Trận Saipan

Focus keyword: Saipan
Meta description (EN): The Battle of Saipan (15 June–9 July 1944) gave the US airfields in range of Japan. Read the landings, Tapochau, the banzai charge and the civilian deaths.
Meta description (VI): Trận Saipan (15/6–9/7/1944) mang lại cho Mỹ sân bay trong tầm bay tới Nhật Bản. Đọc về đổ bộ, Tapochau, xung phong banzai và thương vong dân thường.
Target URL: /en/battles/saipan/
Category:Trận đánhEstimated word count (English): ~4,020 words (main body incl. §§4 and 7 tables; excl. Key Facts, FAQ and Sources)

Mở đầu

Trận Saipan, diễn ra từ ngày 15 tháng 6 đến ngày 9 tháng 7 năm 1944, là một trận đánh có ý nghĩa của Chiến tranh Thái Bình Dương. Trận đánh cũng gây ra thương vong nặng nề cho dân thường.

Saipan, thuộc quần đảo Mariana, là đảo đầu tiên của Đế quốc Nhật Bản trước chiến tranh mà quân Mỹ xâm lược, và các sân bay của nó lần đầu tiên đưa máy bay ném bom B-29 mới của Mỹ vào tầm bay tới các đảo chính của Nhật Bản.

Ngày 15 tháng 6 năm 1944, Sư đoàn Thủy quân Lục chiến 2 và 4 của Mỹ, tiếp theo là Sư đoàn Bộ binh 27 của Lục quân, đổ bộ lên bờ biển phía tây Saipan dưới quyền Trung tướng Holland M. Smith, đối đầu với lực lượng đồn trú Nhật khoảng 31.000 người dưới quyền Trung tướng Yoshitsugu Saito.

Trận đánh kéo dài 24 ngày, qua việc chiếm sân bay Aslito, giao tranh kéo dài giành núi Tapochau và các thung lũng mà người Mỹ gọi là Death Valley và Purple Heart Ridge, và một đợt tấn công tập trung cuối cùng của Nhật ngày 7 tháng 7 khiến ít nhất 3.000 binh sĩ Nhật thiệt mạng.

Khi kháng cự có tổ chức chấm dứt ngày 9 tháng 7, gần như toàn bộ lực lượng đồn trú Nhật đã chết, khoảng 3.100–3.225 người Mỹ đã hy sinh, và ít nhất 8.000 dân thường — người Nhật định cư, người Chamorro và người Carolinian — đã chết, nhiều người trong số đó trong giao tranh và trong các vụ tự sát tập thể tại các vách đá ở mũi Marpi.

Saipan đã phá vỡ vành đai phòng thủ nội vi của Nhật và đưa các đảo chính vào tầm ném bom. Thủ tướng Hideki Tojo từ chức ngày 18 tháng 7 năm 1944, chỉ vài ngày sau khi đảo thất thủ.

Thông tin chính

Thời gian	24 ngày; mopping-up continued into August)
Địa điểm	Đảo Saipan, quần đảo Mariana, tây Thái Bình Dương
Mật danh	Chiến dịch Forager
Kết quả	Mỹ thắng — Saipan được tuyên bố an toàn ngày 9/7/1944
Chỉ huy Mỹ	Adm. Raymond A. Spruance (Fifth Fleet); Vice Adm. Richmond K. Turner (amphibious force); Lt-Gen Holland M. Smith (Northern Troops and Landing Force)
Chỉ huy Nhật	Lt-Gen Yoshitsugu Saito (43rd Division, tactical command on the island); Vice Adm. Chuichi Nagumo (Central Pacific Area Fleet); Lt-Gen Hideyoshi Obata (31st Army, absent from the island)
Lực lượng Mỹ	71,034 men in the landing force: 2nd Marine Division, 4th Marine Division, 27th Infantry Division (Army)
Lực lượng Nhật	About 31,629 men: 25,469 Army and 6,160 Navy personnel; garrison about 30,000–32,000 in total
Thương vong Mỹ	Land forces: 3,100–3,225 killed, 326 missing, 13,061–13,099 wounded (total about 16,500); ships’ personnel: 51+ killed, 32+ missing, 184+ wounded
Thương vong Nhật	25,144+ dead (buried by 15 August 1944); 1,810 prisoners as of 10 August; the remainder of the garrison died, committed suicide, were killed or captured later, or held out
Dân thường thiệt mạng	8,000–10,000 (see §7 — figures are disputed; a higher estimate of 22,000 is also cited)

Bối cảnh

Đến mùa xuân năm 1944, Hoa Kỳ đã giành được thế chủ động ở Thái Bình Dương. Sau Trận Midway tháng 6 năm 1942 và chiến dịch dài tại Guadalcanal, lực lượng Mỹ đang tiến qua trung tâm Thái Bình Dương, từng đảo một, hướng về Nhật Bản. Bước tiếp theo, được quyết định tại các hội nghị Cairo và Washington, là quần đảo Mariana — Saipan, Tinian và Guam.

Quần đảo Mariana quan trọng vì một lý do trên hết: chúng đủ gần Nhật Bản để máy bay ném bom Boeing B-29 Superfortress mới, máy bay ném bom lớn nhất của chiến tranh, có thể tới Tokyo và các đảo chính khác. Từ Saipan, cách Tokyo khoảng 2.400 km, B-29 có thể ném bom trực tiếp vào Nhật Bản.

Không căn cứ nào khác của Mỹ làm được điều đó.

Saipan cũng là lãnh thổ Nhật theo một nghĩa mà chưa mục tiêu nào trước đó của Mỹ có được. Nhật Bản đã cai trị quần đảo Mariana từ Thế chiến thứ nhất theo ủy thác của Hội Quốc Liên, và đến năm 1944 Saipan có dân số đông đảo: khoảng 29.348 người Nhật định cư (nhiều người từ Okinawa) và khoảng 3.926 người đảo Chamorro, với các ước tính khác đưa tổng dân số vào khoảng 25.000–30.000 người.

Các cánh đồng mía, thị trấn Garapan và sân bay Aslito (nay là Sân bay Quốc tế Saipan) của đảo do chính những dân thường đó làm việc, và lực lượng đồn trú Nhật đào hầm ẩn nấp giữa họ.

Người Mỹ biết hòn đảo sẽ được phòng thủ đến người cuối cùng: học thuyết Nhật không cho phép đầu hàng, và tư lệnh đồn trú, Trung tướng Saito, có lệnh giữ Saipan bằng mọi giá. Tình báo Mỹ đánh giá thấp lực lượng đồn trú — họ dự kiến chỉ bằng một nửa con số thực tế — và lực lượng đổ bộ 71.034 người phải đối mặt với khoảng 31.000 quân phòng thủ, đào hầm kiên cố trong hang động, rặng núi và công sự bê tông.

Cuộc xâm lược là một phần của Chiến dịch Forager, do Hạm đội 5 của Đô đốc Raymond Spruance chỉ huy trên biển, Phó Đô đốc Richmond Kelly Turner chỉ huy lực lượng đổ bộ, và Trung tướng Holland “Howlin’ Mad” Smith — người lính thủy đánh bộ đã xây dựng học thuyết đổ bộ của Mỹ — chỉ huy quân trên bờ.

Hải quân Nhật dự định can thiệp: Hạm đội Cơ động của Đô đốc Soemu Toyoda ra khơi đón đánh cuộc xâm lược, và ngày 19–20 tháng 6 năm 1944 nó bị tiêu diệt trong Trận Biển Philippines, “cuộc săn gà tây vĩ đại ở Mariana”, trong đó phi công tàu sân bay Mỹ bắn rơi hàng trăm máy bay Nhật.

Quân phòng thủ Saipan bị bỏ lại cô lập, không có tăng viện hay tiếp tế.

Lực lượng hai bên

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Tổng chỉ huy	Adm. Raymond A. Spruance (Fifth Fleet); Vice Adm. Richmond K. Turner (amphibious force)	Lt-Gen Yoshitsugu Saito (tactical command on Saipan); Vice Adm. Chuichi Nagumo (Central Pacific Area Fleet, also on Saipan)
Chỉ huy mặt đất	Lt-Gen Holland M. Smith (V Amphibious Corps)	Lt-Gen Yoshitsugu Saito (43rd Division)
Sư đoàn	2nd Marine Division (Maj-Gen Thomas E. Watson); 4th Marine Division (Maj-Gen Harry Schmidt); 27th Infantry Division, Army (Maj-Gen Ralph C. Smith, relieved 24 June; succeeded by Maj-Gen George W. Griner)	43rd Division (Saito); 47th Independent Mixed Brigade; naval troops under Rear Adm. Takeo Takagi and Vice Adm. Nagumo; Korean labourers
Tổng quân số	71,034 men in the landing force	About 31,629 (25,469 Army, 6,160 Navy)
Hải quân và không quân	Fifth Fleet: 15 fleet carriers, 7 battleships, cruisers, destroyers and hundreds of landing craft; naval gunfire and carrier air support throughout	No effective naval support after the Battle of the Philippine Sea (19–20 June); limited artillery and mortars; a handful of aircraft, soon destroyed
Xe tăng và pháo	Marine and Army tanks (M4 Sherman), artillery, naval gunfire	Some Type 97 tanks, artillery and mortars in caves and concrete pillboxes; much of it destroyed by bombardment before the landing
Điểm yếu chính	Inter-service friction between Marine and Army command (see §9); rugged terrain that favoured the defence	Outnumbered more than two to one; no resupply or reinforcement after 19–20 June; no air cover

Diễn biến

15–16 June 1944 — the landings / Ngày 15–16 tháng 6 năm 1944 — cuộc đổ bộ

Cuộc xâm lược bắt đầu trước bình minh ngày 15 tháng 6 năm 1944, chín ngày sau cuộc đổ bộ Normandy ở châu Âu. Sau đợt pháo kích dữ dội của hải quân, khoảng 8.000 lính thủy đánh bộ thuộc Sư đoàn Thủy quân Lục chiến 2 và 4 đổ bộ lên bờ biển phía tây nam Saipan, trên các bãi biển gần Charan Kanoa, bằng hơn 300 xe đổ bộ.

Quân Nhật dự kiến cuộc đổ bộ sẽ diễn ra xa hơn về phía bắc, gần Garapan, và những đợt sóng đầu tiên lên bờ với sức kháng cự nhẹ hơn dự kiến — nhưng giao tranh nhanh chóng trở nên ác liệt.

Pháo, súng cối và súng máy Nhật, bắn từ các vị trí ẩn trong đồi trên các bãi biển, giết và làm bị thương hàng trăm lính thủy đánh bộ trong những giờ đầu tiên. Đến đêm, khoảng 20.000 người đã lên bờ, nhưng đầu cầu còn nông và quân Nhật phản công sau khi trời tối, như họ sẽ làm hầu như mỗi đêm trong trận đánh.

Ngày 16 tháng 6, các đơn vị của Sư đoàn Bộ binh 27 thuộc Lục quân bắt đầu đổ bộ, và lính thủy đánh bộ tiến vào đất liền về phía sân bay Aslito. Quân Nhật lại phản công đêm đó. Nhịp điệu của trận đánh đã định hình: ban ngày người Mỹ tiến chậm, từng mét một, chống lại hang động, lô cốt và rặng núi; ban đêm quân Nhật tấn công, thường theo từng nhóm nhỏ, xâm nhập vào tuyến của Mỹ.

17–18 June — Aslito airfield / Ngày 17–18 tháng 6 — sân bay Aslito

Sân bay Aslito là mục tiêu lớn đầu tiên, và nó thất thủ nhanh chóng. Ngày 17 tháng 6, lính thủy đánh bộ và Trung đoàn Bộ binh 165 của Lục quân tiến về sân bay, và ngày 18 tháng 6 Saito bỏ nó — Trung đoàn 165 chiếm Aslito ngày 18 tháng 6.

Sân bay nhanh chóng nằm trong tay Mỹ và được sửa chữa cho máy bay Mỹ; sau này nó trở thành Sân bay Isely, nơi B-29 cất cánh tấn công Nhật Bản. Nhưng chiếm sân bay không phá vỡ được tuyến phòng thủ của Nhật.

Saito rút lực lượng vào vùng núi trung tâm hiểm trở, tổ chức tuyến phòng thủ neo vào núi Tapochau, đỉnh cao nhất của đảo ở độ cao 474 m, nơi quan sát viên Nhật có thể nhìn thấy gần như mọi động thái của Mỹ.

19–20 June — the Battle of the Philippine Sea / Ngày 19–20 tháng 6 — Trận Biển Philippines

Trong khi trận đánh trên bộ vẫn giằng co, trận hải chiến quyết định của chiến dịch diễn ra trên biển. Ngày 19–20 tháng 6, các tàu sân bay của Đô đốc Spruance gặp Hạm đội Cơ động của Đô đốc Toyoda phía tây quần đảo Mariana trong Trận Biển Philippines.

Phi công Mỹ, bay từ nhiều tàu sân bay hơn và tốt hơn với phi hành đoàn được huấn luyện tốt hơn, bắn rơi hàng trăm máy bay Nhật — trận đánh được phi công Mỹ gọi là “cuộc săn gà tây vĩ đại ở Mariana” — và tàu ngầm Mỹ đánh chìm các tàu sân bay Nhật Taihō và Shōkaku.

Nhật mất khoảng 600 máy bay và ba tàu sân bay trong trận đánh, và lực lượng không quân hải quân của họ không bao giờ hồi phục. Đối với binh sĩ trên Saipan, kết quả thật đơn giản và dứt khoát: không hạm đội Nhật nào sẽ đến cứu họ.

23–30 June — Mount Tapochau, Death Valley and Purple Heart Ridge / Ngày 23–30 tháng 6 — núi Tapochau, Death Valley và Purple Heart Ridge

Ngày 23 tháng 6, Sư đoàn Bộ binh 27 được đưa vào tuyến giữa hai sư đoàn thủy quân lục chiến, và binh sĩ của sư đoàn tấn công lên một thung lũng phía đông núi Tapochau dưới hỏa lực từ các sườn đồi hai bên.

Người Mỹ đặt tên cho những nơi đó là Death Valley và Purple Heart Ridge — những cái tên mô tả cái giá của giao tranh tại đó. Tiến độ được đo bằng từng mét, và quân Nhật, bắn từ hang động và rặng núi mà pháo hải quân và không kích không chạm tới được, gây thương vong nặng nề.

Ngày 24 tháng 6, Holland Smith cách chức tư lệnh Sư đoàn 27, Thiếu tướng Ralph C. Smith, vì cho rằng ông tiến quân chậm — vụ tranh cãi “Smith với Smith”, cuộc tranh chấp gay gắt nhất giữa các quân chủng trong Chiến tranh Thái Bình Dương, làm xấu quan hệ giữa Thủy quân Lục chiến và Lục quân trong nhiều năm. Thiếu tướng George W.

Griner tiếp quản sư đoàn. Ngày 25 tháng 6, Trung đoàn 8 Thủy quân Lục chiến leo lên đỉnh núi Tapochau, và ngày 30 tháng 6 Sư đoàn 27 cuối cùng cũng đột phá qua Death Valley và Purple Heart Ridge. Quân của Saito, thiếu lương thực, nước và đạn dược, rút về phía bắc đảo, hướng về Garapan và các vách đá ở mũi Marpi.

Đầu tháng 7, người Mỹ đã chiếm Garapan, thị trấn lớn nhất của đảo, và đang khép vòng về mũi phía bắc. Kháng cự của Nhật đang tan rã thành từng nhóm nhỏ trong hang động và trên rặng núi, nhưng không dừng lại: mỗi hang động đều phải được dọn sạch, thường bằng súng phun lửa và thuốc nổ, và những binh sĩ Nhật không còn khả năng chiến đấu vẫn từ chối đầu hàng.

7 July — the last banzai charge / Ngày 7 tháng 7 — đợt xung phong banzai cuối cùng

Sáng ngày 6 tháng 7, Saito ban hành mệnh lệnh cuối cùng. “Dù tấn công hay ở yên tại chỗ, cũng chỉ có cái chết”, ông viết. Sáng hôm sau, ngày 7 tháng 7, khoảng 3.000–4.000 binh sĩ Nhật — những người còn sống sót của lực lượng đồn trú, gồm cả người ốm và bị thương, với một số dân thường mang giáo tre — phát động đợt gyokusai lớn nhất của chiến tranh (nghĩa đen là “ngọc vỡ”, thuật ngữ Nhật chỉ cuộc tấn công tự sát cuối cùng; lính Mỹ gọi là đợt xung phong banzai) chống lại vị trí của Trung đoàn Bộ binh 105 thuộc Lục quân. Đợt tấn công tràn qua tuyến đầu của Mỹ và thâm nhập sâu vào hậu phương, hai tiểu đoàn của Trung đoàn 105 gần như bị tiêu diệt, mất khoảng 650 người chết và bị thương. Đến cuối ngày, gần như tất cả những người tấn công đều đã chết — theo một ghi chép, quân Mỹ đếm được 4.311 xác Nhật trước vị trí của Trung đoàn 105, và đợt xung phong khiến quân Nhật mất khoảng 97% số người tham gia.

Bản thân Saito không dẫn đầu đợt tấn công: quá yếu để làm vậy, ông tự sát trong một hang động ngày 7 tháng 7, cùng tham mưu trưởng và các sĩ quan khác. Phó Đô đốc Chuichi Nagumo — sĩ quan từng chỉ huy lực lượng tàu sân bay tấn công Trân Châu Cảng và Midway — cũng tự sát trên Saipan.

8–9 July — Marpi Point and the end of organised resistance / Ngày 8–9 tháng 7 — mũi Marpi và sự chấm dứt kháng cự có tổ chức

Sau đợt xung phong banzai, lực lượng Mỹ tiến tới mũi phía bắc của đảo, mũi Marpi. Tại đó, trong những ngày cuối của trận đánh, số dân thường thiệt mạng cao nhất. Hàng nghìn dân thường Nhật — nhiều người trong số đó là phụ nữ và trẻ em — đã chạy về phía bắc cùng binh sĩ rút lui, và giờ đây bị kẹt trên các vách đá trên biển.

Quân Mỹ, dùng loa phóng thanh và phiên dịch viên nói tiếng Nhật, cố thuyết phục họ đầu hàng, và một số người đã đầu hàng. Những người khác, khiếp sợ trước tuyên truyền của Nhật rằng lính Mỹ sẽ tra tấn và giết họ, và trước tấm gương của những binh sĩ chọn cái chết thay vì bị bắt, đã tự kết liễu đời mình — bằng cách nhảy khỏi vách đá, bằng lựu đạn, hoặc theo từng gia đình.

Hai vách đá nơi điều này xảy ra được lính Mỹ gọi là Suicide Cliff và Banzai Cliff. Số người chết chính xác tại đó không được biết, và các ước tính khác nhau rất nhiều (xem §7); điều chắc chắn là hàng trăm dân thường đã chết tại mũi Marpi trong những ngày đó, và tổng số dân thường thiệt mạng trong trận đánh là ít nhất 8.000 người.

Ngày 9 tháng 7 năm 1944, Saipan được tuyên bố an toàn. Các chiến dịch càn quét chống lại binh sĩ Nhật ẩn náu trong hang động và rừng rậm tiếp tục trong nhiều tuần, và những người Nhật cố thủ cuối cùng trên Saipan không đầu hàng cho đến sau chiến tranh.

Bước ngoặt

Bước ngoặt của Trận Saipan không phải là một ngày giao tranh duy nhất trên đảo, mà là Trận Biển Philippines ngày 19–20 tháng 6 năm 1944, diễn ra trên biển khi trận đánh trên bộ mới bước sang tuần đầu tiên.

Cho đến trận đánh đó, lực lượng đồn trú Nhật trên Saipan còn có thể hy vọng Hải quân Đế quốc Nhật sẽ đến cứu, như Hạm đội Liên hợp đã được xây dựng và huấn luyện để làm trong một trận hải chiến quyết định.

Việc Hạm đội Cơ động bị tiêu diệt — ba tàu sân bay bị đánh chìm, khoảng 600 máy bay bị mất, và những phi hành đoàn hải quân được huấn luyện mà Nhật không thể thay thế — đã chấm dứt hy vọng đó vĩnh viễn.

Sau ngày 20 tháng 6, quân phòng thủ Saipan biết, như chính mệnh lệnh của Saito sau này thừa nhận, rằng sẽ không có tăng viện, không tiếp tế và không sơ tán. Sau ngày 20 tháng 6, lực lượng đồn trú không có tăng viện, tiếp tế hay sơ tán, và các mệnh lệnh sau này của Saito thừa nhận rằng họ sẽ chiến đấu đến khi bị tiêu diệt.

Trên bộ, bước ngoặt thứ hai là việc chiếm núi Tapochau ngày 25 tháng 6 và đột phá qua Death Valley và Purple Heart Ridge ngày 30 tháng 6. Những rặng núi đó là xương sống của tuyến phòng thủ trung tâm của Saito; một khi chúng mất đi, quân Nhật không còn tuyến phòng thủ nào giữa người Mỹ và mũi phía bắc của đảo.

Việc Garapan thất thủ và tiến quân tới mũi Marpi diễn ra trong vài ngày, không phải vài tuần. Cộng lại, thất bại trên biển và việc mất tuyến rặng núi trung tâm đã khiến kết cục của Saipan trở nên chắc chắn vào cuối tháng 6 — một tuần trước đợt xung phong banzai cuối cùng và các vụ chết của dân thường tại mũi Marpi, vốn là hệ quả của sự chắc chắn đó, chứ không phải nguyên nhân của nó.

Thương vong và tổn thất

Saipan, tính đến thời điểm đó, là chiến thắng tốn kém nhất của Mỹ trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Các con số dưới đây đưa ra khoảng dao động mà các nguồn chuẩn sử dụng, vì các nguồn khác nhau đếm những thứ khác nhau — chỉ Lục quân và Thủy quân Lục chiến, hay cả nhân sự Hải quân; chỉ số người chết, hay cả chết, bị thương và mất tích. Nơi nào các nguồn không thống nhất, sự không thống nhất được nêu rõ.

	Hoa Kỳ	Nhật Bản
Chết	3,100–3,225 (land forces); 51+ ships’ personnel killed. The U.S. National Park Service rounds the figure to “nearly 3,000 killed”.	25,144+ dead (buried by 15 August 1944); other estimates put Japanese military dead at about 28,000–28,500
Bị thương	13,061–13,099 (land forces); 184+ ships’ personnel wounded	Few wounded survived to be counted; almost the entire garrison died
Mất tích	326 (land forces); 32+ ships’ personnel	—
Tổng thương vong quân sự	About 16,500 killed, wounded and missing (land forces; Crowl’s official history gives 14,111 for Army and Marine Corps killed, wounded and missing, counting differently)	About 30,000 dead; 1,810 prisoners as of 10 August 1944 (736 prisoners in Chapin’s count, 438 of them Koreans)
Dân thường thiệt mạng	—	8,000–10,000 (Wikipedia, citing the standard histories; the U.S. National Park Service estimates about 8,000, reasoning that about 26,000 civilians were on the island and about 18,000 were interned). Disputed: historian John Toland put the figure at 22,000 Japanese civilians; that higher figure is cited in some secondary sources but is not supported by the Park Service’s internment figures.
Tàu và máy bay	Light naval losses in the landing itself; the Battle of the Philippine Sea cost the U.S. few aircraft by comparison	3 carriers sunk in the Battle of the Philippine Sea (Taihō, Shōkaku and Hiyō); about 600 aircraft lost at sea

Lưu ý về số dân thường thiệt mạng tại mũi Marpi.* Đây là phần nhạy cảm nhất của trận đánh, và các con số phải được xử lý cẩn trọng. Không có số liệu chính thức về số dân thường chết vì tự sát tại Suicide Cliff và Banzai Cliff, và các nguồn không thống nhất.

Hồ sơ Sổ đăng ký Quốc gia về Địa điểm Lịch sử của Mỹ về Suicide Cliff nêu rõ “số người tự sát chính xác tại đó không được biết”, và một ước tính được lặp lại rộng rãi đưa ra con số khoảng 8.000 người chết tại địa điểm đó — con số không thể dung hòa với tổng số dân thường thiệt mạng 8.000–10.000 người cho toàn bộ trận đánh và với ước tính của Cơ quan Công viên Quốc gia rằng khoảng 1.000 dân thường chết vì tự sát trong những ngày cuối.

Các ghi chép cẩn trọng khác ước tính số người tự sát tại mũi Marpi vào khoảng 800–1.000 người, và tổng số 22.000 dân thường thiệt mạng cao hơn nhiều của nhà sử học John Toland đang gây tranh cãi.

Vì vậy bài viết này chỉ nêu những gì các nguồn chứng minh được: ít nhất 8.000 dân thường đã chết trong toàn bộ trận đánh; hàng trăm người chết tại các vách đá ở mũi Marpi trong những ngày cuối; số người chết vì tự sát tại đó chính xác là bao nhiêu thì không được biết.

Phần lớn dân thường thiệt mạng trên Saipan là do chính giao tranh — pháo binh, ném bom, pháo hải quân và đạn lạc — chứ không chỉ do tự sát, dù tự sát chiếm một phần lớn trong số người chết những ngày cuối tại mũi Marpi.

Các địa điểm này ngày nay thuộc Khu Di tích Lịch sử Quốc gia “Landing Beaches; Aslito/Isley Field; & Marpi Point, Saipan Island”, được công nhận năm 1985, và được coi là đài tưởng niệm.

Bản đồ và địa hình

Saipan là đảo lớn nhất trong quần đảo Bắc Mariana, dài khoảng 19 km và rộng 9 km, diện tích khoảng 115 km². Đảo nằm ở tây Thái Bình Dương, cách Tokyo khoảng 2.400 km về phía nam và cách Guam khoảng 200 km về phía đông bắc. Đảo dài và hẹp, chạy theo hướng bắc–nam, với vùng nội địa hiểm trở gồm các rặng núi đá vôi, vách đá và hang động, và một đồng bằng ven biển ở phía tây nơi có các bãi đổ bộ, thị trấn Garapan và sân bay Aslito.

Núi Tapochau, cao 474 m, nằm gần trung tâm đảo và khống chế các thung lũng xung quanh; từ đỉnh núi, người quan sát có thể nhìn thấy gần như toàn bộ đảo. Mũi phía bắc, mũi Marpi, kết thúc bằng những vách đá vôi cao — Suicide Cliff và Banzai Cliff — đổ dốc xuống biển.

Bờ biển phía đông nhiều đá và hứng sóng Thái Bình Dương, và không bao giờ là nơi đổ bộ thực tế.

Địa hình đã quyết định trận đánh. Người Mỹ phải đổ bộ lên bờ biển phía tây, ở nơi trống trải, dưới hỏa lực của các rặng núi trên các bãi biển, rồi chiến đấu tiến về phía bắc qua một địa hình có lợi cho bên phòng thủ ở mọi bước: mỗi rặng núi, mỗi hang động và mỗi cánh đồng mía đều có thể ẩn một khẩu súng máy hay súng cối.

Dãy núi trung tâm, quanh núi Tapochau, là vị trí phòng thủ tự nhiên, và Saito đã sử dụng chúng rất tốt. Địa hình cuối cùng là tàn khốc nhất: khi người Mỹ tiến về phía bắc, đảo hẹp dần, quân Nhật và dân thường đi cùng họ bị dồn vào một không gian ngày càng nhỏ, và tại mũi Marpi không còn nơi nào để đi ngoài vách đá và biển cả.

Sự dồn nén đó — một hòn đảo được phòng thủ mà không có lối thoát, không tăng viện và không đầu hàng — là điều khiến kết cục của Saipan khác hẳn các trận đánh đảo trước đó, và chết chóc hơn nhiều đối với dân thường.

Kết quả và di sản

Saipan đã thay đổi Chiến tranh Thái Bình Dương theo ba cách. Thứ nhất, và trực tiếp nhất, nó mang lại cho Hoa Kỳ các sân bay cần thiết để ném bom Nhật Bản. Sân bay Aslito, được đổi tên thành Isely Field, và các sân bay xây dựng trên đảo Tinian lân cận — bị chiếm một tháng sau, vào tháng 7–8 năm 1944 — trở thành căn cứ mà từ đó máy bay B-29 Superfortress thực hiện chiến dịch ném bom chiến lược chống lại các đảo chính của Nhật, gồm cả vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki từ North Field của Tinian vào tháng 8 năm 1945.

Chuỗi nhân quả đó bắt đầu từ Saipan: nếu không có quần đảo Mariana, sẽ không có chiến dịch ném bom từ trung tâm Thái Bình Dương, và nếu không có chiến dịch ném bom, chiến tranh sẽ kéo dài hơn và tốn nhiều sinh mạng hơn ở cả hai phía.

Saipan cũng là trận đánh đầu tiên quân Mỹ chiến đấu trên lãnh thổ Nhật Bản đã nắm giữ trước chiến tranh, và mức độ kháng cự của quân Nhật — cùng những cái chết của dân thường đi kèm — đã cho các nhà hoạch định Mỹ biết một cuộc xâm lược các đảo chính sẽ tốn kém đến mức nào.

Kiến thức đó định hình kế hoạch cho Okinawa, và sau này cho cuộc xâm lược Nhật Bản theo kế hoạch.

Thứ hai, Saipan có hệ quả chính trị tại Nhật Bản. Thủ tướng Hideki Tojo — vị tướng đã đưa Nhật Bản vào chiến tranh — từ chức ngày 18 tháng 7 năm 1944, cùng nội các của ông, và được thay thế bởi Tướng Kuniaki Koiso.

Việc Saipan thất thủ là lần đầu tiên công chúng Nhật, qua báo chí bị kiểm soát, được biết một trận đánh lớn đã thua. Tổn thất này cũng phá hủy Hải quân Đế quốc Nhật như một lực lượng tấn công: sau Biển Philippines, Nhật gần như không còn phi công tàu sân bay được huấn luyện, và các tàu sân bay còn lại của họ, theo cách nói thời đó, chỉ là những vỏ rỗng.

Thứ ba, Saipan để lại di sản tranh cãi và ký ức. Việc Holland Smith cách chức Thiếu tướng Ralph Smith ngày 24 tháng 6 trở thành vụ “Smith với Smith”, chủ đề của một hội đồng điều tra của Lục quân và của nhiều thập kỷ tranh luận giữa các quân chủng; nó vẫn là một nghiên cứu điển hình về chỉ huy liên quân chủng, và là lời cảnh báo về điều xảy ra khi một tướng thủy quân lục chiến chỉ huy một sư đoàn lục quân trong chiến đấu.

Những cái chết của dân thường tại mũi Marpi để lại một di sản khác: các vách đá giờ đây là đài tưởng niệm, và trận đánh được tưởng nhớ trên Saipan — nơi Công viên Tưởng niệm Mỹ ở Garapan đứng ngày nay — vì những người dân đảo đã thiệt mạng cũng như vì kết quả quân sự.

Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ, đơn vị quản lý Công viên Tưởng niệm Mỹ, kể câu chuyện trận đánh với những cái chết của dân thường ở trung tâm, và các lễ tưởng niệm hàng năm trên Saipan tôn vinh người chết của mọi phía.

Chỉ huy

Trung tướng Holland M. Smith (Hoa Kỳ).* Sinh năm 1882, Smith là sĩ quan Thủy quân Lục chiến đã dành những năm giữa hai cuộc chiến tranh để xây dựng học thuyết đổ bộ của Mỹ. Tại Saipan, ông chỉ huy Lực lượng Đổ bộ và Quân phía Bắc — Quân đoàn Đổ bộ V — và chịu trách nhiệm toàn bộ cuộc đổ bộ. Ông có biệt danh “Howlin’ Mad” Smith, và việc ông cách chức Thiếu tướng Ralph Smith ngày 24 tháng 6 khiến ông trở thành một trong những tướng Mỹ gây tranh cãi nhất trong chiến tranh.

Sự tức giận của Lục quân về vụ cách chức mạnh đến mức khi kế hoạch xâm lược Okinawa được lập, Đô đốc Nimitz không giao cho Smith một quyền chỉ huy nào, bất chấp kinh nghiệm của ông. Smith nghỉ hưu năm 1946 và qua đời năm 1967.

Trung tướng Yoshitsugu Saito (Nhật Bản).* Sinh năm 1890, Saito chỉ huy Sư đoàn 43 và nắm quyền chỉ huy chiến thuật toàn bộ lực lượng Nhật trên Saipan. Ông tổ chức phòng thủ quanh núi Tapochau, ra lệnh đợt xung phong banzai cuối cùng ngày 7 tháng 7, rồi tự sát trong một hang động cùng ngày, cùng tham mưu trưởng.

Mệnh lệnh cuối cùng của ông — “dù tấn công hay ở yên tại chỗ, cũng chỉ có cái chết” — là một trong những mệnh lệnh Nhật được trích dẫn nhiều nhất trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Cấp trên của ông, Trung tướng Hideyoshi Obata, tư lệnh Quân đoàn 31, không có mặt trên Saipan vào thời điểm trận đánh diễn ra.

Phó Đô đốc Chuichi Nagumo (Nhật Bản).* Nagumo, sinh năm 1887, từng chỉ huy lực lượng tàu sân bay tấn công Trân Châu Cảng ngày 7 tháng 12 năm 1941 và mất bốn tàu sân bay tại Midway tháng 6 năm 1942. Đến năm 1944, ông chỉ huy Hạm đội Khu vực Trung Thái Bình Dương từ Saipan, chịu trách nhiệm lực lượng không quân hải quân đóng tại đó. Ông tự sát trên Saipan ngày 7 tháng 7 năm 1944, cùng với Saito. Cái chết của ông trên Saipan khép lại sự nghiệp của sĩ quan đã mở đầu Chiến tranh Thái Bình Dương.

Các chỉ huy khác.* Phía Mỹ, Đô đốc Raymond A. Spruance chỉ huy Hạm đội 5, Phó Đô đốc Richmond K. Turner chỉ huy lực lượng đổ bộ, Thiếu tướng Thomas E. Watson chỉ huy Sư đoàn Thủy quân Lục chiến 2, Thiếu tướng Harry Schmidt chỉ huy Sư đoàn Thủy quân Lục chiến 4, và Thiếu tướng Ralph C. Smith — bị cách chức ngày 24 tháng 6 — cùng người kế nhiệm Thiếu tướng George W. Griner chỉ huy Sư đoàn Bộ binh 27 của Lục quân. Phía Nhật, Chuẩn Đô đốc Takeo Takagi chỉ huy lực lượng hải quân trên đảo.

Bài viết liên quan

• Trận tấn công Trân Châu Cảng
• Trận Midway
• Trận Stalingrad

Câu hỏi thường gặp

What was the Battle of Saipan? / Trận Saipan là gì?*
The Battle of Saipan (15 June–9 July 1944) was the American amphibious invasion of Saipan in the Mariana Islands, part of Operation Forager. It was the first battle fought on pre-war Japanese territory.
Trận Saipan (15/6–9/7/1944) là cuộc xâm lược đổ bộ của Mỹ vào đảo Saipan thuộc quần đảo Mariana, một phần của Chiến dịch Forager. Đây là trận đánh đầu tiên diễn ra trên lãnh thổ Nhật Bản trước chiến tranh.

Who won the Battle of Saipan? / Ai thắng trận Saipan?*
The United States won. Saipan was declared secured on 9 July 1944, almost the entire Japanese garrison of about 31,000 men was dead, and the island’s airfields put B-29 bombers within range of Japan.
Hoa Kỳ thắng. Saipan được tuyên bố an toàn ngày 9/7/1944, gần như toàn bộ lực lượng đồn trú Nhật khoảng 31.000 người đã chết, và các sân bay trên đảo đưa máy bay ném bom B-29 vào tầm bay tới Nhật Bản.

How many Americans died at Saipan? / Có bao nhiêu người Mỹ chết ở Saipan?*
American land forces lost 3,100–3,225 killed, 326 missing and 13,061–13,099 wounded — about 16,500 casualties in total. The National Park Service rounds the killed figure to nearly 3,000.
Lực lượng mặt đất của Mỹ mất 3.100–3.225 người chết, 326 người mất tích và 13.061–13.099 người bị thương — tổng cộng khoảng 16.500 thương vong. Cơ quan Công viên Quốc gia làm tròn số người chết thành gần 3.000.

How many civilians died at Saipan? / Có bao nhiêu dân thường chết ở Saipan?*
At least 8,000 civilians died; the standard range is 8,000–10,000. A higher estimate of 22,000, by historian John Toland, is disputed and is not supported by the Park Service’s internment figures (about 26,000 civilians on the island, about 18,000 interned).
Ít nhất 8.000 dân thường đã chết; khoảng chuẩn là 8.000–10.000. Ước tính cao hơn là 22.000, của nhà sử học John Toland, đang gây tranh cãi và không được số liệu internment của Cơ quan Công viên Quốc gia chứng minh (khoảng 26.000 dân thường trên đảo, khoảng 18.000 người bị internment).

What happened at Suicide Cliff and Banzai Cliff? / Chuyện gì xảy ra tại Suicide Cliff và Banzai Cliff?*
In the last days of the battle, at Marpi Point on the northern tip of Saipan, hundreds of Japanese civilians died — some by jumping from the cliffs, some by grenade, some in family groups — rather than surrender, after Japanese propaganda told them American troops would torture and kill them.

The precise number who died by suicide there is not known. Trong những ngày cuối của trận đánh, tại mũi Marpi ở mũi phía bắc Saipan, hàng trăm dân thường Nhật đã chết — một số nhảy khỏi vách đá, một số bằng lựu đạn, một số theo từng gia đình — thay vì đầu hàng, sau khi tuyên truyền Nhật nói với họ rằng lính Mỹ sẽ tra tấn và giết họ.

Số người chết vì tự sát tại đó chính xác là bao nhiêu thì không được biết.

Why was Saipan important? / Vì sao Saipan quan trọng?*
Saipan’s airfields put the B-29 bomber within range of Tokyo for the first time. The island’s fall also destroyed Japan’s naval air arm in the Battle of the Philippine Sea and led to the resignation of Prime Minister Hideki Tojo on 18 July 1944.
Các sân bay của Saipan lần đầu tiên đưa máy bay ném bom B-29 vào tầm bay tới Tokyo. Việc đảo thất thủ cũng phá hủy lực lượng không quân hải quân Nhật trong Trận Biển Philippines và dẫn đến việc Thủ tướng Hideki Tojo từ chức ngày 18 tháng 7 năm 1944.

Nguồn

1. Wikipedia, “Battle of Saipan” — dates (15 June–9 July 1944), strength (71,034 American; 31,629 Japanese), casualties (U.S. land forces 3,100–3,225 killed, 326 missing, 13,061–13,099 wounded; Japanese 25,144+ dead, 1,810 prisoners; civilians 8,000–10,000), cross-checked against the sources below.
2. Encyclopaedia Britannica, “Battle of Saipan” — overview, dates and result.
3. U.S. National Park Service, American Memorial Park, “Battle of Saipan” — troop numbers, garrison strength, casualty estimates (“nearly 3,000 killed and more than 10,000 wounded”), and the civilian estimate of about 8,000 derived from internment figures.
4. U.S. Marine Corps, John C. Chapin, Breaching the Marianas: The Battle for Saipan (Marines in World War II Commemorative Series, 1994) — 3,225 killed, 13,061 wounded, 326 missing (U.S.); 23,811 known Japanese dead, 736 prisoners; the 7 July banzai charge and the relief of Ralph Smith.
5. U.S. Army Center of Military History, Philip A. Crowl, Campaign in the Marianas (1959) — the official Army history; 71,034 men in the landing force; 14,111 Army and Marine Corps killed, wounded and missing (counting differently from Chapin).
6. U.S. National Park Service, National Register of Historic Places, “Suicide Cliff” / “Landing Beaches; Aslito/Isley Field; & Marpi Point, Saipan Island” (National Historic Landmark District, designated 1985) — “the precise number of suicides there is not known”.
7. Alexander Astroth, Mass Suicides on Saipan and Tinian, 1944: An Examination of the Civilian Deaths in Historical Context (McFarland, 2019) — the most detailed modern study of the civilian deaths, cited for the range of estimates.

Further reading / Đọc thêm*