Row, dọc bờ đông nam của đảo Ford, hướng ra vùng nước trống của East Loch, tạo cho máy bay ném ngư lôi một đường bay dài và thẳng tới các thiết giáp hạm đang neo đậu.

Các sân bay nằm rải rác quanh cảng — Hickam ngay cạnh căn cứ hải quân, Wheeler ở phía nội địa tây bắc, đảo Ford ở giữa đầm phá, Kaneohe ở bờ biển đón gió — vì vậy một đòn phối hợp duy nhất có thể đánh đồng thời vào hạm đội và lực lượng không quân yểm trợ của nó.

Về mặt chiến lược, Trân Châu Cảng nằm ở trung tâm Thái Bình Dương. Từ Hawaii, Hoa Kỳ có thể đe dọa bước tiến về phía nam của Nhật Bản, bảo vệ các tuyến đường biển tới Australia, và chuẩn bị cho cuộc phản công cuối cùng sẽ đưa chiến tranh trở lại bên kia đại dương. Đó là lý do căn cứ này tồn tại, lý do Nhật Bản phải vô hiệu hóa nó, và lý do việc nó sống sót như một căn cứ còn hoạt động được — nhiên liệu, ụ tàu và xưởng sửa chữa còn nguyên vẹn — quan trọng hơn những thiết giáp hạm đã chìm trong vùng nước nông của nó.

Chính độ nông của cảng, thứ đã khiến Arizona và Oklahoma phải chịu số phận bi thảm, lại cứu hạm đội: những con tàu chìm trong vùng nước sâu 40 feet có thể được trục vớt trở lại. Ở vùng nước sâu, chúng đã mất vĩnh viễn.

Kết quả và di sản của trận tấn công Trân Châu Cảng

Ngày hôm sau cuộc tấn công, Tổng thống Franklin D. Roosevelt phát biểu trước Quốc hội và gọi ngày 7 tháng 12 năm 1941 là “một ngày sẽ sống mãi trong sự ô nhục”. Quốc hội tuyên chiến với Nhật Bản ngay trong ngày hôm đó, chỉ với một phiếu chống tại Hạ viện. Ba ngày sau, ngày 11 tháng 12, Đức và Ý tuyên chiến với Hoa Kỳ, và cuộc chiến của Mỹ trở thành cuộc chiến trên hai đại dương. Hoa Kỳ đã bước vào Thế chiến II — chính điều mà cuộc tấn công nhằm ngăn chặn.

Về mặt quân sự, cuộc tập kích đạt được gần như mọi thứ mà Yamamoto yêu cầu, nhưng không đạt được điều gì mà Nhật Bản cần. Hạm đội thiết giáp hạm từng là niềm tự hào của Hạm đội Thái Bình Dương đã bị phá hủy, và các cuộc tấn công đồng thời của Nhật Bản vào Malaya, Philippines và Đông Ấn thuộc Hà Lan diễn ra mà không gặp sự can thiệp nào của hải quân Mỹ.

Trong sáu tháng, Nhật Bản tiến quân gần như không bị cản trở, từ Trân Châu Cảng tới sự sụp đổ của Singapore, Đông Ấn thuộc Hà Lan và Philippines. Nhưng những thất bại của cuộc tập kích ngày càng bộc lộ theo từng tháng trôi qua. Các tàu sân bay sống sót và trở thành nòng cốt của hạm đội Mỹ mới.

Các xưởng sửa chữa tại Trân Châu Cảng làm việc suốt ngày đêm, và đến mùa xuân năm 1942, căn cứ này đã tung ra các cuộc tập kích và chiến dịch tàu sân bay mà đỉnh cao là trận Midway.

Các xưởng đóng tàu của Mỹ, không bị chiến tranh chạm tới, bắt đầu sản xuất tàu sân bay, máy bay và tàu chiến với tốc độ mà Nhật Bản không bao giờ sánh kịp: đến năm 1943, Hoa Kỳ hạ thủy một tàu sân bay mới gần như mỗi tháng.

Cuộc tấn công cũng làm thay đổi quân đội Mỹ. Các đô đốc thiết giáp hạm của Hạm đội Thái Bình Dương mất đi lập luận của mình chỉ sau một đêm; các đô đốc tàu sân bay — Nimitz, Halsey, Spruance — nắm quyền chỉ huy cuộc chiến trên biển.

Không quân Lục quân, bị bắt gặp ngay trên mặt đất tại Hickam và Wheeler, tái thiết dựa trên bài học rằng máy bay phải được phân tán, bảo vệ và sẵn sàng. Lực lượng tàu ngầm, mà căn cứ tại Trân Châu Cảng đã sống sót sau cuộc tấn công, bắt đầu chiến dịch chống lại tàu buôn Nhật Bản — chiến dịch cuối cùng đã đánh chìm phần lớn đội tàu buôn của Nhật và khiến công nghiệp nước này thiếu dầu mỏ và nguyên liệu thô.

Và công chúng Mỹ, vốn chia rẽ sâu sắc về việc có nên tham chiến hay không, đã đoàn kết lại vì cuộc tấn công theo cách mà không bài diễn văn nào có thể làm được.

Đối với Nhật Bản, Trân Châu Cảng là đỉnh cao. Sáu tàu sân bay từng tấn công Hawaii là lực lượng tấn công hải quân mạnh nhất thế giới vào tháng 12 năm 1941; trong vòng sáu tháng, bốn chiếc trong số đó đã nằm dưới đáy Thái Bình Dương tại Midway, và hai chiếc còn lại, Shōkaku và Zuikaku, sẽ bị bào mòn trong các trận tàu sân bay tiêu hao năm 1942.

Cơ sở công nghiệp của Nhật Bản không thể thay thế các con tàu, máy bay hay — trên hết — các phi công được huấn luyện mà chiến tranh đã tiêu tốn. Canh bạc rằng một đòn duy nhất sẽ giúp Nhật Bản có thêm thời gian đã thất bại, vì đòn đó chưa trọn vẹn, và thời gian nó mua được lại được kẻ thù dùng để trở nên mạnh hơn qua từng tháng.

Di sản về con người được bảo tồn ngay tại cảng. Đài tưởng niệm USS Arizona, khánh thành năm 1962, bắc qua thân tàu thiết giáp hạm bị chìm mà không chạm vào nó; con tàu vẫn là một ngôi mộ chiến tranh, và dầu vẫn rỉ ra chậm rãi từ xác tàu — những “giọt nước mắt đen” mà du khách nhìn thấy trên mặt nước. Đài tưởng niệm Oklahoma và Utah đứng gần đó, và thiết giáp hạm Missouri, trên boong tàu mà Nhật Bản đã đầu hàng tại vịnh Tokyo vào tháng 9 năm 1945, neo đậu trong cảng đối diện với Arizona: điểm khởi đầu và điểm kết thúc của cuộc chiến của Mỹ tại Thái Bình Dương, chỉ cách nhau vài trăm thước.

Trân Châu Cảng vẫn là một căn cứ hải quân đang hoạt động và là một trong những di tích lịch sử được thăm viếng nhiều nhất tại Hoa Kỳ, đón hơn một triệu lượt khách mỗi năm.

Các sử gia vẫn tranh luận về cuộc tấn công — liệu Nagumo có nên tung đợt sóng thứ ba hay không, liệu Roosevelt có biết nhiều hơn những gì ông thừa nhận hay không, liệu Kimmel và Short có bị đối xử công bằng hay không.

Các cuộc điều tra chính thức, bắt đầu với Ủy ban Roberts năm 1942, đổ lỗi cho cả hai chỉ huy tại Hawaii vì đã không chuẩn bị, và cả hai đều bị cách chức trong vòng vài tuần sau cuộc tấn công.

Các cuộc điều tra sau này chia sẻ trách nhiệm rộng hơn, cho cả những cảnh báo mơ hồ từ Washington và cho một hệ thống chia rẽ trách nhiệm giữa Lục quân và Hải quân. Điều không còn tranh cãi là kết quả: cuộc tấn công Trân Châu Cảng đã phá hủy một hạm đội trong một buổi sáng và, bằng cách đó, đã tạo ra kẻ thù sẽ tiêu diệt Đế quốc Nhật Bản.

Quá trình phục hồi bắt đầu nhanh hơn bất kỳ ai ở Tokyo dự đoán. Ngày 18 tháng 4 năm 1942, mười sáu máy bay ném bom B-25 của Mỹ cất cánh từ tàu sân bay Hornet đã ném bom Tokyo trong cuộc tập kích Doolittle — một cuộc tập kích gây thiệt hại vật chất không đáng kể nhưng cho thấy chính nước Nhật không còn an toàn trước tấn công, và các tàu sân bay Mỹ vẫn đang hoạt động.

Tháng 5 năm 1942, tại trận Coral Sea, tàu sân bay Mỹ và Nhật đã giao chiến trong trận hải chiến đầu tiên trong lịch sử mà các tàu đối phương không hề nhìn thấy nhau; tàu sân bay Mỹ Lexington bị mất, nhưng cuộc xâm lược Port Moresby của Nhật bị chặn đứng, và các tàu sân bay Shōkaku và Zuikaku bị hư hại hoặc hao hụt tới mức phải vắng mặt trong chiến dịch tiếp theo.

Chiến dịch tiếp theo đó là Midway — nơi các tàu sân bay mà Trân Châu Cảng đã bỏ lỡ tiêu diệt các tàu sân bay mà Trân Châu Cảng đã tung ra.

Chỉ huy

Đô đốc Yamamoto Isoroku (Nhật Bản). Tư lệnh Hạm đội Liên hợp và là kiến trúc sư của cuộc tấn công. Yamamoto từng học tại Harvard, từng làm tùy viên hải quân tại Washington, và hiểu Hoa Kỳ đủ rõ để phản đối chiến tranh với nước này. Ông cảnh báo rằng Nhật Bản có thể tung hoành trong sáu tháng, nhưng sau đó ông “không kỳ vọng thành công”. Ông đã có sáu tháng của mình — gần như chính xác. Ông bị giết ngày 18 tháng 4 năm 1943, khi các tiêm kích Mỹ, được dẫn đường bởi tình báo giải mã, chặn và bắn rơi máy bay của ông trên quần đảo Solomon.

Phó đô đốc Nagumo Chuichi (Nhật Bản). Tư lệnh Hạm đội Hàng không 1 và lực lượng tấn công. Là chuyên gia ngư lôi hơn là phi công, Nagumo đã thực hiện kế hoạch của Yamamoto một cách chính xác, rồi đưa ra quyết định thận trọng là rút lui mà không tung đợt sóng thứ ba — quyết định gây tranh cãi nhất trong ngày hôm đó. Sau này ông chỉ huy các tàu sân bay tại Midway, nơi ông mất bốn chiếc, và tử trận tại Saipan vào tháng 7 năm 1944.

Chỉ huy Genda Minoru (Nhật Bản). Sĩ quan tham mưu không quân đã thiết kế kế hoạch chiến thuật: tập trung sáu tàu sân bay, tấn công theo hai đợt sóng, cải tiến ngư lôi cho nước nông và thứ tự ưu tiên mục tiêu. Genda sống sót qua chiến tranh và sau này phục vụ trong Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản thời hậu chiến và tham gia chính trị.

Chỉ huy Fuchida Mitsuo (Nhật Bản). Người dẫn đầu đợt tấn công đầu tiên, đã phát tín hiệu “Tora! Tora! Tora!” để báo cáo rằng yếu tố bất ngờ đã đạt được. Sau đó ông thúc giục tung đợt sóng thứ ba mà Nagumo đã từ chối. Ông sống sót qua chiến tranh và trở thành nhà truyền giáo Cơ đốc trong những năm hậu chiến.

Đô đốc Husband E. Kimmel (Hoa Kỳ). Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương. Kimmel nắm quyền chỉ huy chưa đầy một năm khi cuộc tấn công xảy ra. Ông bị cách chức ngày 17 tháng 12 năm 1941 và nghỉ hưu đầu năm 1942. Ủy ban Roberts đổ lỗi cho ông, cùng với Tướng Short, vì đã không chuẩn bị cho hạm đội và căn cứ; các cuộc điều tra sau này đánh giá các cảnh báo từ Washington là mơ hồ và việc phân chia trách nhiệm không rõ ràng. Gia đình ông đã vận động hàng thập kỷ để khôi phục quân hàm cho ông; cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn.

Trung tướng Walter Short (Hoa Kỳ). Tư lệnh Lục quân tại Hawaii, chịu trách nhiệm phòng thủ Oahu. Quyết định đậu máy bay ngoài trời để chống phá hoại và cất đạn phòng không trong kho của Short đã gây hậu quả thảm khốc. Giống như Kimmel, ông bị cách chức sau cuộc tấn công và nghỉ hưu. Ông qua đời năm 1949.

Chuẩn đô đốc Isaac Kidd (Hoa Kỳ). Tư lệnh Sư đoàn Thiết giáp hạm 1, tử trận trên soái hạm Arizona khi hầm đạn của tàu phát nổ — sĩ quan cấp tướng đầu tiên của Mỹ tử trận trong Thế chiến II. Ông được truy tặng Huân chương Danh dự. Tàu khu trục USS Kidd được đặt theo tên ông.

Bài viết liên quan

• Trận Midway
• Trận Stalingrad
• Trận Ardennes

Câu hỏi thường gặp

When was the Attack on Pearl Harbor? / Trận tấn công Trân Châu Cảng diễn ra khi nào?*
The attack took place on the morning of Sunday, 7 December 1941, Hawaiian time (8 December in Japan). The first bombs fell at 07:48 and the raid lasted about two hours.
*Cuộc tấn công diễn ra vào sáng Chủ nhật, ngày 7 tháng 12 năm 1941, theo giờ Hawaii (ngày 8 tháng 12 theo giờ Nhật Bản). Những quả bom đầu tiên rơi xuống lúc 07:48 và cuộc tập kích kéo dài khoảng hai giờ.

How many people died at Pearl Harbor? / Có bao nhiêu người chết tại Trân Châu Cảng?*
2,403 Americans were killed — 2,008 sailors, 109 Marines, 218 soldiers and 68 civilians — and 1,178 were wounded. Nearly half of the dead, 1,177 men, were aboard USS Arizona alone.
*2.403 người Mỹ thiệt mạng — 2.008 thủy thủ, 109 lính thủy đánh bộ, 218 binh sĩ lục quân và 68 thường dân — và 1.178 người bị thương. Gần một nửa số người chết, 1.177 người, chỉ riêng trên tàu USS Arizona.

How many ships were sunk at Pearl Harbor? / Có bao nhiêu tàu bị đánh chìm tại Trân Châu Cảng?*
Eighteen American ships were sunk or run aground, including five battleships. Four battleships were sunk — Arizona, Oklahoma, West Virginia and California — but only Arizona and Oklahoma never returned to service; the others were raised and rebuilt.
*Mười tám tàu Mỹ bị đánh chìm hoặc mắc cạn, trong đó có năm thiết giáp hạm. Bốn thiết giáp hạm bị chìm — Arizona, Oklahoma, West Virginia và California — nhưng chỉ Arizona và Oklahoma không bao giờ trở lại phục vụ; các tàu còn lại được trục vớt và tái thiết.

Why did Japan attack Pearl Harbor? / Vì sao Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng?*
Japan needed the oil and raw materials of Southeast Asia to continue its war in China, but the American oil embargo of July 1941 cut off its supplies.

Admiral Yamamoto planned a surprise strike to destroy the US Pacific Fleet so Japan could seize the resource-rich south without interference.
*Nhật Bản cần dầu mỏ và nguyên liệu thô của Đông Nam Á để tiếp tục cuộc chiến tại Trung Quốc, nhưng lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ vào tháng 7 năm 1941 đã cắt đứt nguồn cung của họ. Đô đốc Yamamoto lập kế hoạch tấn công bất ngờ để tiêu diệt Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, giúp Nhật Bản chiếm được miền Nam giàu tài nguyên mà không bị can thiệp.

Why didn’t Japan launch a third wave? / Vì sao Nhật Bản không tung đợt sóng thứ ba?*
Vice Admiral Nagumo decided to withdraw after the second wave. The American carriers were still unaccounted for, his air groups were tired and had lost aircraft, American anti-aircraft fire was strengthening, and fuel was limited.

Historians still debate the decision, because a third strike could have destroyed Pearl Harbor’s fuel tanks and repair shops.
*Phó đô đốc Nagumo quyết định rút lui sau đợt sóng thứ hai. Các tàu sân bay Mỹ vẫn chưa rõ tung tích, phi đội của ông đã mệt mỏi và mất máy bay, hỏa lực phòng không Mỹ ngày càng mạnh, và nhiên liệu có hạn.

Các sử gia vẫn tranh luận về quyết định này, vì một đợt tấn công thứ ba có thể đã phá hủy các bồn nhiên liệu và xưởng sửa chữa của Trân Châu Cảng.

What happened to the USS Arizona? / Chuyện gì đã xảy ra với tàu USS Arizona?*
An armour-piercing bomb detonated her forward magazine at about 08:06, killing 1,177 men. The wreck was never raised and remains a war grave beneath the USS Arizona Memorial, dedicated in 1962.
*Một quả bom xuyên giáp đã kích nổ hầm đạn phía trước của tàu vào khoảng 08:06, khiến 1.177 người thiệt mạng. Xác tàu không bao giờ được trục vớt và vẫn là một ngôi mộ chiến tranh nằm dưới Đài tưởng niệm USS Arizona, khánh thành năm 1962.

Nguồn

1. Wikipedia, “Attack on Pearl Harbor” — dates, strength, casualty figures (2,403 killed, 1,178 wounded; Japanese losses 29 aircraft, 5 midget submarines, 129 killed), cross-checked against the Naval History and Heritage Command.
2. Naval History and Heritage Command (history.navy.mil), “The Attack on Pearl Harbor, 7 December 1941” — official US Navy overview, ship damage and casualty breakdowns.
3. Encyclopædia Britannica, “Pearl Harbor attack” — background, the oil embargo, Yamamoto’s plan and the consequences of the raid.
4. National Park Service, Pearl Harbor National Memorial (nps.gov) — USS Arizona Memorial, the 1,177 dead aboard Arizona, the 429 dead aboard Oklahoma, and visitor information.
5. National WWII Museum (nationalww2museum.org), “Pearl Harbor” — the road to war, the attack timeline and the American response.
6. Gordon W. Prange, At Dawn We Slept: The Untold Story of Pearl Harbor (McGraw-Hill, 1981) — the standard scholarly history of the attack, based on Japanese and American sources.
7. H. P. Willmott, Pearl Harbor (Cassell, 2001) — concise operational history of the raid and its strategic context.

Further reading / Đọc thêm*