Trung đoàn ném bom đêm 588

1. Mở đầu

Lính Đức gọi họ là Nachthexen — “Phù thủy Đêm” — vì máy bay của họ, với động cơ giảm về chế độ chờ, lướt lặng lẽ qua tuyến quân Đức trước khi thả bom, và vì họ trở lại đêm này qua đêm khác, trong thời tiết khiến mọi máy bay khác phải nằm đất. Trung đoàn Ném bom Đêm 588 là trung đoàn ném bom toàn nữ của Liên Xô trong Thế chiến II, và nó trở thành một trong những đơn vị nổi tiếng nhất của chiến tranh. Được thành lập tháng 10 năm 1941 theo lệnh của Joseph Stalin, theo đề xuất của nữ phi công tiên phong Marina Raskova, trung đoàn hoàn toàn gồm phụ nữ — phi công, hoa tiêu, thợ máy, nhân viên vũ khí và nhân viên mặt đất, phần lớn ở độ tuổi cuối mười và đầu hai mươi.

Nó bay máy bay Polikarpov Po-2, chiếc máy bay hai tầng cánh chậm chạp, mỏng manh, buồng lái mở, vốn được thiết kế làm máy bay huấn luyện và phun thuốc trừ sâu, và nó chỉ bay vào ban đêm, trong những nhiệm vụ mà quân Đức dần khiếp sợ.

Từ năm 1942 đến 1945, trung đoàn thực hiện hơn 23.000 phi vụ chiến đấu và thả khoảng 3.000 tấn bom xuống quân Đức, đoàn tiếp tế, cầu và sân bay, và hai mươi ba thành viên của nó được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Câu chuyện của trung đoàn đáng chú ý vì những gì nó nói về phụ nữ trong chiến tranh, về việc Liên Xô huy động nhân dân, và về khoảng cách giữa tuyên truyền và thực tế. Phụ nữ của trung đoàn 588 là những người lính thực sự — họ bay trong buồng lái mở vào mùa đông, họ bị pháo phòng không và máy bay tiêm kích ban đêm bắn vào, và hơn ba mươi người trong số họ đã hy sinh — nhưng họ cũng là tài sản tuyên truyền, và báo chí Liên Xô ca ngợi họ như nữ anh hùng trong khi quân đội Liên Xô, phần lớn, giữ phụ nữ ngoài chiến đấu.

Trung đoàn được giải thể tháng 10 năm 1945, vài tháng sau khi chiến tranh kết thúc, và các cựu chiến binh trở về đời thường, nơi nhiều người trong số họ thấy sự phục vụ của mình bị lãng quên.

Trong những thập niên sau đó, “Phù thủy Đêm” đã trở thành huyền thoại — trong sách, phim, bài hát và ký ức của nước Nga — và bài viết này kể câu chuyện của họ từ hồ sơ: sự thành lập trung đoàn, máy bay họ bay, các chiến dịch họ chiến đấu, những phụ nữ lãnh đạo họ, và di sản họ để lại.

2. Thông tin chính

Thành lập	Tháng 10 năm 1941, tại Engels, trên sông Volga; trận đầu tháng 6 năm 1942
Giải thể	Tháng 10 năm 1945
Quân số	Toàn nữ: khoảng 400 phụ nữ khi đủ biên chế (phi công, hoa tiêu, thợ máy, nhân viên mặt đất)
Máy bay	Máy bay hai tầng cánh Polikarpov Po-2 (U-2), buồng lái mở, tốc độ tối đa khoảng 150 km/h
Thành tích chiến đấu	Hơn 23.000 phi vụ; khoảng 3.000 tấn bom đã thả (hồ sơ trung đoàn; số liệu khác nhau)
Danh hiệu	23 thành viên được phong Anh hùng Liên Xô; trung đoàn đổi tên thành Trung đoàn Ném bom Đêm Cận vệ Taman số 46 (1943)
Chỉ huy	Marina Raskova (người sáng lập, hy sinh 1943); Yevdokia Bershanskaya (trung đoàn trưởng, 1942–1945)
Tổn thất	Hơn 30 thành viên phi hành đoàn hy sinh (ước tính từ khoảng 30 đến 33)

3. Thời trẻ & học vấn

Marina Raskova và các trung đoàn nữ

Trung đoàn 588 là sáng tạo của Marina Raskova, một trong những nữ phi công nổi tiếng nhất Liên Xô. Raskova đã trở thành nữ anh hùng dân tộc năm 1938, khi bà cùng hai phụ nữ khác lái máy bay Rodina trong chuyến bay dài kỷ lục xuyên Siberia, và bà được Stalin lắng nghe.

Khi Đức xâm lược Liên Xô tháng 6 năm 1941 — Chiến dịch Barbarossa — Raskova nhận hàng trăm lá thư từ các phụ nữ trẻ muốn bay vì đất nước, và bà dùng ảnh hưởng của mình để thuyết phục Stalin cho phép thành lập ba trung đoàn hàng không toàn nữ: một trung đoàn tiêm kích, một trung đoàn ném bom bổ nhào, và một trung đoàn ném bom đêm.

Mệnh lệnh được ký tháng 10 năm 1941, và Raskova được giao nhiệm vụ thành lập các trung đoàn tại Engels, trên sông Volga, nơi phụ nữ được huấn luyện chỉ trong vài tháng — khóa huấn luyện mà đối với nam giới phải mất nhiều năm.

Trung đoàn ném bom đêm, trung đoàn 588, là trung đoàn duy nhất trong ba trung đoàn vẫn toàn nữ trong suốt chiến tranh, và là trung đoàn duy nhất bay nhiệm vụ chiến đấu từ năm 1942 đến 1945 không gián đoạn.

Huấn luyện tại Engels

Những phụ nữ gia nhập trung đoàn 588 phần lớn còn rất trẻ: tuổi trung bình của các phi công khoảng hai mươi, và nhiều người trong số họ từng là sinh viên, giáo viên, công nhân nhà máy và học viên câu lạc bộ bay trước chiến tranh.

Họ được huấn luyện tại Engels mùa đông 1941–1942, trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: không có doanh trại sưởi ấm, không đủ thức ăn, và phụ nữ phải cắt tóc ngắn và mặc quân phục nam, vốn quá rộng so với họ.

Họ học lái Po-2, định hướng bằng sao, thả bom bằng tay, và tự bảo dưỡng máy bay của mình — vì không có thợ máy nam, phụ nữ tự làm mọi việc, từ thay dầu đến sửa động cơ. Khóa huấn luyện được nén trong vài tháng, và tháng 5 năm 1942, trung đoàn được tuyên bố sẵn sàng chiến đấu.

Trung đoàn được gửi đến Mặt trận phía Nam, ở Kavkaz, nơi nó bay nhiệm vụ chiến đấu đầu tiên vào đêm 12 tháng 6 năm 1942, ném bom các vị trí của Đức trên sông Don. Bản thân Raskova không bay cùng trung đoàn: bà chỉ huy trung đoàn ném bom bổ nhào, và bà hy sinh tháng 1 năm 1943, khi máy bay của bà gặp nạn trong thời tiết xấu trên đường ra mặt trận.

Cái chết của bà là cú sốc đối với phụ nữ của trung đoàn 588, những người xem bà như người bảo trợ và bảo vệ của họ.

4. Các chỉ huy & chiến dịch chính

Các chiến dịch, 1942–1945

Kavkaz và Kuban

Chiến dịch đầu tiên của trung đoàn diễn ra ở Kavkaz, mùa hè và mùa thu năm 1942, khi quân đội Đức đang tiến về các mỏ dầu Grozny và Baku. Trung đoàn 588 bay từ các sân bay ở chân đồi Kavkaz, ném bom quân Đức, đoàn tiếp tế và điểm vượt sông, và bay yểm trợ các tập đoàn quân Liên Xô đang giữ các đèo.

Chiến đấu rất ác liệt, và trung đoàn chịu tổn thất đầu tiên: tháng 8 năm 1942, hai tổ bay bị bắn rơi, và phụ nữ lần đầu tiên biết mất bạn bè trong chiến đấu là như thế nào.

Tháng 2 năm 1943, sau thất bại của Đức tại Stalingrad, trung đoàn được trao danh hiệu Cận vệ — dấu hiệu vinh dự cho các đơn vị chiến đấu đặc biệt dũng cảm — và được đổi tên thành Trung đoàn Ném bom Đêm Cận vệ Taman số 46, theo tên bán đảo Taman, nơi nó đã chiến đấu.

Danh hiệu “Cận vệ” là vinh dự lớn, và cũng là dấu hiệu cho thấy trung đoàn, vốn bắt đầu như một thử nghiệm, nay được coi là một trong những đơn vị ném bom tốt nhất trong không quân Liên Xô.

Krym, Belarus và cuộc tiến công vào nước Đức

Năm 1943 và 1944, trung đoàn chiến đấu ở Krym, Ukraina và Belarus, yểm trợ các cuộc tấn công lớn của Liên Xô đẩy quân Đức lùi về phía nước Đức. Nó ném bom các vị trí của Đức trong cuộc giải phóng Krym mùa xuân năm 1944, bay yểm trợ Chiến dịch Bagration — cuộc tấn công lớn của Liên Xô tháng 6 năm 1944 đã tiêu diệt Cụm tập đoàn quân Trung tâm của Đức — và theo các tập đoàn quân Liên Xô vào Ba Lan mùa đông 1944–1945. Đến lúc đó, trung đoàn bay từ các sân bay ở Ba Lan, và ném bom quân Đức ở Đông Phổ và trong phòng thủ Berlin.

Những nhiệm vụ chiến đấu cuối cùng của nó diễn ra mùa xuân năm 1945, yểm trợ cuộc tấn công của Liên Xô vào Berlin, và tổng kết cuối cùng của trung đoàn — hơn 23.000 phi vụ, khoảng 3.000 tấn bom, và theo hồ sơ trung đoàn, việc phá hủy hàng chục kho tiếp tế, cầu và trận địa pháo của Đức — là thành tựu phi thường đối với đơn vị bay máy bay huấn luyện lỗi thời.

Các con số là số liệu của trung đoàn, và cần được xem xét với sự thận trọng áp dụng cho mọi tuyên bố thời chiến, nhưng quy mô nỗ lực của trung đoàn — đêm này qua đêm khác, trong ba năm — thì không còn nghi ngờ.

Đêm tồi tệ nhất: 31 tháng 7 năm 1943

Đêm tồi tệ nhất của trung đoàn đến ngày 31 tháng 7 năm 1943, trong cuộc chiến ở Kuban, khi máy bay tiêm kích ban đêm của Đức — bay máy bay Messerschmitt Bf 110 — chặn các Po-2 khi chúng trở về từ nhiệm vụ.

Bốn máy bay bị bắn rơi trong một đêm, và tám phụ nữ hy sinh, trong đó có hoa tiêu trung đoàn và hai phi công giàu kinh nghiệm nhất. Đó là tổn thất nặng nề nhất mà trung đoàn từng chịu trong một đêm, và nó cho thấy điểm yếu của Po-2: chậm, không vũ trang và không có vô tuyến, nó không thể tự vệ trước máy bay tiêm kích, và phụ nữ chỉ có thể hy vọng bóng tối sẽ che giấu họ.

Trung đoàn thương tiếc những người đã khuất, chôn cất họ với nghi lễ quân sự, và bay trở lại ngay đêm hôm sau. Tổn thất này, cuối cùng, là thước đo lòng dũng cảm của trung đoàn: nó tiếp tục bay, trên cùng máy bay, cùng nhiệm vụ, biết rõ rủi ro là gì, và làm vậy thêm hai năm nữa.

Những người phụ nữ: Chỉ huy và Anh hùng

Yevdokia Bershanskaya

Chỉ huy trung đoàn trong phần lớn chiến tranh là Yevdokia Bershanskaya, phi công chuyên nghiệp từng là huấn luyện viên bay trước chiến tranh, người nắm quyền chỉ huy trung đoàn 588 năm 1942, sau khi Raskova rời đi.

Theo mọi lời kể, Bershanskaya là chỉ huy nghiêm khắc và đòi hỏi cao: bà kiên quyết giữ kỷ luật, tự mình bay nhiệm vụ chiến đấu, và theo lời một phi công của bà, bà là “người mẹ và vị tướng cùng lúc”.

Bà chỉ huy trung đoàn qua những chiến dịch khó khăn nhất, và bà là phụ nữ duy nhất nhận Huân chương Suvorov — huân chương thường trao cho tướng lĩnh — vì sự lãnh đạo của bà. Sau chiến tranh, bà ở lại không quân, và bà qua đời tại Moskva năm 1982, hưởng thọ sáu mươi chín tuổi.

Các phi công của bà nhớ bà với tình cảm và sự kính trọng: bà đã giữ trung đoàn đoàn kết, giữ vững tiêu chuẩn của nó, và đưa phần lớn phụ nữ của nó trở về nhà an toàn.

Nadezhda Popova và các Anh hùng Liên Xô

Hai mươi ba thành viên của trung đoàn được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô, huân chương cao quý nhất của Liên Xô, và trong số những người nổi tiếng nhất có Nadezhda Popova, người thực hiện 852 phi vụ chiến đấu — một trong những tổng số cao nhất của bất kỳ phi công nào trong chiến tranh — và được phong danh hiệu tháng 2 năm 1945.

Popova gia nhập trung đoàn làm phi công lúc mười chín tuổi, và bà bay suốt chiến tranh, ở Kavkaz, Krym và Ba Lan, và sau chiến tranh, bà là một trong những cựu chiến binh tích cực nhất của trung đoàn, kể câu chuyện của nó trong sách và phỏng vấn cho đến khi qua đời năm 2013, hưởng thọ chín mươi mốt tuổi.

Các Anh hùng khác gồm Yekaterina Ryabova, hoa tiêu trung đoàn, người thực hiện 890 phi vụ; Yevdokiya Nosal, nữ phi công đầu tiên được phong danh hiệu, người hy sinh trong chiến đấu tháng 4 năm 1943; và Irina Sebrova, người thực hiện hơn 1.000 phi vụ — tổng số cao nhất trong trung đoàn, và một trong những tổng số cao nhất của bất kỳ phi công Liên Xô nào.

Số lượng Anh hùng — hai mươi ba người từ một trung đoàn — là thước đo danh tiếng của trung đoàn, và mong muốn của nhà nước Liên Xô trong việc ca ngợi nó. Nó cũng là thước đo cái giá phải trả: hơn ba mươi phụ nữ của trung đoàn đã hy sinh, và nhiều người khác bị thương.

5. Phong cách chỉ huy

Máy bay: Polikarpov Po-2

Từ máy bay huấn luyện thành máy bay ném bom

Po-2 — ban đầu gọi là U-2 — là một trong những máy bay đáng chú ý nhất của chiến tranh, và một trong những máy bay kém ấn tượng nhất trên giấy tờ. Nó là máy bay hai tầng cánh hai chỗ ngồi làm bằng gỗ và vải, buồng lái mở, tốc độ tối đa khoảng 150 km/h, và tải trọng bom tối đa khoảng 250 kg, mang trên giá dưới cánh.

Nó không có vô tuyến, không giáp, không súng tự vệ, và chậm đến mức máy bay tiêm kích Đức có thể vượt qua nó trong vài giây. Nhưng Po-2 có những phẩm chất khiến nó lý tưởng cho ném bom đêm: nó gần như im lặng khi động cơ giảm ga, nó có thể bay rất chậm và rất thấp, nó có thể cất cánh và hạ cánh trên hầu như bất kỳ cánh đồng phẳng nào, và nó đơn giản đến mức phụ nữ có thể tự bảo dưỡng nó, ngoài trời, vào mùa đông, bằng dụng cụ cơ bản.

Các phi công của trung đoàn học cách biến điểm yếu của máy bay thành điểm mạnh: họ bay ở độ cao ngọn cây, tắt động cơ và lướt qua mục tiêu, rồi thả bom trước khi quân Đức kịp nghe thấy họ đến.

Bay vào ban đêm

Bay đêm trong buồng lái mở, vào mùa đông nước Nga, là thử thách sức chịu đựng mà ít người đàn ông nào có thể vượt qua. Phụ nữ bay trong nhiệt độ âm hai mươi hoặc ba mươi độ, trong bộ đồ bay quá rộng và đôi ủng quá lớn, và họ bay với khuôn mặt phơi ra trước gió, bàn tay đông cứng trên cần điều khiển.

Họ định hướng bằng sao và sông, và tìm mục tiêu nhờ lửa và ánh đèn của trại quân Đức. Một đêm làm việc điển hình là tám đến mười phi vụ mỗi tổ bay, mỗi phi vụ kéo dài khoảng một giờ, máy bay trở về sân bay, được tiếp nhiên liệu và nạp vũ khí trở lại bởi nhân viên mặt đất — toàn phụ nữ — và cất cánh trở lại trong vài phút.

Công việc không ngừng nghỉ, và nguy hiểm: quân Đức bắn pháo phòng không theo tiếng động cơ, và họ cử máy bay tiêm kích ban đêm lên, và Po-2, không giáp và không tốc độ, là mục tiêu dễ dàng. Phụ nữ bay, theo lời một người trong số họ, “vì không còn ai khác để làm việc đó, và vì quân Đức phải bị ngăn chặn”.

Cuộc sống trên mặt đất

Thợ máy và nhân viên mặt đất

Nhân viên mặt đất của trung đoàn — thợ máy, nhân viên vũ khí, nhân viên vô tuyến và đầu bếp — toàn là phụ nữ, và họ làm việc trong điều kiện khắc nghiệt không kém phi công. Họ bảo dưỡng Po-2 ngoài trời, vào mùa đông, bằng tay trần trên kim loại đóng băng, và họ nạp vũ khí và tiếp nhiên liệu cho máy bay giữa các phi vụ, thường trong bóng tối và dưới hỏa lực.

Công việc được làm vào ban đêm, vì máy bay bay vào ban đêm, và phụ nữ ngủ vào ban ngày, trong lều và hầm, và ăn những gì quân đội cung cấp — thường rất ít. Kỷ luật của trung đoàn nghiêm khắc, nhưng tinh thần của nó, theo mọi lời kể, thật đáng chú ý: phụ nữ hát, nhảy múa, tự may quân phục, và giữ khiếu hài hước mà, theo lời một cựu chiến binh, “là thứ duy nhất giúp chúng tôi sống sót”.

Trung đoàn thực chất là thế giới nhỏ khép kín của phụ nữ, trong quân đội phần lớn là thế giới của đàn ông — và nó đã vận hành.

Cái tên “Phù thủy Đêm”

Cái tên “Phù thủy Đêm” do quân Đức đặt cho trung đoàn, và lúc đầu, đó là thuật ngữ của sợ hãi và tôn trọng. Lính Đức, những người nghe tiếng Po-2 lướt lặng lẽ qua vị trí của họ, nói rằng âm thanh giống tiếng quét của chổi phù thủy, và họ tin — hoặc câu chuyện kể như vậy — rằng phụ nữ được ban sức mạnh đặc biệt, và họ không thể bị bắn rơi.

Quân Đức treo thưởng Chữ thập Sắt cho bất kỳ phi công nào bắn rơi “Phù thủy Đêm”, và họ cử những máy bay tiêm kích ban đêm giỏi nhất chống lại họ. Bản thân phụ nữ đón nhận cái tên với niềm tự hào, và nó trở thành, sau chiến tranh, cái tên mà phương Tây biết đến trung đoàn. Ở Nga, trung đoàn được biết đến với tên chính thức — Cận vệ Taman số 46 — và với cái tên mà các cựu chiến binh đặt cho nó: “những cô gái của trung đoàn 588”.

Cả hai tên đều đúng, và cả hai đều nắm bắt điều gì đó về trung đoàn: nỗi sợ nó gây ra cho kẻ thù, và tình cảm nó khơi dậy ở chính các thành viên của nó.

6. Cuối đời

Sự kết thúc của trung đoàn

Trung đoàn được giải thể tháng 10 năm 1945, vài tháng sau khi chiến tranh ở châu Âu kết thúc. Quyết định này là một phần của đợt giải ngũ chung trong lực lượng vũ trang Liên Xô, và cũng là một phần của chính sách có chủ ý: nhà nước Liên Xô, vốn đã huy động phụ nữ cho chiến tranh, nay muốn họ trở về vai trò truyền thống làm vợ và làm mẹ, và không muốn phụ nữ trong lực lượng vũ trang thời bình.

Phụ nữ của trung đoàn 588 trở về đời thường — đến các trường đại học, nhà máy, nghề dạy học và y khoa — và nhiều người trong số họ thấy sự phục vụ của mình không được công nhận: họ không được hưởng lương hưu và đặc quyền như cựu chiến binh nam, và sự phục vụ thời chiến của họ, trong nhiều năm, bị nhà nước Liên Xô lãng quên.

Một số người trong số họ, như Nadezhda Popova, vẫn tích cực trong các tổ chức cựu chiến binh và kể câu chuyện của trung đoàn; những người khác không bao giờ nhắc đến chiến tranh nữa. Cờ của trung đoàn được lưu giữ tại Bảo tàng Trung ương các Lực lượng Vũ trang ở Moskva, nơi nó vẫn còn đến nay.

Sự im lặng dài của các cựu chiến binh

Trong nhiều thập niên sau chiến tranh, “Phù thủy Đêm” ít được biết đến bên ngoài Liên Xô, và ngay cả bên trong nước này, câu chuyện của họ được kể bằng ngôn ngữ tuyên truyền thay vì lịch sử.

Báo chí Liên Xô ca ngợi họ như nữ anh hùng, nhưng không kể đầy đủ câu chuyện về tổn thất, khó khăn của họ, hay những khó khăn họ đối mặt sau chiến tranh. Mãi đến thập niên 1980 và 1990, khi các kho lưu trữ Liên Xô được mở và khi chính các cựu chiến binh bắt đầu xuất bản hồi ký, một bức tranh đầy đủ hơn mới hiện ra — bức tranh về những phụ nữ trẻ bay trong buồng lái mở vào mùa đông, mất bạn bè, và trở về xã hội không biết phải làm gì với họ.

Các buổi họp mặt cựu chiến binh, tổ chức ở Moskva và các thị trấn nơi trung đoàn từng đóng quân, trở thành, theo lời một cựu chiến binh, “nơi duy nhất chúng tôi có thể là chính mình” — nơi duy nhất những phụ nữ từng bay cùng nhau có thể nhớ lại những gì họ đã làm.

7. Đánh giá của sử gia

Những gì hồ sơ cho thấy

Các sử gia đã nghiên cứu hồ sơ của trung đoàn — trong kho lưu trữ quân sự Nga và hồi ký của các cựu chiến binh — xác nhận các sự kiện thiết yếu: thành lập tháng 10 năm 1941, trận đầu tháng 6 năm 1942, trao danh hiệu Cận vệ tháng 2 năm 1943, các chiến dịch ở Kavkaz, Krym, Belarus và Ba Lan, và giải thể tháng 10 năm 1945.

Các con số về phi vụ và bom đã thả — hơn 23.000 phi vụ, khoảng 3.000 tấn — đến từ hồ sơ trung đoàn, và cần được xem xét với sự thận trọng áp dụng cho mọi tuyên bố thời chiến: hồ sơ trung đoàn Liên Xô, như hồ sơ của mọi quân đội, có thể bị phóng đại, và số lượng mục tiêu Đức bị phá hủy không thể kiểm chứng độc lập. Điều không còn nghi ngờ là quy mô nỗ lực của trung đoàn: nó bay nhiệm vụ chiến đấu hơn ba năm, bay trong thời tiết khiến máy bay khác phải nằm đất, và chịu tổn thất — hơn ba mươi phụ nữ hy sinh — cho thấy nhiệm vụ của nó là thật và nguy hiểm.

Vị trí của trung đoàn trong lịch sử

Vị trí của trung đoàn trong lịch sử đã vững chắc, và nó dựa trên nhiều thứ hơn số liệu thống kê. Trung đoàn 588 là trung đoàn toàn nữ duy nhất bay nhiệm vụ chiến đấu trong suốt chiến tranh, và là một trong số ít đơn vị nữ trong bất kỳ quân đội nào được tặng thưởng như đơn vị chiến đấu.

Các phi công của nó, theo tiêu chuẩn chiến tranh, dũng cảm phi thường: họ bay trong buồng lái mở, vào mùa đông, trên máy bay không vũ trang, chống lại kẻ thù có ưu thế trên không, và họ làm vậy đêm này qua đêm khác, trong ba năm.

Các đánh giá cân bằng nhất trình bày trung đoàn như nó vốn có: đơn vị gồm những phụ nữ trẻ, nhiều người còn ở tuổi thiếu niên, được giao máy bay lỗi thời và nhiệm vụ nguy hiểm, và họ thực hiện nó với lòng dũng cảm và tính chuyên nghiệp khiến họ được đồng đội kính trọng và kẻ thù khiếp sợ.

Họ không phải, như tuyên truyền tuyên bố, siêu nhân, và họ cũng không phải, như một số người gợi ý, chiêu trò quảng cáo: họ là những người lính, và họ làm công việc của người lính, và họ trả giá của người lính. Đó là vị trí của họ trong lịch sử, và điều đó là đủ.

8. Di sản

Biểu tượng của phụ nữ trong chiến tranh

Di sản của trung đoàn là di sản của đơn vị nữ nổi tiếng nhất Thế chiến II, và là biểu tượng cho vai trò của phụ nữ trong chiến tranh. Trong cuộc chiến mà phụ nữ, phần lớn, bị loại khỏi chiến đấu, phụ nữ của trung đoàn 588 bay nhiệm vụ chiến đấu trong ba năm, được tặng thưởng như những người lính, và cuối cùng được công nhận là một trong những đơn vị ném bom tốt nhất trong không quân Liên Xô.

Câu chuyện của họ đã được kể trong sách, phim, bài hát và phim truyền hình, và nó đã truyền cảm hứng cho một thế hệ phụ nữ xem chiến tranh, và nghĩa vụ quân sự, cũng là lịch sử của họ. Ở Nga, trung đoàn được tưởng nhớ trong bảo tàng, tượng đài và tên đường phố, và các cựu chiến binh của nó được vinh danh mỗi năm vào Ngày Chiến thắng, 9 tháng 5. Ở phương Tây, “Phù thủy Đêm” đã trở thành đồng nghĩa với lòng dũng cảm và sự khéo léo — với những phụ nữ đã biến máy bay huấn luyện lỗi thời thành vũ khí chiến tranh, và bay nó, đêm này qua đêm khác, chống lại kẻ thù khiếp sợ họ.

Tuyên truyền và thực tế

Di sản của trung đoàn cũng nhắc nhở về sự khác biệt giữa tuyên truyền và thực tế. Báo chí Liên Xô ca ngợi “Phù thủy Đêm” như nữ anh hùng, và thành tích của trung đoàn — 23.000 phi vụ, 3.000 tấn bom — được dùng để cho thấy phụ nữ Liên Xô ngang bằng đàn ông trong chiến tranh.

Thực tế phức tạp hơn: phụ nữ bay máy bay lỗi thời, họ chịu tổn thất nặng nề, và sau chiến tranh, họ bị nhà nước từng ca ngợi họ lãng quên. Câu chuyện của trung đoàn, cuối cùng, là câu chuyện về những gì phụ nữ có thể làm khi được trao cơ hội — và về những gì xảy ra khi cơ hội bị lấy đi.

Phụ nữ của trung đoàn 588 không bay vì tuyên truyền, và họ không bay vì huân chương: họ bay vì đất nước họ bị xâm lược, vì bạn bè họ đang hy sinh, và vì, theo lời một người trong số họ, “ai đó phải làm việc đó”. Điều đó, hơn cả số liệu thống kê, là di sản của họ.

9. Câu hỏi thường gặp

Trung đoàn Ném bom Đêm 588 là gì?

Trung đoàn Ném bom Đêm 588 là trung đoàn ném bom toàn nữ của Liên Xô trong Thế chiến II, thành lập tháng 10 năm 1941. Nó bay máy bay hai tầng cánh Polikarpov Po-2 trong các nhiệm vụ ném bom đêm từ năm 1942 đến 1945, và quân Đức gọi họ là “Phù thủy Đêm”.

Vì sao họ được gọi là “Phù thủy Đêm”?

Quân Đức gọi họ là Nachthexen — “Phù thủy Đêm” — vì máy bay Po-2 của họ lướt lặng lẽ qua tuyến quân Đức với động cơ giảm về chế độ chờ, và vì họ trở lại đêm này qua đêm khác. Cái tên là dấu hiệu cho nỗi sợ mà họ gây ra.

Trung đoàn đã bay bao nhiêu phi vụ?

Theo hồ sơ trung đoàn, trung đoàn đã bay hơn 23.000 phi vụ chiến đấu và thả khoảng 3.000 tấn bom từ năm 1942 đến 1945. Các con số là tuyên bố của trung đoàn và cần được xem xét với sự thận trọng áp dụng cho mọi số liệu thống kê thời chiến.

Marina Raskova là ai?

Marina Raskova là nữ phi công tiên phong của Liên Xô, người đề xuất thành lập các trung đoàn hàng không nữ và thành lập trung đoàn 588 tại Engels năm 1941. Bà chỉ huy trung đoàn ném bom bổ nhào nữ và hy sinh trong tai nạn bay tháng 1 năm 1943.

Có bao nhiêu thành viên được phong Anh hùng Liên Xô?

Hai mươi ba thành viên của trung đoàn được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô, danh hiệu cao quý nhất của Liên Xô, trong đó có Nadezhda Popova, người thực hiện 852 phi vụ, và Irina Sebrova, người thực hiện hơn 1.000 phi vụ.

Trung đoàn được giải thể khi nào?

Trung đoàn được giải thể tháng 10 năm 1945, vài tháng sau khi chiến tranh ở châu Âu kết thúc, trong đợt giải ngũ chung của lực lượng vũ trang Liên Xô, và các cựu chiến binh trở về đời thường.

10. Nguồn

1. Wikipedia, “588th Night Bomber Regiment” — thành lập, thành tích chiến đấu, chỉ huy và các Anh hùng Liên Xô.
2. Anne Noggle, A Dance With Death: Soviet Airwomen in World War II (Texas A&M University Press, 1994) — phỏng vấn các cựu chiến binh của trung đoàn.
3. Reina Pennington, Wings, Women, and War: Soviet Airwomen in World War II Combat (University Press of Kansas, 2001) — lịch sử học thuật tiêu chuẩn về các trung đoàn nữ.
4. Nadezhda Popova, hồi ký và phỏng vấn — lời kể của nữ phi công thực hiện 852 phi vụ cùng trung đoàn.
5. Bruce Myles, Night Witches: The Untold Story of Soviet Women in Combat (Academy Chicago, 1981) — lịch sử đầu tiên bằng tiếng Anh về trung đoàn.
6. Lưu trữ Nhà nước Nga về Lịch sử Quân sự, hồ sơ trung đoàn của Trung đoàn Ném bom Đêm Cận vệ Taman số 46 — phi vụ, tổn thất và danh hiệu.
7. Lưu trữ Quốc gia Anh, Chi nhánh Lịch sử Không quân, hồ sơ Không quân Liên Xô — máy bay Po-2 và các chiến dịch ném bom đêm ở Mặt trận phía Đông.

Bài viết liên quan

• Claus von Stauffenberg
• Đô đốc Yamamoto
• Erich Hartmann